YÙ NGHÓA LÒCH CÖÛ HAØNH NAÊM THAÙNH 2000 TAÏI ROÂMA Lòch Naêm Thaùnh 2000 Ngaøy 21 thaùng 5 1998, UÛy ban trung öông chuaån bò Naêm thaùnh 2000 ñaõ coâng boá Lòch Naêm thaùnh taïi Roâma. Nhö chuùng ta bieát, chöông trình naøy aùp duïng cho Roâma maø thoâi. Trong moät baøi khaùc, toâi ñaõ ghi laïi toaøn boä Lòch naøy. Tuy nhieân Vaên kieän naøy coøn coù Phaàn trình baøy ôû ñaàu ñeå cho thaáy yù nghóa cuûa noäi dung Lòch Naêm thaùnh 2000 taïi Roâma. ÔÛ ñaây toâi khoâng noùi tôùi heát moïi khía caïnh, nhöng chæ neâu ra moät caùch toùm löôïc caùc chæ daãn maø UÛy Ban Naêm thaùnh trung öông ñaõ noùi tôùi trong Phaàn trình baøy môû ñaàu, nhaát laø veà khía caïnh phuïng vuï.. ñeå chuùng ta bieát ñöôïc yù nghóa cuûa Lòch naøy.1. Ñaïi cöông veà Lòch Naêm thaùnh 2000 taïi Roâma
Lòch Naêm thaùnh 2000 taïi Roâma goàm caùc buoåi cöû haønh phuïng vuï, caùc vieäc ñaïo ñöùc bình daân, caùc ngaøy ñaëc bieät lieân heä tôùi moät soá sinh hoaït thöôøng coù cuûa Giaùo hoäi, caùc Hoäi nghò quoác teá, nhö hoäi nghi thaùnh theå, thaùnh maãu, truyeàn giaùo, ñaïi keát; lòch naøy cuõng löu taâm tôùi moät soá ñieåm maø Ñöùc Thaùnh Cha Giaon Phaoloâ II ñaõ ñöa ra trong Toâng thö Tieán tôùi Thieân nieân kyû thöù ba (Tertio Millenio Adveniente).
Phaàn trình baøy môû ñaàu Lòch Naêm thaùnh 2000 taïi Roâma ñaõ cho thaáy nhöõng neùt chính cuûa Lòch naøy nhö sau :
* moät lòch mang tính caùch bí tích vaø phuïng vuï
* moät lòch mang tính caùch rieâng cho Roâma
* ñoàn thôøi mang tính caùch phoå quaùt
* mang tính caùch ñaïi keát
* löu taâm tôùi caùc vieäc ñaïo ñöùc bình daân
* löu taâm tôùi chaân dung vaø söù meänh cuûa Ñöùc Trinh Nöõ Maria, Meï cuûa Chuùa Gieâsu.Ngoaøi ra Phaàn môû ñaàu cuõng cho thaáy nhöõng buoåi cöû haønh chính cuûa Naêm thaùnh 2000 nhö sau :
* ñoù laø caùc buoåi cöû haønh phuïng vuï, nhaém vaøo chính maàu nhieäm cuûa Chuùa Kitoâ, vì theá mang tính caùch quan troïng hôn;
* ñoù laø caùc buoåi cöû haønh cuûa Naêm thaùnh, vôùi muïc ñích laøm cho tín höõu chaáp nhaän ñöùc tin vaø thöïc thi vieäc thoáng hoái trôû veà. Caùc buoåi cöû haønh naøy phaûi ñöôïc chuaån bò vaø cöû haønh naëng veà sieâu nhieân hôn laø chæ nhaém vaøo hôïp ñoaøn vaø raàm roä, ñoâng ñaûo.
