Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Lu-ca.

Hôm ấy, Đức Giê-su cầu nguyện một mình. Các môn đệ cũng ở đó với Người, và Người hỏi các ông rằng: “Dân chúng nói Thầy là ai?” Các ông thưa: “Họ bảo Thầy là ông Gio-an Tẩy Giả, nhưng có kẻ thì bảo là ông Ê-li-a, kẻ khác lại cho là một trong các ngôn sứ thời xưa đã sống lại.” Người lại hỏi : “Còn anh em, anh em bảo Thầy là ai?” Ông Phê-rô thưa: “Thầy là Đấng Ki-tô của Thiên Chúa.” Nhưng Người nghiêm giọng truyền các ông không được nói điều ấy với ai.

Người còn nói: “Con Người phải chịu đau khổ nhiều, bị các kỳ mục, thượng tế cùng kinh sư loại bỏ, bị giết chết, và ngày thứ ba sẽ trỗi dậy.”

 

ĐÚNG - VẪN PHẢI IM

Lời Chúa Thứ Sáu Tuần XXV Thường Niên, Năm Chẵn:



“Thầy là Đấng Kitô của Thiên Chúa!”.

“Thinh lặng là một thành phần thiết yếu của truyền thông; thiếu nó, những lời giàu nội dung không thể tồn tại!” - Bênêđictô XVI.

Kính thưa Anh Chị em,

Lời Chúa hôm nay cho thấy, có những lời đúng vẫn cần thinh lặng cho đến khi có thể nói trọn nghĩa. Phêrô gọi Chúa Giêsu là “Đấng Kitô”; nhưng chỉ thập giá và Phục Sinh mới tỏ hết danh xưng ấy. Vì thế, Phêrô ‘đúng, vẫn phải im’.

Trước hết, câu hỏi “Anh em bảo Thầy là ai?” chỉ đến sau cuộc cầu nguyện của Chúa Giêsu. Luca ghi: “Đức Giêsu cầu nguyện một mình. Các môn đệ cũng ở đó với Người”. Các ông ở bên Thầy, nhưng có lẽ chưa cùng Thầy cầu nguyện. Phêrô trả lời đúng: “Thầy là Đấng Kitô của Thiên Chúa”; nhưng lời ấy xem ra chưa được sinh ra từ sự hiệp thông với Thầy trong cầu nguyện. Nó còn mang dáng dấp một kết luận từ những điều người ta truyền nhau về Thầy. Ông gọi đúng tên, nhưng chưa hiểu điều tên gọi ấy đòi hỏi. “Chúa Giêsu có nhiều người yêu mến Nước Trời của Ngài, nhưng ít người mang thập giá Ngài!” - Thomas à Kempis.

Vì thế, Chúa Giêsu nghiêm giọng truyền các ông không được nói điều ấy với ai. Ngài không bác lời Phêrô; Ngài thanh luyện ý nghĩa ông đặt vào đó. “Đấng Kitô” rất dễ gợi vinh quang và quyền lực. Ngay sau đó, Ngài nói đến đau khổ, sự loại trừ, cái chết và Phục Sinh. Trước khi rao giảng Đấng Kitô, Phêrô phải cùng Thầy sống trọn danh xưng ấy. Bằng không, ông có thể dùng một lời đúng để loan báo một Đức Kitô không đúng. Bởi thế, ông ‘đúng, vẫn phải im’.

Giảng Viên gọi đúng khoảnh khắc ấy: “Một thời để làm thinh, một thời để lên tiếng”. Phêrô đang đứng giữa hai thời: đã có lời đúng, nhưng chưa đến lúc nói, vì chưa hiểu trọn nghĩa. Sự im lặng không xoá lời tuyên xưng; nó để Thiên Chúa “làm mọi sự hợp thời nên xinh đẹp”. Có những lời cũng phải được thời gian của Chúa làm cho chín. Trong khi chờ đợi, Thánh Vịnh đáp ca chỉ cho người môn đệ biết phải nương vào đâu: “Chúc tụng Chúa là núi đá cho tôi nương ẩn”. Tựa vào Núi Đá, người môn đệ không cần đi trước giờ của Thiên Chúa.

Như Phêrô, chúng ta có thể nói về Chúa khi chưa sống đủ lâu với Ngài. Điều đáng sợ không chỉ là nói sai, nhưng còn là nói đúng quá sớm: miệng đã tuyên xưng, đời sống chưa theo kịp. Có lúc, im lặng không phải hèn nhát, nhưng là thành thật nhận rằng mình còn phải hoán cải cho kịp lời mình nói. “Thà im lặng mà sống thật, còn hơn nói mà đời mình không như thế!” - Ignatiô Antiôkia.

Anh Chị em,

Đức Kitô không chỉ giải nghĩa danh xưng ấy bằng lời; Ngài sống nó đến cùng. Trước những người kết án, Ngài không biện hộ; trên thập giá, Ngài để tình yêu nói Ngài là ai. Phục Sinh là lời Chúa Cha nói sau sự vâng phục đến chết của Người Con. Từ đó, lời Phêrô không còn dựa trên điều người ta nói, nhưng trên những dấu đinh, ngôi mộ trống và câu hỏi của Thầy bên bờ hồ: “Con có yêu mến Thầy không?”. Trước Vượt Qua, ông ‘đúng, vẫn phải im’; sau Vượt Qua, ông không thể không nói.

Chúng ta có thể cầu nguyện,

“Lạy Chúa, dạy con im khi chưa hiểu; ở lại khi chưa đến giờ; và biến lời tuyên xưng thành chứng từ!”, Amen.

Lm. Minh Anh (Tgp. Huế)

 

Cyprien Viet, trong bản tin ngày 24/09/2026 của tạp chí Aleteia, nhận định rằng: Tòa Thánh Vatican từng nhìn sự tách biệt hoàn toàn giữa Giáo hội và Nhà nước tại Pháp với thái độ đầy nghi ngại. Quan điểm này dần chuyển biến thành một cuộc đối thoại mang sắc thái đa chiều hơn.

“Việc Nhà nước phải tách rời khỏi Giáo hội là một luận điểm hoàn toàn sai lầm, một sai lầm cực kỳ tai hại.” Chỉ vài tháng sau khi việc tách biệt chính thức giữa Giáo hội và Nhà nước diễn ra tại Pháp – một nền tảng của học thuyết laïcité (tính thế tục) bắt nguồn từ cuộc Cách mạng Pháp đẫm máu – Đức Giáo Hoàng Piô X đã viết những dòng này trong Thông điệp Vehementer Nos năm 1906. Văn kiện này đánh dấu sự phản đối quyết liệt của Tòa Thánh đối với chế độ thế tục mới do nền Đệ tam Cộng hòa Pháp thiết lập.

Hơn một thế kỷ sau, ký ức đau thương về những xung đột giữa nền Cộng hòa và Giáo hội vẫn còn in đậm trong tâm thức người dân Pháp. Tuy nhiên, qua nhiều thập niên, ngôn từ và giọng điệu mà các vị Giáo hoàng sử dụng về vấn đề này đã thay đổi sâu xa.

Sau Thế chiến thứ nhất, việc tái thiết lập quan hệ giữa Pháp và Tòa Thánh đã mở đường cho một cách tiếp cận mang tính hòa giải hơn. Quá trình này được hỗ trợ bởi sự phát triển của án lệ Pháp theo hướng có lợi hơn cho Giáo hội. Các vị Giáo hoàng dần công nhận tính thế tục của Pháp như một khuôn khổ hợp pháp, với điều kiện nó thực sự đảm bảo tự do tôn giáo và không biến tướng thành một dạng chủ nghĩa thế tục cực đoan, thù địch với tôn giáo nói chung.

Quan điểm dần thay đổi

Một nguồn tin từ Vatican – người từng phục vụ dưới thời nhiều đời Giáo hoàng – cho biết các vị Giáo hoàng và những cộng sự thân cận chưa bao giờ có cái nhìn “phiến diện hay cứng ngắc” về tính thế tục của Pháp. Vào cuối thời kỳ Chiến tranh Lạnh, lập trường của Pháp vẫn có thể bị coi là hành động xâm phạm tự do tôn giáo. Tuy nhiên, một sự chuyển biến dần dần đã diễn ra vào thời điểm chuyển giao sang thế kỷ 21, nguồn tin này ghi nhận. Trong bối cảnh đa nguyên tôn giáo, và đặc biệt là khi Hồi giáo cùng các tôn giáo khác ngày càng được thể hiện rõ nét hơn trong đời sống công cộng, mô hình thế tục hóa kiểu Pháp bắt đầu được nhìn nhận theo hướng ngược lại: như một biện pháp bảo vệ trước những thái quá.

Các viên chức Pháp làm việc tại Giáo triều Rôma đã góp phần bảo vệ mô hình này. Họ coi đó là “một giải pháp tốt, giúp ngăn ngừa các thái quá trong tình hình hiện nay”. Trước nguy cơ chủ nghĩa Hồi giáo cực đoan gia tăng tại các quốc gia như Syria, một số tiếng nói Kitô giáo thậm chí còn ủng hộ một hình thức thế tục hóa, xem đó như sự bảo đảm về mặt hiến pháp cho quyền tự do tôn giáo.

Chủ nghĩa thế tục và Hiến pháp Châu Âu

Tuy nhiên, những tranh cãi gay gắt lại nảy sinh vào đầu những năm 2000. Trong quá trình soạn dự thảo Hiến pháp Châu Âu, Pháp đã kiên quyết bảo vệ định hướng thế tục triệt để. Quan điểm này được thúc đẩy bởi nỗ lực chung của Tổng thống Jacques Chirac và Thủ tướng Lionel Jospin. Bất chấp lời khuyên từ một số người đồng cấp, họ đã bác bỏ việc đưa nội dung về “cội nguồn Kitô giáo của Châu Âu” vào dự thảo Hiến pháp Châu Âu. Cuối cùng, hiệp ước này đã bị bác bỏ trong cuộc trưng cầu dân ý vào mùa xuân năm 2005.

Căng thẳng giữa Pháp và Tòa Thánh sau đó đã leo thang mạnh mẽ. Điều này thể hiện rõ qua những cuộc tranh luận gay gắt giữa Dominique de Villepin – Bộ trưởng Ngoại giao Pháp lúc bấy giờ – và người đồng cấp tại Vatican là Tổng giám mục Jean-Louis Tauran (cũng là người Pháp). “Pháp đã làm Tòa Thánh thất vọng”, nguồn tin của chúng tôi tại Vatican cho biết, đồng thời lưu ý rằng vấn đề này vẫn là một vết thương chưa lành.

Thủ tướng khi đó là Jean-Pierre Raffarin đã đại diện cho Pháp tham dự Thánh lễ phong chân phước cho Mẹ Teresa vào năm 2003. Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II đã trực tiếp khiển trách ông khi cả hai bắt tay nhau lúc kết thúc buổi lễ. Dù đang kiệt sức, vị Giáo hoàng người Ba Lan vẫn đứng thẳng người và nói với ông bằng tiếng Pháp: “Đừng quên cội nguồn Kitô giáo”. Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II đã coi việc vận động cho sự công nhận này là cuộc đấu tranh cuối cùng của mình.

Quan điểm của Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II thường vấp phải sự chỉ trích. Tuy nhiên, thay vì chỉ đơn thuần bảo vệ di sản Kitô giáo, ngài quan tâm đến việc thúc đẩy các giá trị mà Tòa Thánh coi là bắt nguồn từ văn hóa Kitô giáo và mang lại lợi ích cho toàn thể người dân. Những giá trị này bao gồm sự tôn trọng quyền tự do cá nhân, phẩm giá của mỗi con người (kể cả những người phạm tội trong các vụ án hình sự), cũng như việc phản đối chiến tranh và bảo vệ sự sống con người. “Về cơ bản, nhân quyền có cội rễ từ Kitô giáo”: niềm xác tín này đã định hình phần lớn huấn quyền của Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II.

Quan điểm của Giáo hội qua thời gian

Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II đã rất trăn trở khi thấy những niềm xác tín của mình bị các nhà lãnh đạo Pháp hiểu sai. Tuy nhiên, những năm tháng cuối cùng trong triều đại giáo hoàng cũng cho phép ngài đưa ra những chỉ dẫn hữu ích cho các vị kế nhiệm về cách hiểu đúng đắn về tính thế tục.

Chưa đầy hai tháng trước khi qua đời, vào ngày 11 tháng 2 năm 2005, Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II đã viết một lá thư gửi các giám mục Pháp nhân dịp kỷ niệm 100 năm đạo luật tách biệt giữa Giáo hội và Nhà nước tại quốc gia này. Trong thư, ngài đã kêu gọi......coi đạo luật này là một "sự kiện đau đớn và gây chấn thương cho Giáo hội tại Pháp". Ngài đặc biệt chỉ trích việc đạo luật "đẩy yếu tố tôn giáo vào phạm vi riêng tư" và "không công nhận vị thế của đời sống tôn giáo cũng như định chế Giáo hội trong xã hội". Học thuyết xã hội của Giáo hội đã chỉ ra những vấn đề nảy sinh từ việc tạo ra sự phân chia sai lầm như vậy.

