Nhìn lên con rắn đồng!

Nói đến loài Rắn hầu như ai cũng có cảm gía ớn ớn sợ hãi. Vì loài rắn sống bò trườn nhanh lẹ ẩn dưới đất, trong hang nơi tối tăm, hay ẩn dưới cành lá cây rậm rạp, và tìm mồi tấn công ăn thịt.

Loài rắn cắn phun nhả nọc rất độc hại, làm con mồi bất tỉnh rồi ăn thịt nuốt vào bụng. Khi bị rắn cắn nọc độc nó lan truyền vào máu gây tê liệt nguy tử cho người hay thú vật bị cắn.

Dân gian có ngạn ngữ: Qủy quyệt như loài rắn! Vì loài rắn đối với con người xa lạ và thân thể nó uốn khúc cũng như cách sống của nó ẩn chứa đầy bí hiểm.

Loài rắn lột da thân xác theo từng năm tháng thời kỳ. Điều này cũng biểu hiệu sự gian manh qủy quyệt.

Ngòai ra lưỡi của nó không là một miếng như các loài thú vật khác, mà phân chia ra thành hai hay ba miếng nhọn , luôn nhả thò đưa ra phía trước để đe đoạ tấn công. Vì thế dân gian cho là nó độc ác nguy hiểm, tìm cách đánh lừa tấn công bất ngờ.

Trong nhiều nền văn hóa xa xưa con rắn trở thành biểu tượng. Như ở bên Phi Châu rắn nơi nhiều lớp nền văn hóa khác nhau được tôn kính như thần thánh.

Theo nền văn hóa ở Trung hoa ngày xưa, rắn được xem như nối kết đất và nước lại với nhau theo cả hai nguyên lý Yin Yang. Nguyên lý Yin nói về sự tiêu cực, giống cái, sự tối tăm, về đất, sự thụ động. Còn nguyên tắc Yang chỉ về sự tích cực, về sự sáng, giống đực, về trời, , sự năng động, sự khô ráo.

Thần thoại bên Ân Độ biết đến thần rắnNagas như một vị trung gian làm việc tốt hay cũng mang đến sự bất hạnh giữa các thần thánh và con người.

Nền văn hóa miền Mesopotamien khoảng cuối thế kỷ 3. trước Chúa giáng sinh có hình cây gậy với biểu tượng hình con rắn theo thần thoại của thần chữa bệnh Asklepios. Hình cây gậy có hình con rắn là hình ảnh nói lên sự chống lại nọc độc chữa lành bệnh.

Ngày nay nơi các hiệu bán thuốc tây có biểu tượng hình con rắn vẽ hay gắn nơi bảng hiệu nhà bán thuốc, nói lên ý nghĩa đó.

Loài rắn cũng được nhìn xem như biểu tượng của ánh sáng mặt trời. Vì nó có cuộc sống chui rúc ẩn dưới đất ẩm ướt, nên yêu thích ánh nắng mặt trời hay trườn bò tìm đến chỗ có ánh sáng chiếu tới đó.

Loài rắn thay đổi da, tự lột da để phát triển, nói lên khía cạnh tiêu cực tinh ranh qủy quyệt, và cũng nói lên khía cạnh tích cực trở thành biểu tượng nói về sự trẻ lại, sự phục sinh đổi mới.

Về khía cạnh tiêu cực của loài rắn được thể hiện nói đến trong Kinh Thánh. Theo sách Sáng thế ký, con rắn là loài vật tinh khôn, được cho là ma quỉ, đã cám dỗ Ông Bà nguyên tổ Adong Evà phạm tội không vâng lời Thiên Chúa, và bị Thiên Chúa chúc dữ:

„ĐỨC CHÚA là Thiên Chúa phán với con rắn:"Mi đã làm điều đó, nên mi đáng bị nguyền rủa nhất trong mọi loài súc vật và mọi loài dã thú. Mi phải bò bằng bụng, phải ăn bụi đất mọi ngày trong đời mi.“ ( Sáng Thế 3,14).

Trong sách Khải huyền của Thánh Gioan nói đến con rắn ngày xưa hiện hình là một con rồng to lớn, bị đánh đuổi xô đẩy xuống trần gian. ( Khải huyền 12,9).

Thánh Tiên Tri Mose trong sa mạc khi đưa dân Do Thái từ bên Ai Cập trở về quê hương Do Thái, theo lệnh của Thiên Chúa đã truyền đúc con rắn bằng đồng treo trên cao. Vì dân chúng không trung thành kêu rêu chống lại Thiên Chúa, nên bị rắn bò đến cắn bị thương, bị trúng độc chết. Và ai bị rắn cắn mà nhìn lên con rắn đồng treo trên cây cao thì được chữa lành. ( Sách Dân số 21,6-8).

Hình ảnh con rắn đồng treo trên cao thời Mose trong sa mạc mang lại sự chữa lành cho những ai bị rắn cắn khi nhìn lên đó trở thành hình ảnh tiên báo về ơn cứu chuộc của chúa Giêsu Kitô sau này bị đóng đinh treo trên thập gía mang lại ơn cứu chuôc chữa lành cho con người khỏi hình phạt vì tội lỗi. ( Gioan 3,14- 21).

Chúa Giêsu Kitô khi đi rao giảng nước Thiên Chúa cũng đã nói : „ Vậy anh em phải khôn như rắn!“ ( Mt 10,16). Có thể vì thế, nơi cây gậy mục tử của các vị Giám mục Chính Thống giáo theo nghi lễ Byzantin và Koptic có hình con rắn.

Theo truyền thuyết thuật lại, Thánh Benecdicto, vị sáng lập Dòng Benedictô với nguyên tắc nền tảng cho đời sống tu trì : „ Ora et labora“ , hồi thế kỷ 5. sau Chúa giáng sinh, ở bên Ý đại lợi tu viện Dòng Vicovaro, bị anh em trong Dòng không bằng lòng với nếp sống kỷ luật đạo đức do ngài là Tu viện trưởng đề ra. Nên họ âm mưu pha thuốc độc vào chén nước hại ngài. Khi thánh nhân cầm chến lên uống, một con rắn trồi lên khỏi miệng chén, và chén rơi xuống vỡ tan tành. Thế là ngài thoát khỏi bị đầu độc hãm hại.

Biến cố này trở thành hình ảnh biểu tượng cho đời ngài. Bây giờ khi vẽ in hình Thánh Benedicto một tay cầm gậy là Tu viện trưởng, và một tay cầm chén nước với hình con rắn trồi nổi lên khỏi miệng chén.

Người tín hữu Chúa Giêsu Kitô ngày nay không nhìn lên con rắn đống treo trên cao như thời Mose dân lưu lạc trong sa mạc. Nhưng nhìn lên thập gía Chúa Giêsu Kitô, Đấng đã chịu nhiều đau khổ cực hình về thể xác lẫn tinh thần.

Sự hy sinh chịu chết của Chúa Giêsu Kitô mang lại ơn chữa lành cứu chuộc cho tâm hồn con người khỏi hình phạt tội lỗi.

Và qua đó học hỏi gương sống hy sinh khiêm hạ của Chúa, cùng nhận ra gía trị thiêng liêng của hy sinh chịu đau khổ.

„ Khi đau khổ cực độ, con hãy nhìn lên Thánh gía, ôm choàng lấy Thánh gía và con sẽ thinh lặng đứng vững như Đức Mẹ.“ ( Tổng Giám Mục Phanxico Xavie Nguyễn văn Thuận, Đường hy vọng, số 694.)

Lm. Daminh Nguyễn ngọc Long