Taøi Lieäu Hoïc Hoûi Naêm 1998
1998
Thoâng Ñieäp
"Dominum et Vivificantem"
veà Chuùa Thaùnh Thaàn
trong sinh hoaït Giaùo Hoäi vaø theá giôùi(Coâng Boá 18-5-1986, Leã Chuùa Thaùnh Thaàn Hieän Xuoáng,
naêm thöù taùm cuûa giaùo trieàu Ñöùc Gioan-Phaoloâ II
Taøi lieäu laáy töø St. Paul Books and Media)
Noäi Dung
Nhaäp ñeà
I- Thaàn Linh cuûa Cha vaø Con ñöôïc ban cho Giaùo Hoäi.
1- Lôøi Höùa vaø Maïc Khaûi cuûa Chuùa Gieâsu trong Böõa Tieäc Ly.
2- Cha, Con vaø Thaùnh Thaàn.
3- Vieäc Hieán Mình Cöùu Roãi cuûa Thieân Chuùa trong Thaùnh Thaàn.
4- Ñaáng Thieân Sai ñöôïc Xöùc Daàu bôûi Thaùnh Thaàn.
5- Chuùa Gieâsu Nazareùt "Hoan Hæ" trong Thaùnh Thaàn
6- Ñöùc Kitoâ Phuïc Sinh phaùn: "Haõy Nhaän Laáy Thaùnh Thaàn".
7- Thaùnh Thaàn vaø Kyû Nguyeân cuûa Giaùo Hoäi.
II- Thaàn Linh laøm cho Theá Gian Nhaän Thöùc Toäi Loãi.
1- Toäi Loãi, Coâng Chính vaø Luaän Xöû
2- Chöùng Töø cuûa Ngaøy Hieän Xuoáng
3- Chöùng Côù veà Luùc Ban Ñaàu: Thöïc Taïi Nguyeân Thuûy cuûa Toäi Loãi.
4- Thaàn Linh laø Ñaàng Bieán Ñau Khoå thaønh Tình Yeâu Cöùu Roãi.
5- Maùu Thanh Taåy Löông Taâm.
6- Toäi Phaïm Ñeán Thaùnh Thaàn.
III- Thaàn Linh laø Ñaáng Ban Söï Soáng.
1- Lyù Do Möøng Naêm 2000: Ñöùc Kitoâ laø Ñaáng Ñöôïc Thuï Thai Bôûi Thaùnh Linh.
2- Lyù Do Möøng: AÂn Suûng Ñaõ Ñöôïc Toû Hieän.
3- Thaùnh Linh nôi Nhöõng Giaèng Co Noäi Taïi cuûa Con Ngöôøi (Gal 5:19).
4- Thaùnh Linh Kieân Cöôøng "Con Ngöôøi Noäi Taïi".
5- Giaùo Hoäi Nhö Moät Bí Tích Hieäp Nhaát Saâu Xa vôùi Thieân Chuùa.
6- Thaàn Linh vaø Taân Nöông noùi: "Haõy Ñeán"!
Keát Luaän
Sau ñaây laø boá cuïc cuûa rieâng chöông hoïc hoûi veà Chuùa Thaùnh Thaàn naøy trong naêm 1988 theo chieàu höôùng chung cuûa Giaùo Hoäi, nhö Ñöùc Thaùnh Cha Gioan-Phaoloâ II ñaõ phaùc hoïa.
1- Thoâng ñieäp Dominum et Vivificantem trong toâng thö "Ngaøn Naêm Thöù Ba Tieán Ñeán"
2- Moái Lieân Heä giöõa toâng thö Ngaøn Naêm Thöù Ba Ñang Ñeán vaø thoâng Ñieäp Dominum et Vivificantem
3- Lyù Do vaø Muïc Ñích Ñöùc Thaùnh Cha Gioan-Phaoloâ II vieát Thoâng Ñieäp Dominum et Vivificantem
4- Lyù Do Möøng Naêm 2000: Ñöùc Kitoâ laø Ñaáng Ñöôïc Thuï Thai Bôûi Thaùnh Linh.
5- Lyù Do Möøng Naêm 2000: AÂn Suûng Ñaõ Ñöôïc Toû Hieän.
6- Thaùnh Linh nôi Nhöõng Giaèng Co Noäi Taïi cuûa Con Ngöôøi (Gal 5:19).
7- Thaùnh Linh Kieân Cöôøng "Con Ngöôøi Noäi Taïi"
8- Giaùo Hoäi Nhö Moät Bí Tích Hieäp Nhaát Saâu Xa vôùi Thieân Chuùa.
1- Thoâng Ñieäp "Dominum et Vivificantem" trong toâng thö "Ngaøn Naêm Thöù Ba Tieán Ñeán"
"Ñeà taøi (möøng naêm 2000) naøy töø ñoù ñaõ ñöôïc taùi hieän nhieàu laàn, vaø ñöôïc baøn ñeán saâu roäng trong thoâng ñieäp Dominum et Vivificantem"
"Töø luùc ban haønh vaên kieän tieân khôûi cho giaùo trieàu cuûa Toâi, Toâi ñaõ noùi roõ raøng veà Cuoäc Ñaïi Hyû naêm 2000, phaùc hoïa cho thôøi gian ñöa ñeán cuoäc möøng naøy laø thôøi gian phaûi ñöôïc soáng nhö laø 'moät Muøa Voïng môùi' (thoâng ñieäp Redemptor Hominis, ñoaïn 1). Ñeà taøi naøy töø ñoù ñaõ ñöôïc taùi hieän nhieàu laàn, vaø ñöôïc baøn ñeán saâu roäng trong thoâng ñieäp Dominum et Vivificantem (ñoaïn 49). Thaät vaäy, vieäc söûa soaïn cho naêm 2000 ñaõ thöïc söï laø moät chieác chìa khoùa dieãn giaûi (a hermeneutical key) cho caû giaùo trieàu cuûa Toâi. Noù chaéc chaén khoâng phaûi laø moät vaán ñeà tìm vui thoûa trong moät taân thieân nieân, nhö ñaõ xaåy ra trong moät soá thaäp nieân ôû vaøo cuoái ñeä nhaát thieân nieân; traùi laïi, noù nhaém ñeán vieäc laøm taêng theâm caûm quan cho taát caû moïi ngöôøi ñoái vôùi Thaàn Linh laø Ñaáng ñang noùi vôùi Giaùo Hoäi cuõng nhö vôùi caùc Giaùo Hoäi (x.Rev.2:7ff), vôùi caû caùc caù nhaân söû duïng nhöõng ñaëc suûng ñeå phuïc vuï toaøn theå coäng ñoàng (daân Chuùa). Muïc ñích laø nhaán maïnh ñeán ñieàu maø Thaàn Linh ñang gôïi leân cho caùc coäng ñoàng khaùc nhau, töø caùc coäng ñoàng nhoû nhaát, nhö gia ñình, cho ñeán nhöõng coäng ñoàng lôùn nhaát, nhö caùc quoác gia vaø caùc toå chöùc quoác teá, lieân quan ñeán nhöõng neàn vaên hoùa, ñeán toå chöùc daân söï vaø ñeán truyeàn thoáng laønh maïnh. Baát chaáp nhöõng hieän töôïng beà ngoaøi, nhö moät ngöôøi meï laâm boàn, nhaân loaïi tieáp tuïc troâng ñôïi vieäc toû hieän cuûa con caùi Thieân Chuùa vaø soáng nhôø nieàm hy voïng naøy, moät hình aûnh raát huøng hoàn ñöôïc thaùnh Phaoloâ söû duïng trong Thö göûi cho caùc tín höõu Roâma (x.8:19-22)"
(toâng thö Ngaøn Naêm Thöù Ba Ñang Ñeán, ñoaïn 23)
2- Moái Lieân Heä giöõa
toâng thö Ngaøn Naêm Thöù Ba Ñang Ñeán
vaø thoâng Ñieäp Dominum et VivificantemTrong ba phaàn cuûa böùc thoâng ñieäp "Dominum et Vivificantem" naøy, chæ coù phaàn thöù ba veà "Thaàn Linh laø Ñaáng Ban Söï Soáng", theo noäi dung thöïc söï höôùng veà naêm 2000, môùi coù lieân heä roõ raøng vôùi "cuoäc Ñaïi Hyû" thoâi.
Qua nhöõng lôøi cuûa toâng thö Ngaøn Naêm Thöù Ba Ñang Ñeán (ôû soá 1) treân ñaây, Ñöùc Thaùnh Cha Gioan-Phaoloâ II muoán xaùc nhaän moái lieân heä khoâng theå taùch lìa giöõa 2 phöông dieän Kitoâ hoïc vaø Thaùnh Linh hoïc, nhö chính ngaøi ñaõ vieát trong thoâng ñieäp "Dominum et Vivificantem", ñoaïn 50, (vaø cuõng ñaõ laäp laïi trong toâng thö Ngaøn Naêm Thöù Ba Ñang Ñeán, ñoaïn 40): "Cuoäc Ñaïi Hyû ôû vaøo thôøi ñieåm keát thuùc ñeä nhò Thieân Nieân maø Giaùo Hoäi ñang doïn möøng naøy lieân quan tröïc tieáp ñeán Kitoâ hoïc: vì noù laø moät cöû haønh cuoäc giaùng sinh cuûa Chuùa Gieâsu Kitoâ. Ñoàng thôøi, noù cuõng coù moät chieàu höôùng thaùnh linh, vì maàu nhieäm Nhaäp Theå ñöôïc hoaøn thaønh 'bôûi quyeàn pheùp Thaùnh Linh'".
Thaät ra, trong ba phaàn cuûa böùc thoâng ñieäp "Dominum et Vivificantem" naøy, chæ coù phaàn thöù ba veà "Thaàn Linh laø Ñaáng Ban Söï Soáng", theo noäi dung thöïc söï höôùng veà naêm 2000 cuûa mình, môùi coù lieân heä roõ raøng vôùi "cuoäc Ñaïi Hyû" maø thoâi. Tuy nhieân, phaàn thöù ba naøy cuõng coù theå noùi laø phaàn ñuùc keát cuûa phaàn moät vaø phaàn hai, qua caâu toùm goïn ñeå chuyeån yù sau ñaây:
"Trong möùc ñoä saâu thaúm nôi maàu nhieäm nhaân thaàn cuûa mình (its divine-human mystery), caûi thieän nghóa laø beû gaãy moïi xích xieàng maø toäi loãi duøng ñeå troùi buoäc con ngöôøi vaøo trong caû moät maàu nhieäm cuûa söï baát chính (mystery of iniquity). Vì theá, nhöõng ai caûi thieän laø nhöõng ngöôøi ñöôïc Thaùnh Linh daãn daét ra khoûi voøng 'luaän aùn' (the range of the judgment) vaø ñöôïc Ngaøi ñöa ñeán vôùi ñöùc coâng chính, ñoù laø ñeán vôùi Chuùa Gieâsu Kitoâ, vaø ñeán vôùi Chuùa Gieâsu Kitoâ laø bôûi vì Ngöôøi laõnh nhaän ñöùc coâng chính naøy töø Cha (x.Jn.16:15), nhö noù laø moät phaûn aûnh thaùnh thieän cuûa Ba Ngoâi. Ñoù laø ñöùc coâng chính cuûa Phuùc AÂm vaø cuûa Ôn Cöùu Chuoäc, ñöùc coâng chính cuûa Baøi Giaûng treân Nuùi vaø cuûa Thaùnh Giaù, moät ñöùc coâng chính aûnh höôûng ñeán vieäc thanh taåy löông taâm con ngöôøi nhôø Maùu cuûa Con Chieân. Noù laø moät ñöùc coâng chính maø Cha ban cho Con vaø cho taát caû nhöõng ai hieäp nhaát vôùi Ngöôøi trong chaân thaät vaø yeâu thöông. Nôi ñöùc coâng chính naøy, Thaùnh linh laø Thaàn Linh cuûa Cha vaø Con, Ñaáng 'laøm cho theá gian nhaän thöùc veà toäi loãi', töï toû mình ra vaø laøm cho mình hieän dieän nôi con ngöôøi nhö laø moät Thaàn Linh cuûa söï soáng ñôøi ñôøi" (ñoaïn 48).
Qua ñoaïn ñöôïc trích daãn treân ñaây, nhaát laø caâu cuoái cuøng vôùi nhöõng choã coá yù in ñaäm chöõ, phaàn thöù ba veà "Thaàn Linh laø Ñaáng Ban Söï Soáng" cuûa böùc thoâng ñieäp quûa laø phaàn ñuùc keát cho caû phaàn moät, veà "Thaàn Linh cuûa Cha vaø Con Ñöôïc Ban Cho Giaùo Hoäi", laãn phaàn hai, veà "Thaàn Linh Laøm Cho Theá Gian Nhaän Thöùc veà Toäi Loãi". Trong khi ñoù, phaàn thöù ba naøy, nhö ñaõ neâu leân nhaän xeùt vaø seõ ñöôïc trích daãn sau ñaây, laïi laø phaàn coù lieân quan tröïc tieáp ñeán "cuoäc Ñaïi Hyû". Do ñoù, phaûi noùi laø Ñöùc Thaùnh Cha cuõng coù yù vieát böùc thoâng ñieäp naøy ñeå doïn möøng Ñaïi Naêm Thaùnh 2000. Ngay trong phaàn môû ñaàu böùc thoâng ñieäp, ngaøi ñaõ noùi lyù do vaø muïc ñích vieát cuûa ngaøi.
3- Lyù Do vaø Muïc Ñích
Ñöùc Thaùnh Cha Gioan-Phaoloâ II vieát
Thoâng Ñieäp Dominium et VivificantemLyù do Ñöùc Thaùnh Cha Gioan-Phaoloâ II vieát böùc thoâng ñieäp "Dominum et Vivificantem" laø vì ngaøi muoán laøm cho troïn boä ba thoâng ñieäp veà Chuùa Ba Ngoâi:
"Theo moät nghóa naøo ñoù, hai böùc Thoâng Ñieäp cuûa Toâi tröôùc ñaây, Redemptor Hominis (Ñaáng Cöùu Chuoäc Nhaân Loaïi) vaø Dives in Mesericordia (veà Tình Thöông cuûa Thieân Chuùa) baét nguoàn töø vaø ñöôïc caûm höùng bôûi caâu huaán duï ('aân suûng cuûa Chuùa Gieâsu Kitoâ vaø tình yeâu cuûa Chuùa Cha vaø nieàm thoâng hieäp cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn ôû cuøng taát caû anh em')... Cuõng töø lôøi huaán duï naøy maø nay laïi coù böùc Thoâng Ñieäp veà Thaùnh Linh ñaây..." (ñoaïn 2).
