HANH TRNH HOA GIAI

HANH TRNH HOA GIAI

Song vien man va Hoa Giai Noi Tam

Lm. Giuse inh c ao

Trong long moi ngi co mot c muon, khi m khi to, khi ro rang, khi tham kn, nhng luon manh liet va la nguon goc gay hng thu cho moi co gang va no lc tm kiem: o la c muon song vien man. Ngi ta khong ch c m c song, nhng song hanh phuc, song ay tran; song khong nhng i nay ma con muon vn mai ve coi vo tan i sau. The mi co truyen len nui tm thuoc trng sinh. Con ng co the khac nhau, nhng c muon van la mot: ngi th tch luy tien bac, ngi khac lai vat tien bac i; mot ngi to ra hach dch, khinh ngi, ngi khac lai n s de dai va khiem nhng phuc vu. Hai thai o va hai hanh ong rat khac nhau va con trai ngc nhau na, nhng ly do thuc ay van ch la mot: song hanh phuc.

c muon la the, nhng thc te nhieu khi trai ngc. Thay v song hanh phuc, song ay tran, cuoc song lam khi vat v va hoi hop hay lam khi b bop nghet v nhng hiem thu, xung khac trong cac moi lien lac trong gia nh, gia cha me con cai, gia v chong, gia anh em ho hang; ngoai xa hoi va trong moi trng lam viec... Cuoc song co khac chi mot mach nc ang chay suoi dong en mot khuc nao o b  ong lai v co nhng rac ri can tr khong cho mach nc tiep tuc chay.

Trong chieu hng o, con tim hanh phuc la con tim a c hoa giai: hoa giai vi Chua, vi chnh mnh, vi ong loai va vi vu tru thien nhien. Neu khong co hoa giai, long khong the cam nghiem c niem vui mng hanh phuc va khong the song ay tran.  ay ch xet en hanh trnh hoa giai noi tam, ac biet trong moi tng quan vi ong loai.

I. Ba nac cua cuoc hanh trnh hoa giai

Hoa giai noi tam la mot cuoc hanh trnh, co ngha la mot tien trnh t t i qua nhieu chang.

1. Y ch quyet nh tha th, thng yeu

Hoa giai, trc tien, la mot quyet nh cua y ch phat nguon t mot con tim ai lng, biet tha th va thng yeu. Tha th va thng yeu khong phai v ngi khac de thng, nhng v ban tnh cua tnh yeu la thng yeu. Mot tnh yeu ma khong thng yeu la phu nhan chnh mnh. o chnh la ly do Chua Giesu truyen cho cac mon e cua Chua phai thng yeu ca nhng ngi ghet ho: "Anh em a nghe Luat day rang: Hay yeu ong loai va hay ghet ke thu. Con Thay, Thay bao anh em: hay yeu ke thu va cau nguyen cho nhng ke ngc ai anh em. Nh vay, anh em mi c tr nen con cai cua Cha anh em, ang ng tren tri, v Ngi cho mat tri cua Ngi moc len soi sang ke xau cung nh ngi tot, va cho ma xuong tren ngi cong chnh cung nh ke bat chnh. V neu anh em yeu thng ke yeu thng mnh, th anh em nao co cong chi? Ngay ca nhng ngi thu thue cung chang lam nh the sao? Neu anh em ch chao hoi anh em mnh thoi, th anh em co lam g la thng au? Ngay ca ngi ngoai cung chang lam nh the sao? Vay anh em hay nen hoan thien, nh Cha anh em tren tri la ang hoan thien" (Mt 5,43-48).

Trong cuoc hanh trnh hoa giai, quyet nh cua y ch la yeu to nen tang. Khi y ch a quyet nh tha th va thng yeu th long a hoa giai vi ngi anh em roi. Cac Thanh T ao, khi b ngi ong thi ghet bo va chem giet, cac ngai van tha th va thng yeu ho, th cac ngai van song trong moi hoa giai vi ho.