* ñoù laø caùc buoåi cöû haønh coù tính caùch Giaùo hoäi, vì laø haønh ñoäng chung cuûa Giaùo hoäi vaø cuûa moãi ngöôøi trong Giaùo hoäi.2. Caùc buoåi cöû haønh phuïng vuï
Veà tính caùch phuïng vuï cuûa Lòch Naêm thaùnh naøy, chuùng ta nhaän ra caùch roõ raøng qua nhöõng ñieåm trình baøy vaø giaûi thích veà lòch naøy nhö sau :
Caùc buoåi cöû haønh phuïng vuï mang moät taàm möùc quan troïng hôn caùc buoåi cöû haønh khaùc. Baûn vaên trình baøy ñaõ ghi nhaän roõ :
² Lòch Naêm thaùnh 2000 laø moät duïng cuï trong ñoù chæ ñònh caùc leã seõ cöû haønh trong Naêm thaùnh, theo chu kyø cuûa Naêm phuïng vuï, baét ñaàu töø Leã Giaùng sinh (24 thaùng 12 naêm 1999), khi baét ñaàu môû Naêm thaùnh, cho tôùi leã Hieån Linh naêm 2001, khi ñoùng cöûa Beá maïc Naêm thaùnh
² Nhöõng buoåi cöû haønh phuïng vuï laøm neân khung caûnh chính cuûa Lòch Naêm thaùnh naøy, maø cao ñieåm laø Leã phuïc sinh cuûa Chuùa Kitoâ seõ möøng vaøo ngaøy 23 thaùng tö naêm 2000, vaø tieáp theo ñoù laø nhöõng leã ñöôïc möøng phuø hôïp vôùi chuû ñeà cuûa Naêm thaùnh, töùc laø chu kyø vieäc toû mình cuûa Chuùa Kitoâ trong leã Giaùng sinh (25 thaùng 12 naêm 1999 vaø 2000) vaø leã Hieån Linh cuõng goïi laø Leã Ba Vua (muøng 6 thaùng gieâng naêm 2000 vaø naêm 2001, cuõng nhö leã Truyeàn tin cuûa Chuùa (ngaøy 25 thaùng 3 naêm 2000).
Moät choã khaùc, baûn vaên cuõng nhaéc laïi veà ñaëc tính phuïng vuï cuûa Lòch Naêm thaùnh, khi so saùnh ba ñaëc tính cuûa Lòch Naêm thaùnh : ² Khía caïnh phuïng vuï , bôûi vì lieân heä tôùi maàu nhieäm Chuùa Kitoâ, luoân phaûi ñöôïc laøm cho heát söùc saùng toû trong vieäc cöû haønh Naêm thaùnh naøy² .
Toùm laïi,Lich Naêm thaùnh 2000 cho Roâma, laøm noåi baät tính caùch phuïng vuï : vì caùc buoåi cöû haønh theo saùt Naêm phuïng vuï, cöû haønh chính Maàu nhieäm Chuùa Kitoâ; vì ñaët taàm quan troïng vaø tính caùch long troïng ñaëc bieät caùc leã lieân heä tôùi Maàu nhieäm vöôït qua, vaø caùc leã lieân heä tôùi vieäc Ngoâi Lôøi nhaäp theå.
Trong cuï theå, vieäc xeáp ñaët Lòch Naêm thaùnh 2000 cho Roâma ñaõ ñöôïc thöïc thieän ñeå cho thaáy roõ tính caùch phuïng vuï trong caùc buoåi cöû haønh trong Naêm thaùnh naøy.
Theo baûn vaên ñöôïc coâng boá, thì Lòch Naêm thaùnh 2000 cho Roâma goàm coù caùc buoåi cöû haønh phuïng vuï sau ñaây :
1) Tröôùc tieân laø cöû haønh taát caû 7 bí tích : röûa toäi treû con (ngaøy 9 thaùng gieâng naêm 2000); cöû haønh ba bí tích khai taâm kitoâ giaùo : röûa toäi, theâm söùc vaø thaùnh theå cho ngöôøi lôùn trong ñeâm voïng phuïc sinh ngaøy 23 thaùng 4 naêm 2000); bí tích thoáng hoái vaø hoøa giaûi (ngaøy thöù ba tuaàn thaùnh, naêm 2000); cöû haønh bí tích xöùc daàu beänh nhaân (ngaøy 11 thaùng 2 naêm 2000); truyeàn chöùc giaùm muïc (ngaøy 6 thaùng gieâng naêm 2000); truyeàn chöùc linh muïc (Chuùa nhaät thöù IV phuïc sinh, naêm 2000); cöû haønh bí tích hoân phoái (Chuùa Nhaät thöù 28 Muøa Thöôøng nieân, ngaøy 15 thaùng 10 naêm 2000).
