Thưa tổng Thống: Lá Thơ Ngỏ Viết Gởi Vị Tổng Thống Vừa Đắc Cử
Là một ký giả được trọng vọng và có nhiều ảnh hưởng, một quan sát viên của Giáo Hội, John Allen, trụ sở tại Rome, đã đăng lá thơ ngỏ viết cho tổng thống vừa đắc cử Barak Obama sau đây trên blog của mình 3 ngày sau chiến thắng có tính cách lịch sử của thượng nghị sĩ Obama trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ vừa qua.
Lá thơ này là một lời kêu gọi nhằm đặt quan hệ giữa toà thánh Vatican và Hoa Kỳ một ưu tiên trong thời kỳ tại chức của ông, bởi những sự tốt đẹp lớn lao trên thế giới có thể đạt được bằng cách tận dụng những lãnh vực tự nhiên của những quan tâm chung.
Tôi vẫn biết rằng những vì sao không có vẻ như đang được sắp hàng sẵn cho sự hợp tác. Một số ít các Giám Mục Công Giáo trên đất Mỹ tuyên bố trong cuộc vận động tranh cử có lợi cho đối thủ của ông, điều có thể để lại những dư vị cay đắng cho những người từng ủng hộ và cố vấn cho ông. Một điều ai cũng thấy rõ ràng là trừ khi có một sự thay đổi từ trong thâm tâm ông, giữa Toà bạch Ốc và toà thánh Vatican sẽ vẫn có những khác biệt sâu xa trong nhiệm kỳ của ông về "những vấn đề liên quan đến sự sống" thí dụ như phá thai và việc nghiên cứu tế bào phôi thai.
Tuy nhiên, tôi vẫn muốn thúc giục ông đừng cho phép những vấn đề trên làm lu mờ đi bốn thực trạng chính trị.
-Thứ nhất, toà thánh Vatican và Hoa Kỳ vẫn cần đến nhau, bất cứ có những sự khác biệt nào trong khoảnh khắc lịch sử. Hoa Kỳ đang nằm ở trong lãnh vực của "quyền lực cứng ngắc" có nghĩa là một sức mạnh kinh tế và quân sự o ép, toà thánh Vatican thì lại nằm trong giới hạn của "quyền lực mềm mỏng" có nghĩa là khả năng khuấy động dựa trên căn bản của tư tuởng.
Tôn giáo là một lực đẩy mạnh mẽ trong những vấn đề của con người, và Đức Giáo Hoàng đã có một khán đài lớn lao lớn nhất so với bất cứ lãnh đạo tôn giáo nào khác. Nếu hai thế lực này không nói chuyện với nhau thì đây là một điểm xấu cho mọi người.
-Thứ hai, quan điểm chính trị khôn ngoan của ông sẽ là không thờ ơ với toà thánh Vatican. Như ông chắc đã biết nhiều hơn bất cứ ai, về mặt nào đó thì vận động cho việc tái đắc cử 2009 của ông đã bắt đầu rồi. Lần này ông đã thắng lá phiếu của Công Giáo, nhưng lại thua khít khao lá phiếu của người Công Giáo da trắng; làm việc trong tư thế hợp tác và tôn trọng toà thánh Vatican có thể giúp ông và đảng của ông với nhóm này.
- Thứ ba, toà thánh Vatican có một truyền thống ngoại giao lâu đời cả thế kỷ trong vấn đề xử sự với với những chính quyền đã, bằng cách này hay cách khác, không theo lằn mức của Giáo Hội trong những vấn đề nhất định.
Mặc dù có những bất đồng ý kiến như thế, đường lối ngoại giao của tòa thánh Vatican tiêu biểu vẫn là cố gắng giữ cho những đường giây đối thoại mở và tìm kiếm những điểm tương đồng. Nói cách khác, họ (toà thánh) vẫn muốn làm chung với ông khi có thể được.
-Thứ tư, toà thánh Vatican rất nôn nóng có một quan hệ tốt đẹp với Hoa Kỳ một cách đặc biệt, bất kể là đảng phái nào đang nắm quyền. Vatican ngưỡng mộ sâu xa sự sống đạo sốt sắng của châu Mỹ, tương phản với chủ nghĩa thế tục đang bành trướng phần lớn ở châu Âu. Vatican cũng tin rằng Hoa Kỳ là một đồng minh tự nhiên nhất của họ (toà thánh) trong việc đề cao tự do tôn giáo và nhân phẩm con người trên toàn thế giới.