2. Hoa giai cac tnh cam e xoa du va cha lanh cac vet thng trong noi tam

Tuy y ch a quyet nh, tnh cam khong luon vang theo; trai lai thng la i ngc lai hng i cua y ch, co khac chi mot ngi ngi quyet nh i tham ban, nhng bc ra khoi ca th gap bao, gio thoi bat ngc lai; lam khi sc gio qua manh, ngi o anh tr vao nha. V vay, e thc hien quyet nh cua y ch, can phai hoa giai tnh cam trong long. Viec hoa giai tnh cam e xoa du va cha lanh cac vet thng trong long la mot cuoc hanh tranh lau dai oi nhieu co gang va kien nhan. Nhng co chi tren i ma khong can phai tra mot gia. ieu chi cang quy bau th gia cang cao. ang khac, nh mon e cua Chua Giesu, ngi tn hu cung biet la khong n oc trong cuoc hanh trnh. Chnh Chua Giesu a en e cha lanh: "Tat ca nhng ai ang vat va mang ganh nang ne, hay en cung toi, toi se cho ngh ngi boi dng. Anh em hay mang lay ach cua toi, va hay hoc ni toi, v toi hien hau va khiem nhng that trong long va tam hon anh em se c ngh ngi boi dng. V thc ach toi em ai, va ganh toi nhe nhang"(Mt 11,28-30).

Nhng Chua khong ch truyen bao hay mi goi. Ngai giup, Ngai ban cho c song ay tran. Ai rong m tam hon on nhan la tm c sc song mi. Sach Tin Mng thuat lai rat nhieu cuoc gap g vi Chua em lai s song, vui mng va hanh phuc. Di ay la mot oi trng hp:

Trng hp th nhat la cuoc gap g cua ong Da-keu vi Chua:

c Gie-su ti Gie-ri-ko va Ngi i ngang qua thanh pho. Va ka, co mot ngi ten la Da-keu, au muc nhng ngi thu thue, va la ngi giau co. Ong ta tm cach e xem cho biet c Gie-su la ai, nhng khong c, v dan chung th ong, ma ong ta lai lun. Ong lien chay ti pha trc, leo len mot cay sung e xem c Gie-su, v Ngi sap i qua o. Khi c Gie-su ti cho ay, th Ngi nhn len va noi vi ong: "Nay ong Da-keu, xuong mau i, v hom nay toi muon en tham va  lai nha ong!" Ong voi vang trut xuong, va mng r on rc Ngi. Thay vay, moi ngi eu lam bam che trach: "Nha ngi toi loi ma ong ay cung vao tro!" Con ong Da-keu th ng ma tha vi Chua rang: "Tha Ngai, nay ay phan na tai san cua toi, toi cho ngi ngheo; va neu toi a lng gat cua ai cai g, toi xin en gap bon". c Gie-su noi ve ong ta rang: "Hom nay, n cu o a en cho nha nay, bi ngi nay cung la con chau to phu Ap-ra-ham. V Con Ngi en e tm va cu nhng g a mat" (Lc 19,2-10).

Ong Da-keu c giai thoat khoi nhng can tr e ep tam hon, co sc nhn nhan cac loi lam va en bu gap bon nhng g a lam thiet hai ngi khac va hn the na, con m long lay na gia tai e giup  nhng ngi xau so. Mach nc a vn len; cuoc song ay tran va tam hon cung vui ti hanh phuc hn.

3. Han gan moi day lien lac vi ngi khac

Khi a hoa giai cac tnh cam trong long th cung co the han gan c moi day lien lac vi ngi anh em. ay la chang chot trong cuoc hanh trnh hoa giai. Tuy nhien, khong phai he hoa giai c long mnh la co the han gan moi day lien lac vi ngi anh em, v ieu nay cung con tuy thuoc vao ngi anh em na. Co the toi a hoa giai xong cac tnh cam cua toi, nhng ngi anh em cha hoa giai hay cha bat au hoa giai cac tnh cam cua mnh. Trong trng hp nay, can kien nhan ch i va cau nguyen e tr lc cho ngi anh em trong cuoc hanh trnh hoa giai tnh cam cua ngi ay.

II. Nguyen nhan chnh yeu

Cac nguyen nhan lam mat thanh bnh noi tam va mat hanh phuc th nhieu, nhng nguyen nhan tram trong nhat va nang gap nhat la cac tnh cam va neu khong c hoa giai, chung se tu tap lai day xeo tam can va lam cho tr nen nh tha at kho can.

1. Cac loai tnh cam chnh yeu

Cac tnh cam gay khon kho cho cuoc song, cho chnh mnh va cho tha nhan, nhat la nhng ngi gan gui th nhieu, nhng tu trung co the gom lai thanh 3 loai chnh:

- Tc gian: th tnh cam nay bieu lo di nhieu hnh thc, t du nh bc tc, tranh le, bat hp tac, khinh miet, nghi k, loai tr, bao ong, thu han...

