1. Tổng thống Zelenskiy nói rằng hơn 60% người Nga muốn chiến tranh chấm dứt.
Tổng thống Volodymyr Zelenskiy cho biết hơn 60% người Nga muốn cuộc chiến chống Ukraine chấm dứt.
Phát biểu tại hội nghị thượng đỉnh Reuters Next, Tổng thống Zelenskiy cho biết ông đã thảo luận về chiến tranh, tổn thất quân sự của Nga, tình trạng nền kinh tế Nga, vũ khí tầm xa và triển vọng đàm phán trong tương lai trong các cuộc gặp với các nhà lãnh đạo tại hội nghị thượng đỉnh G7 ở Pháp.
Ông lập luận rằng tình hình này bắt nguồn từ số thương vong ngày càng tăng và việc thiếu những thắng lợi đáng kể trên chiến trường.
“Tin tốt là Putin phải chấm dứt cuộc chiến này,” Tổng thống Zelenskiy nói. “Tôi nhận được sự ủng hộ đồng ý từ tất cả các nhà lãnh đạo và tổng thống Liên Hiệp Âu Châu về vấn đề này. Chúng tôi đồng ý rằng Nga không thắng, mà đang mất rất nhiều người, và cần đạt được thỏa thuận càng sớm càng tốt.”
Theo Tổng thống Zelenskiy, thế chủ động trong chiến tranh không còn thuộc về Mạc Tư Khoa nữa.
Tổng thống Zelenskiy cho biết những tổn thất ngày càng tăng đang bắt đầu làm thay đổi thái độ trong nội bộ nước Nga, ngay cả khi các thành viên trong nhóm thân cận của Putin tiếp tục thúc đẩy một cuộc huy động quy mô lớn khác.
“Có một tỷ lệ lớn người Nga hiểu điều này,” Tổng thống Zelenskiy nói. “Họ đang bắt đầu nhận ra rằng họ không thể thắng trong cuộc chiến này, và đó chính là lý do tại sao nó cần phải chấm dứt.”
Ông nói thêm rằng sự ủng hộ của công chúng đối với việc chấm dứt xung đột rất cao.
“Hơn 60% xã hội Nga muốn chấm dứt cuộc chiến này. Đó là lý do tại sao chúng ta cần gây thêm áp lực lên Putin”, Tổng thống Zelenskiy nói.
Dù hoan nghênh sự thay đổi trong dư luận, Tổng thống Zelenskiy vẫn đặt câu hỏi về động cơ đằng sau đó.
“Tôi không chắc đây thực sự là lý do nhân đạo, bởi vì nếu có tổn thất lớn thì chiến tranh nên chấm dứt”, ông nói.
Tổng thống Zelenskiy lập luận rằng việc gia tăng áp lực chính trị, kinh tế và quân sự lên Nga vẫn là cách hiệu quả nhất để buộc Điện Cẩm Linh phải tiến tới các cuộc đàm phán có ý nghĩa.
Tỷ lệ ủng hộ Putin đang giảm sút.
Vào tháng 4, tỷ lệ ủng hộ Putin đã giảm xuống còn 65,6%, mức thấp nhất kể từ trước khi Nga tiến hành cuộc xâm lược toàn diện Ukraine năm 2022, theo dữ liệu từ Trung tâm Nghiên cứu Dư luận Nhà nước Nga (VTsIOM).
Con số này đã giảm 4,5 điểm phần trăm so với cuối tháng 3 và thấp hơn hơn 12 điểm phần trăm so với cuối năm ngoái.
Sự suy giảm này trùng hợp với lần suy thoái kinh tế đầu tiên của Nga kể từ năm 2023 và sự bất mãn ngày càng tăng của công chúng đối với những nỗ lực của Điện Cẩm Linh nhằm siết chặt kiểm soát internet theo chính sách “internet chủ quyền” của nước này.
Mặc dù tỷ lệ ủng hộ Putin vẫn cao theo tiêu chuẩn phương Tây, nhưng các cuộc thăm dò dư luận ở Nga thường được xem xét một cách thận trọng do sự kiểm duyệt của nhà nước, và các nhà phân tích cho rằng sự sụt giảm hiện tại phản ánh sự suy giảm mạnh về sự ủng hộ của công chúng.
Đáng chú ý, điều này cũng đã được chứng kiến vào năm 2018 sau khi Điện Cẩm Linh công bố việc tăng tuổi nghỉ hưu gây tranh cãi.
[Kyiv Post: More Than 60% of Russians Want War to End, Zelensky Says]
2. Tổng thống Trump lại một lần nữa chỉ trích chiến dịch quân sự của ông Netanyahu ở Li Băng.
Tổng thống Trump hôm thứ Tư đã chỉ trích mạnh mẽ Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, nhấn mạnh sự thất vọng của ông đối với chiến dịch quân sự tiếp diễn của đồng minh chủ chốt này chống lại Hezbollah ở Li Băng, ngay cả khi ông đang tìm cách thuyết phục công chúng chấp nhận thỏa thuận hòa bình mà Mỹ đã đàm phán với nhà tài trợ chính của nhóm này, Iran.
“Chúng tôi có một chút bất đồng về Li Băng,” ông nói với các phóng viên tại một cuộc họp báo của G7. “Tôi nói, ‘Ông có thể dùng đường lối mềm mỏng hơn một chút, Bibi. Ông không cần phải phá bỏ một tòa nhà mỗi khi có người thuộc Hezbollah bước vào đó.’”
Tổng thống Trump nói rằng ông Netanyahu “đôi khi hơi quá khích”.
“ Tôi không nói rằng họ không nên tự bảo vệ mình,” ông nói. “Tôi chỉ nói rằng khi hai máy bay điều khiển từ xa được bắn vào sa mạc và rơi xuống một cách vô hại, thì không cần thiết phải phá hủy các tòa nhà ở Beirut. Họ có thể hành xử tốt hơn, và thẳng thắn mà nói, họ có thể làm tốt hơn.”
Tổng thống đã dành vài ngày qua để gặp gỡ các đối tác toàn cầu tại hội nghị thượng đỉnh thường niên ở Évian-les-Bains, Pháp, nhằm thúc đẩy bản ghi nhớ hợp tác mà ông đã công bố hôm Chúa Nhật để chấm dứt cuộc chiến với Iran, một cuộc chiến đã chiếm lĩnh các tiêu đề báo chí — và gây xáo trộn thị trường — kể từ cuối tháng Hai.
Nhưng hôm thứ Tư, ông đã dành thời gian chỉ trích một đồng minh có lẽ ít quan tâm đến một nền hòa bình tức thời hơn Tòa Bạch Ốc. Các cuộc tấn công của Israel vào Li Băng vẫn tiếp tục ngay cả sau khi các bên trung gian của Mỹ đạt được thỏa thuận với Iran. Điều đó diễn ra bất chấp việc Iran tuyên bố bản ghi nhớ này phụ thuộc vào việc lực lượng Israel chấm dứt các hành động thù địch, theo hãng tin AP.