Tiềm năng cho một sự hợp tác rất thực tiễn, bới vì có nhiều lãnh vực trong chính sách của quý vị ở vào vị trí rất ăn khớp với giáo huấn Công Giáo và những mối quan tâm về ngoại giao của toà thánh Vatican. Trong số những thí dụ rõ rệt nhất là vấn đề di dân, sự công bằng về kinh tế, hoà bình, và bảo vệ môi trường. Trong lời chúc mừng ông tuần này, phát ngôn nhân toà thánh Vatican là cha Federico Lombardi cũng diễn tả ước muốn của toà thánh Vatican là được làm việc ở Iraq, Đất Thánh, với những sắc tộc thiểu số Ky Tô Hữu ở Trung Đông và Á châu, và trong công cuộc chiến đấu chống lại sự nghèo đói và bất công xã hội.
Trong từng lãnh vực, ông sẽ thấy một thành tích giáo huấn rõ rệt của những vị giáo hoàng mới đây và một quyết tâm mạnh mẽ trong bộ máy ngoại giao của Vatican để chuyển dịch trái banh này.
Thật ra, rất nhiều đề tài này là tượng trưng cho những lãnh vực mà toà thánh Vatican bất đồng ý kiến với nội các của tổng thống Bush và mong muốn một lãnh đạo Hoa Kỳ mới
Ngay chính Đức Giáo Hoàng Benedict XVI cũng đã mở cửa cho một mối quan hệ tích cực.
Đức Giáo Hoàng đã gởi một điện văn ngay sau ngày ông chiến thắng, gọi việc bầu chọn ông là "một sự kiện lịch sử" và ngỏ ý cầu nguyện Chúa sẽ "phù hộ ông và dân chúng Hoa Kỳ, để qua thiện chí của tất cả, một thế giới hoà bình, đoàn kết và công bằng sẽ được xây đắp".
Cha Lombardi cũng bày tỏ hy vọng là ông "sẽ có thể đáp ứng được sự mong chờ và hy vọng hướng về vị tổng thống mới, sẽ phục vụ công lý và quyền lợi một cách có hiệu quả, sẽ tìm được biện pháp tốt nhất để đề cao hoà bình trên thế giới, ủng hộ cho sự phát triển và nhân phẩm con người với sự tôn trọng dành cho những giá trị thiết yếu của con người cũng như tinh thần.
Ông sẽ thấy là cả đức Giáo Hoàng và phát ngôn nhân của ngài đều không nhắc đến việc phá thai hay những ý kiến bất đồng một cách thẳng thừng, và chắc chắn là luận điệu của họ khi đề nghị những vấn đề liên quan tới sự sống sẽ không gạt bỏ sự hợp tác (giữa quý vị) trong những lãnh vực khác.
Ngược lại, tòa thánh Vatican còn có vẻ đang làm tất cả những gì họ có thể làm được để mời gọi (sự hợp tác) ấy.
Tôi có được phép để đề nghị thêm một chuyện có thể làm được trong sự hợp tác giữa Hoa Kỳ và toà thánh Vatican không? Tôi tin là đã có một cơ hội lịch sử cho nội các của quý vị và Toà Thánh để cùng nhau chuyển dịch cộng đồng thế giới vào việc tham dự thật tình trên danh nghĩa của hoà bình và phát triển tại Châu Phi.
Ông là một vị anh hùng đối với phần lớn Châu Phi, điều này đem lại cho ông một vốn liếng chính trị trên một lục địa mà không một lãnh đạo Tây Phương nào có thể chống lại được. Cùng lúc đó, năm 2009 sẽ được hình thành như là một "năm của châu Phi " trong giáo hội Công Giáo toàn cầu.
Trong 12 tháng tới, Đúc Giáo Hoàng Biển Đức XVI sẽ đến thăm Cameroon và Angola, các giám mục người châu Phi sẽ họp mặt đầy đủ tại La mã, và các giám mục trên khắp thế giới cũng sẽ kéo về La Mã tham dự "hội nghị cho Châu Phi" này.