- Lo s: tnh cam nay dien ta qua s mat bnh tnh, run ray, ngap ngng, thieu y ch, de chieu theo y ngi khac du phai lam ngc lai cac gia tr, tieu chuan song.

- Buon sau: tnh cam nay dien ta di nhng hnh thc nh chan nan, ngao ngan, thu ong, li bieng, khep kn...

Nhng tnh cam nay thng lam mat an bnh trong moi tng quan vi Chua, vi tha nhan va ngay ca vi chnh mnh. Lam khi chung am  lam cho cuoc i mat sc manh va hng thu, nhng co khi chung manh liet en o lam te liet tat ca sc song, nen chi cuoc i het la cuoc hanh trnh hanh phuc, co khac chi mot mach nc b rac ri chan ng lam tac nghen, khong tuon chay c.

2. Nguon goc cua tnh cam

Cac cam tnh o t au en, do nhng nguyen nhan nao? Thng co hai nguyen nhan chnh yeu. o la y tng va vet thng long.

a) Y tng

- Tnh cam tc gian nay sinh trc mot chng ngai vat. Khi ang i ma co ai ng can ng th t nhien cam thay bc tc.

- Tnh cam lo s sinh ra trc mot nguy hiem: nguy hiem tnh mang; nguy hiem mat danh d, mat o vat, mat ban be; nguy hiem khong c ngi khac quy men va chap nhan.

- Tnh cam buon sau sinh ra trc mot mat mat: mat s vat, mat ngi than hay ban be; mat danh thm tieng tot, chc vu hay mot d tnh. S vat cang quy bau, noi buon cang sau am.

Nhng neu nhn cho ky th nguyen nhan thc s cua cac tnh cam khong phai la s vat ben ngoai ma tai long mnh. Mot ngi, mot s vat hay mot hoan canh song tr thanh chng ngai vat hay khong la tuy thuoc vao mnh. Neu mnh nhn no nh mot chng ngai vat th no se gay bc tc; neu nhn no mot cach nhng nhng hay hn na vi con mat than thien, no se khong con la chng ngai vat gay tc bc. ang i ban em thay bong ngi va ngh o la ke cp th lo s run ray, tim ap muuon nhay tung khoi long ngc. Nhng neu nhan ra o la mot ngi ban th lai vui mng sung sng. Khi ai coi vat chi la quy bau khong the thieu th khi mat no se buon sau tc bc; nhng neu coi o la truyen bnh thng cua cuoc i (bao nhieu vat a sam c roi a mat), th tam hon van bnh than trc nhng oi thay cua cuoc i. Nen chi nguyen nhan thc s cua cac cam tnh la cac y tng, la cach nhn ngi, s vat va cac hoan canh song. Hieu c iem nay la a nam c phan ln b quyet hoa giai noi tam.

b) Vet thng long

ay la nhng kinh nghiem au thng trong qua kh cha c hoa giai. Kinh nghiem au thng co khi xay ra trong i song rieng t ca nhan, co khi la nhng bat cong, nguy hiem ma gia toc, cong ong, chung, quoc gia a phai hng chu va thong truyen qua cac the he. V the, co nhng vet thng rieng t ca nhan, nhng cung co nhng vet thng cong ong (collective wound); co nhng vet thng ng s biet de dang, co nhng vet thng kho nhan ra v an nap trong tiem thc. Moi vet thng eu c khac trong tiem thc hay tr nh vi 4 yeu to:

- S kien;

- Khung canh: nhng ieu xay ra chung quanh s kien, chang han c ch, thai o, khuon mat, danh t, giong noi cua nhng ngi hien dien;

- Y tng: ay la nhng y ngha ng s hieu ve s kien va ve nhng thai o, c ch... cua nhng ngi co lien quan en s kien.

- Tnh cam: ay la nhng xuc ong, tam tnh cua ng s do nhng y ngha ng s a gan cho s kien va thai o, c ch... cua ngi ngi xung quanh.

Trong bon yeu to, y tng hay y ngha ng s gan cho s kien va thai o cua nhng ngi xung quanh la yeu to nen tang, v y tng sinh ra tnh cam.