Tuy nhiên, sự lên án trong quá khứ đó không còn đồng nghĩa với việc khước từ khuôn khổ định chế đương thời. Trái lại, Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II ghi nhận rằng "đàm phán và hợp tác" đã bắt đầu từ năm 1921. Điều này dần dẫn đến những nỗ lực "huy động mọi nguồn lực của đất nước vì lợi ích chung, với mỗi bên đảm nhận vai trò trong lĩnh vực riêng của mình". Sự thấu hiểu lẫn nhau và hòa bình đã "được vun đắp từng chút một" và "trở thành hiện thực mà người dân Pháp vô cùng trân trọng". Chính các giám mục cũng dần đánh giá cao hình thức thế tục hóa này.

Đạo luật năm 1905 cũng quy định rằng nhiều nhà thờ Công Giáo được xây dựng trước thời điểm đó sẽ thuộc quyền sở hữu công. Dù từng vấp phải sự phản đối mạnh mẽ vào thời điểm ban đầu, quy định này nay đã được chấp nhận rộng rãi. Các cơ quan công quyền chịu trách nhiệm bảo trì những công trình này. Chẳng hạn, Nhà thờ Đức Bà (Notre-Dame) thuộc sở hữu của nhà nước Pháp; chính nhà nước đã giám sát công tác trùng tu sau vụ hỏa hoạn tàn khốc năm 2019.

"Thực tế là chúng tôi đã được hệ thống này cứu giúp; nếu không, chúng tôi sẽ phải gánh vác chi phí tài chính cho tất cả các nhà thờ được xây dựng trước năm 1905, và điều đó là bất khả thi", một giám mục người Pháp nhận định với thái độ thực tế. Trong các chuyến thăm Rome suốt nhiều thập niên qua, các giám mục Pháp đã có dịp giải thích những ưu điểm của hệ thống này cho các viên chức tại Giáo triều (Curia) hiểu rõ.

Hoa trái của đức tin

"Nếu được hiểu đúng đắn, nguyên tắc laïcité (tính thế tục) – điều mà đất nước các bạn vô cùng trân trọng – cũng là một phần trong học thuyết xã hội của Giáo hội", Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II đã viết. Ngài liên kết sự sắp xếp này với "nhu cầu phân chia quyền lực rõ ràng" và với sự phân biệt theo tinh thần Tin Mừng giữa những gì thuộc về Xê-da và những gì thuộc về Thiên Chúa.

Trong chuyến thăm Pháp vào tháng 9 năm 2008, Đức Giáo Hoàng Benedict XVI đã làm rõ hơn nữa tư tưởng này. "Ngày nay, tôi thấy rõ ràng rằng bản thân chủ nghĩa thế tục không hề đối lập với đức tin," vị Giáo hoàng người Đức phát biểu trên chuyến bay đưa ngài đến Paris. Ngài thậm chí còn đi xa hơn khi nói rằng nó có thể là "một hoa trái của đức tin," bởi vì Kitô giáo đã phân biệt giữa tôn giáo và chính trị ngay từ thuở ban đầu – hãy nhớ lại câu nói nổi tiếng của Chúa Giêsu: "Hãy trả cho Thiên Chúa những gì thuộc về Thiên Chúa và trả cho Xê-da những gì thuộc về Xê-da."

Trong bài phát biểu tại Điện Élysée, Đức Benedict XVI đã phát triển ý tưởng từ lời kêu gọi của Tổng thống Nicolas Sarkozy về một "chủ nghĩa thế tục tích cực." Ngài ghi nhận rằng nước Pháp hiện đang được hưởng lợi từ một "chế độ tự do" và sự ngờ vực trong lịch sử đã chuyển hóa thành một "cuộc đối thoại thanh bình và tích cực."

Trong chuyến thăm đảo Corsica vào ngày 15 tháng 12 năm 2024, Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã mời gọi mọi người phát triển "một khái niệm về tính thế tục (laïcité) không tĩnh tại và cố định, mà luôn biến chuyển và năng động." Ngài giải thích rằng chủ nghĩa thế tục này phải “có khả năng thích ứng với những tình huống khác nhau và không lường trước được.” Nó cần thúc đẩy “sự hợp tác thường xuyên giữa chính quyền dân sự và giáo hội,” trong đó mỗi bên vẫn “hoạt động trong phạm vi thẩm quyền và lĩnh vực của mình.”

Một chủ nghĩa thế tục đôi khi bị hiểu lầm

Những bài phát biểu đầu tiên của Đức Giáo Hoàng Leo XIV (tên hiệu được giả định trong ngữ cảnh này) trước các nhóm người Pháp đã cho thấy ngài sẵn sàng lên tiếng về những khó khăn của chủ nghĩa thế tục. Vào ngày 28 tháng 8 năm 2025, ngài đã tiếp một phái đoàn gồm các đại diện chính trị đến từ vùng Val-de-Marne. Ngài thừa nhận rõ ràng những khó khăn trong việc sống đức tin công khai trong khuôn khổ định chế của Pháp. Ngài nói: "Tại Pháp, đối với một quan chức dân cử, thật không dễ dàng để hành động và đưa ra quyết định phù hợp với đức tin của mình khi thực thi trách nhiệm công vụ, do một quan niệm về tính thế tục đôi khi bị hiểu lầm."

Những thái quá trong việc áp dụng chủ nghĩa thế tục rõ ràng vẫn là mối quan tâm của Vatican. Các cuộc tranh luận gần đây liên quan đến một số chặng trong chuyến thăm Pháp của Giáo hoàng, đặc biệt là tại Paris và Metz, vẫn tiếp tục khơi dậy những cuộc thảo luận sôi nổi. Tương tự, đạo luật năm 2021 về việc kiểm soát tôn giáo tại nơi công cộng không chỉ gây lo ngại cho người Hồi giáo – đối tượng chịu ảnh hưởng trực tiếp – mà còn cho cả các tín hữu Kitô giáo. Theo các nhà quan sát tại Vatican, họ hiểu rằng đạo luật này có thể “gây tổn hại cho mọi tôn giáo” và ảnh hưởng đến “mọi quyền tự do”.

Do đó, cuộc tranh luận vẫn chưa khép lại. Bài phát biểu của Đức Giáo Hoàng tại Điện Élysée vào sáng thứ Sáu này sẽ được theo dõi sát sao để xem cách ngài tiếp cận vấn đề phức tạp này.

 

Michael Pakaluk và Christopher Reilly, ngày 24 tháng 9 năm 2026, trên tạp chí The Catholic Thing, đã viết về vị Tổng giám mục, đúng ngày này, được tôn phong Cân Phước Tại Hoa Kỳ, Đấng Đáng kính Fulton Sheen:

Kim khẩu của Mỹ
(bài viết của Michael Pakaluk)

Theo Bách khoa toàn thư Công Giáo, Thánh Gio-an thành Antioch, được gọi là Chrysostom hay “người có miệng vàng” (mất năm 407), “được coi là... nhà truyền giáo vĩ đại nhất từng được nghe trên bục giảng Ki-tô giáo”.

Hay các bài giảng sẽ càng “vàng” hơn nếu chúng ngắn gọn? Gần như tất cả các tác phẩm còn sót lại của Giám mục Ravenna thế kỷ thứ 5, Peter, đều là những bài giảng đáng chú ý vì sự ngắn gọn cũng như tài hùng biện của chúng. Truyền thống kể rằng Peter này đã nhận được biệt danh của mình là “chữ vàng [golden-worded]” khi Hoàng hậu La Mã nghe ngài giảng và tuyên bố ngài là “Chrysologus!” Được tôn kính như một vị thánh và sau đó được tuyên bố là Tiến sĩ Giáo hội, ngày nay ngài được gọi là “Tiến sĩ giảng lễ”.

Không phải những lời vàng ngọc cũng giống như sự thánh thiện. Chúng vang lên trống rỗng và có vẻ lôi cuốn, giống như một chiếc chũm chọe rẻ tiền, trừ khi chúng bày tỏ lòng sùng mộ chân thành. Thánh Phaolô đưa ra nguyên tắc: “Lời nói và lời rao giảng của tôi không dựa trên những lời lẽ thuyết phục của sự khôn ngoan loài người, nhưng thể hiện Thánh Thần và quyền năng, để đức tin của anh em không dựa trên sự khôn ngoan của loài người mà dựa trên quyền năng của Thiên Chúa”. (1 Cô-rinh-tô 2:4-5)

Fulton, Giám mục thế kỷ 20 của Rochester, New York – được tuyên bố là Chân phước ngày nay – đã hiểu rất rõ điểm này. Điều kiện cần thiết trong việc rao giảng của ngài là dành một giờ trước Thánh Thể để cầu nguyện, điều mà ngài đã thực hiện không hề thất thoát trong hơn 60 năm qua.

Trước hết, ngài là một triết gia và nhà thần học, nhưng ngoài ra - và điều này khá hiếm - ngài là một nhà hùng biện và được công nhận là một nhà hùng biện vĩ đại, khi truyền thống hùng biện vẫn được truyền lại, mặc dù đã lụi tàn, trong các trường cao đẳng và đại học Công Giáo. Ngài sẽ nói rằng ngài chưa bao giờ nói từ một văn bản viết. Con người phải được xưng hô bằng con người chứ không phải bằng văn bản. Ngài sẽ trích dẫn những gì một bà già người Ireland đã nói về một vị giám mục đọc bài phát biểu của mình: “Nếu ông ấy không thể nhớ được thì làm sao ông ấy mong đợi chúng ta nhớ được?”

Trong cuốn tự truyện của mình, Treasure in Clay, ngài kể rằng trên hết ngài đã học phong cách G.K. Chesterton – “người không bao giờ dùng một từ vô dụng, người nhìn thấy giá trị của một nghịch lý và tránh những điều sáo rỗng” – mà còn cả C.S. Lewis và Malcolm Muggeridge.

Sau khi viết luận án ở Louvain, Bỉ, ngài giảng dạy tại chủng viện thuộc tổng giáo phận Westminster ở Anh, St. Edmund's, nơi Cha Ronald Knox là đồng nghiệp của ngài. Có lẽ chính Knox là người đã giới thiệu ngài với Chesterton vào năm 1925. Dù thế nào đi nữa, Chesterton sau đó đã đồng ý viết Lời giới thiệu cho cuốn sách đầu tiên của Sheen, Chúa và trí thông minh trong triết học hiện đại (1925).

Cuốn sách này dựa trên luận án Louvain của Sheen. Nhưng nó còn rất xa mới là một luận án, hay luận văn là một luận văn khác thường nhất, bởi vì nó không được viết theo phong cách hàn lâm phẳng lặng, mà lấp lánh những chủ nghĩa Chesterton và những điều gần như nghịch lý. Ngay từ đầu, lời nói của Sheen đã có giá trị vàng trên trang giấy cũng như trên bục giảng.



Đoạn mở đầu của nó là đoạn trích từ bài “Wanted, An Unpractical Man” của Chesterton trong What’s Wrong with the World:

Triết học hiện đại đã chứng kiến sự ra đời của một khái niệm mới về Thiên Chúa. Không có gì quan trọng hơn, vì không thể có gì tối thượng hơn. Ngay cả thái độ của người này đối với người khác hoặc của quốc gia này đối với quốc gia khác cũng khác nhau tùy theo quan niệm về Chúa. Cách nhìn về thế giới thay đổi vào thời điểm cách nhìn về Chúa thay đổi. Và nếu chúng ta có đủ nghị lực trí tuệ để đi từ kết quả đến nguyên nhân, chúng ta sẽ giải thích các hiện tượng chính trị, kinh tế và xã hội bằng bảng tín dụng, cán cân thương mại và bồi thường bằng thái độ của chúng ta đối với Chúa.

Khái niệm mới về Thiên Chúa không phải là khái niệm về một vị thần hiện hữu mà là một vị thần trở thành. Nhưng chấp nhận quan điểm này, Sheen nói, nhất thiết phải chấp nhận một quan điểm đã thay đổi về trí thông minh của con người. Làm thế nào chúng ta hiểu Thiên Chúa và làm thế nào chúng ta hiểu trí thông minh của chúng ta cùng thăng trầm với nhau: "Vậy thì điều gì xảy ra khi một triết lý bác bỏ trí tuệ? Nó phá vỡ mối liên kết giữa thế giới và Thiên Chúa, phủ nhận một bài thánh ca ca ngợi Thiên Chúa dành cho Đấng Tạo Hóa, và đẩy thế giới vào một chủ nghĩa đa nguyên không thể hiểu được."

Mặc dù nó được xuất bản vào năm 1925, nhưng ngày nay người ta không thể tìm thấy cuốn sách nào phù hợp hơn với các cuộc thảo luận về trí thông minh “nhân tạo”. “Mục đích của trí tuệ là gì?” ngài hỏi. “Đó có phải là khả năng của thần thánh, siêu việt của ngẫu nhiên, đồ chơi của người chiêm niệm, hay nó chỉ đơn thuần là một công cụ thô sơ được con người sử dụng một cách thô thiển vì muốn có một công cụ tốt hơn?” Sự thay thế cuối cùng này tóm tắt nơi chúng tôi đã hạ cánh. Và bây giờ một công cụ tốt hơn đã có trong tay.