Muïc ñích Ñöùc Thaùnh Cha Gioan-Phaoloâ II vieát böùc thoâng ñieäp "Dominum et Vivificantem" laø ñeå laøm taêng leân trong Giaùo Hoäi moät nhaän thöùc, nhaän thöùc ñoù laø Giaùo Hoäi ñöôïc Chuùa Thaùnh Thaàn thuùc ñaåy ñeå thöïc hieän phaàn cuûa mình ñoái vôùi vieäc hoaøn toaøn hieän thöïc yù muoán cuûa Thieân Chuùa, Ñaáng ñaõ ñaët ñònh Chuùa Kitoâ laøm nguoàn maïch ôn cöùu ñoä cho toaøn theå theá giôùi, ñang khi Giaùo Hoäi cuøng vôùi gia ñình nhaân loaïi tieán ñeán taän ñieåm cuûa ñeä nhò Thieân Nieân,.
"Giaùo Hoäi ñang ñaùp öùng moät soá nhöõng khaùt voïng saâu xa maø Giaùo Hoäi tin raèng Giaùo Hoäi coù theå bieát ñöôïc trong con tim nhaân loaïi hieän nay: ñoù laø moät khaùm phaù môùi meû veà Thieân Chuùa trong thöïc taïi sieâu vieät cuûa Ngaøi laø moät Thaàn Linh voâ cuøng, nhö Chuùa Gieâsu toû mình cho ngöôøi phuï nöõ Samaritanoâ; ñoù laø nhu caàu caàn phaûi toân thôø Ngaøi 'trong tinh thaàn vaø chaân lyù' (Jn.4:24); ñoù laø nieàm hy voïng tìm kieám nôi Ngaøi moät bí nhieäm tình yeâu vaø quyeàn naêng cuûa moät 'cuoäc taùi taïo' (Rm.8:22;Gal.6:15): phaûi, bí nhieäm tình yeâu vaø quyeàn naêng naøy chính laø ñaáng ban söï soáng.
"Giaùo Hoäi caûm thaáy mình ñöôïc keâu goïi thöïc hieän söù vuï loan truyeàn Thaàn Linh naøy, ñang khi tieán ñeán taän ñieåm cuûa ñeä nhò Thieân Nieân sau Chuùa Kitoâ cuøng vôùi gia ñình nhaân loaïi. Ngöôïc laïi vôùi vieäc trôøi ñaát seõ 'qua ñi', Giaùo Hoäi bieát chaéc laø coù 'nhöõng lôøi seõ khoâng qua ñi' (Mt.24:35) mang caû moät taàm möùc ñaëc bieät. Nhöõng lôøi naøy laø nhöõng lôøi cuûa Chuùa Kitoâ veà Thaùnh Linh, nguoàn maïch baát taän cuûa 'moät thöù nöôùc voït leân söï soáng ñôøi ñôøi' (Jn.4:14) laø söï thaät vaø ôn cöùu roãi. Giaùo Hoäi muoán suy nieäm nhöõng lôøi naøy, Giaùo Hoäi muoán caùc tín höõu vaø taát caû moïi ngöôøi chuù troïng ñeán nhöõng lôøi naøy, khi Giaùo Hoäi söûa soaïn cöû haønh - nhö seõ ñöôïc noùi ñeán sau naøy (ôû phaàn thöù ba cuûa böùc thoâng ñieäp) - cuoäc Ñaïi Hyû laø thôøi ñieåm seõ ñaùnh daáu cuoäc vöôït qua töø ñeä nhò sang ñeä tam Thieân Nieân Kitoâ giaùo.
"Nhöõng suy xeùt sau ñaây, töï baûn chaát, khoâng phaûi laø ñeå trình baøy troïn veïn giaùo huaán heát söùc phong phuù veà Chuùa Thaùnh Linh, cuõng khoâng phaûi laø ñeå thieân veà moät giaûi quyeát ñaëc bieät naøo trong soá nhöõng vaán ñeà coøn ñang ôû trong voøng tranh luaän. Muïc ñích chính cuûa noù laø ñeå laøm taêng leân trong Giaùo Hoäi moät nhaän thöùc, nhaän thöùc ñoù laø 'Giaùo Hoäi ñöôïc Chuùa Thaùnh Thaàn thuùc ñaåy ñeå thöïc hieän phaàn cuûa mình ñoái vôùi vieäc hoaøn toaøn hieän thöïc yù muoán cuûa Thieân Chuùa, Ñaáng ñaõ ñaët ñònh Chuùa Kitoâ laøm nguoàn maïch ôn cöùu ñoä cho toaøn theå theá giôùi' (Lumen Gentium, ñoaïn 17)".
Sau ñaây laø phaàn thoâng ñieäp (thöù ba) "Thaàn Linh Laø Ñaáng Ban Söï Soáng" coù lieân quan maät thieát ñeán böùc toâng thö Ngaøn Naêm Thöù Ba Ñang Ñeán noùi rieâng vaø Ñaïi Naêm Thaùnh 2000 noùi chung.
4- Lyù Do Möøng Naêm 2000:
Ñöùc Kitoâ laø Ñaáng
Ñöôïc Thuï Thai Bôûi Thaùnh Linh."Taát caû moïi söï naøy ñöôïc thöïc hieän bôûi quyeàn pheùp Thaùnh Linh, vaø vì theá taát caû moïi söï aáy cuõng tham phaàn vaøo cuoäc Ñaïi Hyû tôùi ñaây. Giaùo Hoäi khoâng theå naøo söûa soaïn cho cuoäc möøng naøy theo moät ñöôøng loái naøo khaùc hôn laø trong Chuùa Thaùnh Linh. Vieäc ñaõ ñöôïc hoaøn thaønh bôûi quyeàn pheùp Chuùa Thaùnh Linh 'khi thôøi gian vieân troïn' thì giôø ñaây cuõng chæ nhôø quyeàn pheùp Chuùa Thaùnh Linh môùi coù theå toû hieän qua cuoäc töôûng nieäm cuûa Giaùo Hoäi. Bôûi quyeàn pheùp cuûa Ngaøi noù coù theå ñöôïc hieän thöïc trong moät giai ñoaïn môùi cuûa lòch söû con ngöôøi treân traùi ñaát: giai ñoaïn hai ngaøn naêm sau Chuùa Kitoâ giaùng sinh".
49- "Loøng trí cuûa Giaùo Hoäi höôùng veà Chuùa Thaùnh Linh ñang khi theá kyû 20 naøy ñeán hoài keát thuùc vaø ñeä tam Thieân Nieân keå töø khi Chuùa Gieâsu Kitoâ ñang tieán tôùi, cuõng nhö ñang luùc chuùng ta höôùng veà cuoäc Ñaïi Hyû maø Giaùo Hoäi seõ cöû haønh bieán coá naøy. Vì, theo thôøi gian ñöôïc tính toaùn thì vieäc Chuùa Kitoâ ñeán naøy ñöôïc coi nhö laø moät bieán coá thuoäc veà lòch söû cuûa loaøi ngöôøi treân traùi ñaát. Vieäc ño löôøng thôøi gian, theo nghóa chung, laø ñeå phaân ñònh naêm thaùng, theá kyû vaø thieân nieân, tuøy theo chuùng ñöôïc xaåy ra tröôøc hay sau Chuùa Kitoâ giaùng sinh. Theá nhöng, ñoái vôùi Kitoâ höõu chuùng ta, chuùng ta cuõng caàn phaûi nhôù raèng, bieán coá naøy, nhö Thaùnh Phaoloâ vieát, noùi leân 'möùc ñoä vieân troïn cuûa thôøi gian' (Gal.4:4), vì nôi bieán coá naøy, lòch söû loaøi ngöôøi ñaõ ñöôïc hoaøn toaøn hoøa nhaäp (permeated) vôùi 'taàm möùc' (measurement) cuûa chính Thieân Chuùa, töùc vôùi moät hieän dieän sieâu vieät cuûa caùi 'hieän taïi ñôøi ñôøi' (eternal now). Ngaøi laø 'Ñaáng ñang coù, ñaõ coù vaø phaûi ñeán'; Ngaøi laø Ñaáng 'laø Alpha vaø Omega, laø tröôùc tieân vaø sau heát, laø nguyeân thuûy vaø laø cuøng ñích' (Rev.1:8,22:13). 'Vì Thieân Chuùa quùa yeâu thöông theá gian ñeán ban Ngöôøi Con duy nhaát cuûa mình, ñeå ai tin Con seõ khoâng phaûi cheát song ñöôïc söï soáng ñôøi ñôøi' (Jn.3:16). 'Khi thôøi gian neân troïn, Thieân Chuùa sai Con Ngaøi, sinh ra bôûi moät ngöôøi nöõ... ñeå chuùng ta ñöôïc ôn thöøa nhaän laøm con caùi' (Gal.4:4f). Maø vieäc Nhaäp Theå naøy cuûa Lôøi Ngoâi Con (the Son-Word) ñaõ xaåy ra 'bôûi quyeàn pheùp Chuùa Thaùnh Linh'...
"'Bôûi quyeàn pheùp Chuùa Thaùnh Linh' ñaõ laøm cho Ngöôøi, Ñaáng maø Giaùo Hoäi, baèng nhöõng lôøi cuûa cuøng moät kinh Tin Kính, tuyeân xöng, laø Con ñoàng baûn theå vôùi Cha: 'Thieân Chuùa bôûi Thieân Chuùa, AÙnh Saùng bôûi AÙnh Saùng, Thieân Chuùa thaät bôûi Thieân Chuùa thaät, ñöôïc sinh ra maø khoâng phaûi ñöôïc taïo thaønh'. Ngöôøi ñaõ laøm ngöôøi baèng caùch 'nhaäp theå trong loøng Trinh Nöõ Maria'. Ñieàu naøy xaåy ra khi 'ñeán thôøi gian vieân troïn'".
50- "Cuoäc Ñaïi Hyû ôû vaøo thôøi ñieåm keát thuùc ñeä nhò Thieân Nieân maø Giaùo Hoäi ñang doïn möøng naøy lieân quan tröïc tieáp ñeán Kitoâ hoïc: vì noù laø moät cöû haønh cuoäc giaùng sinh cuûa Chuùa Gieâsu Kitoâ. Ñoàng thôøi, noù cuõng coù moät chieàu höôùng thaùnh linh, vì maàu nhieäm Nhaäp Theå ñöôïc hoaøn thaønh 'bôûi quyeàn pheùp Thaùnh Linh'. Maàu nhieäm nhaäp theå naøy ñöôïc 'thöïc hieän' bôûi Thaàn Linh - ñoàng baûn theå vôùi Cha vaø Con - laø Ñaáng, trong maàu nhieäm toái cao veà Thieân Chuùa Ba Ngoâi, laø ngoâi-tình yeâu (the person-love), laø taëng aân töï höõu (the uncreated gift), maïch nguoàn voâ cuøng cuûa moïi taëng aân Thieân Chuùa ban trong traät töï taïo döïng, laø nguyeân lyù tröïc tieáp (the direct principle) cuõng nhö, trong moät yù nghóa naøo ñoù, laø chuû theå trong vieäc thoâng ban mình cuûa Thieân Chuùa (the subject of God's self-communication) theo traät töï aân suûng. Maàu nhieäm nhaäp theå laø möùc tuyeät ñænh cuûa vieäc ban phaùt naøy, moät thoâng ban mình cuûa thaàn linh.
"Vieäc ñaàu thai vaø haï sinh cuûa Chuùa Gieâsu Kitoâ thöïc söï laø moät coâng cuoäc cao caû nhaát do Chuùa Thaùnh Thaàn thöïc hieän trong lòch söû taïo thaønh vaø cöùu ñoä: ñoù laø moät aân suûng cao caû - 'aân suûng cuûa moät cuoäc hieäp nhaát', nguoàn maïch cuûa moïi aân suûng, nhö Thaùnh Toâma (tieán só) caét nghóa. Cuoäc Ñaïi Hæ höôùng veà coâng cuoäc naøy, ñoàng thôøi, neáu chuùng ta tieán saâu hôn nöõa, noù cuõng höôùng veà taùc giaû cuûa coâng cuoäc naøy, veà ngoâi vò cuûa Chuùa Thaùnh Linh (the person of the Holy Spirit).
"'Möùc ñoä vieân troïn cuûa thôøi gian' ñöôïc hoøa nhaäp vôùi möùc ñoä vieân troïn ñaëc bieät cuûa vieäc Thieân Chuùa Ba Ngoâi thoâng mình ra trong Chuùa Thaùnh Linh. 'Bôûi quyeàn pheùp Thaùnh Linh' maø maàu nhieäm ngoâi hieäp (hypostatic union) ñaõ xaåy ra - ñoù laø, maàu nhieäm hieäp nhaát cuûa thaàn tính (divine nature) vôùi nhaân tính (human nature), cuûa thaàn linh (divinity) vôùi nhaân loaïi (humanity) nôi Lôøi Ngoâi Con (the Word-Son). Vaøo giaây phuùt Truyeàn Tin, khi Maria thöa 'Xin Vaâng': 'Xin thöïc hieän nôi toâi nhö lôøi ngaøi' (Lk.1:38), thì Ngöôøi thuï thai caùch trinh nguyeân moät con ngöôøi (a man), ñoù laø Con Ngöôøi (the Son of Man), Ñaáng laø Con Thieân Chuùa (the Son of God). Nhôø 'vieäc nhaân loaïi hoùa' (humanization) naøy cuûa Lôøi Ngoâi Con maø vieäc thoâng ban mình ra cuûa Thieân Chuùa ñaït ñeán möùc vieân troïn thöïc söï cuûa noù nôi lòch söû taïo thaønh vaø cöùu ñoä. Möùc ñoä vieân troïn naøy ñöôïc ñaëc bieät phong phuù vaø dieãn ñaït trong baûn vaên cuûa Phuùc AÂm Thaùnh Gioan: 'Lôøi ñaõ hoùa thaønh nhuïc theå' (Jn.1:14). Vieäc Nhaäp Theå cuûa Thieân Chuùa Ngoâi Con (God the Son) chaúng nhöõng noùi leân vieäc laøm cho nhaân tính ñöôïc neân moät vôùi Thieân Chuùa, maø coøn, moät caùch naøo ñoù, trong nhaân tính naøy, taát caû moïi söï laø 'nhuïc theå' (flesh) nöõa: ñoù laø toaøn theå nhaân loaïi, laø troïn theá giôùi höõu hình vaø vaät chaát. Do ñoù, vieäc Nhaäp Theå cuõng coù moät tính caùch vuõ truï, coù moät chieàu kích vuõ truï. 'Tröôûng töû cuûa taát caû moïi taïo vaät' (Col.1:15), khi nhaäp theå nôi nhaân tính caù bieät (the individual humanity) cuûa Ñöùc Kitoâ, hieäp nhaát chính mình, moät caùch naøo ñoù, vôùi taát caû thöïc taïi cuûa con ngöôøi cuõng laø vôùi 'nhuïc theå' (x.Gen.9:11; Deut.5:26; Job 34:15; Is.40:6,42:10; Ps.145/144:21; Lk.3:6; 1Pet.1:24) - roài hieäp nhaát vôùi toaøn theå taïo vaät trong thöïc taïi neân moät vôùi 'nhuïc theå' naøy".