“Tôi rất tiếc cho Li Băng,” Tổng thống Trump nói. “Li Băng từng có một nền văn hóa tuyệt vời. Họ có các giáo sư, bác sĩ, luật sư, đó là một nền văn hóa đáng kinh ngạc, có lẽ là cao nhất ở Trung Đông trong nhiều năm, nhiều thế kỷ. Và trong 50, 60 năm qua, họ đã bị tàn phá; họ đã sống trong địa ngục.”
Tổng thống ngày càng tỏ ra thất vọng với Netanyahu trong những tuần gần đây, khi các cuộc đàm phán hòa bình giữa Washington và Tehran bế tắc và Israel tiếp tục tấn công Hezbollah. Ông đã thúc giục Netanyahu dừng lại trong một cuộc điện thoại giận dữ vào đầu tháng và nói với tờ New York Post trong một cuộc phỏng vấn rằng “nếu không có tôi, sẽ không có Israel ngày nay”.
Hôm thứ Tư, ông thể hiện sự tự tin rằng Mỹ vẫn có thể hợp tác với Israel để chấm dứt xung đột, bất chấp việc ông ngụ ý rằng chiến dịch ở Li Băng mang tính bất đối xứng.
“Ở đó có người dân sinh sống, những tòa nhà cứ thế mọc lên trên đầu họ hoặc ngay sát bên cạnh họ,” Tổng thống Trump nói về Li Băng. “Bạn có muốn sống ở đó không? Thật bất công, đặc biệt là Beirut.”
[CBSNews: Trump again slams Netanyahu’s campaign in Lebanon]
3. Tổng thống Trump đưa ra lời đề nghị hòa giải với Ukraine tại hội nghị G7 — nhưng kèm theo một cái giá nhất định.
Các nhà lãnh đạo Nhóm G7 đến Évian-les-Bains trong tâm thế sẵn sàng cho một cuộc đối đầu căng thẳng với Mỹ.
Thay vào đó, sau ngày đàm phán trọn vẹn đầu tiên của G7, họ lại tỏ ra lạc quan hơn mong đợi về mối quan hệ với Tòa Bạch Ốc — và bớt lo lắng hơn về việc liệu hội nghị thượng đỉnh NATO quan trọng tại Thổ Nhĩ Kỳ vào tháng tới có gặp trục trặc hay không, theo hai nhà ngoại giao cao cấp của Liên Hiệp Âu Châu.
Lý do là gì?
Việc Tổng thống Trump dường như sẵn sàng gia tăng áp lực lên Putin để chấm dứt cuộc chiến chống Ukraine, và nhu cầu cần sự giúp đỡ từ các đồng minh để ổn định một thỏa thuận ngừng bắn khung với Iran, dường như đang dần hình thành. Những đường nét của một thỏa thuận trong đó Tổng thống Trump ủng hộ Âu Châu về vấn đề Ukraine để đổi lấy sự giúp đỡ của Âu Châu trong việc bảo đảm an ninh eo biển Hormuz — tuyến đường thủy quan trọng mà việc đóng cửa trong cuộc chiến với Iran đã khiến giá năng lượng tăng vọt.
Thủ tướng Đức Friedrich Merz nói với các nhà báo hôm thứ Ba rằng: “Tổng thống Mỹ - cả trong các cuộc họp chính thức lẫn các cuộc gặp gỡ không chính thức bên lề - đều mang lại cho tôi một cảm giác lạc quan nhất định.”
Trong khi các nhà ngoại giao cảnh báo không nên quá lạc quan, chỉ ra rằng Tổng thống Trump trước đây đã từng thay đổi lập trường sau khi đưa ra những tuyên bố ủng hộ Ukraine, họ cũng đồng tình với đánh giá của nhà lãnh đạo Đức về quan hệ xuyên Đại Tây Dương bất chấp những mâu thuẫn cá nhân của Tổng thống Trump với nhiều nhà lãnh đạo G7.
Cảm giác nhẹ nhõm hiện rõ trên khuôn mặt của năm nhà ngoại giao và quan chức đã nói chuyện với POLITICO, tất cả đều được giấu tên để có thể thẳng thắn thảo luận về các cuộc đàm phán kín.
Một ngày trước đó, Tổng thống Trump đã gây ra làn sóng lo ngại khi gợi ý rằng thỏa thuận giữa Washington và Tehran sẽ cho phép ông tập trung lại sự chú ý vào một thỏa thuận hòa bình giữa Nga và Ukraine.
Mối lo ngại rằng Tổng thống Mỹ có thể đảo ngược những nỗ lực kéo dài nhiều tháng của các đồng minh Ukraine nhằm gia tăng áp lực lên Mạc Tư Khoa, vốn cộng thêm những bất hòa liên quan đến cuộc chiến tranh Iran - vốn bị các nhà lãnh đạo Liên Hiệp Âu Châu, bao gồm cả ông Merz, chỉ trích rộng rãi - cũng như những tranh chấp cá nhân với Mỹ.
Việc Tổng thống Trump có cuộc điện đàm kéo dài gần một tiếng đồng hồ với Putin hôm Chúa Nhật càng làm gia tăng những lo ngại đó, cho thấy ông có thể quay lại gây áp lực lên Ukraine để nhượng lại lãnh thổ và chấp nhận một thỏa thuận bất cân xứng.
Tuy nhiên, Tổng thống Trump, người vừa tổ chức lễ kỷ niệm sinh nhật lần thứ 80 bằng cách tổ chức các trận đấu võ thuật tổng hợp trên bãi cỏ Tòa Bạch Ốc, dường như không có tâm trạng để đấu vài hiệp với các nhà lãnh đạo thế giới khác, những người đã đi trên những con đường quanh co đến địa điểm tổ chức hội nghị thượng đỉnh tại Hôtel Royal nhìn ra hồ Geneva.
Tổng thống Mỹ đã khiến những người tham dự hội nghị thượng đỉnh bất ngờ khi tuyên bố, sau cuộc gặp kéo dài 70 phút với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy và các nhà lãnh đạo khác, rằng Mỹ sẽ tái áp đặt các lệnh trừng phạt đối với ngành dầu mỏ của Nga.
“Nga phải đạt được thỏa thuận,” Tổng thống Hoa Kỳ nói.
Tuy nhiên, như thường lệ với tác giả của cuốn “Nghệ thuật đàm phán”, lời mở đầu về vấn đề Ukraine cũng đi kèm với một cái giá nhất định.