Một thế giới như vậy của một Thiên Chúa được xác định lại và trí thông minh được xác định lại phải đẩy chúng ta vào một trạng thái thú tính, sống trong một xã hội “nuôi dưỡng khoa học” (như Weaver đã gọi nó trong Ideas Have Consequences):

Chỉ một thế kỷ trước, Chủ nghĩa duy lý đã vinh quang giải phóng trí thông minh khỏi sự kiểm soát bên ngoài. Bây giờ nó đã phủ nhận hoàn toàn quyền của lý trí và sụp đổ trước bàn thờ tình cảm. Khi kéo Chiếc mũ giám mục khỏi đầu người trí thức, và cái đầu cũng bị giật lìa theo đó. Chúng ta không còn là con người nữa, mà là loài vật. Chúng ta hành động theo cảm tính thay vì dựa trên sự hiểu biết thấu đáo.

Cuốn sách của Sheen ra đời vào thời kỳ hưng thịnh của trào lưu Tân Kinh viện (Neo-Scholasticism) – "Khoảnh khắc Công Giáo" đầu tiên của thế kỷ 20 – khi các nhà quản lý nghiêm túc tại các trường đại học thế tục cho rằng triết học của Thánh Thomas Aquinas có thể bù đắp những thiếu hụt trong các học viện vốn đang trở nên rỗng tuếch của họ. Cùng khoảng thời gian Gilson được mời giảng dạy tại Harvard, Sheen cũng được hiệu trưởng Đại học Columbia mời thuyết giảng về triết học Kinh viện; Hồng Y Bourne thì muốn ông đến Oxford để làm việc cùng với Knox.

Tuy nhiên, vị giám mục của ngài lại cử ngài làm linh mục phó tại một giáo xứ nghèo ở Peoria; chỉ một năm sau, ngài mới được chuyển đến Đại học Công Giáo Hoa Kỳ (The Catholic University of America), nơi mà ngay từ năm 1929, ngài đã bắt đầu nói về việc "Giáo dục để hướng tới một cuộc Phục hưng Công Giáo".

Cuộc phục hưng đó đã không diễn ra. Vào những năm tháng cuối đời, Sheen đã chia sẻ với các linh mục trong một kỳ tĩnh tâm: "Lập luận duy nhất mà thế giới chịu lắng nghe lúc này chính là sự thánh thiện của cá nhân. Thế giới đã nghe tất cả những lý lẽ khác và đều khước từ chúng."

Xin Chân phước Fulton Sheen cầu bầu cho chúng con, để chúng con có thể góp phần vào cuộc phục hưng mà ngài hằng mong đợi, không chỉ bằng tài hùng biện, mà còn bằng chính minh chứng của sự thánh thiện.

Cuộc trò chuyện đặc biệt với Fulton Sheen
(Bài viết của Christopher M. Reilly)

Vào tháng 5 năm 1979, Tổng giám mục Sheen đang phải chịu đựng những di chứng sau ca phẫu thuật tim hở. Dù vậy, ngài vẫn khao khát được giao lưu, trò chuyện với mọi người. Ngài đã viết một lá thư gửi cho James P. McFadden – Phó nhà xuất bản tạp chí National Review đồng thời là người sáng lập Human Life Review và Ủy ban Quốc gia về Giáo dân Công Giáo – với nội dung: "Ông từng nhắc đến Malcolm Muggeridge [nhà báo nổi tiếng người Anh]. Trên thế giới này, hiếm có ai mà tôi dành sự kính trọng lớn lao như vậy... Tôi sẽ vô cùng vinh dự, hạnh phúc và được truyền cảm hứng nếu cả hai ông có thể ghé thăm tôi tại căn hộ của tôi."

Malcolm Muggeridge đang có chuyến thăm New York vào tháng 5 năm đó. Toàn bộ cuộc trò chuyện sau đó giữa Tổng giám mục Sheen, Muggeridge và McFadden – một hành trình đầy cảm hứng, trải dài qua nhiều chủ đề đa dạng như giá trị của sự đau khổ, sự nghèo nàn về tư tưởng của chủ nghĩa Marx và Liên Xô, cũng như những lời ca ngợi dành cho Mẹ Teresa thành Calcutta – đã được ghi âm lại trên băng cassette. Toàn văn cuộc trò chuyện này, cùng với một số tài liệu liên quan, đã được đăng tải trong tháng này trên trang web Human Life Review.

Có một thời điểm trong cuộc trò chuyện, Sheen được hỏi liệu nỗi đau và sự kiệt sức có khiến ngài cần phải nghỉ ngơi hay không. Ngài trả lời: “Không, tuyệt đối không. Tôi cảm thấy được truyền cảm hứng. Tôi đã chờ đợi điều này. Ôi lạy trời, nếu ông biết đây là một đặc ân lớn lao đến nhường nào. Bởi vì tôi nhận được ánh sáng và sức mạnh từ ông.”

Điều đặc biệt thu hút độc giả ngày nay là cuộc thảo luận của họ về công cuộc loan báo Tin Mừng. Sheen nhấn mạnh rằng trọng tâm của việc truyền thông phải là cốt lõi của đức tin chứ không phải là những chiêu trò thu hút sự chú ý: “Tôi biết rằng khi chúng ta chi tiền cho các vở kịch, các cuộc tranh luận, đủ loại chương trình truyền hình hay các trò giải ô chữ, thì chúng ta sẽ chẳng thể tác động được đến ai cả.”

Muggeridge hoàn toàn đồng tình và lấy Mẹ Teresa làm ví dụ điển hình: “Đúng là như vậy, bởi vì những lời nói – hay chính Ngôi Lời – sẽ có sức lay động mãnh liệt khi được truyền tải bởi một người thực sự tin tưởng và sống theo đức tin đó.”

Sheen, người luôn tìm kiếm cơ hội để khơi dậy sự hoán cải (lúc bấy giờ Muggeridge chưa phải là người Công Giáo), khẳng định: “Dù ông không tự nhận thấy, nhưng ông xuất hiện trước mọi người như một người mà đối với họ, Chúa Kitô là lẽ sống. Ông là một người đang yêu; ‘miệng nói ra những điều tràn đầy trong lòng’. Và mọi người đều nhận ra điều đó. Họ cũng nhận ra đâu là kẻ giả tạo.”

Có lúc, Tổng Giám mục Sheen đã chia sẻ một cách tiếp cận trực diện – và đầy bất ngờ – trong việc loan báo Tin Mừng. Ngài kể một câu chuyện hài hước độc đáo về quãng thời gian làm việc tại châu Âu khi còn là sinh viên đại học, nơi ngài gặp một cô gái ngay tại cửa nhà thờ:

Cô ấy hỏi: “Con đang ở đâu, con đang ở đâu vậy Cha?” Tôi hỏi: “Ồ, con là người Công Giáo phải không?” Cô ấy đáp: “Trước đây thì có. Giờ thì không còn nữa.” Thế là tôi pha cho cô ấy một tách cà phê, vì cô ấy vừa phải chịu đựng cái lạnh giá tháng Giêng ở London. Rồi tôi mời cô ấy quay lại. Cô ấy nói: “Với điều kiện Cha không bắt con đi xưng tội.” Tôi đáp: “Được thôi.”... Tôi nói: "Chúng ta có một bức tranh của Rembrandt trong nhà thờ này – cô có muốn xem không?" Khi chúng tôi đi dọc theo lối đi bên hông, tôi đã đẩy cô ấy vào tòa giải tội. [tiếng cười] Tôi chỉ hứa là sẽ không gặng hỏi cô ấy thôi mà. Chà, cô đã là nữ tu suốt bao nhiêu năm qua. Chuyện đó xảy ra vào năm 1923. Và cô ấy đã có cơ hội thứ hai. Đó chính là điều mà chúng tôi giải quyết.

Với giọng điệu trầm tư, sau đó Muggeridge hỏi: "Cha có nghĩ rằng việc cầu xin cho mình được chết là điều chính đáng không?" Sheen đáp: "Cầu xin cho mình được chết liệu có đúng không ư? Chà, dù sao thì tôi cũng đã làm thế. Dù đúng hay sai thì tôi cũng đâu có được toại nguyện."

Muggeridge đưa ra một phân tích sâu sắc hơn: "Nhưng đó là một thái độ rất đặc trưng của thời hiện đại đối với cái chết khiến tôi khá hứng thú; bởi tôi cho rằng, với những người không hề hình dung được gì về sự tiếp nối của sự hiện hữu sau kiếp sống này, thì cái chết thực sự là một sự xúc phạm đến cái tôi của họ, vì nó...là nỗi thất vọng tột cùng của họ.”

Sheen, Muggeridge và McFadden đã thảo luận về những lo ngại của họ đối với Giáo hội thời hiện đại. Có lúc, Sheen hóm hỉnh nhận xét: “Vấn đề cốt lõi là, bạn thấy đấy, ngày nay chẳng còn ai là kẻ tội lỗi nữa. Trước đây, chỉ có Đức Maria được tin là thụ thai vô nhiễm; còn ngày nay, ai ai cũng được coi là thụ thai vô nhiễm cả.”

Muggeridge chia sẻ một cái nhìn khá ảm đạm khi tuyên bố rằng: “Đối với tôi, chẳng có gì trong lịch sử là vĩnh cửu một cách tất yếu, chẳng có gì là không thể biến đổi hay tan rã – cũng chẳng có phẩm chất con người nào đủ sức chống lại sự ập đến của một thời kỳ tăm tối khác.”

Tuy nhiên, Sheen đã trấn an bạn bè về sự trường tồn của Giáo hội bất chấp những gian nan thử thách. Ngài chia sẻ một trải nghiệm rất riêng tư: “Chúa đã để tôi trải qua một cuộc khổ nạn thực sự, đó chính là ca phẫu thuật tim hở này. Tôi đã chịu đựng những nỗi đau mà trước đây tôi thậm chí không biết là có tồn tại; đó không còn là nỗi đau bên ngoài nữa, mà là nỗi đau xâm chiếm lấy tôi, cuồn cuộn như đại dương nhấn chìm tôi vậy. Và ngoài nhân đức ra, thì đau khổ chính là người thầy vĩ đại nhất trên đời.”

Nhưng trong đau khổ lại ẩn chứa cơ hội: “Tôi nghĩ rằng khi ai đó cần lời khuyên, họ nên tìm đến một vị thánh hoặc một người đang chịu đau khổ. Và trong suốt thời gian nằm trên giường bệnh – tôi hầu như phải nằm đó suốt – tôi đã hướng dẫn giáo lý cho bốn người trở lại đạo và hiện đang hướng dẫn người thứ năm... Tôi cũng đã cử hành nghi thức chuẩn nhận hôn phối ngay tại phòng ngủ đó cho bác sĩ tim mạch của tôi và vợ ông ấy... và chúng tôi đã cử hành Thánh lễ hôn phối ngay trong căn phòng ấy.”

Đối với Đức Tổng Giám Mục Sheen, Bí tích Thánh Thể nhất thiết phải là trung tâm của công cuộc canh tân. “Và tôi nghĩ, đó chính là nơi chúng ta sẽ khôi phục lại việc học giáo lý, các lòng sùng kính, cũng như ý thức đúng đắn về việc phát thanh, truyền hình và mọi khía cạnh khác. Chúng ta sẽ đến gần ngọn lửa, và rồi khi rời xa nó, chúng ta sẽ mang theo những tia lửa ấy.”

Chỉ vài tháng sau, vào ngày 9 tháng 12 năm 1979, Đức Tổng Giám Mục Sheen đã qua đời khi đang cầu nguyện trước Thánh Thể.

 

TỪNG HẠT NHỎ, TỪNG NGỤM ÂN SỦNG, GIỮA NHỮNG NGÀY CƠM ÁO GẠO TIỀN.

Kinh Mân Côi giữa đời bận rộn.

Một cậu bé tám tuổi đứng lặng giữa một ngày u buồn năm 1929. Mẹ em vừa mất. Với một đứa trẻ, thế giới như sụp xuống, để lại một khoảng trống mà không lời nào lấp nổi. Thế nhưng giữa khoảnh khắc trơ trọi nhất ấy, em không buông xuôi. Em ngước nhìn lên Đức Mẹ Maria và xin Mẹ làm người mẹ thiêng liêng của mình. Tình yêu của tuổi lên tám ấy về sau trở thành châm ngôn cả một đời: Totus tuus, con thuộc trọn về Mẹ. Cậu bé ấy là Karol Wojtyła, mà cả thế giới sau này gọi bằng tên Thánh Giáo Hoàng Gioan Phaolô II.

Nếu bạn đang đọc những dòng này với đầu óc còn quay cuồng vì hóa đơn tiền điện sắp đến hạn, vì tấm lưng đau nhức sau mười tiếng trước màn hình, vì ông sếp khó tính hay đứa con đang tuổi khó bảo, thì câu chuyện ấy dành cho bạn. Bởi khi nghe hai chữ “Kinh Mân Côi”, nhiều người trong chúng ta thấy ngay một hình ảnh quen thuộc: chuỗi hạt gỗ trên tay các cụ già trong nhà thờ vắng. Một nghi thức lặp đi lặp lại. Một bổn phận hơi khô. Nhưng Karol nhỏ năm ấy không cần một nghi thức. Em cần một chiếc phao. Và Kinh Mân Côi, đúng nghĩa của nó, chính là chiếc phao ấy.