51- "Taát caû moïi söï naøy ñöôïc thöïc hieän bôûi quyeàn pheùp Thaùnh Linh, vaø vì theá taát caû moïi söï aáy cuõng tham phaàn vaøo cuoäc Ñaïi Hyû tôùi ñaây. Giaùo Hoäi khoâng theå naøo söûa soaïn cho cuoäc möøng naøy theo moät ñöôøng loái naøo khaùc hôn laø trong Chuùa Thaùnh Linh. Vieäc ñaõ ñöôïc hoaøn thaønh bôûi quyeàn pheùp Chuùa Thaùnh Linh 'khi thôøi gian vieân troïn' thì giôø ñaây cuõng chæ nhôø quyeàn pheùp Chuùa Thaùnh Linh môùi coù theå toû hieän qua cuoäc töôûng nieäm cuûa Giaùo Hoäi. Bôûi quyeàn pheùp cuûa Ngaøi noù coù theå hieän thöïc trong moät giai ñoaïn môùi cuûa lòch söû con ngöôøi treân traùi ñaát: giai ñoaïn hai ngaøn naêm sau Chuùa Kitoâ giaùng sinh.
Chuùa Thaùnh Linh, Ñaáng duøng quyeàn pheùp cuûa mình bao chieám thaân xaùc trinh traéng cuûa Ñöùc Maria, thöïc hieän nôi Ngöôøi khôûi ñieåm cuûa Maãu Chöùc thaàn linh, ñoàng thôøi laøm cho traùi tim cuûa Ngöôøi hoaøn toaøn thuaän theo vieäc thoâng mình ra cuûa Thieân Chuùa, moät vieäc vöôït treân moïi yù nghó vaø taøi trí con ngöôøi. 'Phuùc cho em laø ngöôøi ñaõ tin! (Blessed is she who believed!)' (Lk.1:45): baø Isave, mình 'ñaày Thaùnh Linh' (Lk.1:41), chaøo Maria nhö theá. Nôi nhöõng lôøi chaøo ngoû vôùi 'ñaáng ñaõ tin' cuûa baø (her 'who believed') aáy, chuùng ta thaáy nhö khaùm phaù ra moät töông phaûn caùch bieät nhöng thöïc söï laïi raát gaàn vôùi taát caû nhöõng ngöôøi maø Chuùa Kitoâ seõ noùi raèng 'hoï khoâng tin' (Jn.16:9). Ñöùc Maria ñaõ ñi vaøo lòch söû ôn cöùu ñoä cuûa theá giôùi nhôø loøng tuaân phuïc cuûa ñöùc tin. Vaø ñöùc tin, theo nghóa saâu xa nhaát cuûa noù, laø vieäc côûi môû taâm can con ngöôøi tröôùc taëng aân: ñoù laø taëng aân cuûa vieäc Thieân Chuùa thoâng ban mình ra trong Thaùnh Linh. Thaùnh Phaoloâ vieát: 'Chuùa laø Thaàn Linh, vaø ñaâu coù Thaàn Linh cuûa Chuùa thì ôû ñaáy coù töï do' (2Cor.3:17). Khi Thieân Chuùa Ba Ngoâi vöôn mình ra trong Thaùnh Linh tôùi con ngöôøi thì vieäc vöôn mình ra naøy cuûa Thieân Chuùa toû cho, cuõng nhö ban cho, con ngöôøi taïo vaät (man creature) möùc ñoä vieân troïn cuûa töï do. Möùc ñoä vieân troïn naøy ñaõ ñöôïc thöïc söï bieäu hieän moät caùch cao caû nôi ñöùc tin cuûa Ñöùc Maria, baèng 'loøng tuaân phuïc cuûa ñöùc tin' (Rm.1:5): thaät vaäy, 'phuùc cho em laø ngöôøi ñaõ tin'".
5- Lyù Do Möøng Naêm 2000:
"Taát caû moïi söï naøy coù theå noùi laø ôû trong muïc tieâu cuûa cuoäc Ñaïi Hyû ñöôïc ñeà caäp ñeán tröôùc ñaây. Bôûi vì, khi xeùt ñeán giaù trò noåi nang cuûa noù (its surface value), chuùng ta phaûi vöôït ra ngoaøi chieàu kích lòch söû cuûa bieán coá naøy. Qua noäi dung coù tính caùch Kitoâ hoïc cuûa bieán coá, chuùng ta phaûi tieán ñeán chieàu kích thaùnh linh, khi nhìn baèng con maét ñöùc tin hai nghìn naêm taùc ñoäng cuûa Thaàn Linh chaân lyù, Ñaáng maø, qua caùc theá kyû, ñaõ ruùt ra töø nhöõng kho taøng Ôn Cöùu Chuoäc do Chuùa Kitoâ taïo laäp ñeå ban cho nhaân loaïi, khi laøm hoï ñöôïc thöøa nhaän trong Ngöôøi Con duy nhaát, khi thaùnh hoùa hoï ñeå hoï coù theå laäp laïi cuøng vôùi Thaùnh Phaoloâ: 'Chuùng toâi ñaõ laõnh nhaän... Thaàn Linh töø Thieân Chuùa' (1Cor.2:12)."
AÂn Suûng Ñaõ Ñöôïc Toû Hieän.52- "Trong maàu nhieäm Nhaäp Theå, coâng vieäc cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn, 'Ñaáng ban söï soáng', ñaït ñeán toät ñænh cuûa noù. Laøm sao coù theå ban söï soáng, moät söï soáng theo theå thöùc hoaøn troïn nhaát cuûa mình ôû nôi Thieân Chuùa, neáu khoâng laøm cho söï soáng naøy neân söï soáng cuûa moät Con Ngöôøi (a Man), nhö Ñöùc Kitoâ, trong nhaân tính cuûa mình, ñöôïc ban cho moät nhaân vò (personhood), nhôø ngoâi hieäp vôùi Lôøi. Ñoàng thôøi, vôùi maàu nhieäm Nhaäp Theå, baèng moät ñöôøng loái môùi meû, maïch nguoàn cuûa söï soáng thaàn linh naøy trong lòch söû con ngöôøi ñöôïc môû ra: maïch nguoàn naøy laø Chuùa Thaùnh Linh. Lôøi laø 'tröôûng töû cuûa taát caû moïi taïo vaät' trôû neân 'tröôûng töû cuûa nhieàu anh em' (Rm.8:29). Do ñoù, Ngöôøi cuõng trôû neân ñaàu cuûa Thaân Theå laø Giaùo Hoäi, moät Giaùo Hoäi seõ ñöôïc haï sinh treân Caây Thaäp Giaù vaø seõ ñöôïc toû hieän vaøo ngaøy leã Hieän Xuoáng - vaø nhôø Giaùo Hoäi, Ngöôøi trôû neân ñaàu cuûa nhaân loaïi: ñaàu cuûa con ngöôøi cuûa moïi daân toäc, moïi chuûng toäc, moïi ñaát nöôùc vaø vaên hoùa, moïi ngoân ngöõ vaø ñaïi luïc, taát caû ñeàu ñöôïc keâu goïi ñeán vôùi ôn cöùu ñoä. 'Lôøi ñaõ hoùa thaønh nhuïc theå, (Lôøi maø trong Ngöôøi) laø söï soáng vaø söï soáng naøy laø aùnh saùng cuûa con ngöôøi... cho taát caû nhöõng ai laõnh nhaän Ngöôøi thì Ngöôøi ban cho hoï quyeàn trôû neân con caùi cuûa Thieân Chuùa' (Jn.1:14,4,12f). Theá nhöng, taát caû moïi söï naøy ñöôïc thöïc hieän vaø khoâng ngöøng ñöôïc thöïc hieän 'bôûi quyeàn pheùp Thaùnh Linh'.
"Nhö Thaùnh Phaoloâ daïy, 'Taát caû nhöõng ai ñöôïc Thaàn Linh Thieân Chuùa daãn daét' ñeàu laø 'con caùi cuûa Thieân Chuùa' (x.Rm.8:14). Thieân chöùc laøm con ñöôïc thöøa nhaän theo thaàn linh naøy xaåy ra nôi con ngöôøi laø do maàu nhieäm Nhaäp Theå, bôûi ñoù cuõng laø do Chuùa Kitoâ, Ngöôøi Con haèng soáng. Theá nhöng, vieäc haï sinh hay taùi sinh naøy, xaåy ra khi Thieân Chuùa Ngoâi Cha 'sai Thaàn Linh cuûa Con Ngaøi vaøo loøng chuùng ta' (Gal.4:6; Rm.5:5; 2Cor.1:22). Roài khi 'chuùng ta nhaän laõnh thaàn trí cuûa nhöõng ngöôøi con ñöôïc thöøa nhaän, chuùng ta keâu leân Abba, Cha ôí!' (Rm.8:15). Bôûi vaäy maø thieân chöùc laøm con caùi thaàn linh ñöôïc gieo vaøo linh hoàn con ngöôøi nhôø ôn thaùnh hoùa laø moät coâng vieäc cuûa Chuùa Thaùnh Linh. 'Chính Thaàn Linh laøm chöùng cho taâm linh chuùng ta raèng chuùng ta laø con caùi cuûa Thieân Chuùa, maø neáu laø con caùi thì cuõng laø nhöõng ngöôøi ñöôïc thöøa keá cuûa Thieân Chuùa vaø laø nhöõng ngöôøi ñoàng thöøa keá vôùi Ñöùc Kitoâ' (Rm.8:16). Ôn thaùnh hoùa laø moät nguyeân lyù vaø laø nguoàn maïch cho söï soáng môùi cuûa con ngöôøi: ñoù laø moät söï soáng thaàn linh, moät söï soáng sieâu nhieân.
"Vieäc ban phaùt söï soáng môùi nhö theá laø moät ñaùp öùng thöïc söï cuûa Thieân Chuùa tröôùc nhöõng lôøi Thaùnh Vònh, nhöõng lôøi vang voïng, moät caùch naøo ñoù, tieáng noùi cuûa taát caû moïi taïo vaät: 'Khi Chuùa sai Thaàn Linh Chuùa ñeán, chuùng seõ ñöôïc taïo thaønh; vaø Chuùa seõ canh taân boä maët traùi ñaát' (x.Ps.104/103:30). Ñaáng maø trong maàu nhieäm taïo döïng 'ban söï soáng' cho con ngöôøi vaø cho vuõ truï baèng nhieàu theå thöùc khaùc nhau cuûa noù, höõu hình cuõng nhö voâ hình, moät laàn nöõa, laïi canh taân söï soáng naøy nôi maàu nhieäm Nhaäp Theå. Nhö theá, vieäc taïo döïng ñöôïc hoaøn troïn bôûi vieäc Nhaäp Theå, vaø töø luùc aáy, vieäc taïo döïng ñöôïc hoøa nhaäp vôùi nhöõng quyeàn naêng cuûa vieäc Cöùu Chuoäc, nhöõng quyeàn naêng laøm cho nhaân loaïi vaø toaøn theå taïo vaät ñöôïc troøn ñaày. Ñaây laø ñieàu maø chuùng ta ñaõ nghe Thaùnh Phaoloâ noùi ñeán, vò thaùnh coù moät vuõ truï quan vaø quan nieäm thaàn hoïc nhö theå laäp laïi nhöõng lôøi cuûa Thaùnh Vònh xa xöa: Taïo vaät 'noùng loøng troâng ñôïi vieäc toû hieän cuûa con caùi Thieân Chuùa' (Rm.8:19), thaønh phaàn Thieân Chuùa 'bieát tröôùc' vaø 'tieàn ñònh cho neân gioáng hình aûnh Con Ngaøi' (Rm.8:29). Cuoäc thöøa nhaän sieâu nhieân naøy ñöôïc phaùt xuaát töø Chuùa Thaùnh Thaàn laø tình yeâu vaø laø taëng aân nhö theá ñoù. Ngaøi ñöôïc ban cho con ngöôøi laø nhö vaäy. Vaø nôi muoân vaøn taëng aân töï höõu naøy (the uncreated gift) coù moät taëng aân ñöôïc taïo ban rieâng bieät (particular created gift) cho con tim cuûa taát caû moïi ngöôøi, moät taëng aân laøm hoï 'trôû neân nhöõng keû thoâng phaàn vaøo baûn tính thaàn linh' (2Pt.1:4). Bôûi vaäy, söï soáng cuûa con ngöôøi, nhôø vieäc thoâng phaàn naøy, ñöôïc hoøa nhaäp vôùi söï soáng thaàn linh, vaø töï noù ñöôïc maëc laáy moät taàm voùc thaàn linh, moät taàm voùc sieâu nhieân. Ñoù laø moät söï soáng môùi ñöôïc ban cho, nhôø ñoù, ñöôïc thoâng phaàn vôùi maàu nhieäm Nhaäp Theå, 'con ngöôøi coù theå ñeán cuøng Cha trong Chuùa Thaùnh Thaàn' (x. Eph.2:18; Dei Verbum, ñoaïn 2). Nhö theá, coù moät moái lieân heä chaët cheõ giöõa Thaàn Linh, Ñaáng ban söï soáng, vaø ôn thaùnh hoùa, moät lieân heä phaùt sinh nôi con ngöôøi moät söùc soáng sieâu nhieân gaáp boäi: ñoù laø moät moái lieân heä giöõa Thaàn Linh töï höõu (the uncreated Spirit) vaø taâm linh ñöôïc taïo ban cuûa con ngöôøi (the created human spirit)".
53- "Taát caû moïi söï naøy coù theå noùi laø ôû trong muïc tieâu cuûa cuoäc Ñaïi Hyû ñöôïc ñeà caäp ñeán tröôùc ñaây. Bôûi vì, khi xeùt ñeán giaù trò noåi nang cuûa noù (its surface value), chuùng ta phaûi vöôït ra ngoaøi chieàu kích lòch söû cuûa bieán coá naøy. Qua noäi dung coù tính caùch Kitoâ hoïc cuûa bieán coá, chuùng ta phaûi tieán ñeán chieàu kích thaùnh linh, khi nhìn baèng con maét ñöùc tin hai nghìn naêm taùc ñoäng cuûa Thaàn Linh chaân lyù, Ñaáng maø, qua caùc theá kyû, ñaõ ruùt ra töø nhöõng kho taøng Ôn Cöùu Chuoäc do Chuùa Kitoâ taïo laäp ñeå ban cho nhaân loaïi, khi laøm hoï ñöôïc thöøa nhaän trong Ngöôøi Con duy nhaát, khi thaùnh hoùa hoï ñeå hoï coù theå laäp laïi cuøng vôùi Thaùnh Phaoloâ: 'Chuùng toâi ñaõ laõnh nhaän... Thaàn Linh töø Thieân Chuùa' (1Cor.2:12).