Theo hai nhà ngoại giao cao cấp theo dõi cuộc trao đổi giữa các nhà lãnh đạo, Tổng thống Trump đã thúc giục các đối tác G7 của mình thể hiện sự ủng hộ đối với thỏa thuận hạt nhân Iran và hỗ trợ rà phá thủy lôi ở eo biển Hormuz trước khi Phó Tổng thống J.D. Vance đến Geneva để hoàn tất thỏa thuận ngừng bắn với Tehran.
Tổng thống Mỹ đã hạ thấp tầm quan trọng của sự giúp đỡ từ Âu Châu trước các phóng viên.
“Tôi không nghĩ chúng ta sẽ cần nhiều sự giúp đỡ,” ông nói hôm thứ Hai.
Nhưng tổng thống lại tỏ ra ôn hòa hơn trong các cuộc gặp kín, tìm kiếm cả sự ủng hộ bằng lời nói lẫn vật chất cho thỏa thuận hạt nhân Iran.
Một trong những nhà ngoại giao cho biết: “Tổng thống Trump sẽ cần đến năng lực của các đồng minh G7 và các nước khác... để rà phá bom mìn ở eo biển Hormuz.”
Đổi lại, “phải có sự nhượng bộ nào đó về vấn đề Ukraine,” nhà ngoại giao này nói thêm. “Có một kỳ vọng rất lớn rằng ông ấy sẽ đứng về phía Ukraine. Đó là điều ông ấy đã nói với các nhà lãnh đạo.”
Đáp lại, các nhà lãnh đạo G7 đã ra tín hiệu rằng họ sẵn sàng giúp đỡ — với một số điều kiện nhất định.
Ông Macron cho biết việc triển khai các tàu rà phá thủy lôi “cần phải được Hoa Kỳ, sau đó là Iran và Oman, các bên tham gia thỏa thuận, yêu cầu và mong muốn”.
Mặc dù bản chất của một cuộc trao đổi có đi có lại giữa Ukraine và Iran dường như mang tính chất giao dịch, kết quả tích cực của hội nghị thượng đỉnh hôm thứ Ba phần lớn là nhờ những nỗ lực của các nhà lãnh đạo G7 trong việc lấy lòng Hoa Kỳ.
Để tránh lặp lại tình trạng của hội nghị thượng đỉnh năm ngoái, nơi Tổng thống Trump đã rời đi sớm, ông Macron đã sắp xếp cẩn thận chuyến thăm của Tổng thống Trump nhằm giữ chân ông. Nhà lãnh đạo Pháp thậm chí còn thuyết phục Tổng thống Trump kéo dài thời gian lưu trú bằng cách mời ông dùng bữa tối tại Cung điện Versailles ở ngoại ô Paris.
“Tôi định rời đi vào buổi chiều thì tổng thống Pháp, một người rất tốt bụng, đã mời tôi ăn tối tại Versailles. Và Versailles không phải là vàng dát mỏng. Versailles là hàng thật,” Tổng thống Trump khoe khoang về lời mời ăn tối của mình.
Thủ tướng Đức Merz - người đã không nói chuyện với Tổng thống Trump trong nhiều tuần sau khi bị chỉ trích về cuộc chiến tranh Iran của ông - đã tặng ông một chiếc áo túc cầu quốc gia được thiết kế riêng, thêu số 47 ở phía sau, và Tổng thống Trump đã vui vẻ nhận lấy.
Thủ tướng Ý Giorgia Meloni, người từng có những lời lẽ gay gắt về Giáo hoàng Lêô XIV và cuộc chiến tranh Iran, đã có cuộc gặp mà một nhà ngoại giao Ý gọi là “cuộc gặp làm rõ vấn đề” thân thiện với Tổng thống Trump.
Tổng thống Zelenskiy cũng đã chuẩn bị sẵn sàng. Để lấy lòng các thành viên tôn giáo trong đoàn tùy tùng của Tổng thống Trump, nhà lãnh đạo Ukraine đã chia sẻ hình ảnh một nhà thờ đang bốc cháy do cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa của Nga cho các nhà lãnh đạo ngồi quanh bàn G7, theo một trong hai nhà ngoại giao cao cấp của Liên Hiệp Âu Châu.
Chiến dịch lấy lòng cử tri này có mục đích chính trị: giữ vững vị thế của Tổng thống Trump trong phe các cường quốc phương Tây trước thềm hội nghị thượng đỉnh NATO quan trọng diễn ra vào tháng tới tại thủ đô Ankara của Thổ Nhĩ Kỳ.
“Chúng ta chỉ cần vượt qua giai đoạn này và đến Ankara thôi,” một quan chức cao cấp của Liên Hiệp Âu Châu nói đùa trước thềm hội nghị G7.
Dường như phương pháp này đã có hiệu quả, ít nhất là cho đến hiện tại.
[Politico: Trump offers Ukraine olive branch at G7 — with a price tag]
4. Vì sao việc Tổng thống Trump nói về “G2” lại gây căng thẳng cho các đồng minh?
Các nền kinh tế lớn nhất thế giới muốn hợp tác để đối phó với mối đe dọa kinh tế ngày càng gia tăng từ Trung Quốc. Tổng thống Trump lại quan tâm hơn đến việc hành động đơn độc.
Về cơ bản, Tổng thống Trump đã nói rõ điều đó trong cuộc gặp thượng đỉnh với nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh tháng trước, tuyên bố cuộc gặp này là “G2”.
“Đây là G2,” tổng thống nói với các phóng viên, ám chỉ đến một phiên bản nhái của Hội nghị thượng đỉnh G7 gồm các nền kinh tế và nền dân chủ lớn nhất thế giới. “Họ có G7, họ có G8, đây là G2.”
Đường lối đó đang làm suy yếu những nỗ lực của các đồng minh truyền thống, đứng đầu là Âu Châu, nhằm thể hiện một mặt trận thống nhất chống lại Trung Quốc và làn sóng xuất khẩu giá rẻ đang tràn ngập thị trường phương Tây. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã coi vấn đề này là ưu tiên hàng đầu khi ông chủ trì hội nghị thượng đỉnh G7 tuần này tại Évian-les-Bains /ê-vì-án lê ban/, bên Pháp — và đã triệu tập một cuộc điện đàm vào tuần trước với các nhà lãnh đạo G7 khác cũng như Trung Quốc, Ấn Độ và Brazil để thảo luận về vấn đề này. Nhưng Tòa Bạch Ốc thậm chí không đề cập đến Trung Quốc trong danh sách các ưu tiên của họ cho hội nghị thượng đỉnh.
Tình hình càng trở nên phức tạp hơn khi việc Tổng thống Trump tăng thuế quan đối với Trung Quốc đã đẩy nhiều hàng xuất khẩu của Trung Quốc sang các thị trường phương Tây khác, đặc biệt là Âu Châu.