1. VÌ SAO CHUỖI HẠT GỖ LẠI LÀ “VŨ KHÍ”?

Năm 1208, tại Prouille, miền nam nước Pháp, Thánh Đa Minh vật lộn ngày đêm để giảng đạo chống lại phái Albigensian. Họ cho rằng mọi thứ vật chất, kể cả thân xác con người, đều là xấu xa. Thánh nhân dùng đủ lý lẽ thần học sâu sắc nhất mà gần như bất lực. Theo truyền thống, chính Đức Mẹ đã trao cho ngài chuỗi Mân Côi.

Điều đẹp lạ là chuỗi hạt thắng bằng một cách rất “đời”: không bằng lý luận, mà bằng đôi tay. Khi ta cầm những hạt chuỗi bằng gỗ, vuốt từng hạt bằng những ngón tay trần tục của mình, và cùng lúc suy niệm về một Thiên Chúa đã mang lấy xác phàm, có máu thịt, biết đói, biết mệt, biết khóc, ta đang tuyên xưng một điều: vật chất không xấu xa. Thân xác này, ngày làm việc này, căn bếp này, chiếc xe buýt này, đều có thể trở thành nơi Chúa ngự.

Đó là lý do các Đức Giáo Hoàng, từ Lêô XIII đến Thánh Josemaría Escrivá, gọi Mân Côi là vũ khí thiêng liêng. Một thứ vũ khí hiền hòa, không làm ai đổ máu, nhưng đủ sức giữ cho tâm hồn ta không đổ gục.

2. MỘT CUỐN ALBUM ẢNH CỦA GIA ĐÌNH THIÊN CHÚA

Hãy hình dung Mân Côi như cuốn album cũ của một đại gia đình. Ta đâu chỉ nhìn những tờ giấy ảnh. Ta sống lại những khoảnh khắc làm nên gốc gác của mình. Mỗi chục kinh là một bức ảnh: Mẹ thưa lời “Xin vâng”, Chúa chịu phép Rửa, Chúa đổ mồ hôi máu trong vườn Cây Dầu, Chúa Phục Sinh. Ta dừng lại, đặt mình vào khung hình ấy, và suy niệm.

Năm 2002, Thánh Gioan Phaolô II nhận ra cuốn album còn thiếu một trang quan trọng: những năm tháng Chúa Giêsu giảng dạy, làm phép lạ, lập Bí tích Thánh Thể. Ngài thêm Năm Sự Sáng, nâng tổng số lên hai mươi mầu nhiệm. Từ đó, Mân Côi trở thành một cách “Lectio Divina” trọn vẹn: đọc, suy, ngắm toàn bộ Tin Mừng, không bỏ sót giai đoạn nào của công trình cứu chuộc.

Nhưng có một điều còn gần gũi hơn nữa. Ngài viết rằng Mân Côi đánh dấu nhịp đời sống con người. Bốn mùa Vui, Sáng, Thương, Mừng không phải chuyện cổ tích hai ngàn năm trước. Đó là bốn mùa đang xoay trong chính đời ta. Mùa Vui là khi chào đón một sinh linh mới, là bữa cơm đông đủ. Mùa Sáng là khi gặt hái thành quả, được thăng tiến. Mùa Thương là khi dự án sụp đổ, khi gánh cơm áo gạo tiền bóp nghẹt hơi thở. Mùa Mừng là bình an sâu thẳm sau khi đi qua giông bão và lớn lên. Khi ngắm các mầu nhiệm ấy, ta thấy bóng dáng đời mình đã được đan sẵn vào đó.

3. ĐỪNG ĐỢI HẾT LO MỚI CẦU NGUYỆN

Nhiều khi ta nghĩ: phải gạt hết lo âu ra khỏi đầu thì mới dám đọc kinh. Nhưng linh đạo Mân Côi mời ta làm ngược lại. Hãy lấy chính nỗi lo làm chất liệu cầu nguyện.

Bước 1: Dâng nỗi lo trước khi bắt đầu. Trước mỗi chục kinh, thầm thì một câu rất thật: “Lạy Chúa, con dâng chục kinh này cùng với nỗi hoang mang về khoản nợ tháng này.” Hoặc: “Con dâng chục kinh này cho người sếp luôn làm khó con ở công ty.” Không cần văn hoa. Chỉ cần thật.

Nhưng ai đó sẽ hỏi: đọc đi đọc lại một câu như vậy, chẳng phải máy móc và vô hồn sao? Với người đang kiệt sức vì chạy KPI cuối tháng, làm sao lời lặp lại lại giúp nhẹ lòng?

Câu hỏi ấy rất chính đáng, và câu trả lời nằm ở nhịp điệu. Khi hoảng loạn vì áp lực mưu sinh, tim ta đập dồn, hơi thở rối, đầu óc chạy qua hàng ngàn viễn cảnh tồi tệ. Lời Kính Mừng đều đặn, êm ái, như nhịp thở, như nhịp tim, tạo nên một chiếc neo tĩnh lặng giữa cơn sóng. Về mặt thần kinh, nó kéo ta ra khỏi dòng suy nghĩ hỗn loạn. Về mặt thiêng liêng, nó còn làm được hơn: nó không phải là chạy trốn thực tại, mà là chiếc cầu đem cả sự mệt nhọc của cuộc mưu sinh đặt vào lòng bàn tay Thiên Chúa.

4. UỐNG TỪNG NGỤM NHỎ: CHỤC KINH GIỮA ĐỜI BẬN

Kẻ thù số một của người hiện đại là thiếu thời gian. Hãy nghĩ đến một người mẹ đi làm nơi đô thị: sáng dậy sớm lo cho con, kẹt xe, ngập trong email, chiều vội vã đón con, lao vào bếp đến cạn năng lượng. Làm sao chị tìm được ba mươi phút yên tĩnh trước bàn thờ để đọc trọn năm chục kinh?

Giáo Hội chưa bao giờ đòi phải đọc một mạch mới có giá trị. Hãy nghĩ đến chuyện uống nước. Bác sĩ dặn đừng đợi khát khô cổ rồi mới uống cạn cả bình, vì cơ thể sẽ không hấp thụ nổi. Cách tốt nhất là uống từng ngụm nhỏ suốt ngày. Tâm hồn cũng vậy: rất dễ “mất nước ân sủng” giữa bộn bề. Một chục kinh vào khoảng thời gian chết sẽ giữ cho tâm hồn đủ độ ẩm, thay vì cuối ngày ép mình đọc một tràng dài rồi ngủ gật. Triết gia Jacques Maritain gọi đó là lời cầu nguyện chiêm niệm bên vệ đường.

Bước 2: Chia chuỗi thành nhiều chục kinh nhỏ. Sáng thức dậy, chưa rời khỏi giường, một chục. Giờ nghỉ năm phút hiếm hoi ở công ty, nhắm mắt, một chục. Trên xe buýt đi làm về, một chục. Tối đặt lưng xuống giường, chục còn lại.

Bước 3: Chọn một trong bốn “khoảng thời gian chết” của mình.

• Trên đường lái xe: bật audio Kinh Mân Côi cho lời kinh tràn ngập trong xe. Ta chỉ cần nghe và nhẩm theo, mắt vẫn tỉnh, tay vẫn vững trên vô lăng.

• Khi đi bộ hay chạy bộ: thay bản nhạc dồn dập bằng audio Mân Côi. Nhịp bước chân hòa với nhịp lời kinh, thành một giờ thiền định chữa lành cả thân lẫn tâm.

• Khi làm việc nhà: nhẩm kinh giữa núi chén bát, lúc phơi quần áo, lúc ngồi chờ ở phòng khám. Việc nhàm chán thành giờ cầu nguyện.

• Trước khi ngủ: thay vì cuộn tròn lướt điện thoại, nhồi vào đầu hàng loạt tin xấu rồi mang thứ rác ấy vào giấc mơ, hãy nghe hoặc nhẩm Kính Mừng thành tiếng. Lời kinh sẽ gột rửa tâm trí và ru ta vào giấc ngủ bình an.

5. TỪ MỘT CĂN NHÀ, GỢN SÓNG LAN RA

Thánh Louis de Montfort nói lần chuỗi như một tấm màng lọc, thanh tẩy linh hồn khỏi những đam mê xấu. Và khi bên trong một người được chữa lành, bình an ấy tự nhiên lan vào căn nhà. Đó là liều thuốc cho căn bệnh của gia đình hôm nay: cả nhà ngồi chung phòng khách mà mỗi người một vũ trụ cô đơn sau màn hình.

Bước 4: Tắt màn hình mười đến mười lăm phút mỗi tối. Cả nhà quây quần đọc một chục kinh. Ngắn thôi. Nhưng đó là lúc mọi người nhìn vào mắt nhau, và Chúa được đặt vào giữa bàn cơm, như căn nhà Nazareth ngày xưa.

Rồi gợn sóng còn đi xa hơn. Chân Phước Bartolo Longo là một người từng lạc lối, nhưng khi nghe tiếng gọi trong lòng rằng ai truyền bá Mân Côi sẽ được cứu, ông không chỉ cầu nguyện cho riêng mình. Ông xắn tay áo xây đền thánh Pompei trên đống đổ nát, biến nơi ấy thành chốn cưu mang trẻ mồ côi và người nghèo. Sau biến cố 11 tháng 9, Thánh Gioan Phaolô II khẩn thiết kêu gọi cầu nguyện cho hòa bình. Ngắm các mầu nhiệm Thương không làm ta chai lì, mà phá vỡ sự ích kỷ, để ta thành những Simon người Kyrênê sẵn sàng đỡ gánh cho anh chị em quanh mình.

Bước 5: Cuối mỗi chuỗi, tự hỏi một câu: hôm nay mình đỡ gánh cho ai? Một tin nhắn hỏi thăm. Một bữa cơm mang cho hàng xóm. Một lời nhẹ với đồng nghiệp đang căng thẳng.

6. NẾU BẬN RỘN KHÔNG PHẢI LÀ KẺ THÙ CỦA ĐỨC TIN

Chúng ta hay than phiền về sự bận rộn. Ta nổi cáu khi kẹt xe, chán nản với việc nhà, mất ngủ vì tờ hóa đơn. Ta vẫn nghĩ: giá như rảnh hơn, mình sẽ cầu nguyện tốt hơn.

Nhưng nếu chính lúc kẹt xe ấy, cơn mệt rã rời ấy, sự bực dọc nơi công sở ấy, lại là những viên gạch thô ráp nhất mà Thiên Chúa trao để ta tự tay xây nên sự thánh thiện của mình thì sao? Có lẽ sự bận rộn không cướp Chúa khỏi ta. Có lẽ giữa những tháng ngày tất bật vắt kiệt sức lực, ân sủng của Ngài mới có cơ hội đụng chạm và biến đổi ta nhiều nhất.

Cậu bé Karol năm ấy không đợi hết đau mới tìm Mẹ. Em tìm Mẹ ngay giữa cơn đau. Và từ đó, mỗi hạt chuỗi nhỏ bé trở thành một sợi dây nối em với Trời.

Ước gì tối nay, khi bước vào xe hay khi rửa xong chồng chén, mỗi chúng ta dám cầm lên một chuỗi hạt, dù chỉ một chục thôi. Ước gì ta nhận ra rằng Chúa không chỉ ở trong thánh đường uy nghi, mà đang đồng hành trên chuyến xe buýt chật cứng, và trong những giờ tăng ca dưới ánh đèn huỳnh quang. Và ước gì mỗi hạt Kính Mừng nhỏ bé ấy trở thành một ngụm nước mát, đủ để ta đi tiếp thêm một ngày nữa.

Vọng Sinh

Nội dung được đúc kết và khai triển dựa trên các nguồn:

- https://dongten.net/4-cach-lan-hat-man-coi-danh-cho-nguoi-ban-ron

- https://hddmvn.net/100-tich-truyen-kinh-man-coi-chuoi-hat-man-coi-voi-duc-thanh-giao-hoang-gioan-phaolo-ii/

- https://banthoconggiao.vn/tin-tuc/cach-lan-chuoi-man-coi/

- https://dongmancoibuichu.com/4383-2/

- https://gdanhducmebanon.org/2025/10/02/cung-me-chiem-ngam-cac-mau-nhiem-cua-chua-giesu-thang-man-coi/

- https://hdgmvietnam.com/chi-tiet/kinh-man-coi-nguon-goc-va-su-phat-trien-42818

- https://www.reddit.com/r/Catholicism/comments/sue95p/tips_for_praying_the_rosary/?tl=vi

- https://hdgmvietnam.com/chi-tiet/mot-phuong-thuc-doc-kinh-man-coi-42835

- https://gpcantho.com/tong-thu-kinh-man-coi-duc-trinh-nu-maria/

- https://www.vanthoconggiao.net/2020/10/tong-thu-rosarium-virginis-mariae-kinh.html

 

1. Đã có báo cáo về các vụ nổ và khói gần một nhà máy lọc dầu ở vùng Bashkortostan của Nga.