"Theá nhöng, khi chuùng ta laáy lyù do naøy ñeå cöû haønh Cuoäc Möøng, chuùng ta cuõng khoâng theå giôùi haïn mình vaøo thôøi gian 2000 naêm ñaõ qua keå töø khi Chuùa Kitoâ giaùng sinh. Chuùng ta caàn ñi veà thuôû xa xöa hôn nöa, ñeå naém ñöôïc troïn veïn taùc ñoäng cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn ngay caû tröôùc khi Chuùa Kitoâ sinh ra - töùc töø ban ñaàu, treân khaép theá giôùi, nhaát laø trong coâng cuoäc cuûa Cöïu Öôùc. Bôûi vì taùc ñoäng naøy ñaõ ñöôïc theå hieän ôû moïi nôi vaø moïi thôøi, thöïc söï trong moãi moät caù nhaân, theo döï aùn cöùu ñoä ñôøi ñôøi, bôûi ñoù taùc ñoäng naøy lieân heä chaët cheõ vôùi maàu nhieäm Nhaäp Theå vaø Cöùu Chuoäc, taùc ñoäng maø theo phaàn vuï cuûa mình chi phoái nhöõng ngöôøi tin vaøo vieäc trôû laïi cuûa Ñöùc Kitoâ. Ñieàu naøy ñöôïc chöùng thöïc ñaëc bieät trong Thö göûi giaùo ñoaøn EÂpheâsoâ (1:3-14). Bôûi theá, aân suûng töï mình coù caû taàm möùc Kitoâ hoïc laãn thaùnh linh hoïc. ñieån hình nhaát laø nôi nhöõng ngöôøi minh nhieân chaáp nhaän Chuùa Kitoâ: 'Nôi Ngöôøi (töùc nôi Chuùa Kitoâ), anh em... ñöôïc ghi aán Thaùnh Linh laø Ñaáng ñöôïc höùa ban, moät baûo ñaûm cho gia nghieäp cuûa chuùng ta, cho ñeán khi chuùng ta chieám ñöôïc noù' (Eph.1:13f).
"Theá nhöng, vaãn theo quan ñieåm cuûa cuoäc Ñaïi Hyû, chuùng ta caàn phaûi nhìn xa hôn vaø ñi xa hôn nöõa, khi bieát raèng 'gioù thoåi ñaâu thì tuøy yù noù', nhö hình aûnh Chuùa Gieâsu duøng trong cuoäc ñaøm thoaïi vôùi Nicoâñeâmoâ (x.Jn.3:8). Coâng Ñoàng Chung Vaticanoâ II, moät coâng ñoàng ñaët troïng taâm chuû yeáu treân chuû ñeà veà Giaùo Hoäi, nhaéc nhôû chuùng ta veà hoaït ñoäng cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn cuõng theå hieän caû 'ôû beân ngoaøi thaân theå höõu hình cuûa Giaùo Hoäi'. Coâng Ñoàng quûa thöïc noùi veà 'aân suûng taùc ñoäng moät caùch kín ñaùo nôi taâm hoàn cuûa taát caû moïi ngöôøi thaønh taâm thieän yù. Vì Chuùa Kitoâ ñaõ cheát cho moïi ngöôøi, vaø vì ôn goïi toái cao cuûa con ngöôøi thöïc söï laø moät ôn goïi thaàn linh, chuùng ta phaûi tin raèng, baèng moät caùch chæ coù Thieân Chuùa bieát, Thaùnh Linh ban cho moïi ngöôøi cô hoäi ñöôïc lieân keát vôùi Maàu Nhieäm Vöôït Qua naøy".
54- "'Thieân Chuùa laø thaàn linh, ai toân thôø Ngaøi cuõng phaûi toân thôø trong tinh thaàn vaø chaân lyù' (Jn.4:24). Nhöõng lôøi naøy Chuùa Gieâsu noùi, trong moät cuoäc ñaøm thoaïi khaùc, vôùi ngöôøi phuï nöõ Samaritanoâ. Cuoäc Ñaïi Hyû ñöôïc cöû haønh vaøo cuoái Thieân Nieân naøy vaø ñaàu thieân nieân tôùi phaûi taïo neân moät lôøi keâu goïi maïnh meõ ñeán vôùi taát caû moïi ngöôøi 'toân thôø Thieân Chuùa trong tinh thaàn vaø chaân lyù'. Noù phaûi laø moät cô hoäi ñaëc bieät cho moïi ngöôøi trong vieäc suy nieäm maàu nhieäm Thieân Chuùa Ba Ngoâi, Ñaáng töï mình hoaøn toaøn sieâu vieät (in himself is wholly transcendent) ñoái vôùi theá gian, nhaát laø ñoái vôùi theá giôùi höõu hình. Vì Ngaøi tuyeät ñoái laø Thaàn Linh (absolute Spirit), 'Thieân Chuùa laø thaàn linh' (Jn.4:24); theá neân, cuõng baèng moät caùch huyeàn nhieäm, Ngaøi chaúng nhöõng gaàn vôùi theá giôùi naøy, maø coøn hieän dieän (present) trong theá giôùi naøy, vaø theo nghóa hoøa nhaäp (immanent), Ngaøi coøn thaåm thaáu (penetrating) vaøo noù vaø ban cho noù söï soáng töø beân trong (from within). Ñieàu naøy ñaëc bieät ñuùng nôi moái lieân heä vôùi con ngöôøi: Thieân Chuùa hieän dieän thaâm saâu nôi höõu theå con ngöôøi, nôi taâm trí hoï, löông tri vaø con tim cuûa hoï: ñoù laø moät thöïc taïi sieâu hình vaø taâm lyù, moät thöïc taïi maø Thaùnh Augustinoâ ñaõ noùi veà Thieân Chuùa raèng Ngaøi 'gaàn hôn caû chính baûn thaân con (closer than my inmost being)' (Töï Thuù III,6,11). Nhöõng lôøi naøy giuùp chuùng ta hieåu roõ hôn nhöõng lôøi Chuùa Gieâsu noùi vôùi ngöôøi phuï nöõ Samaritanoâ: 'Thieân Chuùa laø thaàn linh'. Chæ coù Thaàn Linh môùi coù theå 'gaàn hôn caû chính baûn thaân con', caû trong vieäc toâi hieän höõu cuõng nhö trong kinh nghieäm taâm linh cuûa toâi. Chæ coù Thaàn Linh môùi coù theå hoøa nhaäp nôi con ngöôøi cuõng nhö nôi theá giôùi, trong khi taàm möùc sieâu vieät tuyeät ñoái cuûa Ngaøi vaãn baát khaû phaïm vaø baát khaû bieán (inviolable and immutable).
"Theá nhöng, nôi Chuùa Gieâsu Kitoâ, söï hieän dieän thaàn linh nôi theá gian vaø nôi con ngöôøi ñöôïc bieåu loä moät caùch môùi meû vaø döôùi moät daïng thöùc höõu hình. Nôi Ngöôøi 'aân suûng cuûa Thieân Chuùa thöïc söï ñaõ toû hieän' (Tit.2:11). Tình yeâu cuûa Thieân Chuùa Ngoâi Cha, nhö moät taëng aân, moät aân suûng voâ cuøng, moät nguoàn maïch söï soáng, ñaõ trôû neân höõu hình nôi Ñöùc Kitoâ, vaø trong nhaân tính cuûa Ngöôøi, tình yeâu ñoù ñaõ trôû neân 'cô phaàn (part)' cuûa vuõ truï, cuûa gia ñình nhaân loaïi vaø lòch söû. Vieäc aân suûng toû hieän naøy nôi lòch söû loaøi ngöôøi, nhôø Chuùa Gieâsu Kitoâ, ñaõ ñöôïc thöïc hieän bôûi quyeàn pheùp Chuùa Thaùnh Linh, Ñaáng laø nguoàn maïch cuûa taát caû moïi hoaït ñoäng cöùu ñoä trong theá giôùi: Ngaøi, moät 'Thieân Chuùa aån khuaát (the hidden God)' (x.Is.45:15), Ñaáng laø tình yeâu vaø taëng aân 'laøm cho vuõ truï troøn ñaày' (x.Wis.1:17). Taát caû söï soáng cuûa Giaùo Hoäi, nhö seõ ñöôïc theå hieän vaøo cuoäc Ñaïi Hyû, laø moät cuoäc ñi gaëp moät Thieân Chuùa voâ hình, moät Thieân Chuùa aån khuaát: moät cuoäc gaëp gôõ Thaàn Linh laø 'Ñaáng ban söï soáng'".
6- Thaùnh Linh nôi
"Töø kinh nghieäm laøm neân ñaëc tính cuûa thôøi ñaïi chuùng ta naøy, ñeå söûa soaïn cho cuoäc Ñaïi Hyû, chuùng ta phaûi nhaán maïnh ñeán 'nhöõng öôùc muoán cuûa thaàn linh', nhö nhöõng huaán töø vang voïng trong ñeâm toäùi cuûa moät thôøi ñieåm muøa voïng môùi, maø cuoái muøa voïng naøy, nhö hai ngaøn naêm tröôùc ñaây, 'moïi ngöôøi seõ ñöôïc thaáy ôn cöùu ñoä cuûa Thieân Chuùa' (Lk.3:6; x.Is.40:5). Ñaây laø moät ñieàu khaû dó vaø laø moät nieàm hy voïng maø Giaùo Hoäi kyù thaùc cho con ngöôøi nam nöõ hoâm nay".
Nhöõng Giaèng Co Noäi Taïi cuûa Con Ngöôøi (Gal 5:19).55- "Tieác thay, lòch söû cöùu ñoä chöùng toû vieäc Thieân Chuùa ñeán gaàn vaø vieäc laøm Ngaøi hieän dieän vôùi loaøi ngöôøi cuõng nhö vôùi theá giôùi naøy, moät 'cuoäc hieån linh (condescension)' cuûa Thaàn Linh nhö theá, gaëp phaûi trôû ngaïi vaø choáng ñoái (meets with resistance and opposition) nôi thöïc taïi loaøi ngöôøi chuùng ta. Veà quan ñieåm naøy, ñuùng bieát bao nhöõng lôøi tieân tri cuûa oâng giaø Simeâon, ngöôøi ñöôïc Thaàn Linh thuùc ñaåy, leân Ñeàn Thôø Gia-Lieâm, ñeå noùi tieân tri, tröôùc söï hieän dieän cuûa Haøi Nhi môùi sinh ôû Beâlem, raèng Ngöôøi 'ñöôïc xeáp ñaët ñeå cho nhieàu ngöôøi trong Ích-Dieân vaáp ngaõ vaø choãi daäy, ñeå laø moät daáu hieäu xung khaéc (a sign of contradiction)' (Lk.2:27,34). Vieäc choáng laïi Thieân Chuùa, Ñaáng laø moät Thaàn Linh voâ hình, cho tôùi möùc ñoä baét nguoàn töï ngay söï kieän töông khaéc saâu xa giöõa theá giôùi vaø Thieân Chuùa, noùi nhö theá coù nghóa laø, töø nôi 'tính chaát höõu hình' (visibility) vaø 'tính chaát theå lyù' (materiality) cuûa theá giôùi naøy töông phaûn vôùi Ñaáng laø 'Thaàn Linh voâ hình' vaø 'tuyeät ñoái'; töø tình traïng baát toaøn chính yeáu vaø thöïc söï cuûa theá giôùi töông phaûn vôùi Ñaáng laø höõu theå hoaøn haûo (the perfect being). Nhöng, veà phöông dieän ñaïo ñöùc, vieäc choáng ñoái naøy trôû thaønh moät moái giaèng co (conflict) vaø noåi loaïn (rebellion), nguyeân nhaân laø do caùi thöù toäi chieám cöù coõi loøng con ngöôøi, nôi maø 'nhöõng yù muoán cuûa xaùc thòt ngöôïc laïi vôùi Thaàn Linh vaø nhöõng yù muoán cuûa Thaàn Linh ngöôïc laïi vôùi xaùc thòt' (Gal.5:17). Veà thöù toäi naøy, Chuùa Thaùnh Thaàn caàn phaûi 'laøm cho theá giôùi nhaän thöùc', nhö chuùng ta ñaõ noùi ñeán (trong phaàn 2 cuûa thoâng ñieäp).
"Chính Thaùnh Phaoloâ ñaõ dieãn taû moät caùch xaùc thöïc noãi caêng thaúng (tension) vaø ñoái choïi (struggle) laøm raéc roái cho coõi loøng con ngöôøi. Chuùng ta ñoïc thaáy noù trong Thö göûi cho giaùo ñoaøn Galata: 'Song toâi noùi, haõy böôùc ñi theo Thaàn Linh maø ñöøng tìm nhöõng thoûa maõn cuûa xaùc thòt. Vì nhöõng öôùc muoán cuûa xaùc thòt thì ngöôïc laïi vôùi Thaàn Linh, vaø nhöõng öôùc muoán cuûa Thaàn Linh ngöôïc laïi xaùc thòt; bôûi nhöõng ñieàu naøy ngöôïc laïi vôùi nhau nhö theá maø anh em khoâng thöïc hieän ñöôïc ñieàu anh em muoán' (5:16f). Nôi con ngöôøi laø moät höõu theå ñöôïc hình thaønh bôûi xaùc theå vaø tinh thaàn voán ñaõ coù moät noãi caêng thaúng, moät ñoái choïi cuûa nhöõng khuynh höôùng giöõa 'tinh thaàn' vaø 'xaùc thòt'. Song noãi ñoái choïi do di saûn cuûa toäi thöïc ra laø haäu quûa cuûa toäi vaø ñoàng thôøi laø moät xaùc nhaän veà (söï hieän dieän cuûa) toäi. Ñaây laø moät phaàn cuûa kinh nghieäm (soáng) thöôøng nhaät. Thaùnh toâng ñoà vieát: 'Giôø ñaây nhöõng coâng vieäc cuûa xaùc thòt ñaõ roõ raøng: ñoù laø daâm taø, oâ ueá, buoâng thaû... say söa, cheø cheùn vaø nhöõng thöù töông töï nhö vaäy'. Ñaây laø nhöõng toäi coù theå ñöôïc goïi laø 'nhuïc duïc' (carnal). Song thaùnh nhaân cuõng theâm caû nhöõng thöù khaùc nöõa: 'thuø haèn, caõi laãy, ghen töông, giaän döõ, vò kyû, baát maõn, beø phaùi, tò hieàm' (Gal.5:19-21). Taát caû nhöõng thöù naøy (keå caû nhöõng thöù ñöôïc goïi laø 'nhuïc duïc' treân ñaây) hôïp laïi thaønh 'nhöõng coâng vieäc cuûa xaùc thòt'.