Tất cả những sự việc trên đưa ra một khả năng về sự hợp tác giữa những nhà lãnh đạo chính trị và tinh thần quan trọng nhất của thế giới- là ông và đức Giáo Hoàng- để cổ võ hoà bình và phát triển Châu Phi, nơi ngày nay vẫn còn những con người nghèo khổ và bị bỏ rơi.
Nếu ông có ý muốn tiến đến mộ sự hợp tác như thế, chọn lựa quan trọng đầu tiên sẽ là ai là đại sứ được gởi đến tòa thánh Vatican?
Nói một cách lý tưởng thì ông sẽ phải tìm đến người nào có một lỡ tai như ông, người sẽ có ảnh hưởng chính trị thật sự trong nội các của ông, và người cũng biết thế giới Công Giáo. Điều mà ông kiếm tìm, nói một cách khác, là một tương quan Dân chủ của ông James Nicholson, vị đại sứ đầu tiên của tổng thống Bush tại Vatican.
Ông Nicholson đã phục vụ với tư cách chủ tịch của Hội Đồng Quốc Gia đảng Cộng Hoà, và giúp lèo lái cho đảng của ông vươn tay tới những cử tri Công Giáo. Ông Bush đã gới một thông điệp rõ rệt theo sự bổ nhiệm đó là ông muốn (có quan hệ )với toà thánhVatican, và đây là một trường hợp mà ông cần phải noi theo sự hướng dẫn của ông ấy.
Cuối cùng, một lời khuyên ông không hỏi xin cuối cùng: thưa Tổng Thống vừa đắc cử, dù ông làm bất cứ điều gì khác nữa, xin cố gắng tránh việc lập lại những lỗi lầm cũ của nội các đảng Dân Chủ về vấn đề Vatican.
Trong tập hồi ký của mình, cựu đại sứ tại Vatican ông Raymond Flynn đã kể lại một câu chuyện buồn năm 1994 sẽ minh hoạ ý tôi muốn nói.
Trong thời điểm tiền hội nghị của Liên Hiệp Quốc về vấn đề dân số tại Cairo năm 1994, Đức Giáo Hoàng Gioan Phao Lô II đã gọi ông Flynn đến Vatican vào một buổi sáng thứ Bảy để đích thân yêu cầu có một cuộc điện đàm với tổng thống Clinton. Ông Flynn đã chuyển yêu cầu này đến Tòa Bạch Ốc cấp tốc chiều hôm đó nhưng chẳng thấy trả lời. Ông lại gọi vào Chủ Nhật và thứ Hai nhưng đều không có kết quả. Thất vọng quá, ông Flynn đã đáp máy bay về Washington chiều thứ Ba.
Ông đã phải chờ đợi bên ngoài văn phòng tổng thống đêm đó và gần hết ngày thứ Tư. Cuối cùng thì ông cũng được mời vào phòng chiến tiền Cairo, nơi phụ tá Bộ Trưởng Ngoại Giao Timothy Wirth nói với ông rằng: "Không một ai có cơ hội vận động hành lang với tổng thống trong vấn đề này"
Chết lặng người, ông Flynn cố giải thích là vị giám mục La Mã không phải là một nhà vận động hành lang, và nếu như tổng thống không chịu cầm phone lên nói chuyện thì đây có thể hiểu như là một hành động hết sức bất kính. Sau cả một tuần lễ ông Clinton cuối cùng mới chịu nhận phone đức Giáo Hoàng.
Sự việc này là triệu chứng của một sự lạnh nhạt căn bản trong nhóm Clinton về Vatican, điều mà đôi lúc đã gần được coi như sự thù nghịch. Kết quả là quan hệ giữa Vatican và Hoa Kỳ trong những năm Clinton còn tại chức đã thường được định nghiã bởi những sự khác biệt có thể lường trước được hơn là bởi những lãnh vực tưởng tượng cho mục tiêu chung.
Vì là điều xứng đáng, thưa Tổng Thống vừa đắc cử, tôi khuyên là ông nên cầm phone khi đức Giáo Hoàng gọi. Tốt hơn nữa là chính ông chủ động gọi. Ông có thể thấy ngạc nhiên vì cuộc gọi đó sẽ đi đến đâu.