2) Vieäc cöû haønh caùc leã phuïng vuï naøy thöôøng ñi lieàn vôùi vieäc cöû haøng moät soá nghi leã truyeàn thoáng cho caùc Naêm thaùnh : nhö trong thaùnh leã Ñeâm Giaùng sinh (24/12/1999), coù vieäc môû cöûa Naêm thaùnh 2000 taïi Ñeàn thôø Thaùnh Pheâroâ: vaøo chính ngaøy leã Giaùng sinh, 25 thaùng 12 naêm 1999, taïi Nhaø thôø Thaùnh Gioan vaø Nhaø thôø Ñöùc Baø Caû; vaø taïi Ñaát thaùnh cuõng nhö taïi caùc Giaùo hoäi ñòa phöông thì cöû haønh vieäc khai maïc Naêm thaùnh.
Ngaøy 5 thaùng gieâng naêm 2001, taïi Roâma, coù vieäc ñoùng cöûa thaùnh taïi Ba Nhaø thôø : Thaùnh Gioan lateranoâ, Thaùnh Phaoloâ ngoaïi thaønh vaø Ñöùc Baø Caû. Taïi Ñaát thaùnh Palestina vaø taïi caùc Giaùo hoäi ñòa phöông : cöû haønh nghi leã Beá maïc Naêm thaùnh.
Chính ngaøy 6 thaùng gieâng naêm 2001, taïi Ñeàn thôø Thaùnh Pheâroâ, nghi leã Beá maïc ñöôïc cöû haønh vôùi vieäc ñoùng Cöûa thaùnh.
3) Leã traïm chính cuûa Naêm thaùnh (Missa stationalis iubilaris) : neáu löu taâm ñoïc Lòch naøy, chuùng ta nhaän thaáy hai thaùng 7, 8, thaùng ñeàu coù cöû haønh moät soá thaùnh leã goïi laø traïm chính (Missa stationalis iubilaris) cuûa Naêm thaùnh. Ñaây laø nhöõng leã taäp hôïp daân chuùng ñoâng ñaûo, do Ñöùc giaùm muïc chuû söï, coù söï tham döï cuûa caùc linh muïc, caùc thöøa taùc vieân, caùc doøng tu, vaø daân chuùng , ñeå cuøng nhau cöû haønh Naêm thaùnh 2000. Leã naøy khoâng daønh rieâng cho moät giôùi naøo vaø khoâng coù vieäc cöû haønh ñaëc bieät.
4) Lòch Naêm thaùnh 2000 cho Roâma cuõng ghi nhöõng buoåi cöû haønh Kinh chieàu chung.
5) Lòch Naêm thaùnh 2000 cho Roâna löu yù ñaëc bieät tôùi caùc Muøa chính cuûa naêm phuïng vuï, vaø xeáp ñaët caùc buoåi cöû haønh theo caùc Muøa phuïng vuï, nhö Muøa Voïng, Muøa Giaùng sinh, Muøa Chay vaø Muøa phuïc sinh, Muøa Thöôøng nieân. Trong Muøa Chay, nghi thöùc gia nhaäp kitoâ giaùo ñöôïc aùp duïng caùch heát söùc saùt gaàn, vôùi caùc nghi leã Tuyeån choïn, ghi danh, tröø taø, trao baûn Kinh tin kính vaø Kinh Laïy Cha cho döï toøng; roài chính nghi thöùc cöû haønh caùc bí tích khai taâm kitoâ giaùo (röûa toäi, theâm söùc vaø thaùnh theå) trong ñeâm voïng phuïc sinh, thaùnh leã cho caùc taân toøng taïi nhaø thôø Thaùnh Pancraxioâ, nhö laø thôøi kyø nhieäm huaán.
6) Cöû haønh phuïng vuï theo caùc Nghi leã khaùc trong Giaùo hoäi, ngoaøi nghi leã roâma.Theo Lòch Naêm 2000 cho Roâma, chuùng ta coù vieäc cöû haønh caùc nghi leã sau ñaây :
Ngaøy 28 thaùng gieâng naêm 2000 : cöû haønh Phuïng vuï theo nghi leã Siroâ phía ñoâng (Giaùo hoäi Calñeâoâ vaø Malabarese), taïi nhaø thôø Thaùnh Cecilia vuøng Trastevere;
Ngaøy 9 thaùng 2 naêm 2000 : cöû haønh phuïng vuï theo nghi leã Siro vuøng Antiochia (töùc laø Maronita), taïi nhaø thôø Ñöùc Baø caû.
Ngaøy 26 thaùng 5 naêm 2000, cöû haønh phuïng vuï theo nghi leã Alexandria vaø Etiopia, taïi nhaø thôø Ñöùc Maria Nöõ vöông caùc thieân thaàn.