“Hoa Kỳ không chờ đợi thế giới chung tay tìm ra cách giải quyết phối hợp đối với hành vi của Trung Quốc. Chúng tôi đang hành động ngay bây giờ thông qua nhiều biện pháp khác nhau,” một quan chức cao cấp của chính quyền nói với các phóng viên trong cuộc họp báo hôm thứ Bảy. Nhưng quan chức này nói thêm, “chúng tôi sẵn sàng hợp tác và phối hợp với các quốc gia khác về cách giải quyết những sự mất cân bằng lớn đó.” Họ được giấu tên theo quy định của cuộc gọi.
Chính quyền Trump dự định sẽ tổ chức thêm nhiều cuộc đối thoại riêng với các quan chức Trung Quốc về vấn đề này — trên thực tế, Tổng thống Trump và ông Tập Cận Bình đã lên kế hoạch cho một cuộc gặp thượng đỉnh khác tại Washington vào tháng 9.
Một quan chức Tòa Bạch Ốc khác, giấu tên để tiết lộ thông tin về hội nghị thượng đỉnh G7 tại Pháp, cho biết các ưu tiên chính sách của chính quyền tại đó bao gồm quan hệ đối tác đầu tư, đổi mới trong trí tuệ nhân tạo, ứng phó với dịch bệnh Ebola, tăng cường khả năng phục hồi chuỗi cung ứng khoáng sản thiết yếu, vấn đề nhập cư bất hợp pháp và buôn lậu ma túy, cũng như xuất khẩu năng lượng.
Âu Châu đang bắt đầu nhận ra rằng họ cần phải chủ động hành động, một cách độc lập.
Ngoài cuộc điện đàm của Macron, vốn không mang lại kết quả thực chất, Chủ tịch Ủy ban Âu Châu Ursula von der Leyen sẽ tổ chức một hội nghị thượng đỉnh với các nhà lãnh đạo Liên Hiệp Âu Châu khác vào thứ Năm để thảo luận về các lựa chọn chính sách nhằm kiềm chế tình trạng dư cung thép từ Trung Quốc. Vào tháng Năm, Liên minh Âu Châu đã bỏ phiếu tăng thuế nhập khẩu thép, một động thái đưa Liên Hiệp Âu Châu phù hợp với nỗ lực của Mỹ trong việc giải quyết năng lực sản xuất thép của Trung Quốc.
“Khi các nước khác không tuân thủ các quy tắc chung, chúng ta không thể và sẽ không đứng ngoài cuộc”, Thủ tướng Đức Friedrich Merz phát biểu trước Quốc hội Đức tuần trước, đồng thời cho biết thêm Berlin “đang cảnh giác trước các hành vi thương mại của các nước khác làm méo mó cạnh tranh”. Đức đặc biệt dễ bị tổn thương trước hàng nhập khẩu giá rẻ vì các ngành công nghiệp chủ chốt của nước này — xe hơi, dược phẩm và sản xuất hóa chất — đang bị cạnh tranh gay gắt từ hàng nhập khẩu Trung Quốc được hỗ trợ bởi trợ cấp của chính phủ.
“Âu Châu dường như đã sẵn sàng hành động chống lại Trung Quốc,” Chad Bown, người từng giữ chức kinh tế trưởng tại Bộ Ngoại giao dưới thời chính quyền Tổng thống Biden, cho biết. “Đây là thời điểm mà chúng ta đã chờ đợi ở Hoa Kỳ từ rất lâu rồi. Và dường như chính quyền Trump không hề quan tâm đến điều đó.”
Andrew Puzder, đại sứ Mỹ tại Liên Hiệp Âu Châu, đã thể hiện thái độ đó tại một sự kiện trong Diễn đàn Kinh tế Quốc gia Reagan vào cuối tháng 5. Ông nói: “Tôi nghĩ mối quan hệ cá nhân giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình là có thật. Điều đó có thể khiến Âu Châu lo lắng. Nhưng những thứ mà Trung Quốc từng bán phá giá cho Mỹ, giờ họ đang bán phá giá cho Âu Châu. Vì vậy, họ lo ngại và chắc chắn đang phản ứng lại Trung Quốc.”
Tuy nhiên, các nước Liên Hiệp Âu Châu chưa sẵn sàng theo đuổi một số chính sách thương mại đối đầu nhất của Tổng thống Trump, như áp thuế đơn phương, vì lo ngại điều đó sẽ châm ngòi cho một cuộc chiến thương mại có thể phản tác dụng rất nhanh. Thay vào đó, khối 27 quốc gia này cam kết theo đuổi đường lối ngoại giao — tăng cường đàm phán với Bắc Kinh và đa dạng hóa các đối tác thương mại.
Việc thiếu sự đoàn kết của phương Tây đang cản trở phản ứng của các nước G7 đối với tình trạng dư cung của Trung Quốc, ngay cả khi mọi thành viên — từ Mỹ đến Đức, Canada đến Nhật Bản — đều đang phải vật lộn với những vấn đề tương tự.
Ở Âu Châu, “một phần nguyên nhân khiến họ chậm lại là nỗi sợ bị trả đũa,” Bown nói. “Và nỗi sợ rằng chúng ta không đứng về phía họ nếu họ phải đối mặt với sự ép buộc và trả đũa từ phía Trung Quốc.”
Nhật Bản đã trải qua điều đó rồi.
Hồi mùa thu năm ngoái, tức giận trước những lời đe dọa của tân thủ tướng Nhật Bản đối với Đài Loan, một hòn đảo tự trị mà Trung Quốc coi là một phần lãnh thổ của mình, Bắc Kinh đã siết chặt xuất khẩu đất hiếm trong hơn bốn tháng, đe dọa hoạt động sản xuất của Tokyo đối với mọi thứ từ xe hơi đến điện thoại di động và các sản phẩm công nghệ cao khác.
Trong khi đó, Tổng thống Trump đã đến Bắc Kinh để chụp ảnh thân mật với nhà lãnh đạo độc tài của Trung Quốc, đồng thời đề cập đến ý tưởng thay thế G7 bằng G2, một ý tưởng mà ông cũng đã đưa ra hồi mùa thu năm ngoái.
Một cựu quan chức ở Tokyo cho biết các quan chức chính phủ tại đó đã theo dõi một cách thận trọng khi Tổng thống Trump ca ngợi ông Tập Cận Bình, gọi ông là “người bạn”, “một nhà lãnh đạo vĩ đại” và “rất quyền lực”.
“ Nhật Bản có lý do chính đáng để lo ngại về khái niệm G2,” dù là chính thức hay trên thực tế, theo lời một cựu quan chức.