John Allen là thông tín viên cho tờ USWeekly có trụ sở tại La Mã, một phóng viên của National Catholic. Nghĩa Hạ lược dịch
Là một ký giả được trọng vọng và có nhiều ảnh hưởng, một quan sát viên của Giáo Hội, John Allen, trụ sở tại Rome, đã đăng lá thơ ngỏ viết cho tổng thống vừa đắc cử Barak Obama sau đây trên blog của mình 3 ngày sau chiến thắng có tính cách lịch sử của thượng nghị sĩ Obama trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ vừa qua.
Lá thơ này là một lời kêu gọi nhằm đặt quan hệ giữa toà thánh Vatican và Hoa Kỳ một ưu tiên trong thời kỳ tại chức của ông, bởi những sự tốt đẹp lớn lao trên thế giới có thể đạt được bằng cách tận dụng những lãnh vực tự nhiên của những quan tâm chung.
Tôi vẫn biết rằng những vì sao không có vẻ như đang được sắp hàng sẵn cho sự hợp tác. Một số ít các Giám Mục Công Giáo trên đất Mỹ tuyên bố trong cuộc vận động tranh cử có lợi cho đối thủ của ông, điều có thể để lại những dư vị cay đắng cho những người từng ủng hộ và cố vấn cho ông. Một điều ai cũng thấy rõ ràng là trừ khi có một sự thay đổi từ trong thâm tâm ông, giữa Toà bạch Ốc và toà thánh Vatican sẽ vẫn có những khác biệt sâu xa trong nhiệm kỳ của ông về "những vấn đề liên quan đến sự sống" thí dụ như phá thai và việc nghiên cứu tế bào phôi thai.
Tuy nhiên, tôi vẫn muốn thúc giục ông đừng cho phép những vấn đề trên làm lu mờ đi bốn thực trạng chính trị.
-Thứ nhất, toà thánh Vatican và Hoa Kỳ vẫn cần đến nhau, bất cứ có những sự khác biệt nào trong khoảnh khắc lịch sử. Hoa Kỳ đang nằm ở trong lãnh vực của "quyền lực cứng ngắc" có nghĩa là một sức mạnh kinh tế và quân sự o ép, toà thánh Vatican thì lại nằm trong giới hạn của "quyền lực mềm mỏng" có nghĩa là khả năng khuấy động dựa trên căn bản của tư tuởng.
Tôn giáo là một lực đẩy mạnh mẽ trong những vấn đề của con người, và Đức Giáo Hoàng đã có một khán đài lớn lao lớn nhất so với bất cứ lãnh đạo tôn giáo nào khác. Nếu hai thế lực này không nói chuyện với nhau thì đây là một điểm xấu cho mọi người.
-Thứ hai, quan điểm chính trị khôn ngoan của ông sẽ là không thờ ơ với toà thánh Vatican. Như ông chắc đã biết nhiều hơn bất cứ ai, về mặt nào đó thì vận động cho việc tái đắc cử 2009 của ông đã bắt đầu rồi. Lần này ông đã thắng lá phiếu của Công Giáo, nhưng lại thua khít khao lá phiếu của người Công Giáo da trắng; làm việc trong tư thế hợp tác và tôn trọng toà thánh Vatican có thể giúp ông và đảng của ông với nhóm này.
- Thứ ba, toà thánh Vatican có một truyền thống ngoại giao lâu đời cả thế kỷ trong vấn đề xử sự với với những chính quyền đã, bằng cách này hay cách khác, không theo lằn mức của Giáo Hội trong những vấn đề nhất định.
Mặc dù có những bất đồng ý kiến như thế, đường lối ngoại giao của tòa thánh Vatican tiêu biểu vẫn là cố gắng giữ cho những đường giây đối thoại mở và tìm kiếm những điểm tương đồng. Nói cách khác, họ (toà thánh) vẫn muốn làm chung với ông khi có thể được.
-Thứ tư, toà thánh Vatican rất nôn nóng có một quan hệ tốt đẹp với Hoa Kỳ một cách đặc biệt, bất kể là đảng phái nào đang nắm quyền. Vatican ngưỡng mộ sâu xa sự sống đạo sốt sắng của châu Mỹ, tương phản với chủ nghĩa thế tục đang bành trướng phần lớn ở châu Âu. Vatican cũng tin rằng Hoa Kỳ là một đồng minh tự nhiên nhất của họ (toà thánh) trong việc đề cao tự do tôn giáo và nhân phẩm con người trên toàn thế giới.