Theo hãng tin độc lập Astra của Nga, dẫn lời người dân địa phương, máy bay điều khiển từ xa được tường trình đã tấn công một khu vực gần nhà máy lọc dầu ở thành phố Ufa, thủ phủ của Cộng hòa Bashkortostan thuộc Nga, vào đêm 23 tháng 9.

Bộ Quốc phòng Nga cho biết hệ thống phòng không của họ đã đánh chặn và phá hủy 514 máy bay điều khiển từ xa trong đêm qua tại 18 khu vực, bao gồm Bashkortostan, Crimea bị tạm chiếm, và Hắc Hải và Biển Azov.

Theo Astra, người dân địa phương cho biết đã nghe thấy tiếng nổ ở Ufa, trong khi các kênh Telegram địa phương nói rằng hệ thống phòng không đang hoạt động trên thành phố.

Chuyên gia phân tích OSINT của Astra cho rằng khói bốc lên từ khu vực nhà máy lọc dầu Ufa, mặc dù chuyên gia này cũng nói rằng khói có thể bắt nguồn từ một nhà máy nhiệt điện gần đó.

Theo Rosaviatsiya, cảnh báo "mối đe dọa từ máy bay điều khiển từ xa" cũng đã được ban hành ở Bashkortostan, đồng thời các hạn chế tạm thời đã được áp đặt đối với việc đến và đi tại phi trường Ufa.

Tờ Kyiv Independent không thể tự mình xác minh tính chính xác của báo cáo. Tính đến thời điểm bài báo được đăng tải, chính quyền Nga vẫn chưa bình luận về vụ tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa vào khu vực này, và quân đội Ukraine cũng chưa xác nhận vụ tấn công.

Các cuộc tấn công của Ukraine vào các nhà máy lọc dầu của Nga đã nổi lên như một trong những khía cạnh kinh tế quan trọng nhất của chiến lược máy bay điều khiển từ xa tầm xa của Kyiv, góp phần gây ra tình trạng thiếu nhiên liệu trên toàn quốc và làm giảm mạnh sản lượng lọc dầu trong suốt mùa hè.

Một nửa trong số sáu nhà máy lọc dầu sản xuất dầu diesel lớn nhất của Nga đã cắt giảm hoặc ngừng hoàn toàn sản lượng trong tháng 9 sau các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa của Ukraine.

Trong bối cảnh Ukraine tiếp tục tấn công vào các cơ sở năng lượng của Nga, Tổng thống Donald Trump đã kêu gọi Kyiv ngừng các cuộc tấn công vào các nhà máy lọc dầu, cho rằng các cuộc tấn công này đang góp phần gây ra tình trạng thiếu hụt dầu diesel toàn cầu khi cuộc chiến của ông chống lại Iran làm gián đoạn nguồn cung nhiên liệu trên toàn thế giới.

"Tổng thống Zelenskiy phải làm một việc. Ông ấy phải ngừng việc phá hủy nguồn cung nhiên liệu diesel ở Nga," Tổng thống Trump nói vào ngày 13 tháng 9. "Hãy để ông ấy nhắm vào các mục tiêu, nhưng đừng nhắm vào nhiên liệu diesel, vì ông ấy đang gây ra tình trạng thiếu hụt nhiên liệu diesel."

[Kyiv Independent: Explosions, smoke reported near oil refinery in Russia's Bashkortostan]

2. Ba Lan cho biết một máy bay trực thăng Mi-8 của Nga đã xâm phạm không phận gần Kaliningrad.

Theo thông báo của Bộ Chỉ huy Tác chiến Quân đội Ba Lan, một máy bay trực thăng quân sự Mi-8 của Nga đã xâm phạm không phận Ba Lan gần biên giới phía bắc nước này vào ngày 23 tháng 9.

Theo thông báo của bộ chỉ huy, chiếc trực thăng đã bay vào không phận Ba Lan phía bắc Braniewo vào khoảng 11 giờ 08 phút sáng giờ địa phương sau khi cất cánh từ vùng lãnh thổ Kaliningrad thuộc Nga.

Theo thông báo, trực thăng đã bay vào không phận Ba Lan ở độ sâu tối đa khoảng 300 mét và ở đó trong 42 giây.

Máy bay này đã được hệ thống radar quân sự Ba Lan theo dõi, trong khi các máy bay chiến đấu được điều động và lực lượng lục quân được đặt trong tình trạng sẵn sàng. Theo tuyên bố, các kíp trực phòng không Ba Lan vẫn túc trực 24/7 và trong "tình trạng sẵn sàng thường trực" để bảo vệ không phận đất nước.

"Bản chất của vụ việc cho thấy Nga một lần nữa đang thử nghiệm khả năng sẵn sàng của hệ thống phòng không của chúng ta", bộ chỉ huy cho biết.

[Kyiv Independent: Russian Mi-8 helicopter violates Polish airspace near Kaliningrad, Poland says]

3. Thủ tướng Anh yêu cầu Tổng thống Trump đề cập đến vấn đề Jimmy Lai với ông Tập Cận Bình.

Thủ tướng Anh Andy Burnham đã khẩn thiết đề nghị Tổng thống Trump nêu vấn đề nhà bất đồng chính kiến Hương Cảng Jimmy Lai đang bị giam giữ tại hội nghị thượng đỉnh với lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình hôm thứ Năm.

Thủ tướng Burnham đã đưa ra yêu cầu này trong cuộc gặp hôm thứ Ba với Tổng thống Trump, người cho biết ông đồng ý rằng Lai nên được trả tự do. Người này cho biết thêm, phái đoàn Anh đề nghị Lai có thể sống ở Vương quốc Anh.

Năm nay, một tòa án Hương Cảng đã tuyên án ông Lai, một cựu ông trùm truyền thông, 20 năm tù giam về tội kích động nổi loạn. Tổng thống Trump đã nêu trường hợp của ông Lai hồi tháng 5 khi gặp ông Tập Cận Bình tại Bắc Kinh. Tuy nhiên, nhà lãnh đạo Trung Quốc vẫn chưa cho biết liệu ông có sẵn lòng trả tự do cho ông Lai hay không.

Tòa Bạch Ốc không phản hồi yêu cầu bình luận. Văn phòng của Thủ tướng Burnham, trong một tuyên bố, xác nhận các nhà lãnh đạo đã thảo luận về ông Lai, một công dân Anh gốc Hoa. Thủ tướng, theo tuyên bố, đã nhắc lại "sự cần thiết phải trả tự do ngay lập tức cho ông ấy".

Một quan chức chính phủ Anh, người cũng như những người khác, được yêu cầu giấu tên để thảo luận về các cuộc trao đổi nội bộ, cho biết Thủ tướng Burnham trước đó đã nêu trường hợp của ông Lai trong cuộc điện đàm với ông Tập Cận Bình vào ngày 8 tháng 9.

Ông Lai đã thu hút sự chú ý của quốc tế vì việc bị giam giữ. Các nhà hoạt động nhân quyền cho rằng chính phủ Trung Quốc đang trừng phạt ông Lai vì vai trò của ông trong phong trào dân chủ ở Hương Cảng trong bối cảnh Bắc Kinh siết chặt kiểm soát đặc khu hành chính này. Các quan chức Trung Quốc lập luận rằng ông là một tội phạm đã làm suy yếu an ninh quốc gia.

Tổng thống Trump cho rằng ông Tập Cận Bình không muốn trả tự do cho ông Lai vì ông này "đã gây ra nhiều hỗn loạn" ở Hương Cảng.

"Việc Thủ tướng Burnham nêu vấn đề về công dân Anh bị giam giữ oan sai này trong cuộc gặp đầu tiên với Tổng thống Trump là điều vô cùng quan trọng", ông Mark Clifford, chủ tịch Ủy ban vì Tự do ở Hương Cảng, một tổ chức vận động phi lợi nhuận, cho biết.

Chính phủ Anh tuyên bố việc trả tự do cho ông Lai là ưu tiên hàng đầu trong năm 2024. Nhưng điều đó không làm nản lòng chính quyền Trung Quốc, ngay cả khi họ lo ngại về tình trạng sức khỏe ngày càng xấu đi của ông trong tù. Gia đình ông Lai gọi thời hạn án phạt và sáu năm biệt giam của ông là "án tử hình".

Người tiền nhiệm của Burnham, Keir Starmer, đã nêu trường hợp của Lai và kêu gọi trả tự do cho ông trong chuyến thăm Bắc Kinh hồi tháng Giêng cùng với ông Tập Cận Bình.

Vụ án của Lai đã thu hút sự chú ý của các nhà lập pháp tại Quốc hội. Dân biểu Chris Smith (RN.J.) và Thượng Nghị Sĩ Dan Sullivan (R-Alaska) đã đệ trình một dự luật vào tuần trước nhằm áp đặt các biện pháp trừng phạt và các "hậu quả chính sách" khác để đáp trả cái chết của các tù nhân chính trị trong lãnh thổ, như trường hợp của Jimmy Lai.

Vụ án của ông cũng từ lâu đã là tâm điểm chú ý của các nhà lập pháp trong quốc hội Anh. Alicia Kearns, một thành viên của đảng Bảo thủ đối lập, vào năm 2024 đã điều phối một tuyên bố chung của 105 chính trị gia từ 24 quốc gia lên án phiên tòa "bị vấy bẩn bởi sự bất công".

[Politico: British PM asks Trump to bring up Jimmy Lai with Xi]

4. Nga áp đặt các hạn chế gần biên giới Estonia trong bối cảnh lo ngại về việc huy động quân đội.

Đài truyền hình công cộng ERR của Estonia đưa tin Nga đã áp đặt các hạn chế tạm thời tại hai quận giáp biên giới Estonia, giới hạn việc di chuyển vào ban đêm, tiếp cận một số khu vực của sông Narva, săn bắn và mang theo vũ khí trong khu vực biên giới.

Các hạn chế do Cơ quan An ninh Liên bang Nga, gọi tắt là FSB ban hành có hiệu lực từ ngày 16 đến ngày 26 tháng 9 tại các huyện Kingisepp và Slantsy thuộc tỉnh Leningrad.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh lo ngại về an ninh ngày càng gia tăng ở khu vực Baltic. Các quan chức NATO đã cảnh báo về các vụ xâm nhập bằng máy bay điều khiển từ xa của Nga, vi phạm không phận, phá hoại và các mối đe dọa hỗn hợp khác, trong khi các quốc gia trong khu vực đang tăng cường phòng không.

Nga cho biết các biện pháp này nhằm tăng cường an ninh biên giới và ngăn chặn các hành vi vi phạm quy định về biên giới và di cư.

Các hạn chế này cũng được đưa ra trong bối cảnh các cuộc thảo luận về một làn sóng huy động mới có thể xảy ra ở Nga sau cuộc bầu cử quốc hội ngày 18-20 tháng 9. Nếu được công bố, điều này có thể khiến nhiều nam giới Nga tìm cách rời khỏi đất nước qua các biên giới đường bộ còn lại, bao gồm cả Estonia.

Giới chức Estonia cho biết họ đang theo dõi tình hình và không thấy mối đe dọa trực tiếp nào đối với đất nước, nhưng không thể loại trừ khả năng các biện pháp hạn chế này có liên quan đến làn sóng huy động lực lượng mới ở Nga.

Ở những nơi khác dọc theo biên giới phía tây bắc của Nga, Phần Lan đã đóng cửa toàn bộ biên giới đất liền với Nga kể từ tháng 12 năm 2023. Vào ngày 3 tháng 9, chính phủ Phần Lan đề xuất gia hạn Đạo luật An ninh Biên giới đến cuối năm 2028, với lý do nguy cơ từ các hoạt động như vậy vẫn tiếp diễn.

Vào tháng 9, Nga cũng đã tiến hành các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa gần biên giới Ba Lan và Moldova với Ukraine.

Vào tháng 8, Lithuania cho biết họ có thông tin tình báo cho thấy Nga có thể sử dụng máy bay điều khiển từ xa do Ukraine sản xuất để thực hiện các cuộc tấn công kiểu "cờ giả" nhằm vào cơ sở hạ tầng trọng yếu ở khu vực Baltic.

[Kyiv Independent: Russia imposes restrictions near Estonian border amid mobilization concerns]

5. Ukraine đạt tiến triển vượt bậc trong việc chế tạo hỏa tiễn FP-7 và hỏa tiễn FP-9 tầm xa.

FP-7 có thể được xem là hỏa tiễn đạn đạo chiến thuật, trong khi FP-9 được dành riêng cho các cuộc tấn công tầm xa.

Vào tháng 2 năm 2026, Fire Point đã công bố đoạn phim ghi lại vụ phóng thử nghiệm đầu tiên của hỏa tiễn FP-7. Theo thông số kỹ thuật do nhà sản xuất công bố, hỏa tiễn phóng từ mặt đất này mang đầu đạn nặng 150 kg (331 lb), có tốc độ tối đa 1.500 mét/giây (3.355 mph) và đạt độ chính xác khi rơi xuống đất khoảng 14 mét (46 feet).

