Ngày thứ ba trong chuyến tông du Pháp của Đức Thánh Cha bắt đầu vào lúc 9 giờ sáng với cuộc gặp gỡ Hội Đồng Giám Mục Pháp tại đền thánh Đức Mẹ Lộ Đức.
Pháp hiện có 224 Giám Mục bao gồm cả 120 vị đang coi sóc 101 giáo phận, tổng giáo phận và và các vị đã nghỉ hưu. Trong số đó, có 7 vị là Hồng Y.
Theo số liệu thống kê do Vatican công bố trước chuyến tông du của Đức Giáo Hoàng đến Pháp, số lượng giáo xứ ở Pháp đã giảm mạnh từ 38.391 vào năm 1980 xuống còn 10.925 vào năm 2024.
Số lượng linh mục giảm từ 38.876 xuống còn 12.590; số lượng nữ tu giảm từ 87.044 xuống còn 17.452; và số lượng lễ rửa tội giảm từ 513.501 xuống còn 186.165. Số lượng hôn nhân giảm mạnh từ 217.479 xuống còn 40.678.
Sự sụt giảm về số lượng chủng sinh, từ 1.278 xuống còn 1.075, không quá rõ rệt. Dân số Công Giáo của Pháp tăng từ 45.503.000 lên 49.720.000 trong giai đoạn từ năm 1980 đến năm 2024, ngay cả khi tỷ lệ người Công Giáo trong tổng dân số giảm từ 84,72% xuống còn 74,93%.
Trong diễn từ với các Giám Mục, Đức Thánh Cha nói:
Bằng cách này, các chư huynh đệ tiếp nối di sản đức tin mà anh em đã nhận được từ tổ tiên, bắt nguồn từ những thời kỳ đầu của công cuộc truyền giáo tại đất nước anh em. Thật vậy, lòng sùng kính Đức Mẹ đã bén rễ sâu sắc ở đây đến nỗi nước Pháp sớm được gọi là "Vương quốc của Đức Mẹ" (Đức Giáo Hoàng Piô XI, Tông thư Galliam, Ecclesiae Filiam Primogenitam, ngày 2 tháng 3 năm 1922). Mối liên kết đặc biệt giữa quốc gia các chư huynh đệ và Đức Trinh Nữ Maria đã được thể hiện một cách độc đáo khi nước Pháp được long trọng cung hiến cho Mẹ vào ngày 10 tháng 2 năm 1638, một hình ảnh tuyệt đẹp về điều đó mà tôi đã được chiêm ngưỡng tại Nhà thờ Đức Bà ở Paris hai ngày trước. Liên quan đến lời cam kết này, vị tiền nhiệm của tôi, Đức Giáo Hoàng Piô XI, đã tuyên bố Đức Mẹ Lên Trời là Thánh bổn mạng của nước Pháp (xem thêm ibid.).
Hành trình dài của lòng tin và sự dịu dàng với Đức Mẹ được thể hiện qua vô số những sự sùng kính và những lời cầu nguyện được đáp ứng — thường trong nước mắt — tại những nơi mang tên Mẹ: các thánh đường, các cuộc hành hương và các nhà thờ chính tòa. Hành trình này vẫn tiếp tục, bất chấp những trở ngại, và làm chứng cho đức tin sống động của dân Chúa được giao phó cho sự chăm sóc của anh em. Anh em thân mến, trước những thách thức to lớn của thời đại chúng ta, tôi khuyên anh em hãy thể hiện lòng can đảm, sự mạnh dạn và khả năng sáng tạo trong công tác truyền giáo. Đừng nản lòng trước những sai lầm, sự mâu thuẫn hay thậm chí là những vấp ngã đã đánh dấu lịch sử của dân tộc hành hương này. Hãy luôn can đảm thừa nhận những thiếu sót với lòng yêu mến chân lý và quyết tâm hàn gắn những vết thương bằng tình yêu thương của Người Mục Tử Nhân Lành, Đấng biết rõ chiên của mình và gọi tên từng con. Vì thế, hãy đứng dậy với niềm hy vọng, và đừng bao giờ mệt mỏi khi rao giảng Tin Mừng!