Tiềm năng cho một sự hợp tác rất thực tiễn, bới vì có nhiều lãnh vực trong chính sách của quý vị ở vào vị trí rất ăn khớp với giáo huấn Công Giáo và những mối quan tâm về ngoại giao của toà thánh Vatican. Trong số những thí dụ rõ rệt nhất là vấn đề di dân, sự công bằng về kinh tế, hoà bình, và bảo vệ môi trường. Trong lời chúc mừng ông tuần này, phát ngôn nhân toà thánh Vatican là cha Federico Lombardi cũng diễn tả ước muốn của toà thánh Vatican là được làm việc ở Iraq, Đất Thánh, với những sắc tộc thiểu số Ky Tô Hữu ở Trung Đông và Á châu, và trong công cuộc chiến đấu chống lại sự nghèo đói và bất công xã hội.
Trong từng lãnh vực, ông sẽ thấy một thành tích giáo huấn rõ rệt của những vị giáo hoàng mới đây và một quyết tâm mạnh mẽ trong bộ máy ngoại giao của Vatican để chuyển dịch trái banh này.
Thật ra, rất nhiều đề tài này là tượng trưng cho những lãnh vực mà toà thánh Vatican bất đồng ý kiến với nội các của tổng thống Bush và mong muốn một lãnh đạo Hoa Kỳ mới
Ngay chính Đức Giáo Hoàng Benedict XVI cũng đã mở cửa cho một mối quan hệ tích cực.
Đức Giáo Hoàng đã gởi một điện văn ngay sau ngày ông chiến thắng, gọi việc bầu chọn ông là "một sự kiện lịch sử" và ngỏ ý cầu nguyện Chúa sẽ "phù hộ ông và dân chúng Hoa Kỳ, để qua thiện chí của tất cả, một thế giới hoà bình, đoàn kết và công bằng sẽ được xây đắp".
Cha Lombardi cũng bày tỏ hy vọng là ông "sẽ có thể đáp ứng được sự mong chờ và hy vọng hướng về vị tổng thống mới, sẽ phục vụ công lý và quyền lợi một cách có hiệu quả, sẽ tìm được biện pháp tốt nhất để đề cao hoà bình trên thế giới, ủng hộ cho sự phát triển và nhân phẩm con người với sự tôn trọng dành cho những giá trị thiết yếu của con người cũng như tinh thần.
Ông sẽ thấy là cả đức Giáo Hoàng và phát ngôn nhân của ngài đều không nhắc đến việc phá thai hay những ý kiến bất đồng một cách thẳng thừng, và chắc chắn là luận điệu của họ khi đề nghị những vấn đề liên quan tới sự sống sẽ không gạt bỏ sự hợp tác (giữa quý vị) trong những lãnh vực khác.
Ngược lại, tòa thánh Vatican còn có vẻ đang làm tất cả những gì họ có thể làm được để mời gọi (sự hợp tác) ấy.
Tôi có được phép để đề nghị thêm một chuyện có thể làm được trong sự hợp tác giữa Hoa Kỳ và toà thánh Vatican không? Tôi tin là đã có một cơ hội lịch sử cho nội các của quý vị và Toà Thánh để cùng nhau chuyển dịch cộng đồng thế giới vào việc tham dự thật tình trên danh nghĩa của hoà bình và phát triển tại Châu Phi.
Ông là một vị anh hùng đối với phần lớn Châu Phi, điều này đem lại cho ông một vốn liếng chính trị trên một lục địa mà không một lãnh đạo Tây Phương nào có thể chống lại được. Cùng lúc đó, năm 2009 sẽ được hình thành như là một "năm của châu Phi " trong giáo hội Công Giáo toàn cầu.
Trong 12 tháng tới, Đúc Giáo Hoàng Biển Đức XVI sẽ đến thăm Cameroon và Angola, các giám mục người châu Phi sẽ họp mặt đầy đủ tại La mã, và các giám mục trên khắp thế giới cũng sẽ kéo về La Mã tham dự "hội nghị cho Châu Phi" này.