Đầu tháng 9, Giám đốc điều hành của Fire Point, Iryna Terekh, đã thông báo tại triển lãm quốc phòng MSPO 2026 ở Ba Lan rằng FP-7 đã hoàn thành hai giai đoạn thử nghiệm hoạt động và đang chuẩn bị được triển khai ngay lập tức ra tiền tuyến trong vòng vài tuần chứ không phải vài tháng.

Song song đó, Fire Point cũng đang phát triển hỏa tiễn đạn đạo FP-9 lớn hơn, được thiết kế để đạt tầm bắn lên tới 850 km.

Trưởng nhóm thiết kế của Fire Point, Denys Shtilerman, lưu ý vào mùa hè rằng các cuộc thử nghiệm bay đối với hệ thống tầm bắn 850 km có thể bao gồm các quỹ đạo thử nghiệm hướng tới các mục tiêu mang tính biểu tượng của Nga, vì việc thử nghiệm một hỏa tiễn 850 km trong không phận Ukraine là không khả thi về mặt địa lý.

Cả hai hệ thống FP-7 và FP-9 đều được biết là đang trải qua các chu kỳ phát triển và thử nghiệm nhanh chóng trong những tháng gần đây.

Mặc dù các thông số kỹ thuật cụ thể về hỏa tiễn Pelican được đề cập trong tuyên bố của Tổng thống Zelenskiy vẫn được giữ bí mật, nhưng các đánh giá quốc phòng cho thấy hỏa tiễn trực tiếp nhắm vào khu vực đô thị Mạc Tư Khoa khó có thể là phiên bản FP-7 tiêu chuẩn, do tầm bắn của nó chỉ từ 200 đến 300 km.

Đồng thời, vẫn chưa được xác nhận liệu Fire Point đã đẩy nhanh các cuộc thử nghiệm chiến đấu đối với nền tảng FP-9 nặng hơn, có tầm bắn 850 km, hay liệu tên gọi Pelican có được áp dụng cho một biến thể hỏa tiễn đạn đạo tầm trung được thiết kế để tấn công các hành lang phòng không của Nga hay không.

Cuộc tấn công mới nhất vào Mạc Tư Khoa đã gây thiệt hại nghiêm trọng cho các cơ sở hạ tầng công nghiệp trọng yếu của Nga. Bộ Tổng tham mưu quân đội Ukraine xác nhận đã tấn công vào nhà máy lọc dầu Gazprom Neft Mạc Tư Khoa ở quận Kapotnya phía đông nam Mạc Tư Khoa, cách Điện Cẩm Linh khoảng 15 km.

Theo các nhà chức trách quân sự, máy bay điều khiển từ xa tầm xa do Trung tâm Tác chiến Đặc biệt "Alpha" thuộc Cơ quan An ninh Ukraine, gọi tắt là SBU điều khiển đã bay hơn 500 km để vượt qua hệ thống phòng không dày đặc của thủ đô, tấn công vào tổ máy chưng cất dầu thô sơ cấp AVT-6, một cơ sở lọc dầu tích hợp và một đơn vị đồng phân hóa của nhà máy lọc dầu. Phân tích định vị địa lý các đoạn video do người dân thành phố công bố đã xác nhận các đám cháy lớn tại khu vực nhà máy lọc dầu.

Nhà máy lọc dầu Mạc Tư Khoa giải quyết khoảng 11,6 triệu tấn dầu thô mỗi năm, cung cấp khoảng 40% nhu cầu nhiên liệu cho thủ đô và 70% lượng xăng và dầu hỏa hàng không tiêu thụ trên toàn khu vực Mạc Tư Khoa rộng lớn hơn.

Đồng thời, Fire Point xác nhận rằng máy bay điều khiển từ xa tấn công FP-1 của họ đã tấn công và phá hủy các khu phức hợp kho chứa thương mại do Modern Warehouse Technologies vận hành tại Sofyino, thuộc quận Ramensky của vùng Mạc Tư Khoa.

Thị trưởng Mạc Tư Khoa Sergey Sobyanin tuyên bố rằng hệ thống phòng không Nga đã đánh chặn hơn 1.600 máy bay điều khiển từ xa trên tất cả các cấp độ phòng thủ kể từ thứ Bảy, trong đó có 450 chiếc bị bắn hạ khi đang tiếp cận thủ đô, gọi đây là cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa lớn nhất nhằm vào Mạc Tư Khoa cho đến nay.

Thống đốc vùng Mạc Tư Khoa, Andrey Vorobyov, báo cáo ít nhất hai thường dân thiệt mạng và sáu người bị thương trên khắp tỉnh lân cận.

[Kyiv Post: Development of the FP-7 and long-range FP-9]

6. Tổng thống Zelenskiy đề nghị ngừng bắn trong lĩnh vực năng lượng trong khi Tổng thống Trump ra tín hiệu ủng hộ việc sản xuất hỏa tiễn Patriot ở Ukraine.

Tổng thống Volodymyr Zelenskiy cho biết Ukraine sẵn sàng cho một thỏa thuận ngừng bắn năng lượng có đi có lại nếu Nga ngừng các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng của nước này, đồng thời xác nhận rằng Washington đã ra tín hiệu sẵn sàng cấp cho Ukraine giấy phép tự sản xuất hỏa tiễn đánh chặn Patriot.

Sau cuộc gặp kéo dài 40 phút với Tổng thống Donald Trump tại Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc lần thứ 81, gọi tắt là UNGA ở New York hôm thứ Ba, Tổng thống Zelenskiy cho biết Ukraine sẵn sàng cho "bất kỳ hình thức nào" liên quan đến thỏa thuận ngừng bắn năng lượng.

Theo các nguồn tin, Washington đã đồng ý chính thức chuyển thông điệp này tới Mạc Tư Khoa.

"Cả Hoa Kỳ và Ukraine đều muốn cuộc chiến vô nghĩa với Nga này kết thúc trước mùa đông", Tổng thống Zelenskiy nói. "Chúng tôi đã thảo luận về các bước giảm leo thang có thể mở đường cho ngoại giao", ông nói tiếp.

Sản xuất Patriot tại Ukraine

Theo Tổng thống Zelenskiy, Tổng thống Trump bày tỏ sự sẵn lòng giúp Ukraine có được các giấy phép cần thiết để bắt đầu sản xuất hỏa tiễn đánh chặn Patriot trong nước.

Ông cho biết Raytheon sẵn sàng tham gia sáng kiến này, nhưng cần phải có sự cho phép trước khi dự án có thể bắt đầu.

Theo trang Clash Reports, Tổng thống Zelenskiy cho biết: "Raytheon đã sẵn sàng. Chúng tôi đã đề nghị tổng thống giúp chúng tôi tiến hành nhanh chóng. Ông ấy rất lạc quan về việc cấp phép."

Dự án sẽ mất ít nhất từ một đến một năm rưỡi. "Dù thế nào đi nữa, đó cũng là vì tương lai," ông kết luận.

Các diễn giả tại Kyiv cảnh báo rằng sự phụ thuộc của Âu Châu vào Mỹ, tốc độ sản xuất quốc phòng chậm và sự chia rẽ chính trị có thể khiến Âu Châu dễ bị tổn thương trước một cuộc xung đột rộng lớn hơn.

Tổng thống Trump lần đầu tiên nêu ra ý tưởng cấp phép cho Ukraine trong hội nghị thượng đỉnh NATO tại Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ vào ngày 7-8 tháng 7.

"Tôi nghe nói rằng chúng ta sẽ trao cho họ quyền tạo ra những người yêu nước. Chúng ta sẽ chỉ cho họ cách làm điều đó," ông nói, trước khi rút lại cam kết mà ông đã đưa ra sau đó trong cùng tháng.

"Chúng tôi chưa đồng ý về điều đó. Chúng tôi đang thảo luận, nhưng việc chuyển giao loại công nghệ đó là rất khó khăn", Tổng thống Trump nói, lập luận rằng Washington phải "rất cẩn thận" khi chia sẻ công nghệ vũ khí tiên tiến của Mỹ.

Thông báo này được đưa ra trong bối cảnh Ukraine tiếp tục chuẩn bị cho năm thứ năm của cuộc chiến.

Trong vài tháng qua, Kyiv ngày càng kêu gọi các đồng minh cung cấp hỏa tiễn đánh chặn Patriot, vì hiện đây là loại vũ khí duy nhất có khả năng răn đe các hỏa tiễn đạn đạo của Nga thường được sử dụng trong các cuộc tấn công quy mô lớn trên toàn Ukraine.

Trong tuyên bố được đưa ra sau cuộc đàm phán, Tổng thống Zelenskiy cho biết các nhóm kỹ sư Ukraine và Mỹ sẽ tiếp tục hợp tác để sản xuất hỏa tiễn Patriot tại Ukraine. Ông nói rằng khả năng này sẽ giúp bảo vệ tính mạng người dân nếu Nga từ chối đàm phán.

Hai nhà lãnh đạo cũng đã thảo luận về gói trang bị phòng không mùa đông, cùng với các vấn đề song phương và đa phương rộng hơn.

Tổng thống Zelenskiy bác bỏ những lời biện minh của Điện Cẩm Linh.

Tổng thống Zelenskiy bày tỏ hy vọng Tổng thống Trump sẽ tổ chức một cuộc gặp ba bên với Putin, vì cuộc gặp này có thể cho phép các nhà lãnh đạo trực tiếp giải quyết những vấn đề khó khăn nhất nhằm nỗ lực chấm dứt chiến tranh.

"Tôi sẵn sàng gặp Putin bất cứ lúc nào," Tổng thống Zelenskiy nói. Lập trường ngoại giao của ông vẫn không thay đổi; chính Putin mới là người liên tục từ chối các cuộc gặp trực tiếp.

Ngày 4 tháng 6, Tổng thống Zelenskiy đã gửi một bức thư ngỏ cho Putin, yêu cầu một cuộc gặp trực tiếp trên một địa điểm trung lập, với các bảo đảm an ninh để chấm dứt chiến tranh. Không có gì đáng ngạc nhiên, Putin đã bác bỏ và chế giễu đề xuất này, cho rằng nó "sẽ vô ích".

Trước đó vào thứ Ba, Tổng thống Trump đã kêu gọi Putin chấm dứt chiến tranh chống lại Ukraine và nói rằng ông sẵn sàng sử dụng các quyền lập pháp mới được trao để áp thuế lên tới 100% đối với người mua năng lượng của Nga.

Tổng thống Trump cũng cho biết Putin sẵn sàng gặp mặt và muốn chiến tranh chấm dứt, mặc dù ông không xác nhận cuộc gặp có thể diễn ra ở đâu.

Ngoài ra, Tổng thống Zelenskiy bác bỏ những lập luận "lịch sử" của Mạc Tư Khoa về việc tiếp tục chiến tranh, nói rằng chúng không thể biện minh cho cuộc xâm lược của Nga hoặc thay thế cho một nỗ lực giải quyết xung đột nghiêm chỉnh.

"Khi mọi người nói về việc chấm dứt chiến tranh và viện dẫn những lý do lịch sử, thực ra đó chỉ là chuyện vớ vẩn", ông nói. "Nếu muốn giải quyết vấn đề, thì hãy giải quyết nó đi", ông nói tiếp.

Ông lập luận rằng Putin đã thất bại trong việc giành được thắng lợi quyết định trên chiến trường và hiện đang phải đối mặt với áp lực phải biện minh cho cái giá phải trả của cuộc xâm lược trong nước. "Ông ta không tôn trọng ai cả," Tổng thống Zelenskiy nói, và thêm rằng Putin "chỉ sợ quốc gia của mình."

Tổng thống Zelenskiy cũng đặt câu hỏi làm thế nào Mạc Tư Khoa có thể biện minh cho việc duy trì một lực lượng ước tính khoảng một triệu người ở Ukraine trong khi phải chịu tổn thất nặng nề hàng tháng mà không có chiến thắng rõ ràng nào.

[Kyiv Post: Zelensky Offers Energy Truce as Trump Signals Support for Patriot Production in Ukraine]

7. Tổng thống Zelenskiy gọi Putin là "nguồn gốc" của cuộc chiến tranh xâm lược, trong khi Ukraine kêu gọi hòa bình tại Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc.

Ngày 23 tháng 9, Tổng thống Volodymyr Zelenskiy đã phát biểu trước Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc, kêu gọi tiếp tục hỗ trợ Ukraine, nhấn mạnh tầm quan trọng của các cuộc đàm phán và cảnh báo rằng người dân Ukraine sẽ tiếp tục chống lại Nga.

"Đúng vậy, đôi khi có vẻ như Ukraine chỉ tập trung vào chiến tranh vì chúng tôi nói về vũ khí, về quốc phòng và các biện pháp trừng phạt đối với kẻ xâm lược. Nhưng người dân Ukraine không lựa chọn cuộc chiến này. Chúng tôi lựa chọn không chết, không mất đất nước, gia đình, không mất độc lập, không mất tự do", Tổng thống Zelenskiy nói trong bài phát biểu của mình trước Đại Hội Đồng Liên Hiệp Quốc.

Tổng thống Zelenskiy cho biết, khi Nga tiếp tục tiến hành chiến tranh, thâm hụt ngân sách của nước này lớn hơn bất kỳ năm nào trước đó, và hầu hết các vùng của Nga đều đang phá sản. Ông cũng nói thêm rằng tất cả các chiến dịch lớn của Nga trên tiền tuyến mùa hè này đều thất bại.

