WASHINGTON - Sử gia Charles R. Gallagher trong tạp chí Công Giáo Hoa Kỳ, phát hành tại New York, số ra ngày 1 tháng 9, loan báo là mới đây ông đã tìm thấy bằng chứng hùng hồn chứng minh Ðức Giáo Hoàng Piô XII đã cực lực chống lại phát xít Ðức. Tài liệu mà sử gia Gallagher công bố là tài liệu ông tìm thấy trong văn khố của hai nhà ngoại giao Hoa Kỳ.

Theo những tài liệu này, Tổng Trưởng Ngoai Giao của Tòa Thánh lúc bấy giờ là Hồng Y Eugenio Pacelli mà sau này trở thành Giáo Hoàng Piô XII, đã nghiêm khắc lên án và chỉ trích phát xít Ðức, gọi họ là những tên vô đạo, chống lại tôn giáo.

Sử gia Gallagher cũng cho biết chính Ðức Hồng Y Pacelli đã chủ trương nhất định không thỏa hiệp với chế độ Hitler và gọi chế độ này là những kẻ ác độc, là những tên vô lại không tin cậy được.

Ðiểm nổi bật mà sử gia Gallagher nói về Hồng Y Tổng Trưởng Ngoại Giao là vị này đã nghiêm khắc lên án chế độ Hitler về phương diện luân lý.

Ðược biết sử gia Gallagher có bằng tiến sĩ sử học, đã dậy môn sử trước khi gia nhập dòng Tên và nay đang nghiên cứu tại đại học ở Saint Louis. Ngài cũng đang viết sách tiểu sử Ðức Tổng Giám Mục Hoa Kỳ Joseph P. Hurley,người phục vụ trong ngành ngoại giao của Tòa Thánh Vatican dưới thời Ðức Giáo Hoàng Piô XII.

Tưởng cũng nên nhắc lại là trước đây một số sử gia, nhất là người Do Thái, thường hay coi lập trường của Tòa Thánh Vatican là “nhẹ tay” đối với chế độ phát xít Ðức trong kỳ đệ nhị thế chiến.