Lịch sử Giáo hội tại Pháp vô cùng phong phú. Trong việc xây dựng tương lai cho cộng đồng và đất nước của anh em, điều quan trọng là phải dựa vào lịch sử tươi đẹp và đầy thành quả của Giáo hội. Giáo hội quả thực đã chứng kiến và đóng góp vào sự hình thành tiệm tiến của quốc gia anh em. Ngày nay, Giáo hội vẫn là một phần quan trọng trong văn hóa, bản sắc và vai trò của Pháp trên thế giới. Vì lý do này, tiếng nói của Giáo hội hoàn toàn có quyền được lắng nghe trong không gian công cộng. Về bản chất, tiếng nói của Giáo hội mang tính tiên tri. Ngay cả khi không phải lúc nào cũng được hiểu đúng, tiếng nói của Giáo hội vẫn cần thiết. Ngay cả khi giáo huấn của Giáo hội không được tuân theo, đặc biệt là về những vấn đề thiết yếu liên quan đến nền tảng của nền văn minh, thì giáo huấn đó vẫn cần thiết. Đừng nghi ngờ điều này. Tôi biết về sự kiên định và lòng can đảm của anh em – như anh em đã thể hiện rõ ràng trong các cuộc tranh luận gần đây về vấn đề cuối đời – và tôi khuyến khích anh em hãy kiên trì, cùng với tất cả những người thiện chí cùng giữ vững những giá trị đó.
Hiện nay, anh em đang sống dưới một hình thức thế tục hóa đặc thù (laïcité), được sinh ra từ một lịch sử đầy biến động, nay đã hòa bình hơn, nhưng Giáo hội vẫn phải tranh đấu để có thể thực hiện sứ mệnh của mình. Sự cân bằng khó khăn lắm mới giành được này đang dần bị đặt dấu hỏi, như đang xảy ra ở những nơi khác trong thế giới phương Tây, nhưng điều đó không được khiến anh em bỏ cuộc. Tôi kêu gọi anh em hãy luôn cảnh giác trong việc bảo vệ tự do và quyền của Giáo hội để truyền bá Tin Mừng, giáo dục về tự do đích thực và thờ phượng công khai, để lòng bác ái được thể hiện rõ ràng nhân danh Chúa Giêsu Kitô.
Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã viết thư cho quý chư huynh đệ nhân dịp mở cửa lại Nhà thờ Đức Bà ở Paris: "Tôi mời gọi tất cả những người đã được rửa tội, những người sẽ vui mừng bước vào Nhà thờ này, hãy cảm nhận niềm tự hào chính đáng và khôi phục lại di sản đức tin của mình. Hỡi các tín hữu thân yêu của Paris và nước Pháp, ngôi nhà này, nơi Cha trên trời ngự, là của các con; các con là những viên đá sống động của nó. Những người đi trước các con trong đức tin đã xây dựng nó cho các con" (Thông điệp của Đức Giáo Hoàng Phanxicô nhân dịp mở cửa lại Nhà thờ Đức Bà ở Paris, ngày 7 tháng 12 năm 2024). Khuyến khích những người đã được rửa tội "khôi phục lại di sản đức tin của họ" giờ đây là một phần sứ mệnh của anh em với tư cách là các mục tử, khi anh em tìm kiếm sự đổi mới của Giáo hội tại Pháp.
Những gì Chúa đã trao phó cho anh em, những người Công Giáo nước Pháp, "trưởng nữ của Giáo hội", quả thật là quá đủ để khơi dậy lòng biết ơn. Chúng ta nghĩ đến sự kế thừa không gián đoạn của sự thánh thiện cho đến ngày nay; sự nở rộ của nghệ thuật, văn học và khoa học dưới sự soi dẫn của đức tin và sự tác động của Chúa Thánh Thần; sự nhận thức sâu sắc không thể đảo ngược về giá trị bất khả xâm phạm của con người, về phẩm giá của họ và nhu cầu bảo vệ nhân quyền và tự do; và, không kém phần quan trọng, động lực truyền giáo đáng chú ý đã đơm hoa kết trái đến tận cùng trái đất. Chính thế, Chúa Giêsu đã ban cho anh em rất nhiều, và trong tình yêu thương của Ngài, Ngài muốn ban cho anh em nhiều hơn nữa.