Ngay cả việc bàn luận về việc loại bỏ Âu Châu, Canada và Nhật Bản cũng làm dấy lên nghi ngờ rằng đường lối ngoại giao theo kiểu giao dịch của Tổng thống Trump sẽ dẫn đến việc Mỹ ký kết các thỏa thuận đầu tư có thể gây tổn hại đến lợi ích của các đồng minh và đối tác truyền thống. Một năm áp đặt thuế quan trừng phạt, đe dọa xâm lược Greenland và khăng khăng đòi Canada trở thành quốc gia thứ 51 đã làm gia tăng những lo ngại đó trên toàn thế giới.
Trong cuộc trò chuyện với các phóng viên hôm thứ Sáu, Thủ tướng Canada Mark Carney được hỏi về ý kiến cho rằng Mỹ đang đi ngược lại với các nước còn lại trong nhóm G7.
“Sẽ có một số vấn đề mà một trong các đối tác G7 có quan điểm cực đoan hơn những quan điểm khác,” ông Carney trả lời, mặc dù ông bác bỏ ý tưởng về một nhóm “G6 cộng một” với Mỹ hoạt động hoàn toàn riêng biệt. “Ý tôi là, mỗi chúng ta đều có thể có những ví dụ về điều đó,” ông Carney nói.
Đồng thời, các nhà lãnh đạo nước ngoài nghi ngờ liệu Tổng thống Trump có thể kiềm chế hành vi của Trung Quốc một cách hiệu quả nếu chỉ dựa vào bản thân mình.
“Chính phủ Trung Quốc chắc chắn sẽ tận dụng tối đa ý tưởng về một nhóm G2, nhưng họ sẽ chỉ thu được lợi ích và bỏ phí những gì còn lại,” một nhà ngoại giao Á Châu tại Washington cho biết. “Điều này tương tự như khi Trung Quốc được kết nạp vào Tổ chức Thương mại Thế giới với niềm tin rằng điều đó sẽ biến Trung Quốc thành một quốc gia có trách nhiệm, đáng tin cậy và tuân thủ luật lệ — trên thực tế điều đó hoàn toàn không xảy ra.”
[Politico: Why Trump’s talk of a ‘G2’ hits a nerve with allies]
5. Khi nguồn hỏa tiễn Patriot cạn kiệt, Ukraine đang gấp rút tìm kiếm các phương án thay thế trong bối cảnh hỏa lực hỏa tiễn của Nga.
Nga đã bắn 34 hỏa tiễn đạn đạo vào Ukraine trong cuộc tấn công đêm 15 tháng 6, khiến một phần khu phức hợp Pechersk Lavra lịch sử ở Kyiv bốc cháy. Theo các nhà quan sát địa phương, các khẩu đội Patriot của Kyiv đã bắn hạ 15 trong số 19 hỏa tiễn đạn đạo bắn vào thủ đô, cùng với 5 trong số 6 hỏa tiễn hành trình siêu thanh 3M22 “Zirkon”.
Vụ tấn công đã phơi bày vấn đề hiện đang thúc đẩy cuộc chạy đua phòng không của Ukraine: Patriot vẫn là hệ thống duy nhất do phương Tây cung cấp đã được chứng minh hiệu quả mà Kyiv có thể sử dụng để chống lại hỏa tiễn đạn đạo của Nga, và các hỏa tiễn mà họ cần để phóng từ các trận địa hỏa tiễn đó lại khan hiếm, đắt đỏ và ngày càng được săn đón ở những nơi khác.
“Chúng tôi có một gói hỏa tiễn dành cho hệ thống Patriot,” Tổng thống Volodymyr Zelenskiy nói với một nhà báo của Kyiv Independent tại khu phức hợp Pechersk Lavra, trong khi lực lượng cứu hỏa tiếp tục dập tắt đám cháy trên mái nhà thờ Dormition vẫn còn âm ỉ.
“Vừa mới được chuyển đến Ukraine; tạ ơn Chúa.”
Trước việc Nga đang tận dụng ưu thế về hỏa tiễn đạn đạo, Ukraine đang đáp trả bằng cách theo đuổi cùng lúc ba lựa chọn không hoàn hảo: tìm kiếm các hỏa tiễn đánh chặn PAC-2 và PAC-3 đã lỗi thời ở nước ngoài, trao đổi chuyên môn của mình để đổi lấy hỏa tiễn Patriot từ các máy bay điều khiển từ xa do Iran thiết kế, và cố gắng xây dựng hệ thống phòng thủ chống hỏa tiễn đạn đạo của riêng mình.
Ngay cả trước khi cuộc chiến giữa Mỹ và Israel với Iran khiến các hỏa tiễn đánh chặn vốn dành cho Ukraine được chuyển hướng sang các đồng minh vùng Vịnh của Mỹ, Kyiv đã phải vật lộn để duy trì nguồn cung cấp cho các hệ thống Patriot của mình.
Hiện tại, Lockheed Martin chỉ sản xuất 650 hỏa tiễn đánh chặn PAC-3 mỗi năm, và công ty này có kế hoạch tăng sản lượng lên 2.000 chiếc vào năm 2033. Tuy nhiên, ngay cả khi toàn bộ dây chuyền sản xuất được dành riêng để sản xuất hỏa tiễn đánh chặn cho Ukraine, thì vẫn không đủ.
Tổng thống Zelenskiy cho biết tại cuộc họp Hội đồng NATO-Ukraine ở Kyiv ngày 3 tháng 6 rằng tình báo Ukraine đánh giá Nga có thể sản xuất “khoảng 120 hỏa tiễn đạn đạo mỗi tháng”. Điều đó tương đương với tốc độ sản xuất 1.440 hỏa tiễn mỗi năm.
“Hỏa tiễn đánh chặn vô cùng cần thiết trong các cuộc tấn công quy mô lớn như vậy, vì lực lượng Nga đang ngày càng sử dụng hỏa tiễn đạn đạo do họ coi đây là điểm yếu của chúng ta”, Đại tá Yurii Ihnat, nhà lãnh đạo Cục Truyền thông của Không quân Ukraine, nói với tờ Kyiv Independent.
Các hệ thống phương Tây khác hầu như không mang lại hiệu quả nào trước mối đe dọa cụ thể đó. Phát biểu với đài phát thanh Radio NV của Ukraine, Ihnat cho biết phiên bản hệ thống SAMP/T của Pháp-Ý mà Ukraine được cung cấp, mặc dù là một hệ thống có khả năng chống lại các mối đe dọa trên không khác, nhưng không có khả năng bắn hạ hỏa tiễn đạn đạo.
“Hệ thống SAMP/T đã có mặt ở Ukraine từ lâu và thậm chí đã bắn hạ máy bay Nga. Nhưng chúng ta phải hy vọng vào phiên bản cải tiến có khả năng bảo vệ chúng ta khỏi hỏa tiễn đạn đạo hiện nay”, ông Ihnat nói.