"Không một quan chức Nga nào từng tưởng tượng rằng ‘Tướng quân Mùa đông’, lực lượng đã chiến đấu bên cạnh Nga hàng thế kỷ, một ngày nào đó sẽ đổi phe và ủng hộ những người tự vệ trước Nga. Chúng tôi sẽ làm điều đó xảy ra vào mùa đông này nếu Nga tiếp tục tấn công vào hệ thống năng lượng và sưởi ấm của chúng tôi", Tổng thống Zelenskiy nói.

Ông nói thêm rằng, khi bắt đầu cuộc chiến, Nga chưa bao giờ ngờ rằng Ukraine lại có khả năng tấn công vào các nhà máy quân sự ở Siberia, sâu bên trong lãnh thổ nước này.

Tổng thống Zelenskiy nhấn mạnh rằng mục tiêu của Ukraine là bảo vệ cơ sở hạ tầng thiết yếu, an ninh lương thực, bảo vệ tính mạng và làm chậm quá trình phát triển vũ khí sát thương dùng để giết người.

"Chúng tôi cần làm chậm quá trình này lại trước khi bước sang giai đoạn tiếp theo, bởi vì ngay từ năm sau, rất có thể trí tuệ nhân tạo, chứ không chỉ con người, sẽ bắt đầu quyết định những gì xảy ra trên chiến trường, và chúng tôi cần hòa bình trước khi điều đó xảy ra", ông nói.

Tổng thống Zelenskiy mô tả Putin là "người phát động" cuộc chiến tranh của Nga và nói rằng "Putin càng có thể gây chiến lâu thì càng để lại nhiều điều ác trên thế giới này" sau khi ông ta ra đi.

"Người Ukraine hiểu rằng mùa đông này có thể rất khắc nghiệt đối với chúng tôi, nhưng để đáp trả, chúng tôi sẽ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc gây khó khăn cho Nga. Và đó chính là lý do tại sao chúng tôi nói rằng các bước giảm leo thang là quan trọng, là cần thiết trước mùa đông", ông nói giữa lúc nhiều nỗ lực hòa giải hoặc ngừng bắn thất bại.

Tổng thống Zelenskiy cũng nói rằng Nga đang tuyển mộ công dân của 47 quốc gia khác nhau vào cuộc chiến của mình và kêu gọi đại diện của mỗi quốc gia không để công dân của họ "bị đưa ra một mặt trận khác" và bị lôi kéo vào cuộc chiến của Nga.

[Kyiv Independent: Zelensky says Putin 'patient zero' of Russia's war as Ukraine calls for peace at UN General Assembly]

8. Tổng thống Erdoğan ủng hộ hòa bình, bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ Ukraine.

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdoğan kêu gọi Nga chấm dứt cuộc chiến chống Ukraine bằng một thỏa thuận bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Ukraine, tái khẳng định lập trường ngoại giao của Ankara trong nỗ lực làm trung gian hòa giải giữa Kyiv và Mạc Tư Khoa.

Tổng thống Erdoğan đưa ra nhận xét này trong ngày đầu tiên của phiên thảo luận chung cao cấp của Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc lần thứ 81, gọi tắt là UNGA vào thứ Ba, ngày 22 tháng 9, sau bài phát biểu của Tổng thống Donald Trump, người đã đe dọa sẽ sử dụng quyền lập pháp mới được trao để áp thuế lên tới 100% đối với người mua năng lượng của Nga nếu Mạc Tư Khoa tiếp tục cuộc chiến.

Theo Clash Reports, trong bài phát biểu tại Liên Hiệp Quốc, Tổng thống Erdoğan nói: "Về cuộc chiến Nga-Ukraine, chúng tôi chân thành hy vọng rằng nó sẽ kết thúc với việc chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Ukraine được tôn trọng."

Phiên họp thứ 81, với chủ đề chính năm nay là "Khôi phục niềm tin, quản lý sự chuyển đổi: một Liên Hiệp Quốc mang lại lợi ích cho tất cả mọi người", đã chính thức khai mạc vào ngày 8 tháng 9.

Phiên thảo luận chung đã bắt đầu vào thứ Ba và dự kiến sẽ kết thúc vào ngày 28 tháng 9.

Lập trường ngoại giao của Thổ Nhĩ Kỳ về chiến tranh ở Ukraine

Thổ Nhĩ Kỳ đã nhiều lần tuyên bố ủng hộ toàn vẹn lãnh thổ của Ukraine, bao gồm cả Crimea, vùng lãnh thổ mà Nga đã sáp nhập bất hợp pháp vào năm 2014. Ankara không công nhận bất kỳ tuyên bố sáp nhập nào của Ukraine từ phía Mạc Tư Khoa, điều mà Điện Cẩm Linh không mấy hài lòng.

Tuy nhiên, nước này vẫn duy trì quan hệ ngoại giao với cả Kyiv và Mạc Tư Khoa.

Vị thế này đã cho phép Thổ Nhĩ Kỳ tự thể hiện mình như một bên trung gian tiềm năng. Nước này đã tổ chức các cuộc đàm phán ban đầu giữa Nga và Ukraine tại Istanbul vào năm 2022 và, cùng với Liên Hiệp Quốc, đã làm trung gian cho Sáng kiến Ngũ cốc Hắc Hải vào tháng 7 năm đó, cho phép xuất khẩu ngũ cốc từ các cảng của Ukraine cho đến khi Nga rút khỏi sáng kiến này vào tháng 7 năm 2023.

Bốn ngày sau khi cuộc xâm lược toàn diện của Nga bắt đầu vào tháng 2 năm 2022, Thổ Nhĩ Kỳ đã viện dẫn Công ước Montreux để hạn chế việc tàu chiến đi qua eo biển Thổ Nhĩ Kỳ.

Mặc dù những phát biểu của Erdoğan tại Liên Hiệp Quốc dường như phù hợp với lập trường ngoại giao lâu nay của Thổ Nhĩ Kỳ về cuộc chiến chống Ukraine, nước này vẫn nằm trong số những quốc gia mua nhiên liệu hóa thạch của Nga nhiều nhất.

Vào tháng 8, Thổ Nhĩ Kỳ là nước mua nhiên liệu hóa thạch của Nga lớn thứ ba thế giới, sau Trung Quốc và Ấn Độ, nhập khẩu lượng hydrocarbon trị giá 1,5 tỷ euro (khoảng 1,7 tỷ đô la), theo một báo cáo của Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí Sạch, gọi tắt là CREA.

Ankara đã tránh tham gia các lệnh trừng phạt của phương Tây đối với Mạc Tư Khoa và duy trì quan hệ kinh tế, du lịch và năng lượng rộng rãi với Nga, đồng thời hỗ trợ Kyiv bằng thiết bị quốc phòng và sự hỗ trợ rộng rãi hơn với tư cách là thành viên NATO.

Hòa giải hàng hải vẫn tiếp diễn

Hiện tại, nỗ lực ngoại giao của Thổ Nhĩ Kỳ dường như ít tập trung vào một thỏa thuận hòa bình toàn diện hơn là vào việc giảm thiểu các cuộc tấn công dân sự nhằm vào các tàu thuyền đi qua Hắc Hải. Trong những tháng gần đây, nhiều tàu thuyền Thổ Nhĩ Kỳ đã trở thành mục tiêu, chủ yếu là bởi máy bay điều khiển từ xa của Nga.

Ngày 18 tháng 9, Ankara đã gửi cho Nga và Ukraine một bản dự thảo biên bản ghi nhớ nhằm chấm dứt các cuộc tấn công như vậy, dựa trên khuôn khổ của hành lang vận chuyển ngũ cốc trước đây.

Ngoại trưởng Hakan Fidan của nước này cho biết Ankara đã nhận được phản hồi từ cả hai phía nhưng thừa nhận việc dung hòa lập trường của họ sẽ rất khó khăn. "Thẳng thắn mà nói, cả hai bên đều có yêu cầu riêng", ông Fidan nói.

Trước đó, vào ngày 9 tháng 8, Thổ Nhĩ Kỳ đã hạn chế sự di chuyển của các tàu thương mại hướng đến Hắc Hải qua eo biển Dardanelles, nhắm vào các tuyến đường đến cảng Novorossiysk của Nga và có khả năng cả các cảng của Ukraine.

Lệnh hạn chế này được đưa ra trong bối cảnh cả hai nước tiếp tục thường xuyên tấn công lẫn nhau trên Hắc Hải, với mục đích Ukraine tìm cách phá vỡ hoạt động hậu cần hàng hải của Nga, nguồn cung cấp nhiên liệu cho Crimea bị tạm chiếm và xuất khẩu dầu mỏ, vốn hỗ trợ nỗ lực chiến tranh của Mạc Tư Khoa.

Các cuộc tấn công ngày càng đe dọa chuỗi cung ứng thực phẩm toàn cầu khi chúng đẩy giá lúa mì lên cao và buộc các nhà nhập khẩu lớn phải tìm kiếm các lựa chọn thay thế đắt tiền hơn.

Ông Erdogan kêu gọi cải cách Liên Hiệp Quốc

Trước đó vào thứ Ba, Erdoğan đã sử dụng một bài báo đăng trên Bloomberg để kêu gọi cải cách sâu rộng Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc.

Ông kêu gọi bãi bỏ quyền phủ quyết của hội đồng và chấm dứt việc bổ nhiệm thành viên thường trực, lập luận rằng cấu trúc của cơ quan này không còn phản ánh thực tế của thế giới hiện đại.

Ông nói: "Những thảm kịch trong những năm gần đây, bao gồm đại dịch, khủng hoảng năng lượng, gián đoạn chuỗi cung ứng và xung đột khu vực, đã chứng minh rằng việc để cho một số ít cường quốc tư bản giải quyết các cuộc khủng hoảng toàn cầu không còn phù hợp với thực tế của thế giới ngày nay."

Quyền phủ quyết của Nga với tư cách là thành viên thường trực Hội đồng Bảo an đã nhiều lần ngăn cản hội đồng đưa ra các hành động ràng buộc đối với cuộc xâm lược của Mạc Tư Khoa.

Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc, nơi không quốc gia nào có quyền phủ quyết, đã thông qua nhiều nghị quyết khẳng định chủ quyền, độc lập và toàn vẹn lãnh thổ của Ukraine, đồng thời kêu gọi quân đội Nga rút lui.

[Kyiv Post: Erdoğan Backs Peace Upholding Ukraine’s Territorial Integrity]

9. Thế giới đang thể hiện dấu hiệu phản đối Tổng thống Trump tại Liên Hiệp Quốc.

Hôm thứ Ba, Tổng thống Trump lại một lần nữa trở thành tâm điểm chú ý tại Liên Hiệp Quốc, khi các nhà lãnh đạo thế giới tìm mọi cách để giữ được thiện cảm của ông.

Nhưng đằng sau những tiêu đề báo chí, có một luồng bất mãn ngầm — và thậm chí là sự thách thức — từ một số nhà lãnh đạo dường như đang chuẩn bị cho cuộc sống sau khi trật tự do Mỹ dẫn đầu chấm dứt.

Sau khi Tổng thống Trump đe dọa "tiêu diệt" một số thành phần của Iran, một số đồng minh đã lên tiếng cảnh báo.

"Tôi đã rất lo lắng khi nghe một nhà lãnh đạo của một cường quốc nói rằng ông ta đang cân nhắc việc tiêu diệt một quốc gia. Ý tôi là, đây rõ ràng là một sự vi phạm nghiêm trọng toàn bộ nguyên tắc của Liên Hiệp Quốc", Ngoại trưởng Na Uy Espen Barth Eide cho biết trong một cuộc phỏng vấn.

Thủ tướng Canada Mark Carney, một trong những người thường xuyên chỉ trích thẳng thừng Tổng thống Trump trên trường quốc tế, đã không gặp tổng thống Mỹ. Thay vào đó, ông thúc đẩy việc giảm bớt sự phụ thuộc vào sức mạnh truyền thống của Mỹ, ngay cả khi ông đang thu hút các nhà đầu tư mới, bao gồm cả Trung Quốc - với cuộc chiến thương mại với Mỹ là một điểm bán hàng quan trọng.

"Đây không phải là chủ nghĩa đa phương viển vông chỉ bảo vệ hiện trạng, cũng không phải là chủ nghĩa thực dụng lạnh lùng phá bỏ hoàn toàn hiện trạng," ông Carney nói với các phóng viên bên lề Liên Hiệp Quốc. "Và giải pháp thay thế mà Canada và nhiều nước khác đang theo đuổi là chủ nghĩa hiện thực dựa trên các giá trị."

Về trí tuệ nhân tạo, Na Uy và Phần Lan kêu gọi con người kiểm soát AI, thu thập chữ ký từ gần hai chục nhà lãnh đạo thế giới, bao gồm Đức, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và Canada. Động thái này diễn ra sau khi Tổng thống Trump bác bỏ việc giám sát AI toàn cầu.

Và phái đoàn Cuba đã bỏ ra khỏi buổi phát biểu của Tổng thống Trump sau khi tổng thống nói rằng chính quyền của ông đang "tìm kiếm một sự thay đổi cơ bản" ở Havana.