Tất cả những sự việc trên đưa ra một khả năng về sự hợp tác giữa những nhà lãnh đạo chính trị và tinh thần quan trọng nhất của thế giới- là ông và đức Giáo Hoàng- để cổ võ hoà bình và phát triển Châu Phi, nơi ngày nay vẫn còn những con người nghèo khổ và bị bỏ rơi.
Nếu ông có ý muốn tiến đến mộ sự hợp tác như thế, chọn lựa quan trọng đầu tiên sẽ là ai là đại sứ được gởi đến tòa thánh Vatican?
Nói một cách lý tưởng thì ông sẽ phải tìm đến người nào có một lỡ tai như ông, người sẽ có ảnh hưởng chính trị thật sự trong nội các của ông, và người cũng biết thế giới Công Giáo. Điều mà ông kiếm tìm, nói một cách khác, là một tương quan Dân chủ của ông James Nicholson, vị đại sứ đầu tiên của tổng thống Bush tại Vatican.
Ông Nicholson đã phục vụ với tư cách chủ tịch của Hội Đồng Quốc Gia đảng Cộng Hoà, và giúp lèo lái cho đảng của ông vươn tay tới những cử tri Công Giáo. Ông Bush đã gới một thông điệp rõ rệt theo sự bổ nhiệm đó là ông muốn (có quan hệ )với toà thánhVatican, và đây là một trường hợp mà ông cần phải noi theo sự hướng dẫn của ông ấy.
Cuối cùng, một lời khuyên ông không hỏi xin cuối cùng: thưa Tổng Thống vừa đắc cử, dù ông làm bất cứ điều gì khác nữa, xin cố gắng tránh việc lập lại những lỗi lầm cũ của nội các đảng Dân Chủ về vấn đề Vatican.
Trong tập hồi ký của mình, cựu đại sứ tại Vatican ông Raymond Flynn đã kể lại một câu chuyện buồn năm 1994 sẽ minh hoạ ý tôi muốn nói.
Trong thời điểm tiền hội nghị của Liên Hiệp Quốc về vấn đề dân số tại Cairo năm 1994, Đức Giáo Hoàng Gioan Phao Lô II đã gọi ông Flynn đến Vatican vào một buổi sáng thứ Bảy để đích thân yêu cầu có một cuộc điện đàm với tổng thống Clinton. Ông Flynn đã chuyển yêu cầu này đến Tòa Bạch Ốc cấp tốc chiều hôm đó nhưng chẳng thấy trả lời. Ông lại gọi vào Chủ Nhật và thứ Hai nhưng đều không có kết quả. Thất vọng quá, ông Flynn đã đáp máy bay về Washington chiều thứ Ba.
Ông đã phải chờ đợi bên ngoài văn phòng tổng thống đêm đó và gần hết ngày thứ Tư. Cuối cùng thì ông cũng được mời vào phòng chiến tiền Cairo, nơi phụ tá Bộ Trưởng Ngoại Giao Timothy Wirth nói với ông rằng: "Không một ai có cơ hội vận động hành lang với tổng thống trong vấn đề này"
Chết lặng người, ông Flynn cố giải thích là vị giám mục La Mã không phải là một nhà vận động hành lang, và nếu như tổng thống không chịu cầm phone lên nói chuyện thì đây có thể hiểu như là một hành động hết sức bất kính. Sau cả một tuần lễ ông Clinton cuối cùng mới chịu nhận phone đức Giáo Hoàng.
Sự việc này là triệu chứng của một sự lạnh nhạt căn bản trong nhóm Clinton về Vatican, điều mà đôi lúc đã gần được coi như sự thù nghịch. Kết quả là quan hệ giữa Vatican và Hoa Kỳ trong những năm Clinton còn tại chức đã thường được định nghiã bởi những sự khác biệt có thể lường trước được hơn là bởi những lãnh vực tưởng tượng cho mục tiêu chung.
Vì là điều xứng đáng, thưa Tổng Thống vừa đắc cử, tôi khuyên là ông nên cầm phone khi đức Giáo Hoàng gọi. Tốt hơn nữa là chính ông chủ động gọi. Ông có thể thấy ngạc nhiên vì cuộc gọi đó sẽ đi đến đâu.
John Allen là thông tín viên cho tờ USWeekly có trụ sở tại La Mã, một phóng viên của National Catholic. Nghĩa Hạ lược dịch