“Hệ thống MIM-104 Patriot đã chứng minh được hiệu quả. Phiên bản SAMP/T hiện tại chúng tôi đang sở hữu vẫn chưa được sử dụng để chống lại hỏa tiễn đạn đạo.”
Phát ngôn nhân Bộ Ngoại giao Ukraine, Heorhii Tykhyi, cho biết trong một cuộc họp báo ngày 10 tháng 6 rằng Ukraine đã xác định được một số hỏa tiễn đánh chặn PAC-2 và PAC-3 sắp hết hạn sử dụng và đã bắt đầu đàm phán để mua chúng.
Ông Tykhyi cho biết: “Hiện tại chúng tôi đang tích cực đàm phán để có được chúng, bởi vì việc trả lại hỏa tiễn cho nhà sản xuất hoặc loại bỏ chúng sau khi hết hạn sử dụng thì chẳng có ý nghĩa gì cả”.
Ukraine cũng rất muốn tận dụng chuyên môn của mình trong việc chống lại máy bay điều khiển từ xa Shahed do Iran thiết kế cho Nga, loại máy bay đã gây thiệt hại đáng kể cho các mục tiêu quân sự của Mỹ ở Vịnh Ba Tư trong cuộc chiến tranh Israel-Mỹ với Iran đang diễn ra.
Nhận thấy Mỹ và các nước khác đang dự trữ hỏa tiễn đánh chặn Patriot, loại hỏa tiễn không hiệu quả về mặt kinh tế khi sử dụng chống lại máy bay điều khiển từ xa giá rẻ của Iran, Tổng thống Zelenskiy đề nghị cung cấp hỏa tiễn đánh chặn FPV của Ukraine để đổi lấy hỏa tiễn đánh chặn Patriot.
“Nếu họ cung cấp (hỏa tiễn PAC-3) cho chúng tôi, chúng tôi sẽ cung cấp lại cho họ hỏa tiễn đánh chặn. Đó là sự trao đổi ngang bằng”, tổng thống Ukraine phát biểu trong cuộc họp báo có sự tham dự của Kyiv Independent vào ngày 3 tháng 3.
[Kyiv Independent: As Patriot missiles run low, Ukraine scrambles for alternatives under Russian missile fire]
6. Tổng thống Trump cảm ơn Putin về lập trường ‘trung lập’ với Iran.
Trong cuộc họp báo kéo dài một giờ sau khi kết thúc hội nghị thượng đỉnh G7, Tổng thống Donald Trump đã tập trung vào vấn đề Iran và cảm ơn Putin vì được tường trình đã không giúp đỡ Iran nhiều như lẽ ra ông ấy có thể làm.
Việc đạt được sự đồng thuận về các ưu tiên và sự thay đổi thái độ của Tổng thống Trump đối với Ukraine được coi là những kết quả chính của hội nghị thượng đỉnh G7.
Trong chưa đầy hai phút phát biểu về Ukraine, Tổng thống Trump gọi cuộc thảo luận ngày 16 tháng 6 về Ukraine là “một cuộc đối thoại hiệu quả”, và không chỉ trích Tổng thống Volodymyr Zelenskiy.
Tuy nhiên, Tổng thống Trump tự định vị mình là một bên trung lập hơn là một người ủng hộ Ukraine một cách rõ ràng, là điều mà các thành viên còn lại của G7 đều theo đuổi.
“Chúng tôi đã có một cuộc trò chuyện rất tốt với Tổng thống Putin và một cuộc trò chuyện rất, rất tốt với Tổng thống Zelenskiy. Tôi nghĩ cả hai đều muốn làm điều gì đó. Họ chỉ không biết làm thế nào mà thôi,” Tổng thống Trump nói.
Tổng thống Trump cho biết ông đã gọi điện cho Putin vào ngày 14 tháng 6, trước thềm hội nghị thượng đỉnh.
Trong cuộc họp báo, Tổng thống Trump chỉ nhắc đến Putin một lần duy nhất khác là về Iran.
Tổng thống Trump cảm ơn lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình và Putin vì đã “giữ thái độ trung lập” đối với Iran.
“ Tôi muốn cảm ơn Vladimir Putin. Ông ấy rất trung lập. Họ hoàn toàn có thể gây khó khăn hơn nhiều cho chúng tôi”, Tổng thống Trump nói.
Trong một cuộc họp báo hôm 16 tháng 6, một quan chức cao cấp của Liên Hiệp Âu Châu đã nói với các nhà báo với điều kiện giấu tên rằng “thỏa thuận với Iran cho phép chúng ta tập trung sự chú ý trở lại vào Ukraine.”
Buổi họp báo của Tổng thống Trump vào ngày hôm sau cho thấy rằng nếu Ukraine là mối quan tâm hàng đầu của ông vào ngày hôm trước, thì giờ đây điều đó đã không còn nữa.
Và như một đòn giáng mạnh nữa vào những người hy vọng rằng Tổng thống Trump đã hoàn toàn chấp nhận lập trường của Âu Châu về Ukraine, cuộc gặp song phương thứ hai được mong đợi từ lâu với Tổng thống Zelenskiy đã không diễn ra.
Trước khi trở về Mỹ, Tổng thống Trump đã đến Cung điện Versailles của Pháp để dùng bữa tối với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron. Tổng thống Zelenskiy đã đến Bỉ, nơi ông sẽ được Quốc vương Bỉ đón tiếp vào ngày 18 tháng 6 trước thềm hội nghị thượng đỉnh các nhà lãnh đạo Liên Hiệp Âu Châu, mà ông tham gia.
[Kyiv Independent: Trump thanks Putin for Iran 'neutrality,' immediately challenging G7 claims of tone shift]
7. Đức sẽ không cam kết thực hiện sứ mệnh vượt eo biển Hormuz trước khi xem xét thỏa thuận Mỹ-Iran.
Hôm thứ Tư, Ngoại trưởng Đức Johann Wadephul kêu gọi Mỹ và Iran công khai chi tiết thỏa thuận hòa bình, đồng thời cho rằng Berlin chỉ có thể xem xét tham gia sứ mệnh bảo đảm an ninh eo biển Hormuz khi các điều khoản được làm rõ.
Mỹ và Iran dự kiến sẽ ký biên bản ghi nhớ nhằm chấm dứt hơn ba tháng xung đột ở Trung Đông vào thứ Sáu. Văn bản này vẫn chưa được công bố, làm dấy lên nhiều câu hỏi về các điều khoản cụ thể và liệu thỏa thuận có thực sự vững chắc như Washington đã tuyên bố hay không.