Trong nước, Tổng thống Trump phải đối mặt với tỷ lệ ủng hộ thấp và những lời chỉ trích ngày càng tăng – kể cả từ các thành viên trong chính đảng của ông – những người lo sợ rằng họ sắp bị quét sạch khỏi quyền lực. Và trong khi ông vẫn thu hút sự chú ý tại Liên Hiệp Quốc – nói với các phóng viên rằng các phái viên của ông đã gặp gỡ phái đoàn Iran, tổ chức các cuộc họp với các đồng minh vùng Vịnh và nhận được lời khen ngợi từ Mỹ Latinh – thì những người chỉ trích lại tỏ ra tự tin hơn.

Ngay cả một số chiến thắng của Tổng thống Trump cũng được điều chỉnh cho phù hợp. Sau khi đe dọa chinh phục Greenland, người Đan Mạch dường như đã xoa dịu Tổng thống Trump bằng một thỏa thuận, mặc dù thỏa thuận đó có vẻ tương tự như hiện trạng.

"Các đồng minh của chúng ta trong các phát ngôn công khai rõ ràng đang rất thận trọng với tổng thống. Rất ít người sẵn lòng công khai chỉ trích ông ấy," Thượng Nghị Sĩ Chris Murphy (Đảng Dân chủ - Connecticut) nói với POLITICO hôm thứ Tư bên lề Liên Hiệp Quốc.

Tuy nhiên, Murphy cảnh báo không nên nhầm lẫn lời khen ngợi với sự tôn trọng. Ông nói: "Hãy xem những gì đang xảy ra ở Nam Mỹ, Á Châu và Phi Châu. Các quốc gia đang tăng cường quan hệ với Trung Quốc, và không có thỏa thuận mới nào đáng kể được ký kết với Hoa Kỳ." Tòa Bạch Ốc chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức về yêu cầu bình luận.

Sự kiện quan trọng nhất trong ngày của Tổng thống Trump là việc ký kết một thỏa thuận giữa Mỹ, Greenland và Đan Mạch, theo đó cấm bất kỳ quốc gia nào không thuộc NATO mở căn cứ trên đảo hoặc khai thác khoáng sản quan trọng hay đất hiếm mà không có sự đồng ý của ba bên ký kết.

Chính quyền Trump nhanh chóng tuyên bố rằng Mỹ sẽ xây dựng hai căn cứ mới trên hòn đảo này.

"Tôi biết đây sẽ là một mối quan hệ lâu dài và tuyệt vời," Tổng thống Trump phát biểu tại lễ ký kết sau đó, cùng với Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen và Thủ hiến Greenland Jens-Frederik Nielsen.

Frederiksen cảm ơn Tổng thống Trump về thỏa thuận này, nói rằng đó là "một thỏa thuận thậm chí còn lớn hơn và tốt hơn" so với thỏa thuận năm 1951.

Nhưng một nhà ngoại giao NATO, người được giấu tên để có thể thẳng thắn nói về một vấn đề vẫn còn gây tranh cãi, đã thở phào nhẹ nhõm – dù không nói là bực bội. "Hiệp ước hiện hành đã là một thỏa thuận tốt cho Washington và liên minh, và những rắc rối vừa rồi là không cần thiết, nhưng đó là cách làm việc hiện nay", nhà ngoại giao này nói. "Chúng tôi đã học được bài học đó rồi."

Một số sáng kiến mới của chính quyền Trump đã nhận được nhiều lời khen ngợi, trong đó có nỗ lực "Lá chắn Mỹ Châu" nhằm chống tội phạm ở Mỹ Latinh.

"Chúng tôi hoan nghênh sự lãnh đạo và sáng kiến của ngài, Tổng thống Trump. Chúng tôi ở đây để ủng hộ nhóm và cũng để tiếp nhận thông tin, sự hỗ trợ từ tất cả các bạn," Tổng thống Peru Keiko Fujimori phát biểu tại một sự kiện dành cho nhóm.

Nozima Davletova, cố vấn cho nhà lãnh đạo Văn phòng Tổng thống Uzbekistan, cho biết trong một cuộc phỏng vấn rằng đất nước bà hoan nghênh mối quan hệ gần gũi hơn với Washington. Bà đề cập đến chuyến thăm sắp tới của Ngoại trưởng Marco Rubio tới Uzbekistan, dự kiến vào tháng 10. Mỹ và Uzbekistan cũng đã ký một thỏa thuận thương mại vào tháng 6 sau một hiệp định về khoáng sản quan trọng vào tháng 2. "Đây là giai đoạn duy nhất trong lịch sử Hoa Kỳ mà Mỹ chủ động hơn đối với Uzbekistan," Davletova nói. "Trước đây, Hoa Kỳ thậm chí còn không thể chỉ ra Uzbekistan trên bản đồ."

Tổng thống Trump đến Liên Hiệp Quốc trong bối cảnh hoạt động vận chuyển hàng hóa vẫn bị gián đoạn ở cả eo biển Hormuz và Bab el-Mandeb sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran. Anh, quốc gia đã thông báo với Washington hồi tháng 7 rằng sẽ không gửi tàu chiến cho đến khi có một thỏa thuận ngừng bắn vững chắc và hiệu quả giữa Mỹ và Iran, đã khẳng định rõ ràng mong muốn được tham gia vào giải pháp.

"Chúng tôi vẫn sẵn sàng đóng vai trò của mình ở Trung Đông để giúp các ông chấm dứt xung đột, mở lại eo biển và rõ ràng, chúng tôi đồng ý với các ông rằng Iran không bao giờ được phép trở thành cường quốc hạt nhân", Thủ tướng Andy Burnham nói trong cuộc gặp với Tổng thống Trump.

Đáp lại, Tổng thống Trump nói rằng ông Burnham "hiểu vấn đề" và "hiểu rõ những gì ông ấy phải làm".

Ông Eide nói với POLITICO rằng Na Uy đã triệu tập một phiên họp về eo biển Hormuz nhưng bày tỏ sự bức xúc.

"Khi những người còn lại trong chúng ta muốn đóng góp, chúng ta không thể làm điều đó với tư cách là các bên tham gia vào một cuộc xung đột mà chúng ta phản đối, không lựa chọn và coi là nằm ngoài luật pháp quốc tế", ông nói. "Cuộc chiến đó đã tạo ra một vấn đề mà trước đây chúng ta chưa từng gặp phải."

[Politico: World shows hints of bucking Trump at the UN]

10. Lãnh đạo ngoại giao Liên Hiệp Âu Châu gặp gỡ Ngoại trưởng Iran tại Liên Hiệp Quốc.

Bà Kaja Kallas, Đại diện cao cấp của Liên Hiệp Âu Châu về chính sách đối ngoại và an ninh, đã có cuộc gặp tại Liên Hiệp Quốc với Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi hôm thứ Ba, cho biết bà đồng tình với nhiều mối quan ngại nhất quán của phần còn lại của thế giới: bảo đảm tự do đi lại qua eo biển Hormuz và eo biển Bab el-Mandeb và chấm dứt mọi hành động thù địch.

"Chúng tôi đã thảo luận về triển vọng ngoại giao nhằm chấm dứt chiến tranh Mỹ-Iran và mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz. Trước chiến tranh không có phí cầu đường hay lệ phí nào cho việc đi lại, và sau chiến tranh cũng không nên có", bà nói trên mạng xã hội, kèm theo bức ảnh chụp hai nhà lãnh đạo. "Việc đi lại phải được tự do và không bị cản trở, cả ở eo biển Hormuz và eo biển Bab al-Mandab."

Các nhà lãnh đạo Iran đã nhiều lần khẳng định tình hình ở eo biển Hormuz sẽ không thể trở lại như trước chiến tranh. Trên thực tế, theo hãng thông tấn Fars News Agency (đồng minh của IRGC), ủy ban an ninh quốc hội Iran hôm thứ Ba đã thông qua các quy định mới, phạt các tàu 20% giá trị hàng hóa nếu đi qua eo biển mà không được phép.

Ngoài vấn đề chiến tranh, Kallas cũng cho biết bà đã nêu lên những lo ngại về nhân quyền của chính phủ Iran, bao gồm "sự gia tăng mạnh mẽ các vụ hành quyết và án tử hình".

Trong khi đó, Araghchi chỉ trích Âu Châu vì đã tuân theo đường lối gây hấn của Mỹ.

Ông Araghchi nói với hãng thông tấn Fars sau cuộc gặp với Kallas: "Việc Mỹ liên tục vi phạm các thỏa thuận là yếu tố duy nhất làm gián đoạn các tiến trình ngoại giao, và đáng tiếc là Liên minh Âu Châu cũng đã chọn con đường nhượng bộ trước sự bắt nạt của Mỹ."

[CBSNews: EU foreign affairs leader meets with Iranian foreign minister at U.N.]

11. 51 quốc gia ủng hộ Ukraine trong tuyên bố chung kêu gọi sáng kiến Hắc Hải khi thế giới tập trung tham dự Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc.

Ngày 23 tháng 9, trong bối cảnh Đại hội đồng Liên minh Âu Châu, bà Kaja Kallas, cho biết 51 quốc gia đã ủng hộ Ukraine trong một tuyên bố chung lên án Nga và kêu gọi cho phép Ukraine đi qua Hắc Hải, trong khi Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc đang họp.

Kallas nói: "Trong khi Hội đồng Bảo an nhóm họp để thảo luận về tình hình ở Ukraine, chúng tôi tái khẳng định cam kết chung của mình đối với các nguyên tắc của Hiến chương Liên Hiệp Quốc và hòa bình. Chúng tôi sát cánh cùng Ukraine khi nước này tiếp tục đối mặt với cuộc chiến tranh xâm lược của Nga."

Việc Nga phong tỏa các cảng Hắc Hải của Ukraine đã cản trở xuất khẩu nông sản của nước này, đe dọa an ninh lương thực. Nga thường xuyên tấn công vào các tàu dân sự đi đến các cảng của Ukraine, bao gồm cả một tàu treo cờ Tanzania trên Hắc Hải vào ngày 17 tháng 9, khiến thuyền trưởng thiệt mạng và ba thành viên thủy thủ đoàn bị thương.

Hầu hết các quốc gia Âu Châu, cùng với Úc, Canada, Costa Rica, Honduras, Israel, Nhật Bản, New Zealand, Panama và Nam Hàn, đều tham gia tuyên bố này.

Kallas cho biết: "Chúng tôi vô cùng lo ngại trước việc Nga leo thang bạo lực nhằm vào dân thường và cơ sở hạ tầng dân sự trên khắp Ukraine, gây ra số thương vong cao kỷ lục trong những tháng gần đây".

Cả 51 quốc gia đều kêu gọi Nga tôn trọng luật nhân đạo quốc tế, bảo vệ thường dân và chịu trách nhiệm.

"Chúng tôi đặc biệt lo ngại về các cuộc tấn công ở Hắc Hải. Nga đang cố gắng ngăn chặn xuất khẩu ngũ cốc của Ukraine, do đó gây nguy hiểm cho an ninh lương thực toàn cầu. Vì vậy, chúng tôi ủng hộ các nỗ lực hướng tới một thỏa thuận ở Hắc Hải để bảo vệ tự do hàng hải và kêu gọi bảo vệ tàu thương mại và cơ sở hạ tầng thiết yếu", bà nói.

Kallas cũng lưu ý rằng Ukraine đã đồng ý ngừng bắn vô điều kiện kể từ tháng 3 năm 2025 và kêu gọi Nga làm điều tương tự.

"Ukraine muốn hòa bình. Chúng tôi muốn hòa bình. Nga phải chấm dứt hành động gây hấn, chấp nhận lệnh ngừng bắn và tham gia một cách có ý nghĩa vào các cuộc đàm phán hướng tới một nền hòa bình toàn diện, công bằng và lâu dài phù hợp với luật pháp quốc tế", bà nói thêm.

[Kyiv Independent: 51 countries back Ukraine in joint statement calling for Black Sea initiative as world gathers for UN General Assembly]

12. Tổng thống Trump gặp gỡ các lãnh đạo vùng Vịnh bên lề Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc.

Tổng thống Trump đã tham dự cuộc họp của Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh, gọi tắt là GCC bên lề Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc, nơi tổng thống cho biết có "rất nhiều động lực" để Iran đạt được thỏa thuận. Các quốc gia tham dự cuộc họp bao gồm Jordan, Ả Rập Xê Út, Qatar và Thổ Nhĩ Kỳ.

"Tôi thích những người này," tổng thống nói về các nhà lãnh đạo xung quanh ông.

Tổng thống nói rằng nền kinh tế Iran đang trong tình trạng tồi tệ và ông hy vọng họ sẽ làm điều gì đó tốt đẹp cho người dân của mình.

"Tôi hoàn toàn không nghĩ đến cuộc bầu cử khi nghĩ về việc chấm dứt mối đe dọa hạt nhân từ Iran. Tôi chỉ nghĩ về việc chấm dứt mối đe dọa hạt nhân từ Iran mà thôi," ông nói.

[CBSNews: Trump meets with Gulf leaders on sidelines of U.N. General Assembly]