Cha Raymond J. de Souza, Thứ Bảy, ngày 27 tháng 6 năm 2026, trên bản tin The Catholic Thing, cho hay: Các Hồng Y tham dự công nghị bất thường ở Rôma sẽ khởi hành hôm nay, cùng lúc phái đoàn thường lệ từ Tòa Thượng phụ Constantinople đến dự lễ trọng kính Thánh Phêrô và Thánh Phaolô.

Đây là một phong tục huynh đệ hàng năm. Một phái đoàn từ Rôma đến thăm Constantinople dự lễ Thánh Anđrê vào ngày 30 tháng 11. Năm ngoái, Đức Giáo Hoàng Leo XIV đã đích thân dẫn đầu phái đoàn trong bối cảnh kỷ niệm 1700 năm Công đồng Ni-xê-a. Vào ngày 29 tháng 6, Người kế vị Thánh An-rê cử đại diện đến gặp Người kế vị Thánh Phê-rô.

Năm Chúa Giêsu 2026 bao gồm một khoảnh khắc độc đáo trong mối quan hệ nồng ấm giữa Rôma và Constantinople dưới thời Thượng phụ Bartholomew, hiện là Thượng phụ Constantinople phục vụ lâu nhất trong lịch sử. Kỷ niệm 35 năm của ngài rơi vào tháng Mười này.

Những chuyến thăm của tòa An-rê đến tòa Phê-rô giờ đã trở thành thường lệ. Nhưng ba tháng trước, một sự kiện độc đáo đã diễn ra. Đức Bartholomew đã tiếp nhận chỗ ngồi của Đức Benedict.

Viện Pháp Quốc (Institut de France) tự nó là một thực thể độc đáo, được dự định trở thành một kho lưu trữ và người bảo vệ văn hóa Pháp. Nơi đây có năm học viện danh tiếng dành cho các học giả, nhà khoa học, nhà văn và nghệ sĩ, tương tự như các Hội Hoàng gia ở các nước thuộc Khối Thịnh vượng chung, hoặc các học viện giáo hoàng ở Rome. Tuy nhiên, nó có vai trò trung tâm hơn đối với văn hóa trí thức của Pháp so với những tổ chức tương tự đó.

Một trong những học viện đó là Học viện Khoa học Đạo đức và Chính trị, bao gồm cả các thành viên liên kết nước ngoài.

Khi được mời gia nhập, một thành viên mới được chỉ định một “ghế” cụ thể, được giữ suốt đời. Khi được kết nạp, viện sĩ mới được mời phát biểu, theo thông lệ, bao gồm một bài điếu văn dành cho người tiền nhiệm giữ ghế đó. Năm nay, Đức Thượng phụ Bartholomew được tiếp nhận vào vị trí mà trước đây do Hồng Y Joseph Ratzinger nắm giữ từ năm 1992 và giữ cho đến khi ngài qua đời vào ngày cuối cùng của năm 2022.

Đức Thượng phụ Bartholomew nhận xét: “Điều này không chỉ cho thấy sự tiếp nối của một truyền thống học thuật, mà còn cả mối liên kết tinh thần giữa Rome và Constantinople – giữa Rome Cổ và Rome Mới”.

Vị trí được truyền từ Đức Benedict sang Đức Thượng phụ Bartholomew là một vị trí cao quý; người tiền nhiệm của Ratzinger là nhà khoa học vĩ đại người Nga, nhà bất đồng chính kiến và nhân chứng lương tâm, Andrei Sakharov.

Có một nỗi buồn không nhỏ trong chuỗi sự kiện ngày nay. Vị trí mà giám mục của Rome thứ nhất và nay là Rome thứ hai nắm giữ trước đó đều thuộc về một người Nga. Ngày nay, giám mục của Rome thứ ba – Đức Thượng phụ Kirill của Moscow – không còn hiệp thông với Đức Thượng phụ Bartholomew nữa. Khi chúc phúc cho cuộc chiến của Vladimir Putin chống lại Ukraine, trong đó các tín hữu Chính thống giáo đang giết hại lẫn nhau trong chính giáo đoàn mà Kirill đang cai quản, Đức Thượng phụ Moscow đã trở thành một nhân chứng phản bác lại Tin Mừng. Từ Sakharov, lương tâm của nước Nga, đến Kirill, kẻ làm tha hóa lương tâm người Nga, là một khoảng cách rất xa.

Trong bài phát biểu ca ngợi Sakharov năm 1992, Ratzinger lưu ý rằng sau năm 1968, chế độ Xô Viết đã loại trừ nhà vật lý học này khỏi các công việc liên quan đến bí mật nhà nước. Bị gạt ra ngoài lề như vậy, “từ thời điểm đó trở đi, tâm trí ông tập trung vào vấn đề nhân quyền, vào sự đổi mới đạo đức của đất nước và nhân loại, và nói chung là vào các giá trị nhân văn phổ quát và những đòi hỏi của lương tâm.”