Ngaøy 14 thaùng taùm naêm 2000, cöû haønh nghi leã xoâng höông theo nghi leã copta, taïi nhaø thôø Ñöùc Baø caû.
Ngaøy 14 thaùng 9 naêm 2000, cöû haønh Kinh chieàu theo nghi leã Armeânoâ vaø nghi leã Antasdan, coù vieäc röôùc kieäu töø Nhaø thôø thaùnh giaù Gieârusalem tôùi nhaø thôø thaùnh Gioan.
Ngaøy 1 thaùng 10 naêm 2000 cöû haønh phuïng vuï theo nghi leã Bizantino, taïi nhaø thôø Ñöùc Meï treân Minerva.
Ngaøy 4 thaùng 11 naêm 2000, cöû haønh thaùnh leã theo nghi leã Ambrosianoâ.
Ngaøy 21 thaùng 11 naêm 2000, cöû haønh phuïng vuï theo nghi leã siroâ Antiochia (Siro vaø Malankerese), taïi nhaø thôø Ñöùc Meï taïi vuøng Trastevere.
Ngaøy 16 thaùng 12 naêm 2000, cöû haønh phuïng vuï theo nghi leå Mozarabico, taïi nhaø thôø Ñöùc Baø caû.
Nhö vaäy coù vieâc cöû haønh theo 10 nghi leã khaùc nhau trong Giaùo hoäi coâng giaùo, ngoaøi Nghi leã roâma.
7). Caùc vieäc ñaïo ñöùc bình daân
Ngoaøi caùc buoåi cöû haønh phuïng vuï, Lòch Naêm thaùnh 2000 cho Roâma coù noùi tôùi caùc vieäc ñaïo ñöùc bình daân.
Veà ñieåm naøy baûn vaên trình baøy ñaõ khaúng ñònh nhö sau : ² Lòch phuïng vuï, theo baûn tính, khoâng goàm caùc chæ daãn lieân heä tôùi caùc vieäc ñaïo ñöùc bình daân. Nhöng Lòch Naêm thaùnh 2000 thì coù goàm caùc vieäc ñaïo ñöùc naøy. Lyù do laø vì, moät soá caùc vieäc ñaïo ñöùc bình daân, ñöôïc ghi vaøo trong Lòch Naêm thaùnh 2000, nhö: vieäc röôùc kieäu, cöû haønh thoáng hoái, chaàu thaùnh theå, ñaøng thaùnh giaù, chuùng coù caên goác töø daân chuùng.
Chính vì theá, maø trong caùc ngaøy thöù 6 Muøa Chay, vaø caùc ngaøy coù lieân heä tôùi maàu nhieäm thöông khoù cuûa Chuùa Kitoâ, thì coù vieäc ñi ñaøng thaùnh giaù; cuõng nhö vaøo caùc leã Ñöùc Meï, thì coù vieäc laàn chuoãi maân coâi² .
Nhö vaäy vieäc chæ ñònh caùc vieäc ñaïo ñöùc bình daân trong Lòch Naêm thaùnh 2000 coù tính caùch ngoaïi leä vaø vì lyù do thích hôïp tieän lôïi hôn laø theo baûn tính cuûa chuùng. Vaø ñoàng thôøi cuõng giuùp cho tín höõu ñeán Roâma khi tham döï vaøo caùc vieäc ñaïo ñöùc bình daân naøy, seõ ñöôïc chuaån bò taâm hoàn ñeå tham döï caùc buoåi cöû haønh phuïng vuï vaø ñoùn nhaän ôn thaùnh doài daøo trong Naêm ñaïi hoàng aân naøy.
Chuùng ta thaáy coù ghi 8 laàn chaàu vaø kieäu thaùnh theå;
7 laàn ñi ñaøng thaùnh giaù vaø cöû haønh nghi thöùc thoáng hoái, ñeå xin ôn tha thöù caùc thaùi ñoä loãi phaïm ñeán Chuùa vaø ngöôøi khaùc;
8 laàn laàn chuoãi Maân coâi kính Ñöùc Meï.
Ngoaøi ra coøn coù caùc buoåi canh thöùc caàu nguyeän; cöû haønh ñaïi keát.
Roài caùc buoåi kieäu thaùnh theå, kieäu thaùnh giaù, kieäu thoáng hoái hay kieäu kính Ñöùc Meï.