“Điều kiện tiên quyết để chúng ta có thể soạn thảo một bản nghị quyết là phải hiểu rõ tình hình thực tế,” Wadephul nói với các phóng viên bên cạnh người đồng cấp Ba Lan Radosław Sikorski tại Berlin. “Và điều đó bắt đầu từ việc tôi muốn biết – không chỉ từ các thông cáo báo chí, mà là từ các văn bản chính thức – 14 điểm mà Mỹ và Iran đưa ra. Tôi muốn hiểu chúng. Tôi muốn biết chúng bao hàm những gì.”
Ông Wadephul cũng nhắc lại những bình luận của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, người đã nói tại hội nghị thượng đỉnh các nhà lãnh đạo G7 hôm thứ Ba rằng ông có thể sẵn sàng triển khai máy bay chiến đấu và tàu khu trục nhanh chóng, nhưng yêu cầu làm như vậy không chỉ đến từ Mỹ mà còn từ Iran và Oman.
“ Đức cần biết liệu một sứ mệnh như vậy có khả thi ở vùng biển đó hay không. Điều đó có nghĩa là các quốc gia ven biển phải đồng ý,” ông nói. “Cho đến nay, phía Iran vẫn còn nhiều ý kiến mơ hồ — thậm chí có cả những lời phản đối. Tôi không biết liệu đó có phải là lời cuối cùng hay không. Nhưng rõ ràng là những điều kiện tiên quyết này cần phải được làm rõ.”
Đức dự kiến sẽ đóng góp vào sứ mệnh này bằng cách triển khai các tàu quét mìn, nhưng chính phủ của Thủ tướng Friedrich Merz đã nhiều lần nhấn mạnh rằng cần có cơ sở pháp lý rõ ràng để làm như vậy. Cả Wadephul và người đồng cấp Ba Lan đều cho rằng mục đích đó cũng có thể đạt được bằng cách tăng cường nhiệm vụ của sứ mệnh Aspides của Âu Châu, một chiến dịch quân sự của Liên Hiệp Âu Châu từ năm 2024 nhằm giải quyết mối đe dọa từ phiến quân Houthi đối với hoạt động vận chuyển hàng hải ở Biển Đỏ.
Ông Wadephul nói: “Từ góc nhìn của chính phủ Đức, nhiệm vụ Aspides của Liên minh Âu Châu cũng là cơ sở phù hợp để củng cố trách nhiệm Âu Châu của chúng ta và cung cấp nền tảng pháp lý. Và đó là lý do tại sao tôi một lần nữa đề nghị chúng ta thảo luận, trong khuôn khổ Âu Châu, về việc điều chỉnh nhiệm vụ này cho phù hợp.”
Ngoại trưởng Ba Lan Sikorski cũng chia sẻ quan điểm đó. Ông nói tại Berlin: “Sau khi các hoạt động quân sự kết thúc, chúng tôi đang xem xét việc tạo ra một khuôn khổ pháp lý cho sứ mệnh Aspides, và điều đó cũng sẽ được Ba Lan chấp nhận”.
Nhiệm vụ của Aspides hiện bao gồm Biển Đỏ, Vịnh Aden, Biển Ả Rập và Vịnh Oman nhưng không bao gồm eo biển Hormuz. Các nhà lãnh đạo Liên Hiệp Âu Châu đã bác bỏ việc mở rộng nhiệm vụ này tại hội nghị thượng đỉnh hồi tháng 3.
[Politico: Germany won’t commit to Hormuz mission before seeing US-Iran deal]
8. Ukraine hướng tới việc xây dựng hệ thống riêng của mình.
Trong bối cảnh thiếu hụt nguồn cung cấp hỏa tiễn đánh chặn Patriot — và một hệ thống của Âu Châu không có khả năng đánh chặn hỏa tiễn đạn đạo — Ukraine cũng đang cố gắng xây dựng hệ thống phòng không chống hỏa tiễn đạn đạo “Freya” của riêng mình.
Fire Point, tập đoàn quốc phòng Ukraine đứng sau các máy bay điều khiển từ xa tầm xa FP-1 và FP-2 thành công cũng như hỏa tiễn hành trình FP-5 “Flamingo”, đã tiến hành thử nghiệm thành phần hỏa tiễn của hệ thống phòng không Freya, hỏa tiễn đánh chặn chống đạn đạo FP-7x, mà Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mykhailo Fedorov, mô tả là khá thành công.
Ông Fedorov nói với tờ Financial Times, gọi tắt là FT rằng việc sản xuất hàng loạt có thể bắt đầu vào tháng 8, tùy thuộc vào sự hỗ trợ từ các đối tác Âu Châu. Ông nói với FT: “Việc hoàn thành sản phẩm này phụ thuộc vào tốc độ của các đối tác phương Tây và thời điểm họ bắt đầu hành động”.
Fire Point không bắt đầu từ con số không. FP-7x là một thiết kế dựa trên kỹ thuật đảo ngược, mô phỏng theo hỏa tiễn S-400, một hệ thống của Liên Xô được phát triển lần đầu vào những năm 1980.
“ Chúng tôi đã tạo ra một bản sao của S-400, mà chúng tôi đặt tên là FP-7. Nó được làm bằng sợi carbon, vì vậy nó nhẹ hơn; do đó, nó có khả năng bay xa hơn và cơ động hơn cả S-400,” Fedorov nói.
Fire Point dự định sẽ mua các thành phần khác của hệ thống “Freya”, chẳng hạn như radar và trung tâm chỉ huy, từ Âu Châu.
Mặc dù cuộc thử nghiệm dường như thành công, các chuyên gia độc lập vẫn chưa hoàn toàn tin tưởng. Fabian Hoffman, một nhà nghiên cứu cao cấp tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng Na Uy, nói với tờ Kyiv Independent rằng ông “rất hoài nghi” về khả năng Fire Point có thể tạo ra một hệ thống phòng thủ hỏa tiễn đạn đạo hiệu quả, có thể cạnh tranh với Patriot, đặc biệt là trong một khung thời gian đầy tham vọng như vậy.
“MBDA có hàng chục năm kinh nghiệm với SAMP/T và chúng tôi nhận thấy hiệu năng của nó không thể nào sánh được với Patriot,” Hoffman nói.
“Nếu anh nói với tôi rằng một nhà sản xuất mới, hoàn toàn không có kinh nghiệm về phòng không, sẽ phát triển một hệ thống phòng thủ hỏa tiễn đạn đạo trong thời gian rất ngắn mà có hiệu quả gần bằng Patriot, thì anh phải giải thích cho tôi cách anh sẽ làm điều đó.”
Một sĩ quan cao cấp của Không quân Ukraine, trả lời phỏng vấn tờ Kyiv Independent với điều kiện giấu tên, cũng chia sẻ sự hoài nghi của Hoffman.