Nhöõng coâng vieäc thöïc laø söï döõ naøy, Thaùnh Phaoloâ ñaët chuùng ôû moät vò theá töông khaéc vôùi 'hoa traùi cuûa Thaàn Linh', nhö 'yeâu thöông, vui möøng, bình an, nhaãn nhòn, töø aùi, nhaân laønh, trung thöïc, dòu hieàn vaø töï cheá' (Gal.5:22f). Theo yù töù thì roõ raøng laø Thaùnh Toâng Ñoà khoâng ñaët vaán ñeà loaïi tröø hay leân aùn xaùc theå laø thaønh phaàn cuøng vôùi hoàn thieâng (spiritual soul) laøm neân baûn tính cuûa con ngöôøi cuøng vôùi chuû theå caù bieät cuûa con ngöôøi (personal subjectivity). Traùi laïi, thaùnh nhaân chæ quan taâm ñeán nhöõng coâng vieäc toát hay xaáu theo luaân lyù (the morally good or bad works) maø thoâi, hay noùi ñuùng hôn, ñeán nhöõng ñieàu kieän vaãn coù (the permanent dispositions) - nhö caùc nhaân ñöùc vaø caùc tính hö neát xaáu - laø hoa traùi cuûa vieäc thuaän phuïc (nôi tröôøng hôïp caùc nhaân ñöùc) hay cuûa moái trôû ngaïi (nôi tröôøng hôïp caùc tính meâ neát xaáu) ñoái vôùi taùc ñoäng cöùu ñoä cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn. Keát cuïc laïi thì Thaùnh Toâng Ñoà vieát: 'Neáu chuùng ta soáng bôûi Thaàn Linh, thì chuùng ta cuõng haõy böôùc theo Thaàn Linh' (Gal.5:25). ÔÛ nhöõng ñoaïn khaùc, ngaøi coøn vieát: 'Ñoái vôùi nhöõng ai soáng theo xaùc thòt thì höôùng taâm trí veà nhöõng thöù cuûa xaùc thòt, coøn nhöõng ai soáng theo Thaàn Linh thì höôùng taâm trí veà nhöõng söï cuûa Thaàn Linh'; 'Anh em ôû trong Thaàn Linh neáu Thaàn Linh cuûa Thieân Chuùa thöïc söï ôû trong anh em' (x.Rm.8:5,9). Tình traïng töông phaûn maø Thaùnh Phaoloâ noùi ñeán giöõa söï soáng 'theo Thaàn Linh' vaø söï soáng 'theo xaùc thòt' laøm hieän leân moät tình traïng töông phaûn khaùc nöõa: ñoù laø moät töông phaûn giöõa 'söï soáng' vaø 'söï cheát'. 'Höôùng taâm trí veà xaùc thòt thì cheát, song höôùng taâm trí veà Thaàn Linh thì soáng vaø bình an'; bôûi theá môùi coù lôøi caûnh giaùc laø: 'Vì neáu anh em soáng theo xaùc thòt anh em seõ cheát, baèng neáu nhôø Thaàn Linh anh em haï saùt nhöõng vieäc laøm cuûa thaân xaùc thì anh em seõ ñöôïc soáng' (Rm.8:6,13).
"Hieåu cho ñuùng ra thì ñaây laø moät huaán duï ñeå soáng theo chaân lyù, ñoù laø, soáng theo meänh leänh cuûa moät löông taâm chaân chính (the dictates of an upright conscience), ñoàng thôøi ñoù cuõng laø moät tuyeân xöng ñöùc tin vaøo Thaàn Linh chaân lyù laø Ñaáng ban söï soáng. Bôûi thaân xaùc ñaõ 'cheát vì toäi loãi', nhöng tinh thaàn cuûa anh em ñang soáng vì ñöùc coâng chính'. Vaäy neân, anh em thaân meán, chuùng ta laø nhöõng con nôï, khoâng phaûi laø cuûa xaùc thòt ñeå soáng theo xaùc thòt' (Rm.8:10,12). Traùi laïi, chuùng ta laø nhöõng con nôï cuûa Ñöùc Kitoâ, Ñaáng ñaõ laøm cho söï coâng chính cuûa chuùng ta neân coâng hieäu trong Maàu Nhieäm Vöôït Qua cuûa Ngöôøi, chieám höõu cho chuùng ta Chuùa Thaùnh Linh: 'Thaät theá, chuùng ta ñaõ ñöôïc chuoäc laïi baèng moät giaù cao' (cf.1Cor.6:20).
"Trong caùc baûn vaên cuûa Thaùnh Phaoloâ coù moät tính caùch nhaán maïnh noåi baät (a super-imposing) - vaø moät tính caùch ñoàng thaáu hoã töông (a mutual compenetration) - veà chieàu kích sieâu hình (xaùc thòt va taâm linh), ñaïo ñöùc (söï thieän vaø söï döõ luaân lyù), vaø thaùnh linh (taùc ñoäng cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn trong traät töï aân suûng). Nhöõng lôøi cuûa ngaøi (nhaát laø trong nhöõng Thö göûi cho giaùo ñoaøn Roâma vaø Galata) cho chuùng ta nhaän thaáy ñöôïc vaø caûm thaáy ñöôïc moät caùch soáng ñoäng söùc caêng thaúng vaø ñoái choïi dieãn ra nôi con ngöôøi, giöõa vieäc côûi môû tröôùc taùc ñoäng cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn vaø tình traïng ngaên trôû cuõng nhö vieäc choáng ñoái vôùi Ngaøi, vôùi taëng aân cöùu ñoä cuûa Ngaøi. Nhöõng laõnh vöïc hay vò theá cuûa tình traïng töông khaéc naøy laø, veà phía con ngöôøi, möùc ñoä haïn höõu vaø tình traïng toäi loãi cuûa hoï laø nhöõng yeáu toá chính yeáu nôi thöïc taïi taâm lyù cuõng nhö ñaïo lyù cuûa hoï; vaø veà phía Thieân Chuùa, laø maàu nhieäm cuûa taëng aân (mystery of gift), ñoù laø vieäc Thieân Chuùa khoâng ngöøng ban phaùt söï soáng thaàn linh trong Chuùa Thaùnh Thaàn. Ai seõ thaéng? Ñoù laø ngöôøi ñoùn nhaän taëng aân naøy.
56- "Tieác thay, tình traïng ngaên trôû cho Chuùa Thaùnh Thaàn maø Thaùnh Phaoloâ nhaán maïnh trong chieàu kích noäi taïi vaø chuû quan (the interior and subjective dimension) nhö laø moät söï caêng thaúng, ñoái choïi vaø noåi loaïn xaåy ra nôi coõi loøng con ngöôøi laïi tìm thaáy chieàu kích ngoaïi taïi (exterior dimension) cuûa noù nôi moïi giai ñoaïn lòch söû vaø nhaát laø nôi thôøi ñieåm hieän ñaïi naøy, moät chieàu kích ngoaïi taïi, ñöôïc maëc laáy hình thöùc cuï theå, nhö nhöõng gì ñöôïc chaát chöùa trong vaên hoùa vaø vaên minh, nhö heä thoáng trieát hoïc, nhö yù thöùc heä, nhö döï aùn ñeå haønh ñoäng vaø ñeå hình thaønh haønh vi cöû chæ con ngöôøi. Chieàu kích ngoaïi taïi naøy ñöôïc theå hieän roõ raøng nhaát nôi duy vaät chuû nghóa (materialism), caû veà hình thöùc lyù thuyeát cuûa noù: nhö moät heä thoáng tö töôûng, vaø caû veà hình thöùc thöïc haønh cuûa noù: nhö caùch thöùc giaûi thích vaø ñaùnh giaù nhöõng döõ kieän, cuøng vôùi döï aùn thi haønh theo ñoù. Moät heä thoáng phaùt trieån nhaát ñaõ ñöa hình thöùc tö töôûng, yù thöùc heä vaø leà thoùi taùc haønh naøy ñeán nhöõng haäu quûa thöïc teá cöïc ñoan cuûa mình, ñoù laø chuû thuyeát duy vaät bieän chöùng (dialectical) vaø duy vaät lòch söû, moät chuû thuyeát duy vaät coøn ñöôïc coi nhö laø troïng taâm chính yeáu cuûa chuû thuyeát Mat-Xít (Marxism).
"Theo nguyeân taéc vaø thöïc teá, chuû nghóa duy vaät töï baûn chaát loaïi tröø söï hieän dieän vaø taùc ñoäng cuûa Thieân Chuùa, Ñaáng laø thaàn linh, trong theá giôùi, nhaát laø nôi con ngöôøi. Laø moät heä thoáng voâ thaàn thöïc söï vaø coù toå chöùc, noù hoaøn toaøn khoâng chaáp nhaän vieäc hieän höõu cuûa Thieân Chuùa. Ñaây laø moät hieän töôïng laøm rung ñoäng thôøi ñaïi cuûa chuùng ta: hieän töôïng voâ thaàn, moät hieän töôïng ñöôïc Coâng Ñoàng Chung Vaticanoâ II ñeà caäp ñeán nôi moät soá trang ñaùng keå (x.Gaudium et Spes, 19, 20,21). Maëc daàu theá, khoâng theå naøo noùi ñeán chuû nghóa voâ thaàn moät chieàu hay hoaøn toaøn giôùi haïn noù vaøo trieát lyù duy vaät, vì coù nhieàu hình thöùc voâ thaàn vaø vì töø ngöõ ñöôïc duøng thöôøng sai yù nghóa, song moät ñieàu chaéc chaén laø chuû nghóa duy vaät ñích thöïc vaø xaùc ñaùng coù moät tính caùch voâ thaàn, khi hieåu noù nhö laø moät lyù thuyeát ñeå giaûi thích thöïc taïi cuõng nhö khi chaáp nhaän noù laøm nguyeân taéc chính cho taùc haønh caù nhaân vaø xaõ hoäi. Traät töï cuûa caùc giaù trò vaø caùc muïc ñích cuûa haønh ñoäng maø noù dieãn taû gaén lieàn vôùi vieäc giaûi thích toaøn theå thöïc taïi nhö laø 'vaät chaát' (matter). Ñoâi khi noù cuõng noùi ñeán 'tinh thaàn' vaø veà 'nhöõng vaán ñeà tinh thaàn', chaúng haïn nhö ôû nhöõng ngaønh veà vaên hoùa hay luaân lyù, noù laøm nhö vaäy cuõng chæ vì noù cho nhöõng söï kieän naøy nhö ñöôïc phaùt xuaát töø vaät chaát (tieàm töôïng - epiphenomena), vì, theo heä thoáng naøy, vaät chaát laø moät theå thöùc duy nhaát cuûa höõu theå. Theo ñoù, noù caét nghóa, toân giaùo chæ coù theå ñöôïc hieåu nhö laø moät thöù 'aûo aûnh lyù töôûng' (idealistic illusion), caàn phaûi choáng laïi vôùi nhöõng phöông tieän vaø phöông phaùp xöùng hôïp nhaát theo hoaøn caûnh thôøi gian vaø khoâng gian, ñeå loaïi tröø noù ra khoûi xaõ hoäi cuõng nhö ra khoûi chính taâm hoàn con ngöôøi.
"Vì theá, coù theå noùi raèng, duy vaät chuû nghóa laø moät phaùt trieån coù heä thoáng vaø theo luaän lyù cuûa caùi ñöôïc goïi laø 'ngaên trôû' vaø choáng ñoái maø Thaùnh Phaoloâ ñaõ leân aùn baèng nhöõng lôøi: 'Nhöõng öôùc muoán cuûa xaùc thòt thì ngöôïc laïi vôùi Thaàn Linh'. Theá nhöng, nhö Thaùnh Phaoloâ nhaán maïnh ôû phaàn thöù hai trong dieãn töø cuûa ngaøi, thì vieäc choáng ñoái ra maët naøy (this antagonism) laïi coù tính caùch hoã töông: 'Nhöõng öôùc muoán cuûa Thaàn Linh thì ngöôïc laïi vôùi xaùc thòt'. Nhöõng ai muoàn soáng theo Thaàn Linh, baèng vieäc chaáp nhaän vaø ñaùp öùng hoaït ñoäng cöùu ñoä cuûa Ngaøi, khoâng theå naøo laøm ñöôïc ñieàu naøy neáu hoï khoâng töø boû nhöõng khuynh höôùng noäi taïi cuõng nhö ngoaïi taïi cuøng vôùi nhöõng ñoøi hoûi cuûa 'xaùc thòt', caû vieäc theå hieän coù tính caùch yù heä vaø lòch söû cuûa noù nhö laø moät chuû nghiaõ duy vaät phaûn giaùo (as anti-religious 'materialism'). Töø kinh nghieäm laøm neân ñaëc tính cuûa thôøi ñaïi chuùng ta naøy, ñeå söûa soaïn cho cuoäc Ñaïi Hyû, chuùng ta phaûi nhaán maïnh ñeán 'nhöõng öôùc muoán cuûa thaàn linh', nhö nhöõng huaán töø vang voïng trong ñeâm toäùi cuûa moät thôøi ñieåm muøa voïng môùi, maø cuoái muøa voïng naøy, nhö hai ngaøn naêm tröôùc ñaây, 'moïi ngöôøi seõ ñöôïc thaáy ôn cöùu ñoä cuûa Thieân Chuùa' (Lk.3:6; x.Is.40:5). Ñaây laø moät ñieàu khaû dó vaø laø moät nieàm hy voïng maø Giaùo Hoäi kyù thaùc cho con ngöôøi nam nöõ hoâm nay. Giaùo Hoäi bieát raèng cuoäc ñuïng ñoä hay suy suïp giöõa 'nhöõng öôùc muoán ngöôïc laïi vôùi thaàn linh' ñaùnh daáu thaät nhieàu phöông dieän cuûa vaên minh hieän ñaïi, ñaëc bieät laø trong moät soá nhöõng laõnh vöïc cuûa noù, vaø 'nhöõng öôùc muoán ngöôïc laïi vôùi xaùc thòt', nhö vieäc Thieân Chuùa ñeán vôùi chuùng ta, vieäc Nhaäp Theå cuûa Ngaøi, vieäc thoâng ban lieân læ ñöôïc ñoåi môùi cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn - cuoäc ñuïng ñoä hay suy suïp naøy, trong nhieàu tröôøng hôïp, coù theå laøm neân moät thieân nhieân tang thöông vaø coù theå daãn ñeán nhöõng cuoäc thaûm baïi môùi cho nhaân loaïi. Theá nhöng, Giaùo Hoäi vöõng tin raèng, veà phía Thieân Chuùa, luoân coù moät cuoäc ban phaùt cöùu ñoä (a salvific self-giving), moät cuoäc theå hieän cöùu ñoä (a salvific comihg), vaø baèng moät caùch naøo ñoù, moät cuoäc nhaän thöùc cöùu ñoä lieân quan ñeán toäi loãi (a salvific 'convincing concerning sin') bôûi quyeàn pheùp cuûa Thaàn Linh.
57- "Cuoäc töông khaéc ñöôïc Thaùnh Phaoloâ noùi ñeán giöõa 'Thaàn Linh' vaø 'xaùc thòt' cuõng bao goàm caû cuoäc töông khaéc giöõa 'söï soáng' vaø 'söï cheát'. Ñaây laø moät vaán naïn traàm troïng, maø khi quan taâm ñeán noù, ngöôøi ta phaûi noùi ngay raèng, duy vaät chuû nghóa, nhö moät heä thoáng tö töôûng, trong moïi hình thöùc cuûa noù, laø vieäc chaáp nhaän söï cheát nhö cuøng ñích thöïc söï cho cuoäc hieän höõu cuûa con ngöôøi. Moïi söï ñaõ laø theå chaát thì tieâu tan, vaø vì theá, thaân xaùc con ngöôøi (veà phöông dieän noù laø 'thuù vaät') thì töû vong. Neáu con ngöôøi, theo yeáu tính (essence) cuûa mình, chæ laø 'xaùc thòt', thì söï cheát ñoái vôùi hoï vaãn laø moät giôùi tuyeán vaø giôùi haïn khoâng theå naøo vöôït qua. Bôûi theá, ngöôøi ta coù theå hieåu taïi sao laïi noùi raèng söï soáng loaøi ngöôøi chaúng laø gì hôn laø 'hieän höõu ñeå maø cheát ñi' (existence in order to die).