3. Löu taâm tôùi caùc giôùi khaùc nhau trong Giaùo hoäi
Taïi Roâma, moãi giôùi coù nhöõng buoåi cöû haønh Naêm thaùnh 2000 rieâng : baét ñaàu töø caùc giaùm muïc, caùc nhaân vieân phuïc vuï taïi giaùo trieàu Roâma, caùc linh muïc, phoù teá vónh vieãn, caùc ngöôøi thaùnh hieán, giaùo daân, phuï nöõ, giôùi giaø, giôøi treû, treû con, ngöôøi beänh taät, ngöôøi ôû trong caùc nhaø tuø, ngöôøi di cö, di daân; caùc nhaø caàm quyeàn bính trong coäng ñoàng quoác teá vaø quoác gia; caùc giaùo sö ñaïi hoïc, caùc nhaø khoa hoïc, Vaên ngheä só, kòch ngheä, kyù giaû, giôùi theå thao, giôùi tieåu coâng ngheä, thôï thuyeàn, noâng nghieäp. Cho moãi giôùi, Lòch coøn ñeå troáng, chöa xaùc ñònh nhieàu veà nôi, theå thöùc, caùc buoåi cöû haønh phuïng vuï... Chaéc chaén trong caùc buoåi cöû haønh Naêm thaùnh theo töøng giôùi, ngoaøi vieäc cöû haønh thaùnh leã, caùc bí tích, caùc phuï tích; chaéc chaén seõ coù nhöõng vieäc ñaïo ñöùc bình daân tuøy theo hoaøn caûnh cuûa töøng giôùi.
4. Tính caùch maãu möïc cuûa Lòch Naêm thaùnh 2000 taïi RoâmaNhö töïa ñeà cuûa Lòch naøy, Lòch Naêm thaùnh 2000 taïi Roâma, vaø sau ñoù, UÛy Ban Trung öông Naêm thaùnh coøn ghi roõ seõ soaïn thaûo moät soá nghi leã, chæ daãn cho caùc Giaùo hoäi ñòa phöông ñeå cöû haønh Naêm thaùnh, sao cho thích hôïp vôùi hoaøn caûnh cuï theå, ñoàng thôøi cuõng noùi leân tình hieäp thoâng vôùi Giaùo hoäi hoaøn vuõ.
Vì theá khi tìm hieåu Lòch Naêm thaùnh cho Roâma, ta cuõng coù theå ruùt ra nhöõng yeáu toá aùp duïng cho vieäc soaïn Lòch Naêm thaùnh cho Giaùo phaän, Giaùo xöù hay Doøng tu.
Chính baûn trình baøy Lòch Naêm thaùnh 2000 cho Roâma, trong ñoù cho thaáy moät neùt phoå quaùt cuûa Lòch Naêm thaùnh cho Roâma. Ñieàu naøy coù nghóa laø :
- Lòch naøy ñöôïc coi nhö laø maãu cho caùc Giaùo hoäi ñòa phöông tuøy nghi thích nghi cho ñòa phöông cuûa mình;
- UÛy Ban Naêm thaùnh seõ ñöa ra nhöõng chæ thò veà vieäc thích nghi naøy;
- tuy nhieân töø baây giôø, caùc Giaùo hoäi ñòa phöông cuõng ñaõ coù theå ñi töø Lòch Naêm thaùnh cho Roâma maø soaïn ra Lòch Naêm thaùnh cho Nöôùc cuûa mình, hoaëc giaùo phaän cuûa mình. Khi soaïn lòch ñòa phöông, haõy theo caùc ñaëc tính cuûa Lòch Naêm thaùnh cho Roâma, nhaát laø tính caùch phuïng vuï, nhö vöøa trình baøy treân ñaây; Ghi lòch trình Khai Maïc Naêm thaùnh vaøo ngaøy leã Giaùng sinh 25 thaùng 12 naêm 1999; cöû haønh leã Beá Maïc vaøo ngaøy 5 thaùng gieâng naêm 2001. Cöû haønh nhöõng leã naøo quan troïng chung ñeå cuøng hieäp thoâng vôùi Giaùo hoäi hoaøn vuõ. Theâm vaøo caùc Leã ñaõ ñöôïc Toøa thaùnh chaáp thuaän theo lòch rieâng cuûa quoác gia, hay giaùo phaän mình; Chæ ñònh moät soá nôi