“Người yêu nước đến vậy lại phải trở thành người tố cáo một chế độ đang đẩy người dân vào sự thờ ơ, mệt mỏi, lãnh đạm, khiến họ trở thành nạn nhân của sự khốn khổ bên ngoài và bên trong.” ĐHY Ratzinger nói tiếp:

Tất nhiên, có thể nói rằng với sự sụp đổ của hệ thống cộng sản, sứ mệnh của Sakharov đã được hoàn thành; đó là một chương quan trọng của lịch sử nay đã thuộc về quá khứ. Tôi cho rằng cách lập luận này sẽ là một sai lầm nghiêm trọng và nguy hiểm. Trước hết, rõ ràng là định hướng chung trong tư tưởng của Sakharov liên quan đến phẩm giá và nhân quyền. Tuân theo lương tâm, ngay cả khi phải chịu đau khổ, là một thông điệp không hề mất đi tính thời sự ngay cả khi bối cảnh chính trị mà thông điệp này có được ý nghĩa đặc biệt của nó không còn tồn tại.

Ngày nay ở Nga, các quan chức trong cả nhà thờ và nhà nước đang phải đối diện với cuộc đấu tranh lương tâm dưới sự lãnh đạo của Putin và Kirill.

Hãy xét điều này: Kirill thậm chí sẽ không được chào đón ở Pháp, chứ đừng nói đến Viện Hàn lâm Pháp. Liên minh châu Âu đã cố gắng trừng phạt Kirill, nhưng các hạn chế đã bị đồng minh của Putin, Viktor Orban của Hungary, phủ quyết. Với thất bại gần đây của Orban, Hungary đã bỏ quyền phủ quyết của mình, và các hạn chế đã được đề xuất lại trong tháng này tại Brussels.

Có lẽ độc giả sẽ quan tâm rằng khi Canada cấm Kirill và các nhà lãnh đạo Nga khác nhập cảnh vào tháng 7 năm 2022, Nga đã trả đũa bằng cách cấm 28 người Canada nhập cảnh vào Nga. Người viết bài này đứng đầu danh sách.

Nhiệm vụ của Bartholomew là ca ngợi Ratzinger, và ngài đã làm điều đó khá dài với lòng ngưỡng mộ chân thành, và tình cảm rõ ràng. Ngài tóm tắt sự nghiệp lâu dài của Ratzinger/Benedict là một cuộc tìm kiếm chân lý, nếu không có chân lý đó thì “tự do trở nên tùy tiện”.

Cuộc tìm kiếm chân lý đó đã thúc đẩy Ratzinger hướng đến những kho tàng chung của lịch sử Kitô giáo.

“Ngài đã đạt được một trực giác đã được chuẩn bị sẵn bởi những nhân vật vĩ đại của ‘Thần học Mới’ và tư tưởng Chính thống giáo,” Bartholomew nói. “Việc trở về với các Giáo phụ không phải là chạy trốn về quá khứ, mà là sự tái khám phá những nguồn sống động của đức tin – được chứng thực, về phía Công Giáo, bởi Henri de Lubac và Yves Congar, và về phía Chính thống giáo, bởi các nhà thần học Nga lưu vong, Georges Florovsky và Vladimir Lossky, những người đã tìm được nơi nương náu ở phương Tây và phản đối – bằng cả lời nói và cuộc sống của họ – hệ thống toàn trị của chủ nghĩa Cộng sản Xô Viết và sự can thiệp của nó vào đời sống của Giáo hội.”

Đức Thượng phụ Bartholomew đã tự chứng tỏ là người quản lý biết mang những kho báu mới và cũ ra khai quật, khi nói về những thách thức của trí tuệ nhân tạo bằng những lời lẽ mà ngay sau đó Đức Giáo Hoàng Leo XIV đã nhắc lại trong thông điệp Magnifica humanitas. “Trong thế giới ngày nay, nơi công nghệ và trí tuệ nhân tạo ngày càng định hình cuộc sống của chúng ta, có nguy cơ là chúng ta sẽ thu hẹp chân lý thành tính toán hay chức năng,” Đức Thượng phụ Bartholomew nói. “Chân lý của con người vượt lên trên mọi thuật toán: đó là mối quan hệ, sự mặc khải và ý nghĩa. Lý trí không có chân lý sẽ mất phương hướng, và tự do không có chân lý cuối cùng sẽ tự hủy diệt chính nó.”

Việc Đức Thượng phụ Bartholomew ngồi vào vị trí của Đức Thánh Cha Benedict là hoàn toàn phù hợp, bởi vì những lời của ngài cũng hài hòa với người đang ngự trị trên tòa Phêrô hiện nay.