"Caàn phaûi theâm raèng, ôû chaân trôøi cuûa neàn vaên minh hieän ñaïi - ñaëc bieät trong hình thöùc ñöôïc phaùt trieån nhaát theo nghóa kyõ thuaät vaø khoa hoïc - nhöõng daáu hieäu vaø trieäu chöùng cuûa söï cheát (the signs and symptoms of death) ñaõ trôû thaønh hieän thöïc ñaëc bieät vaø thöôøng xuyeân. Ngöôøi ta khoâng theå naøo khoâng nghó ñeán nhöõng cuoäc thi ñua voõ trang (tha arms race) vaø theo ñoù laø moái nguy cô töï huûy do nguyeân töû löïc gaây ra. Hôn theá nöõa, moïi ngöôøi caøng ngaøy caøng bieát ñeán tình traïng traàm troïng nôi nhöõng mieàn roäng lôùn treân haønh tinh cuûa chuùng ta bò ñaùnh daáu baèng tình traïng ngheøo naøn vaø ñoùi khaùt phaûi ñöông ñaàu vôùi töû thaàn. Ñaây khoâng phaûi chæ laø vaán ñeà kinh teá maø tröôùc heát laø vaán ñeà ñaïo ñöùc. Theá nhöng, ôû chaân trôøi cuûa thôøi ñieåm chuùng ta laïi caøng hieän leânï 'nhöõng daáu hieäu töû vong' (signs of death) taêm toái hôn nöõa: ñoù laø moät tuïc leä ñaõ ñöôïc thaønh hình roäng raõi - ôû moät soá nôi noù coøn ñe doïa trôû neân nhö moät phaùp cheá - trong vieäc saùt haïi söï soáng cuûa con ngöôøi tröôùc khi chuùng ñöôïc sinh ra, hay tröôùc khi chuùng tieán ñeán luùc theo töï nhieân maø cheát. Hôn nöõa, baát chaáp nhieàu noã löïc cao quùi cho hoøa bình, nhöõng cuoäc chieán môùi vaãn buøng noå vaø ñang dieãn tieán, nhöõng cuoäc chieán huûy hoaïi nhöõng maïng soáng hay söùc khoûe cuûa traêm ngaøn ngöôøi. Vaø ngöôøi ta laøm sao coù theå queân ñöôïc nhöõng cuoäc taán coâng phaïm ñeán söï soáng con ngöôøi baèng khuûng boá ñöôïc toå chöùc treân moät bình dieän quoác teá?
"Tieác thay, ñoù môùi chæ laø neùt chaám phaù ñôn sô vaø chöa troïn nôi böùc tranh töû thaàn (the picture of death) ñang ñöôïc phaùc hoïa trong thôøi ñieåm cuûa chuùng ta, thôøi ñieåm maø chuùng ta caøng ngaøy caøng tieán gaàn ñeán taän cuøng cuûa ñeä nhò Thieân Nieân cuûa kyû nguyeân Kitoâ giaùo. Ñaõ khoâng noåi leân hay sao, moät lôøi khaån caàu, môùi meû vaø ñöôïc yù thöùc caùch naøo ñoù, daâng leân Thaàn Linh ban söï soáng, töø nhöõng boùng toái taêm cuûa moät thöù vaên minh vaät chaát, ñaëc bieät töø nhöõng daáu hieäu töû vong ñang taêng leân trong böùc tranh xaõ hoäi hoïc vaø lòch söû laø moâi tröôøng vaên minh nhôø ñoù ñöôïc caáu taïo neân? Baát cöù giaù naøo ñi nöõa, ngay caû caùi giaù töï do cho möùc ñoä hy voïng hay tuyeät voïng cuûa con ngöôøi, cuõng nhö cho nhöõng aûo töôûng hay löøa doái gaây ra bôûi vieäc phaùt trieån cuûa nhöõng heä thoáng duy vaät trong tö töôûng vaø trong cuoäc soáng, thì vaãn coøn moät baûo ñaûm nôi Kitoâ giaùo, ñoù laø Thaàn Linh muoán thoåi ñaâu tuøy yù vaø chuùng ta coù ñöôïc 'nhöõng hoa traùi ñaàu muøa cuûa Thaàn Linh', vaø vì theá, maëc daàu chuùng ta luïy thuoäc vaøo nhöõng khoå ñau trong thôøi gian laø moät thöïc taïi seõ qua ñi, 'chuùng ta reân ræ trong loøng trong khi chuùng ta ñôïi chôø... cuoäc cöùu chuoäc cuûa thaân xaùc chuùng ta' (Rm.8:23), hay cuoäc cöùu chuoäc cuûa caû yeáu tính nhaân loaïi chuùng ta, bao goàm theå lyù laãn tinh thaàn. Phaûi, chuùng ta reân ræ, song reân ræ trong moät nieàm troâng mong ñaày nhöõng hy voïng khoâng suy suït, bôûi chính vì höõu theå nhaân loaïi naøy maø Thieân Chuùa ñaõ ñeán gaàn, moät Thieân Chuùa laø Thaàn Linh. Thieân Chuùa Ngoâi Cha, 'khi sai Con rieâng mình maëc laáy hình aûnh xaùc thòt toäi loãi, vaø vì toäi loãi, Ngaøi ñaõ leân aùn toäi loãi trong xaùc thòt' (Rm.8:3). Vaøo luùc toät ñænh cuûa Maàu Nhieäm Vöôït Qua, Con Thieân Chuùa, laøm ngöôøi vaø bò ñoùng ñanh vì toäi loãi cuûa theá gian, ñaõ hieän ñeán giöõa caùc Toâng Ñoà cuûa Ngöôøi sau cuoäc Phuïc Sinh, thôû hôi treân caùc vòï maø phaùn: 'Caùc con haõy nhaän laáy Thaùnh Linh'. 'Hôi thôû' naøy tieáp tuïc cho ñeán muoân ñôøi, vì 'Thaàn Linh trôï giuùp chuùng ta trong noãi yeáu ñuoái cuûa chuùng ta' (Rm.8:26).
7- Thaùnh Linh
Kieân Cöôøng "Con Ngöôøi Noäi Taïi""Cuoäc Ñaïi Hyû cuûa naêm 2000, nhö theá, chöùa ñöïng moät söù ñieäp giaûi phoùng bôûi quyeàn pheùp cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn, Ñaáng duy nhaát coù theå giuùp cho caùc caù nhaân cuõng nhö caùc coäng ñoàng giaûi thoaùt mình khoûi nhöõng khuynh höôùng thuoäc ñoäng cuõ môùi, baèng vieäc höôùng daãn hoï theo 'leà luaät cuûa Thaàn Linh laø leà luaät ban söï soáng trong Chuùa Gieâsu Kitoâ' (Rm.8:2), nhôø ñoù, hoï môùi khaùm phaù ra vaø ñaït thaønh ñöôïc taàm voùc vieân troïn cuûa moät nieàm töï do chaân thaät nôi con ngöôøi"
58- "Maàu nhieäm phuïc sinh vaø Hieän Xuoáng ñöôïc coâng boá vaø soáng bôûi Giaùo Hoäi laø thaønh phaàn ñaõ thöøa höôûng cuõng nhö tieáp noái chöùng taù cuûa caùc Toâng Ñoà veà Cuoäc Phuïc Sinh cuûa Chuùa Gieâsu Kitoâ. Giaùo Hoäi laø chöùng taù lieân læ cho cuoäc chieán thaéng söï cheát naøy, moät cuoäc chieán thaéng theå hieän quyeàn pheùp cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn vaø xaùc nhaän vieäc hieän ñeán môùi cuûa Ngaøi, moät hieän dieän môùi cuûa Ngaøi nôi ngöôøi ta vaø nôi theá gioùi naøy. Vì trong Cuoäc Phuïc Sinh cuûa Chuùa Kitoâ, Ñaáng An UÛi Thaùnh Linh (the Holy Spirit-Paraclete) ñaëc bieät toû mình ra nhö Ngaøi laø Ñaáng ban söï soáng: 'Ngaøi (Thieân Chuùa) laø Ñaáng ñaõ laøm cho Ñöùc Kitoâ soáng laïi töø coõi cheát cuõng seõ ban söï soáng cho thaân xaùc töû vong cuûa anh em nhôø Thaàn Linh cuûa Ngaøi laø Ñaáng ngöï trong anh em' (Rm.8:11). Nhaân danh cuoäc Phuïc Sinh cuûa Ñöùc Kitoâ, Giaùo Hoäi coâng boá söï soáng, moät söï soáng toû hieän vöôït treân nhöõng giôùi haïn söï cheát, moät söï soáng maïnh hôn caû söï cheát. Ñoàng thôøi, Giaùo Hoäi cuõng coâng boá Ngaøi laø Ñaáng ban söï soáng naøy: ñoù laø Thaàn Linh, moät Ñaáng ban söï soáng; Giaùo Hoäi coâng boá Ngaøi vaø coäng taùc vôùi Ngaøi trong vieäc ban söï soáng. Vì 'maëc daàu thaân xaùc cuûa anh em ñaõ cheát bôûi toäi loãi, tinh thaàn cuûa anh em ñang soáng bôûi ñöùc coâng chính' (Rm.8:10), moät döùc coâng chính laäp ñöôïc nhôø Ñöùc Kitoâ Töû Giaù vaø Phuïc Sinh. Vaø nhaân danh cuoäc Phuïc Sinh cuûa Ñöùc Kitoâ, Giaùo Hoäi, lieân keát chaët cheõ vôùi vaø khieâm toán phuïc vuï cho Thaàn Linh, phuïng söï söï soáng töø chính Thieân Chuùa maø ñeán.
"Nhôø vieäc phuïng söï naøy, con ngöôøi thöïc söï trôû neân, baèng moät ñöôøng loái môùi meû hôn bao giôø heát, 'ñöôøng loái cuûa Giaùo Hoäi' (way of the Church), nhö Toâi ñaõ noùi ñeán trong Thoâng Ñieäp veà Chuùa Kitoâ Ñaáng Cöùu Chuoäc (ñoaïn 14)., vaø nhö Toâi giôø ñaây laäp laïi trong thoâng ñieäp naøy veà Chuùa Thaùnh Thaàn. Hieäp nhaát vôùi Thaàn Linh, Giaùo Hoäi nhaän thöùc moät caùch sieâu bieät thöïc taïi veà con ngöôøi noäi taïi (the inner man), veà caùi saâu thaúm nhaát vaø chính yeáu nhaát nôi con ngöôøi, vì noù linh thieâng (spiritual) vaø baát hoaïi (incorruptible). ÔÛ taàm möùc naøy (con ngöôøi noäi taïi naøy), Thaàn Linh gheùp cho noù caùi 'goác reã baát töû' (root of immortality) (x.Wis.15:3) laøm vöôn leân moät söï soáng môùi. Ñoù laø söï soáng cuûa con ngöôøi trong Thieân Chuùa, moät söï soáng maø, laø hoa traùi cuûa vieäc Thieân Chuùa thoâng mình ra trong Thaùnh Linh, cuõng chæ coù theå phaùt trieån vaø nôû hoa bôûi taùc ñoäng cuûa Chuùa Thaùnh Linh maø thoâi. Vì theá, Thaùnh Phaoloâ ñaõ thöa cuøng Thieân Chuùa thay caùc tín höõu, ngaøi vieát cho hoï raèng: 'Toâi quøi goái tröôùc Chuùa Cha... ñeå Ngaøi coù theå ban cho anh em... ñöôïc kieân cöôøng söùc maïnh nôi con ngöôøi noäi taïi, nhôø Thaàn Linh cuûa Ngaøi' (x.Eph.3:14,16).
"Döôùi aûnh höôûng cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn, con ngöôøi noäi taïi naøy, con ngöôøi 'linh thieâng' (spiritual) naøy tröôûng thaønh (matures) vaø lôùn maïnh (grows strong). Nhôø vieäc thoâng ban thaàn linh, taâm linh con ngöôøi laø caùi 'bieát ñöôïc nhöõng saâu kín cuûa con ngöôøi'gaëp gôõ vò 'Thaàn Linh laø Ñaáng thaáu suoát moïi söï, keå caû nhöõng saâu nhieäm cuûa Thieân Chuùa' (x.1Cor.2:10). Trong vò Thaàn Linh naøy, Ñaáng laø moät taëng aân ñôøi ñôøi, Thieân Chuùa Ba Ngoâi vöôn mình ra cho con ngöôøi, cho taâm linh con ngöôøi. Hôi thôû kín ñaùo cuûa vò Thaàn Linh thieâng lieâng laøm cho taâm linh con ngöôøi, veà phaàn noù, côûi môû ra tröôùc haønh ñoäng vöôn mình thaùnh hoùa vaø cöùu ñoä cuûa Thieân Chuùa. Nhôø taëng aân cuûa ôn suûng ñöôïc Chuùa Thaùnh Linh ban cho, con ngöôøi tieán vaøo moät 'söï soáng môùi', ñöôïc ñöa vaøo moät thöïc taïi sieâu nhieân cuûa chính söï soáng thaàn linh, vaø trôû neân moät 'nôi cö nguï cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn', moät ñeàn thôø soáng cuûa Thieân Chuùa (x.Rm.8:9, 1Cor.6:19). Vì nhôø Chuùa Thaùnh Thaàn, Chuùa Cha vaø Chuùa Con ñeán vôùi hoï vaø laäp cöï ôû vôùi hoï (x.Jn.14:23). Trong vieäc thoâng hieäp aân suûng vôùi Ba Ngoâi, 'khu vöïc soáng ñoäng' (living area) cuûa con ngöôøi ñöôïc môû roäng vaø thaêng hoùa ñeán moät taàm möùc sieâu nhieân cuûa söï soáng thaàn linh. Con ngöôøi soáng trong Thieân Chuùa vaø bôûi Thieân Chuùa: hoï soáng 'theo Thaàn Linh', vaø 'höôùng taâm trí mình veà nhöõng söï cuûa Thaàn Linh'.