trong Giaùo phaän ñeå cöû haønh Thaùnh leã traïm chính (Missa stationalis iubilaris) cuûa Naêm thaùnh, nhö taïi caùc haït, trong ñoù Ñöùc Giaùm muïc chuû söï vôùi söï tham döï cuûa linh muïc, phoù teá, tu só, giaùo daân... Ghi lòch trình cöû haønh Naêm thaùnh theo töøng giôùi, cho treû con, thanh thieáu nieân, ngöôøi lôùn, ngöôøi giaø, beänh nhaân, linh muïc, tu só, giaùo lyù vieân, giôùi theå thao, giôùi vaên ngheä só, giôùi lao ñoäng ... hoaëc ôû caáp giaùo phaän, hoaëc ôû caáp toaøn quoác. Chính caùc giaùm muïc cuõng neân coù moät laàn cöû haønh Naêm thaùnh cho caùc Ngaøi. UÛy ban phuïng töï, hoaëc chính Giaùm muïc vaø moät soá ngöôøi phuï taù, xaùc ñònh roõ lòch trình, thôøi bieåu, nghi leã phuïng vuï, bí tích, caùc vieäc ñaïo ñöùc bình daân, caùc taøi lieäu hoïc taäp veà Naêm thaùnh... Caùc Doøng Tu cuõng neân coù moät Lòch Naêm thaùnh 2000 ñeå cuøng theo, cho duø vaãn hieäp thoâng vôùi Giaùo hoäi ñòa phöông vaø Giaùo hoäi hoaøn vuõ.
Ñeå cho thaáy tính caùch phoå quaùt, neáu ñöôïc neân coù nhöõng ñaïi dieän tôùi Roâma, ñeå cuøng caùc Anh Chò em khaùc cöû haønh Naêm thaùnh 2000 trong tình hieäp thoâng hoaøn vuõ.
Ngay töø baây giôø khi lo soaïn lòch phuïng vuï cho naêm 1998-1999, neáu hoaøn caûnh cho pheùp vaø kòp thôøi gian, coù theå cho vaøo phaàn phuï luïc veà Lòch cöû haønh Naêm thaùnh 2000 cho Giaùo phaän cuûa mình.
Keát luaän
Treân Vieâtcatholic.net chuùng ta thaáy coù muïc ñeám töøng ngaøy vaø soá ngaøy coøn laïi, cho tôùi ngaøy khai maïc Naêm thaùnh 2000 (Ñeâm 24-12-1999). Lòch Naêm thaùnh taïi Roâma cuõng ñaõ ñöôïc coâng boá. Loøng moãi tín höõu höôùng veà Naêm aân suûng naøy, bieán coá lôùn lao cuûa Giaùo hoäi vaø cuûa Nhaân loaïi, vì möøng kyû nieäm 2000 Chuùa Cöùu theá sinh ra cho nhaân loaïi. Nhöng chuùng ta caàn chuaån bò phaàn sieâu nhieân cho bieán coá naøy, nhö Ñöùc Thaùnh Cha Gioan ñaõ ñeà ra trong 3 Naêm chuaån bò vôùi nhöõng muïc tieâu khaùc nhau cho töøng naêm. Neáu khoâng, Naêm thaùnh 2000 seõ tôùi, caùc cuoäc haønh höông, caùc buoåi cöû haønh seõ ñöôïc thöïc hieän, nhöng aûnh höôûng saâu ñaäm vaø trong chieàu kích sieâu nhieân nôi moãi ngöôøi seõ khoâng ñaït ñöôïc nhö Giaùo hoäi mong muoán : böôùc vaøo cuoäc haønh trình ñöùc tin vaø canh taân khi tieáp nhaän naêm 2000, ñeå nhôø Chuùa Thaùnh Thaàn höôùng daãn, moïi thaønh phaàn Daân Chuùa haêng say trong söù maïng truyeàn giaûng Tin möøng cho theá gian, nhôø ñoù theá giôùi seõ ñöôïc ñoåi môùi, Chuùa Kitoâ thöïc söï ñöôïc chaân nhaän laø Ñaáng cöùu theá duy nhaát cuûa con ngöôøi vaø Thieân Chuùa laø Cha cuûa taát caû moïi ngöôøi !
Roâma, ngaøy 27-9-1998
Lm. Phanxicoâ Borgia Traàn-Vaên-Khaû