Khi co g gi lai trong tr nh mot trong nhng yeu to tren (s kien, khung canh, y tng) th nhng tnh cam trc kia cung tr lai hay noi cach khac, o la ung cham en vet thng long. Khi mot ngi co qua nhieu vet thng th de b au kho va khi b au kho th de cat ngha cach tieu cc; nen chi vet thng e them vet thng va khi co qua nhieu vet thng chong chat trong long th sc song se ngng tre va de co nhng phan ng bao ong. e sc song co the tuon chay va e tm lai an bnh va hanh phuc, can phai hoa giai noi tam.

III. Hanh trnh hoa giai tnh cam

Hoa giai noi tam la mot cuoc hanh trnh, co ngha la mot tien trnh t t i qua nhieu chang.

Chang 1: Khiem nhng nhn nhan la mnh co van e

Khi co van e chi, ngi ta thng o toi cho ngi khac, cho ngoai canh, co khi cho chnh Chua. Ngon tay thng cho ra ngoai, t khi ngi ta chu xoay chieu ngon tay ve chnh mnh. Nhng oi vi cac van e noi tam, can ban van la cai long cua moi ngi. Trong truyen The painted Veil cua W. Somerset Maugham, ba Me Nhat tu vien Mei-tan-Fu khuyen co e t Kitty: "Nay con, khong the tm c s yen on tam hon trong cong viec hay trong vui thu,  ngoai i hay  trong tu vien au. Phai tm no trong noi tam mnh". ay la mot nhan xet rat sau sac, ap dung ung vao trng hp tac gia. Du cam cui viet lach, du du lch khap nam chau, ong van khong tm c an bnh noi tam. Ong biet phai tm no trong tam hon ma suot i van khong tm c

Chang 2: Chap nhan au n

Quyet nh len ng tien ti hoa giai va an bnh noi tam, chap nhan tat ca cac au n khi phai gi lai nhng vet thng long. oi vi vet thng noi tam, thai o ngi ta thng khong khac vi nhng vet thng the xac. e vet thng th nhc nhoi am  kho chu, nhng ung en th au n nen lai thoi. V vay, can phai nhat quyet chap nhan chu au va nuoi dng niem hy vong ni Chua mi co sc kien nhan tiep tuc cuoc hanh trnh: "Tat ca nhng ai ang vat va mang ganh nang ne, hay en cung toi, toi se cho ngh ngi boi dng. Anh em hay mang lay ach cua toi, va hay hoc vi toi, v toi co long hien hau va khiem nhng. Tam hon anh em se c ngh ngi boi dng. V ach toi em ai, va ganh toi nhe nhang" (Mt 11,28-30)

Chang 3: "M nap vung" neu can

ay la mot hnh anh lay t cuoc song cu the e cat ngha mot van e noi tam. Khi nau nc soi, neu c ay noi kn nhem th sc hi nc se lam cho nap vung phap phong hoac noi nc co the no tung. Neu m he nap vung e cho hi nc thoat ra th noi nc se bnh than vng vang.

Cung tng t nh the, nhng tnh cam b don nen va chat cha trong long se pha phach va co khi lam no tung. Sc pha phach cua tnh cam se dien ta tuy theo tnh tnh cua moi ngi. Neu la tnh tnh s set va ong kn, sc pha phach cua tnh cam se hng vao chnh ng s, gay ra nhieu th benh khong co nguon goc ro ret. Neu la tnh tnh boc phat, sc pha phach cua tnh cam se dien ta qua nhng la het, chi bi va ap pha o vat.

M nap vung e cho hi nc thoat khoi noi th ro rang va de trong i song cu the, nhng i song tam linh th sao? Co mot nh luat: cac tnh cam khi b don ep trong tien thc th pha phach lam mat an bnh, neu a len mien y thc, chung se mat sc va t anh hng en noi tam. e a mot tnh cam len mien y thc, can co ba ong tac:

a) Khong choi bo, khong chay tron, nhng khiem nhng nhn nhan s hien hien ca tnh cam o, cho du no co lam cho xau ho en au.

b) Dien ta tnh cam o qua nhng y tng cu the e nhan dien ro rang va goi no vi ten cua no; chang han tc gian, ghen ghet, thu han...

c) Tm hieu nguyen nhan cua tnh cam o: mot y tng hay mot vet thng long.

