Nghiên cứu, dựa trên dữ liệu trong hơn ba thập niên, báo cáo rằng các giá trị tôn giáo của một quốc gia có thể đóng vai trò là “yếu tố bảo vệ” chống lại các vấn đề lo âu ở trẻ em và thanh thiếu niên.

Tessa Gervasini của hãng tin EWTNNews, trong bản tin ngày 9 tháng 8 năm 2026, cho biết như trên. Cô viết: Niềm tin tôn giáo trong xã hội có thể làm nhiều hơn là chỉ mang lại sự an ủi về tinh thần và hướng dẫn đạo đức; nó cũng có thể giúp bảo vệ chống lại các rối loạn lo âu, theo một nghiên cứu gần đây được công bố trên tạp chí Developmental Science.

Nghiên cứu được công bố vào tháng 3 đã tìm hiểu xem liệu có mối liên hệ nào giữa những giá trị mà xã hội coi trọng — chẳng hạn như sự độc lập và cộng đồng — và tỷ lệ rối loạn lo âu ở trẻ em và thanh thiếu niên trong hơn ba thập niên hay không.

Nghiên cứu của Leonard Konstantin Kulisch, Ana Lorena Domínguez Rojas, Silvia Schneider và Babett Voigt đã phân tích các hồ sơ và dữ liệu hiện có trong giai đoạn từ năm 1989 đến 2022 từ Khảo sát Giá trị Thế giới, Nghiên cứu Gánh nặng Bệnh tật Toàn cầu, Báo cáo Phát triển Con người và Nghiên cứu Tương lai của Gia đình và Phúc lợi Trẻ em.

Nghiên cứu cho thấy việc nhấn mạnh tới tính độc lập có liên quan đến tỷ lệ lo âu cao hơn ở các quốc gia “WEIRD” (Phương Tây, Có Giáo dục, Công nghiệp hóa, Giàu có, Dân chủ), trong khi việc nhấn mạnh hơn vào đức tin tôn giáo và sự phụ thuộc lẫn nhau tương quan với tỷ lệ rối loạn lo âu thấp hơn trên toàn cầu.

Nghiên cứu cũng cho thấy tầm quan trọng của đức tin tôn giáo trong quá trình xã hội hóa, và mối liên hệ của nó với sự phụ thuộc lẫn nhau, có liên quan đến tỷ lệ rối loạn lo âu thấp hơn ở 70 quốc gia được khảo sát.

Nghiên cứu này không so sánh người theo tôn giáo với người không theo tôn giáo hoặc so sánh các quốc gia cụ thể.

Mặc dù hiệu quả tác động không lớn, nghiên cứu đã chỉ ra rằng “ở những quốc gia mà việc nhấn mạnh vào đức tin tôn giáo trong nuôi dạy con cái giảm đi, thì mức độ lo âu ở thanh thiếu niên ăng lên”, Brandon Vaidyanathan, giáo sư xã hội học tại Đại học Công Giáo Hoa Kỳ, nói với EWTN News.

Sự khác biệt theo quốc gia

Ở các quốc gia WEIRD (Phương Tây, Có Giáo dục, Công nghiệp hóa, Giàu có, Dân chủ), các xã hội có chuẩn mực hướng tới sự độc lập có liên quan đến nhiều rối loạn lo âu hơn, nhưng phân tích không tìm thấy mối liên hệ đáng kể nào giữa các quốc gia không thuộc nhóm WEIRD.

Trong “các xã hội đang phát triển, sự chuyển dịch sang độc lập đi kèm với những lợi ích về tăng trưởng và chất lượng cuộc sống có thể bù đắp những tổn thất về tâm lý, nhưng ở các xã hội đã phát triển, nó có thể chỉ làm gia tăng cạnh tranh và áp lực thành tích”, Vaidyanathan giải thích.

“Sự khác biệt giữa các xã hội WEIRD và không thuộc nhóm WEIRD về phát hiện độc lập khá đáng lưu ý, và các tác giả cho rằng nó phụ thuộc vào giai đoạn phát triển”, Vaidyanathan nói.

“Nhưng tôn giáo mang tính phổ quát trong việc cung cấp những giá trị không phụ thuộc vào giai đoạn phát triển”, bao gồm “sự thuộc về, trật tự, ý nghĩa, mục đích, thói quen”.

Các yếu tố dự báo từ gia đình so với từ xã hội

Nghiên cứu cho thấy rằng việc xã hội hóa tôn giáo [religious socialization] có thể đóng vai trò là “yếu tố bảo vệ” chống lại các vấn đề lo âu ở trẻ em và thanh thiếu niên, điều này “quan trọng hơn nhiều ở bình diện cộng đồng so với bình diện cá nhân”, Vaidyanathan nói.

Đến mức dữ liệu của Hoa Kỳ cho thấy các chuẩn mực tôn giáo của xã hội dự đoán mức độ lo âu của trẻ em tốt hơn so với niềm tin của chính người mẹ.

“Tính sùng đạo của môi trường xã hội xung quanh là yếu tố dự báo mạnh mẽ hơn về mức độ lo âu của trẻ em so với đức tin của chính gia đình, cho thấy sự bảo vệ đến từ xã hội nhiều hơn là từ gia đình”, Vaidyanathan nói.

Yếu tố bảo vệ toàn cầu không phải là các giá trị cộng đồng nói chung mà là đức tin tôn giáo nói riêng, điều mà Vaidyanathan gọi là “xã hội học sách giáo khoa [textbook sociology]” về tôn giáo.

“Kể từ thời Durkheim, các nhà xã hội học đã chỉ ra rằng việc hòa nhập vào một cộng đồng đạo đức chung giúp các cá nhân tránh khỏi tình trạng vô chính phủ” hay “vô chuẩn mực”, ông nói.

“Ở những cộng đồng có chuẩn mực, sự gắn bó, nghĩa vụ, giới hạn rõ ràng… cá nhân không phải gánh vác gánh nặng tự mình sắp xếp cuộc sống — đó là nơi mà sự lo lắng xuất hiện.”

“Đó là lý do tại sao sự bảo vệ tập trung ở bình diện nhóm hơn là bình diện cá nhân hoặc gia đình, và đó là điều bị xói mòn trong một xã hội thế tục hóa,” ông nói.

Vaidyanathan cũng chỉ ra Peter Berger, một nhà xã hội học và nhà thần học Tin Lành, người đã đặt ra thuật ngữ “cấu trúc hợp lý [plausibility structure]”, đó là môi trường xã hội, văn hóa và định chế khiến cho một số giá trị hoặc tín ngưỡng tôn giáo nhất định có vẻ đáng tin và bình thường đối với một nhóm người.

Khái niệm nổi tiếng của Berger về ‘cấu trúc hợp lý’ giúp chúng ta hiểu rằng một khuôn khổ tôn giáo làm giảm sự lo lắng, chỉ khi xã hội xung quanh duy trì tính hợp lý của nó — khi cộng đồng xung quanh tiếp tục nói và sống như thể điều đó là đúng.”

“Khi điều đó thất bại, tôn giáo trở thành một trong nhiều lựa chọn và ngay cả sự tận tâm của một gia đình sùng đạo đối với đức tin của họ cũng không đủ để bảo vệ một đứa trẻ trong xã hội đó. Vì vậy, đây là lý do tại sao các chuẩn mực cộng đồng [hay] lòng sùng đạo lại quan trọng hơn nhiều so với niềm tin gia đình,” Vaidyanathan nói.