59- "Moái lieân heä maät thieát vôùi Thieân Chuùa trong Thaùnh Linh cuõng laøm cho hoï bieát mình, bieát nhaân tính rieâng cuûa mình baèng moät caùch thöùc môùi. Vidc con ngöôøi ñöôïc döïng neân theo hình aûnh vaø töông töï nhö Thieân Chuùa ngay töø ban ñaàu nhôø ñoù ñöôïc hoaøn toaøn nhaän thöùc (x.Gen.1:26f). Söï thaät thaâm saâu veà con ngöôøi naøy phaûi ñöôïc tieáp tuïc nhaän thöùc trong aùnh saùng cuûa Chuùa Kitoâ, Ñaáng laø khuoân maãu cuûa moái lieân heä vôùi Thieân Chuùa. Cuõng caàn phaûi taùi nhaän thöùc trong aùnh saùng cuûa Chuùa Kitoâ caùi lyù do veà vieäc 'hoaøn toaøn nhaän thöùc ñöôïc mình qua vieäc thaønh thöïc ban taëng chính mình' cho keû khaùc, nhö Coâng Ñoàng Vaticanoâ II ñaõ vieát: chính vì lyù do töông töï thaàn linh naøy chöùng toû laø treân traùi ñaát naøy con ngöôøi... laø moät taïo vaät duy nhaát Thieân Chuùa muoán döïng neân cho chính hoï' trong phaåm vò nhö laø moät con ngöôøi cuûa hoï, song laø moät con ngöôøi vöôn ñeán vieäc hoäi nhaäp vaø hieäp thoâng xaõ hoäi (Gaudium et Spes, ñoaïn 24). Kieán thöùc coù söùc gaây taùc duïng vaø vieäc hoaøn toaøn laøm cho chaân lyù veà höõu theå cuûa hoï ñöôïc thöïc hieän chæ xaåy ra bôûi quyeàn pheùp Chuùa Thaùnh Linh maø thoâi. Con ngöôøi hoïc ñöôïc chaân lyù naøy töø Chuùa Gieâsu Kitoâ vaø mang noù ra thöïc haønh trong ñôøi soáng rieâng cuûa mình nhôø quyeàn pheùp cuûa Thaàn Linh, Ñaáng maø chính Chuùa Gieâsu ñaõ ban cho chuùng ta.
"Theo con ñöôøng naøy - con ñöôøng cuûa moät noäi taïi tröôûng thaønh nhö theá, moät noäi taïi tröôûng thaønh bao goàm vieäc hoaøn toaøn khaùm phaù ra yù nghóa cuûa nhaân tính - Thieân Chuùa ñeán gaàn vôùi con ngöôøi vaø hoøa nhaäp vôùi caû theá giôùi nhaân loaïi caøng ngaøy caøng hoaøn toaøn hôn. Thieân Chuùa Ba Ngoâi, Ñaáng 'hieän höõu' nôi chính mình nhö laø moät thöïc taïi sieâu vieät (a transcendent reality) cuûa taëng aân lieân ngoâi vò (interpersonal gift), khi ban mình cho con ngöôøi trong Thaùnh Linh nhö laø moät taëng aân, thì bieán ñoåi theá giôùi con ngöôøi töø beân trong (from within), töø beân trong coõi loøng vaø trí khoân cuûa hoï. Theo con ñöôøng naøy, theá giôùi ñöôïc taïo neân ñeå chia seû vôùi taëng aân thaàn linh trôû neân - nhö Coâng Ñoàng daäy - 'caøng nhaân baûn hôn bao giôø heát, caøng nhaân baûn saâu xa hôn bao giôø heát' (Gaudium et Spes, ñoaïn 28,40), ñang khi ñoù, töø beân trong theá giôùi, qua coõi loøng vaø trí khoân nhaân loaïi, moät Vöông Quoác phaùt trieån maø trong ñoù Thieân Chuùa muoán hoaøn toaøn laø 'taát caû trong moïi söï' (1Cor.15:28): nhö laø moät taëng aân vaø laø tình yeâu. Taëng aân vaø tình yeâu: ñoù laø moät quyeàn naêng ñôøi ñôøi cuûa vieäc Thieân Chuùa Ba Ngoâi vöôn mình ra tôùi con ngöôøi vaø theá giôùi trong Chuùa Thaùnh Thaàn.
"Trong luùc naêm 2000 keå töø khi Chuùa Kitoâ giaùng sinh gaàn ñeán, thì vaán ñeà laø phaûi laøm sao cho nhieàu ngöôøi hôn bao giôø heát 'ñöôïc hoaøn toaøn gaëp thaáy chính mình... nhôø chaân thaønh ban taëng baûn thaân', theo lôøi dieãn taû cuûa Coâng Ñoàng nhö ñaõ ñöôïc trích daãn. Nhôø taùc ñoäng cuûa Ñaâng An UÛi Thaàn Linh (the Spirit-Paraclete), tieán trình trieån nôû thöïc söï nôi nhaân tính, ôû caû caù nhaân cuõng nhö cuoäc soáng coäng ñoàng, ñöôïc theå hieän trong theá giôùi cuûa chuùng ta. Veà ñieàu naøy, chính Chuùa Gieâsu 'khi Ngöôøi caàu cuøng Cha cho taát caû neân moät... nhö chuùng ta laø moät' (Jn.17:21-22)... ñaõ coù yù noùi ñeán moät söï töông töï naøo ñoù giöõa cuoäc hieäp nhaát cuûa caùc ngoâi vò thaàn linh vaø cuoäc hieäp nhaát cuûa con caùi Thieân Chuùa trong chaân lyù vaø ñöùc aùi' (Gaudium et Spes, ñoaïn 24). Coâng Ñoàng laäp laïi söï thaät veà con ngöôøi naøy, vaø qua ñoù Giaùo Hoäi thaáy noù noùi leân coâng vieäc toâng ñoà rieâng cuûa mình moät caùch toång löôïc vaø ñaëc bieät maïnh meõ. Vì neáu con ngöôøi laø ñöôøng loái cuûa Giaùo Hoäi, thì ñöôøng loái naøy xuyeân qua taát caû maàu nhieäm cuûa Chuùa Kitoâ, nhö maãu thöùc thaàn linh cuûa con ngöôøi. Theo ñöôøng loái naøy, Chuùa Thaùnh Thaàn, khi kieân cöôøng nôi moãi moät ngöôøi trong chuùng ta 'con ngöôøi noäi taïi', laøm cho con ngöôøi hôn bao giôø heát caøng 'hoaøn toaøn tìm thaáy chính mình qua vieäc chaân thaønh ban taëng baûn thaân'. Nhöõng lôøi trong Hieán Cheá Muïc Vuï naøy cuûa Coâng Ñoàng coù theå toùm taét taát caû nhaân loaïi hoïc theo Kitoâ giaùo (the whole of Christian anthropology): caû veà lyù thuyeát cuõng nhö thöïc haønh, döïa treân caên baûn Phuùc AÂm, trong ñoù, con ngöôøi khaùm phaù thaáy chính mình nhö thuoäc veà Chuùa Kitoâ, vaø cuõng khaùm phaù ra raèng, trong Chuùa Kitoâ hoï ñöôïc naâng leân baäc laøm con cuûa Thieân Chuùa, nhôø ñoù, hoï hieåu hôn veà phaåm giaù rieâng cuûa mình nhö laø moät con ngöôøi, chính vì hoï laø moät chuû theå ñoái vôùi vieäc Thieân Chuùa tôùi (vôùi ho)ï vaø vieäc Ngaøi hieän dieän (nôi hoï), laø moät chuû theå ñoái vôùi vieäc toû hieän thaàn linh, moät vieäc chaát chöùa nieàm mong ñôïi vaø caû caên goác cuûa moät cuoäc toân vinh thieát ñònh. Nhö theá, thöïc söï coù theå noùi raèng: 'vinh quang cuûa Thieân Chuùa laø con ngöôøi soáng ñoäng, maø söï soáng cuûa con ngöôøi laø thò kieán Thieân Chuùa' (Thaùnh Ireâneâoâ): con ngöôøi, soáng söï soáng thaàn linh, laø vinh quang cuûa Thieân Chuùa, vaø Chuùa Thaùnh Thaàn laø moät Ñaáng aâm thaàm phaân phaùt söï soáng vaø vinh quang naøy. Chuùa Thaùnh Thaàn - Thaùnh Basilioâ caû noùi - 'ñôn giaûn trong yeáu tính vaø phong phuù trong caùc nhaân ñöùc cuûa mình... laïi vöôn mình ra, khoâng chòu baát cöù moät giaûm thieåu naøo, ñang hieän dieän nôi moãi moät chuû theå xöùng nhaän Ngaøi nhö theå Ngaøi laø Ñaáng duy nhaát vaø Ngaøi ban aân suûng ñuû cho taát caû moïi ngöôøi'
60- "Döôùi aûnh höôûng cuûa Ñaáng An UÛi, khi ngöôøi ta nhaän thöùc ñöôïc chieàu kích thaàn linh naøy nôi baûn theå vaø ñôøi soáng cuûa mình, caû veà phöông dieän caù nhaân cuõng nhö coäng ñoàng, hoï môùi coù theå giaûi thoaùt mình khoûi nhöõng khuynh höôùng thuoäc ñoäng khaùc nhau (the various determinisms), moät khuynh höôùng phaùt xuaát chính thöùc töø nhöõng nguoàn goác duy vaät trong tö töôûng, nôi thöïc haønh vaø qua caùc kieåu caùch taùc haønh lieân heä. Trong thôøi ñaïi cuûa chuùng ta, nhöõng yeáu toá naøy ñaõ tieáp tuïc thaám nhaäp vaøo taän baûn theå saâu thaúm cuûa con ngöôøi, vaøo cung thaùnh cuûa löông taâm (sanctuary of the conscience), nôi Thaùnh Linh lieân tuïc chieáu toûa aùnh saùng vaø söùc maïnh cuûa moät söï soáng môùi trong 'nieàm töï do laøm con caùi Thieân Chuùa'. Vieäc con ngöôøi lôùn leân trong söï soáng naøy bò ngaõng trôû bôûi nhöõng ñieàu kieän hoùa (conditionings) vaø nhöõng aùp löïc (pressures) taùc ñaët treân hoï do nhöõng cô caáu (structures) vaø guoàng maùy (mechanisms) thoáng trò trong nhieàu phöông dieän khaùc nhau cuûa xaõ hoäi. Coù theå noùi raèng, trong nhieàu tröôøng hôïp, nhöõng yeáu toá xaõ hoäi, thay vì ñieàu döôõng vieäc phaùt trieån vaø môû roäng taâm linh con ngöôøi - taâm linh maø Thaùnh Linh luoân canh chöøng - cuoái cuøng nhöõng yeáu toá xaõ hoäi naøy laïi laøm cho taâm linh con ngöôøi huït haãng maát chaân lyù nguyeân tuyeàn veà baûn theå vaø ñôøi soáng cuûa noù, ñeå baét noù phaûi luïy thuoäc 'teân hoaøng vöông cuûa theá gian naøy'.
"Cuoäc Ñaïi Hyû cuûa naêm 2000, nhö theá, chöùa ñöïng moät söù ñieäp giaûi phoùng bôûi quyeàn pheùp cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn, Ñaáng duy nhaát coù theå giuùp cho caùc caù nhaân cuõng nhö caùc coäng ñoàng giaûi thoaùt mình khoûi nhöõng khuynh höôùng thuoäc ñoäng cuõ môùi, baèng vieäc höôùng daãn hoï theo 'leà luaät cuûa Thaàn Linh laø leà luaät ban söï soáng trong Chuùa Gieâsu Kitoâ' (Rm.8:2), nhôø ñoù, hoï môùi khaùm phaù ra vaø ñaït thaønh ñöôïc taàm voùc vieân troïn cuûa moät nieàm töï do chaân thaät nôi con ngöôøi. Vì, nhö Thaùnh Phaoloâ vieát, 'Ñaâu coù Thaàn Linh Chuùa thì ñaáy coù töï do' (2Cor.3:17). Vieäc toû hieän nieàm töï do naøy, vaø theo ñoù, toû hieän phaåm vò ñích thöïc cuûa con ngöôøi, ñoái vôùi Kitoâ höõu cuõng nhö ñoái vôùi Giaùo Hoäi, ñaõ ñöôïc dieãn ñaït moät caùch ñaëc bieät huøng hoàn trong luùc bò baét bôù - caû ôû quùa khöù laãn hieän taïi - vì khi aáy nhöõng chöùng nhaân cuûa Chaân Lyù thaàn linh trôû neân moät baèng côù soáng ñoäng cho taùc ñoäng cuûa Thaàn Linh chaân lyù hieän dieän troïng loøng trí cuûa tín höõu, vaø baèng caùi cheát töû ñaïo cuûa mình, hoï thöôøng ghi daáu vinh quang sieâu vôøi cho phaåm vò con ngöôøi.
"Caû ôû nôi nhöõng hoaøn caûnh soáng bình thöôøng trong xaõ hoäi, nhö nhöõng chöùng nhaân cho phaåm vò ñích thöïc cuûa con ngöôøi, baèng vieäc tuaân theo Chuùa Thaùnh Linh, nhöõng ngöôøi Kitoâ höõu cuõng ñoùng goùp boäi phaàn vaøo vieäc 'canh taân boä maët traùi ñaát', khi hoï baét tay coäng taùc vôùi anh chò em mình, ñeå chieám laáy cuõng nhö höôûng duøng moïi söï toát laønh, cao quùi vaø thaåm myõ nôi vieäc phaùt trieån hieän ñaïi cuûa vaên minh, vaên hoùa, khoa hoïc, kyõ thuaät, cuøng vôùi caùc ngaønh khaùc cuûa tö töôûng vaø hoaït ñoäng con ngöôøi. Hoï laøm theá nhö laø nhöõng moân ñeä cuûa Ñöùc Kitoâ, Ñaáng - nhö Coâng Ñoàng vieát - 'ñaõ ñöôïc chæ ñònh laøm Chuùa nhôø cuoäc Phuïc Sinh cuûa Ngöôøi... thì nay hieän ñang laøm vieäc nôi coõi loøng cuûa con ngöôøi nhôø quyeàn pheùp cuûa Thaàn Linh Ngöôøi. Ngöôøi chaúng nhöõng gôïi leân öôùc muoán veà thôøi ñaïi seõ ñeán, Ngöôøi coøn laøm cho soáng ñoäng, thanh taåy vaø kieân cöôøng nhöõng troâng mongcao quùi nöõa, laø nhöõng gì maø gia ñình nhaân loaïi ñang noã löïc ñeå laøm cho ñôøi soáng cuûa mình caøng nhaân aùi hôn (more humane) vaø laøm cho traùi ñaát naøy chieàu theo muïc tieâu naøy' (Gaudium et Spes, ñoaïn 38). Nhôø ñoù, moät caùch maïnh me, hoï vaãn coøn xaùc nhaän söï cao caû cuûa con ngöôøi ñöôïc döïng neân theo hình aûnh vaø töông töï nhö Thieân Chuùa, moät söï cao caû ñöôïc toû baày nhôø maàu nhieäm Nhaäp Theå cuûa Con Thieân Chuùa, Ñaáng 'vaøo luùc thôøi gian vieân troïn', bôûi quyeàn pheùp Thaùnh Linh, ñaõ ñi vaøo lòch söû vaø ñaõ toû mình ra nhö moät con ngöôøi thöïc söï, Ngöôøi laø Ñaáng ñöôïc sinh ra tröôùc moïi taïo vaät, 'nhôø Ngöôøi maø taát caû moïi söï coù vaø nhôø Ngöôøi maø chuùng ta hieän höõu' (1Cor.8:6).
8- Giaùo Hoäi Nhö Moät Bí Tích
Hieäp Nhaát Saâu Xa vôùi Thieân Chuùa."... Ñöôïc Chuùa Thaùnh Thaàn höôùng daãn, töø ban ñaàu, Giaùo Hoäi ñaõ theå hieän vaø xaùc nhaän caên tính cuûa mình nôi Thaùnh Theå. Vaø cöù maõi nhö theá qua moïi ñôøi Kitoâ giaùo, cho tôùi thôøi ñieåm rieâng cuûa chuùng ta, tôùi giai ñoaïn hieän taïi naøy, luùc maø chuùng ta ñang chôø ñôïi taän ñieåm cuûa ñeä nhò Thieân Nieân Kitoâ giaùo..."