Chang 4: Cach nhn mi

Nguon goc cua tnh cam la y tng va vet thng (nhng kinh nghiem au thng trong qua kh). Nhng vet thng cung la do nhng cach ngh tng ma ra. V vay, y tng hay cach nhn s kien la nguon goc chnh yeu. Hai ngi ng trc na chai ru. Mot ngi nhn na co ru th vui mng va mi ban be cung chung vui; ngi kia nhn na khong co ru th bc tc va nguyen rua ai a uong mat. Nen chi, neu thay oi c y tng hay cach nhn s kien th tnh cam cung thay oi. V vay, e hoa giai tnh cam, can nhn lai va cat ngha lai s kien e hieu, thong cam va chap nhan. Khi mot s kien c chap nhan, no se khong lam phien long va tam hon c an bnh.

Chang 5: Nhn vi con mat cua Chua

Chang 4 tuy co giup ch rat nhieu, nhng khong u e hoa giai tat ca, v co nhieu s kien khong the hieu c va khong biet phai cat ngha the nao cho hp ly. Nhng neu nhn vi con mat cua Chua va at mnh vao v the cua Chua th s kien va nhng ngi co lien he se c di anh sang khac.

Chua Giesu xuong the va dang hien cuoc song chnh mnh e nhan loai c song va c song doi dao (Ga 10,10-27); Chua nh v muc t nhan lanh, bo 99 con chien  nha e i tm cho c con chien lac cuoi cung (Lc 15,4-7). ng tren v the cua Chua, cach nhn se thay oi hoan toan va cac tam tnh cung thay oi theo o. Can phai suy niem Li Chua e thay oi tam thc, cach nhn theo tam thc va cach nhn cua Chua va tham nhuan tam tnh cua Chua.

Noi en suy niem Li Chua xem ra nh oi mot truyen khong tng v no i ngc vi tam thc va nhp song ban ron cua xa hoi tan tien may moc hom nay. Nhieu ngi trong xa hoi tan tien hom nay, v muon khoi benh hay muon song sung man hn, khong ngan ngai bo tien bac va thi gi e theo hoc cac khoa Thien, Yoga hay suy niem sieu hnh (TM), hay i tap the duc vi nhng oi hoi rat kho khan. Va a vo so ngi lam c. Khong le oi vi cac tn hu kito, i vao thinh lang e suy niem Li Chua lai cho la khong the lam c? Van e can ban  ay la tam thc, la long xac tn. Cht nh en may li cua cu Phan Boi Chau: "ng i kho, khong kho v ngan song cach nui, nhng kho v long ngi ngai nui e song".

Chang 6: Song trong long xac tn c tin la c Chua thng yeu vo ieu kien

Tnh yeu han gan, cha lanh tat ca. Khi mot ngi cam nghiem oa c thng yeu vo ieu kien, c say yeu th tam hon c an bnh. Biet bao ngi v nhng va cham trong moi trng cong an viec lam tr thanh hung han va bao ong, nhng khi ve en nha, tm c to am ay ap thng yeu, th lai tm c an bnh va tr thanh hien hoa nh mot con chien.

Con ngi ta du co thng yeu cach may cung co gii han va nhieu khi v nhng kho khan rieng t cung co the tr nen l la. Tnh yeu cua Chua th vo bien va chung thuy, se han gan tat ca, co sc cha lanh bat c vet thng long nao neu gap c mot tam hon biet tr ve "mai am" cua Chua va trong thinh lang song pho thac e cho Li Chua tham nhuan trong tam can:

"ng s, v Ta a chuoc con,

Ta a goi con bang chnh ten cua con: con thuoc ve Ta.

Neu con phai bang qua dong nc, Ta se  vi con,

song ngoi se khong lut c con.

Neu con phai i qua la, con se khong b chay sem,

hoa hao se khong thieu ot con,

v Ta la Yahve, Thien Chua cua con...

V oi vi Ta, con rat qui bau,

v con ang gia, va Ta thng yeu con,

Ta a th bo tat ca e gi con, anh oi cac dan nc e bao ve mang song con.

ng s, v co Ta  vi con" (Is 43,1-5)

"Me nao lai quen con e cua mnh,

en o het chanh long oi vi a con chnh da mnh a cu mang?

Cho du co ngi me nao quen con mnh i na,

phan Ta, Ta se khong bao gi quen con" (Is 49,15)