“Việc chế tạo hỏa tiễn có khả năng đánh chặn hỏa tiễn đạn đạo là vô cùng khó khăn,” viên sĩ quan cho biết, đồng thời nói thêm rằng ông “khó tin” Ukraine có thể phát triển hệ thống như vậy trong một khoảng thời gian hợp lý. “Nếu điều này xảy ra, đó thực sự sẽ là một bước đột phá,” viên sĩ quan nói với tờ Kyiv Independent.
Bất chấp sự hoài nghi, cả sĩ quan Không quân và Hoffman đều tin rằng quyết định hợp tác với các công ty quốc phòng Âu Châu khác của Fire Point là một bước đi sáng suốt.
Ông Hoffman cho biết: “Việc Fire Point quyết định hợp tác với các đối tác bên ngoài là một điểm cộng cho họ”.
Công ty Fire Point không phản hồi yêu cầu bình luận.
[Kyiv Independent: Ukraine looks to build its own system]
9. Người dân Li Băng thương tiếc những ngôi nhà và sinh kế bị phá hủy ở thành phố phía nam.
Khi Kamal Kamal nghe tin Iran và Mỹ đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn, ông vội vã trở về thành phố Nabatieh ở phía nam, chỉ để thấy rằng một cuộc tấn công của Israel đã phá hủy toàn bộ công trình cả đời ông thành đống đổ nát.
Thành phố này, thường là nơi sinh sống của khoảng 90.000 người trước khi cuộc chiến mới nhất giữa Israel và Hezbollah nổ ra vào ngày 2 tháng 3, gần như vắng bóng người khi Israel đẩy mạnh cuộc tấn công quân sự trong khu vực những ngày gần đây.
Kamal cố kìm nước mắt khi nhìn chằm chằm vào đống đổ nát từng là xưởng rang cà phê và kho chứa các sản phẩm khác của anh, sau khi Israel oanh tạc khu vực và ban hành lệnh di tản trên quy mô lớn.
“Khi tôi mở cửa hàng này vào những năm bảy mươi, tôi vẫn còn là một chàng trai trẻ... giờ thì chẳng còn gì nữa cả,” ông nói, chống gậy nặng nề và nhìn quanh khung cảnh hoang tàn.
“Cuộc đời tôi ở đây đã phí hoài biết bao!”
Cuộc chiến ở Li Băng đã được đưa vào thỏa thuận khung nhằm chấm dứt cuộc chiến tranh rộng lớn hơn ở Trung Đông.
Tuy nhiên, quân đội Li Băng hôm thứ Hai đã kêu gọi người dân di tản trì hoãn việc trở về các làng biên giới phía nam, viện dẫn “nguy cơ vi phạm và tấn công của Israel”.
Hezbollah, lực lượng được Iran hậu thuẫn, cũng đưa ra cảnh báo tương tự.
Tuy nhiên, những cư dân đã thận trọng trở về Nabatieh bày tỏ sự thất vọng trước những thiệt hại nặng nề mà Israel gây ra cho các khu phố và khu chợ nổi tiếng của thành phố, nơi mái nhà bị sập và các cửa hàng bị tàn phá.
[CBSNews: Lebanese mourn destroyed homes, livelihoods in southern city]
10. Phó Tổng thống JD Vance cho biết bản ghi nhớ hợp tác giữa Mỹ và Iran dài khoảng 1,5 trang.
Phó Tổng thống JD Vance phát biểu trên CNN rằng bản ghi nhớ giữa Mỹ và Iran là một “văn bản rất chung chung”, chỉ dài khoảng một trang rưỡi, với những chi tiết phức tạp về tương lai chương trình hạt nhân của Iran và các vấn đề khác sẽ được thảo luận trong các cuộc đàm phán sau này.
“Về một số vấn đề, chúng ta sẽ phải giải quyết chúng trong giai đoạn đàm phán kỹ thuật,” Vance nói với Jake Tapper của CNN, đề cập đến thời hạn 60 ngày để tiếp tục đàm phán về thỏa thuận, dự kiến bắt đầu vào thứ Sáu.
Các quan chức cao cấp của Mỹ cho biết với các phóng viên vào sáng thứ Hai rằng họ dự định công bố toàn văn bản ghi nhớ trong vòng 24 đến 48 giờ tới.
Trong ngắn hạn, thỏa thuận này dự kiến sẽ gia hạn lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran, mở lại eo biển Hormuz, chấm dứt lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ đối với các cảng của Iran và khởi động các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran. Tuy nhiên, hai nước đã đưa ra những tuyên bố trái ngược nhau về việc nới lỏng trừng phạt, với việc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran nói rằng Mỹ dự kiến sẽ giải phóng hàng tỷ đô la tài sản của Iran trước khi bắt đầu đàm phán, trong khi Mỹ nói rằng Iran sẽ không nhận được gì cho đến khi tuân thủ thỏa thuận.
Vance nói với CNN rằng những tuyên bố về việc giải tỏa tài sản như một điều kiện tiên quyết cho các cuộc đàm phán là “hoàn toàn không đúng sự thật”, và lập luận rằng những tuyên bố đó có thể do “những người theo đường lối cứng rắn” ở Iran đưa ra, những người có xu hướng “phóng đại những gì Iran nhận được từ thỏa thuận” để lấy lòng công chúng trong nước.
Ông Vance cho biết Iran có thể nhận được “gói giảm nhẹ trừng phạt rất đáng kể”, nhưng chỉ khi nước này đáp ứng các nghĩa vụ của mình.
“Đây là một cơ hội rất lớn đối với người Iran, nhưng họ chỉ có thể hưởng lợi từ cơ hội đó nếu họ thực hiện những điều họ đã hứa,” ông nói.
Hiện vẫn chưa rõ một thỏa thuận hạt nhân tiềm năng giữa Mỹ và Iran sẽ có hình thức như thế nào, hoặc liệu hai bên có đạt được thỏa thuận trong vòng 60 ngày hay không. Và Iran tuần trước cho biết các cuộc đàm phán sẽ chỉ bao gồm các vấn đề hạt nhân, trong đó chương trình hỏa tiễn đạn đạo của Iran và sự hỗ trợ của nước này cho các nhóm vũ trang như Hamas và Hezbollah - hai mối quan ngại lớn khác của Mỹ - sẽ không được đưa vào đàm phán.
Ông Vance cho biết việc ngăn chặn Iran phát triển vũ khí hạt nhân hoặc khôi phục chương trình hạt nhân của nước này là những vấn đề quan trọng nhất, nhưng các quan chức Mỹ “chắc chắn kỳ vọng rằng, như một phần của thỏa thuận rộng hơn… Iran sẽ ngừng tài trợ cho các tổ chức khủng bố”. Ông chỉ ra một phần của bản ghi nhớ nói rằng Iran phải cam kết “hòa bình và ổn định khu vực”.
[CBSNews: Vance says U.S.-Iran memorandum of understanding is about 1.5 pages]