61- "Trong khi ñeä nhò Thieân Nieân ñang tieán tôùi, moät bieán coá phaûi nhaéc nhôù cho moïi ngöôøi, vaø theo baûn chaát cuûa mình, noù laøm cho vieäc Lôøi ñaõ ñeán vaøo thôøi gian vieân troïn laïi hieän dieän moät caùch môùi meû, thì Giaùo Hoäi, moät laàn nöõa, theo giaùo huaán vaø döï aùn haèng hieäu löïc cuûa Coâng Ñoàng Chung Vaticanoâ II, coù yù muoán thaáu trieät yeáu tính thöïc söï nôi theå cheá nhaân-thaàn cuûa mình (her divine-human constitution) cuõng nhö nôi söù vuï laøm cho Giaùo Hoäi chia seû vôùi söù vuï thieân sai cuûa Chuùa Kitoâ. Theo chieàu höôùng naøy, chuùng ta coù theå trôû laïi vôùi Caên Gaùc (Upper Room), nôi Chuùa Gieâsu Kitoâ maïc khaûi Thaùnh Linh nhö laø moät Ñaáng An UÛi, moät Thaàn Linh chaân lyù, vaø cuõng laø nôi Ngöôøi noùi veà 'cuoäc ra ñi' cuûa mình ôû thaäp giaù nhö moät ñieàu kieän caàn thieát cho Thaàn Linh 'ñeán': 'Chính vì lôïi ích cho caùc con maø Thaøy ra ñi, vì neáu Thaøy khoâng ñi, Ñaáng Daãn Ñaøng Chæ Loái (Counselor) seõ khoâng ñeán vôùi caùc con; song neáu Thaøy ñi, Thaøy seõ sai Ngaøi ñeán cuøng caùc con' (Jn.16:7). Chuùng ta ñaõ thaáy raèng lôøi tieân baùo naøy tröôùc heát ñaõ xaåy ra vaøo toái ngaøy Phuïc Sinh, roài vaøo thôøi gian cöû haønh Ngaøy Leã Nguõ Tuaàn ôû Gia-Lieâm, vaø töø ñoù chuùng ta vaãn thaáy raèng ñieàu naøy ñöôïc thöïc hieän nôi lòch söû con ngöôøi qua Giaùo Hoäi.
"Trong aùnh saùng cuûa lôøi tieân baùo naøy, chuùng ta cuõng naém ñöôïc hoaøn toaøn yù nghóa cuûa ñieàu Chuùa Gieâsu noùi, cuõng ôû Böõa Tieäc Ly, veà cuoäc Ngöôøi 'ñeán' laïi. Vì ñieàu ñaùng chuù yù laø, trong cuøng moät dieãn töø giaõ bieät, Chuùa Gieâsu chaúng nhöõng noùi tröôùc veà 'cuoäc ra ñi' cuûa Ngöôøi maø coøn caû vieäc Ngöôøi 'ñeán' laïi nöõa. Nguyeân vaên lôøi cuûa Ngöôøi laø: 'Thaøy seõ khoâng boû caùc con coâi cuùt moät mình; Thaøy seõ ñeán vôùi caùc con' (Jn.14:18). Roài vaøo luùc giaõ bieät sau cuøng tröôùc khi Ngöôøi leân trôøi, Ngöôøi laäp laïi moät laàn nöõa roõ raøng hôn nöõa: 'Naøy, Thaøy ôû cuøng caùc con', vaø vieäc ôû cuøng naøy 'maõi maõi cho ñeán taän theá' (Mt.28:20). Vieäc Chuùa Kitoâ 'ñeán' laïi naøy, vieäc Ngöôøi tieáp tuïc ñeán naøy, ñeå ôû vôùi caùc Toâng Ñoà, vôùi Giaùo Hoäi, vieäc 'Thaøy ôû vôùi caùc con maõi maõi cho ñeán taän theá' naøy, dó nhieân, khoâng thay ñoåi gì ñeán söï vieäc 'ra ñi' cuûa Ngöôøi. Noù theo sau cuoäc ra ñi naøy, sau khi hoaït ñoäng thieân sai cuûa Chuùa Kitoâ treân traùi ñaát keát thuùc, vaø noù xaåy ra trong töông quan vôùi vieäc tieân baùo Thaùnh Linh ñöôïc sai ñeán, vaø trong moät yù nghóa naøo ñoù, laøm neân moät phaàn söù vuï rieâng cuûa Ngöôøi. Tuy nhieân, noù xaåy ra bôûi quyeàn pheùp Thaùnh Linh, Ñaáng laøm cho noù xaåy ra vì Chuùa Kitoâ, moät Chuùa Kitoâ ñaõ ra ñi, nay ñeán laïi vaø maõi maõi ñeán laïi baèng moät theå thöùc môùi. Vieäc Chuùa Kitoâ ñeán laïi naøy bôûi quyeàn pheùp Chuùa Thaùnh Linh, vaø vieäc Ngöôøi hieän dieän lieân tuïc cuõng nhö taùc haønh trong ñôøi soáng taâm linh ñöôïc theå hieän nôi thöïc taïi bí tích (in the sacramental reality). Nôi thöïc taïi naøy, Chuùa Kitoâ, Ñaáng ñaõ ra ñi theo nhaân tính höõu hình cuûa Ngöôøi, ñeán, hieän dieän vaø taùc haønh trong Giaùo Hoäi baèng moät caùch thöùc thaân thieát ñeán noãi laøm cho Giaùo Hoäi neân Thaân Theå cuûa mình. Giaùo Hoäi soáng ñoäng, hoaït ñoäng vaø lôùn leân 'cho ñeán taän theá' laø nhö theá ñoù. Taát caû moïi söï naøy xaåy ra nhôø quyeàn pheùp Chuùa Thaùnh Linh".
62- "Vieäc dieãn ñaït coù tính caùch bí tích hoaøn toaøn nhaát veà 'vieäc ra ñi' cuûa Chuùa Kitoâ qua maàu nhieäm Thaäp Giaù vaø Phuïc Sinh laø Thaùnh Theå. Nôi moãi moät cuoäc cöû haønh Thaùnh Theå, vieäc Ngöôøi ñeán, söï hieän dieän cöùu ñoä cuûa Ngöôøi, ñöôïc hieän thöïc moät caùch bí tích: trong Hieán Leã (Sacrifice) cuõng nhö trong Hieäp Leã (Communion). Noù ñöôïc thöïc hieän nhôø quyeàn pheùp cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn, nhö laø moät phaàn söù vuï cuûa Ngaøi (x.Kinh Nguyeän Thaùnh Theå 2). Nôi Thaùnh Theå, Chuùa Thaùnh Thaàn thöïc hieän vieäc 'kieân cöôøng con ngöôøi noäi taïi' ñöôïc noùi ñeán trong Thö cuûa giaùo ñoaøn EÂpheâsoâ (3:16)...
"... Ñöôïc Chuùa Thaùnh Thaàn höôùng daãn, töø ban ñaàu, Giaùo Hoäi ñaõ theå hieän vaø xaùc nhaän caên tính cuûa mình nôi Thaùnh Theå. Vaø cöù maõi nhö theá qua moïi ñôøi Kitoâ giaùo, cho tôùi thôøi ñieåm rieâng cuûa chuùng ta, tôùi giai ñoaïn hieän taïi naøy, luùc maø chuùng ta ñang chôø ñôïi taän ñieåm cuûa ñeä nhò Thieân Nieân Kitoâ giaùo..."
63- "Vieäc hieän dieän Thaùnh Theå (Eucharistic presence) cuûa Chuùa Kitoâ, bí tích 'Thaøy ôû cuøng caùc con' cuûa Ngöôøi, giuùp cho Giaùo Hoäi caøng khaùm phaù saâu xa hôn maàu nhieäm cuûa mình, nhö ñaõ ñöôïc Coâng Ñoàng Chung Vaticanoâ II trình baøy troïn boä giaùo hoäi hoïc, theo ñoù, 'Giaùo Hoäi, trong Chuùa Kitoâ, nhö laø moät bí tích hay laø moät daáu hieäu vaø duïng cuï cho vieäc hieäp nhaát thaân maät vôùi Thieân Chuùa cuõng nhö cho vieäc hieäp nhaát cuûa caû loaøi ngöôøi' (Lumen Gentium, ñoaïn 1). Nhö laø moät bí tích, Giaùo Hoäi laø moät trieån nôû töø Maàu Nhieäm Vöôït Qua cuûa vieäc Chuùa Kitoâ 'ra ñi', soáng ñoäng baèng vieäc 'ñeán' laïi cuûa Ngöôøi nhôø quyeàn pheùp Chuùa Thaùnh Thaàn, trong cuøng moät söù vuï vôùi Thaàn Linh chaân lyù Ñaáng An UÛi (the Paraclete-Spirit of truth). Thaät vaäy, ñoù laø maàu nhieäm chính yeáu cuûa Giaùo Hoäi nhö Coâng Ñoàng tuyeân xöng.
"... Khi Giaùo Hoäi caøng nhaän bieát maàu nhieäm naøy, Giaùo Hoäi caøng thaáy mình tröôùc heát laø moät bí tích roõ raøng hôn.
"Ñieàu naøy cuõng ñöôïc theå hieän laø vì, bôûi yù muoán cuûa Chuùa mình, nhôø caùc bí tích rieâng bieät Giaùo Hoäi hoaûn thaønh söù vuï cöùu ñoä cuûa mình ñoái vôùi con ngöôøi. Söù vuï bí tích naøy, moãi khi ñöôïc thöïc hieän, noù ñeàu dieãn laïi maàu nhieäm 'ra ñi' cuûa Chuùa Kitoâ nôi Thaäp Giaù vaø vieäc Phuïc Sinh cuûa Ngöôøi, nhôø ñoù maø Chuùa Thaùnh Thaàn ñeán. Ngaøi ñeán vaø laøm vieäc: 'Ngaøi ban söï soáng'. Vì caùc bí tích bieåu hieäu cho aân suûng vaø ban aân suûng: chuùng bieåu hieäu cho söï soáng vaø ban söï soáng. Giaùo Hoäi laø moät nôi höõu hình mang nhöõng daáu hieäu linh thaùnh naøy (the visible dispenser of the sacred signs), trong khi Chuùa Thaùnh Thaàn taùc ñoäng nôi caùc daáu hieäu naøy nhö moät Ñaáng voâ hình ban (the invisible dispenser) söï soáng maø chuùng bieåu hieäu. Cuøng vôùi Thaàn Linh, Chuùa Gieâsu Kitoâ hieän dieän vaø taùc haønh..."
64- "Neáu Giaùo Hoäi laø bí tích cuûa söï hieäp nhaát thaân maät vôùi Thieân Chuùa, thì Giaùo Hoäi laø theá trong Chuùa Gieâsu Kitoâ, trong Ñaáng maø cuõng cuoäc hieäp nhaát naøy ñöôïc thöïc hieän nhö laø moät thöïc taïi cöùu ñoä (a salvific reality). Giaùo Hoäi laø theá trong Chuùa Gieâsu Kitoâ nhôø quyeàn pheùp cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn. Taàm voùc vieân troïn cuûa thöïc taïi cöùu ñoä naøy laø Chuùa Kitoâ trong lòch söû, traûi daøi ra theo con ñöôøng bí tích (a sacramental way) trong quyeàn pheùp cuûa Ñaáng An UÛi Thaàn Linh (the Spirit-Paraclete). Theo ñöôøng loái naøy, Chuùa Thaùnh Thaàn laø 'Ñaáng Chæ Ñaøng Daãn Loái khaùc' (another Counselor), hay laø Ñaáng Chæ Ñaøng Daãn Loái môùi, vì qua taùc ñoäng cuûa Ngaøi, Tin Möøng hình thaønh trong taâm trí con ngöôøi cuõng nhö lan ra khaép lòch söû. Chính Thaùnh Linh laø Ñaáng ban söï soáng trong taát caû moïi söï naøy...
"Nhö theá, cuoäc 'hieån linh' cuûa Tình Yeâu voâ cuøng cuûa Ba Ngoâi Thieân Chuùa ñöôïc theå hieän: ñoù laø vieäc Thieân Chuùa, Ñaáng laø Thaàn Linh voâ cuøng, ñeán gaàn vôùi theá giôùi höõu hình. Thieân Chuùa Ba Ngoâi thoâng mình cho con ngöôøi trong Chuùa Thaùnh Thaàn töø ban ñaàu nôi 'hình aûnh' Ngaøi vaø 'töông töï' nhö Ngaøi. Döôùi aûnh höôûng cuûa cuøng moät Thaàn Linh, con ngöôøi, vaø qua con ngöôøi laø theá giôùi ñöôïc taïo thaønh, ñaõ ñöôïc Chuùa Kitoâ cöùu chuoäc, tieán ñeán gaàn cuøng ñích toái haäu (ultimate distinies) cuûa mình trong Thieân Chuùa. Giaùo Hoäi laø 'moät bí tích, ñoù laø daáu hieäu vaø laø duïng cuï' cuûa vieäc 'tieán ñeán' naøy cuøng vôùi hai chieàu taïo döïng vaø cöùu chuoäc, Thieân Chuùa vaø con ngöôøi. Giaùo Hoäi ñang noã löïc ñeå phuïc hoài vaø kieân cöôøng söï hieäp nhaát nôi taän goác reã cuûa loaøi ngöôøi: ñoù laø moái lieân heä cuûa vieäc hieäp thoâng maø con ngöôøi phaûi coù ñoái vôùi Thieân Chuùa laø Hoùa Coâng cuûa mình, laø Chuùa vaø laø Ñaáng Cöùu Chuoäc cuûa mình. Ñaây laø moät söï thaät döïa treân caên baûn cuûa giaùo huaán Coâng Ñoàng, chuùng ta coù theå suy nieäm, dieãn giaûi vaø aùp duïng taát caû yù nghóa troøn ñaày cuûa noù vaøo giai ñoaïn chuyeån tieáp töø ñeä nhò sang ñeä tam Thieân Nieân Kitoâ giaùo naøy. Vaø chuùng ta haân hoan nhaän thöùc caøng roõ raøng hôn raèng, trong coâng cuoäc ñöôïc Giaùo Hoäi thöïc hieän trong lòch söû cöùu roãi, cuõng laø moät phaàn cuûa lòch söû nhaân loaïi, Chuùa Thaùnh Thaàn ñang hieän dieän vaø laøm vieäc - Ngaøi laø Ñaáng, baèng hôi thôû cuûa söï soáng thaàn linh, hoøa nhaäp vôùi cuoäc löõ haønh traàn theá cuûa con ngöôøi vaø laøm cho taát caû moïi taïo vaät, cho toaøn theå lòch söû, cuøng nhau tuoân chaûy tôùi cuøng ñích toái haäu cuûa noù, chaûy vaøo ñaïi döông voâ cuøng cuûa Thieân Chuùa".