Đó là lý do tại sao, khi hướng về tương lai, Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã bổ sung thêm vào những lời tôi đã trích dẫn ở trên: "Mong rằng sự tái sinh của Giáo hội đáng ngưỡng mộ này sẽ là một dấu hiệu tiên tri về sự đổi mới của Giáo hội tại Pháp" (ibid.). Tôi cũng tin rằng thời điểm đã chín muồi cho nhiều người trong xã hội ta đang chờ đợi được nghe thông điệp tràn đầy hy vọng của Tin Mừng và nhìn thấy ánh sáng của Chúa Kitô phục sinh chiếu rọi trước mắt họ. Thông điệp hòa bình bắt nguồn từ Chúa Giêsu càng cần thiết hơn khi, ở Pháp cũng như ở những nơi khác tại phương Tây, chúng ta chứng kiến sự phân cực đáng lo ngại, sự suy giảm tình huynh đệ, tình thân ái và phẩm chất đời sống xã hội, và sự trỗi dậy của bạo lực, bất bình đẳng và nghèo đói. Đối mặt với những thách thức như vậy, lời hứa hão huyền về một thế giới không có Thiên Chúa, bị đẩy vào phạm vi riêng tư, và nơi mà sự trợ giúp của ân sủng Ngài được coi là không cần thiết cho việc "xây dựng xã hội trần thế", đã nhường chỗ cho sự vỡ mộng và mất phương hướng. Tuy nhiên, Chúa Giêsu đã cảnh báo rõ ràng các môn đệ của Ngài: "Ngoài Ta ra, các con chẳng làm được gì" (Ga 15:5).
Đặc biệt là giới trẻ nuôi dưỡng những khát vọng lớn lao. Lo lắng về tương lai và băn khoăn về tương lai, họ sẵn sàng làm việc với lòng can đảm và quảng đại cho tất cả những gì đẹp đẽ, chân thật và tốt lành. Hãy chỉ cho họ con đường Tin Mừng, con đường duy nhất chắc chắn – ngay cả khi nó đầy thử thách – con đường đã đơm hoa kết trái biết bao trên mảnh đất nước Pháp này. Hôm qua, tại Paris, chúng ta đã nói về dấu hiệu đáng khích lệ của giai đoạn dự tòng, hiện nay chủ yếu gồm những người trẻ tuổi. Đây là một ân sủng và niềm vui cho toàn thể dân Chúa. Điều quan trọng là anh em phải cẩn thận vun đắp ân sủng này, trên hết là bằng cách chào đón những người trẻ vào các cộng đồng sống động, thực hành bác ái và sống trong tình đoàn kết, và cung cấp sự đào tạo giáo lý vững chắc dựa trên Lời Chúa, là điều sẽ giúp họ giải đáp những thắc mắc và nghi ngờ của mình.
Để khơi dậy niềm hy vọng và tạo động lực mới cho sứ mệnh của Giáo hội tại Pháp, là điều mà tôi tha thiết mong muốn, chỉ có một "lộ trình" duy nhất, và đó luôn luôn là một: đó là làm cho Chúa Giêsu Kitô được biết đến và yêu mến một cách chân thành, nhiệt thành, hết lần này đến lần khác. Trong bối cảnh hiện nay, anh em đang phải đối mặt với một số thách thức lớn. Giáo dục là một vấn đề đặc biệt quan trọng. Thật đáng khen ngợi khi các Hội đồng của anh em đang xem xét vấn đề này kỹ lưỡng hơn. Giáo dục là một sứ mệnh đặc biệt rộng lớn, chạm đến nhiều lĩnh vực khác nhau của cuộc sống. Tôi chỉ muốn đề cập đến nền giáo dục Công Giáo, mà đặc điểm riêng biệt của nó hiện đang bị đặt câu hỏi. Thật tốt khi các trường Công Giáo rộng mở đón nhận những người không cùng đức tin với chúng ta. Sự chào đón rộng lượng này, tôn trọng tự do lương tâm của mỗi người, hứa hẹn mang lại nhiều lợi ích cho tất cả mọi người - cho xã hội và cho chính Giáo hội. Đồng thời, nền giáo dục Công Giáo không thể nào từ bỏ sứ mệnh giáo dục của mình, vốn tập trung vào Chúa Kitô và hướng tới sự phát triển toàn diện của con người trong tất cả các khía cạnh: tâm linh, văn hóa, trí tuệ, đạo đức và xã hội. Do đó, không ai nên ngạc nhiên khi mỗi trường Công Giáo đều cung cấp cơ hội để gặp gỡ Chúa Giêsu Kitô và nghe lời Ngài. Càng không nên để bất kỳ học sinh nào bị cô lập trong lớp học chỉ vì các em tin vào Chúa Giêsu.
Trong những năm gần đây, các chư huynh đệ đã kiên quyết đối mặt với tai họa đau lòng của việc lạm dụng trẻ em do các thành viên giáo sĩ hoặc trong bối cảnh giáo hội gây ra. Anh em đã có những biện pháp can đảm để đáp lại bằng cách lắng nghe, tìm kiếm sự thật, công lý, tha thứ và đền bù, và bằng một cam kết vững chắc đối với văn hóa phòng ngừa và bảo vệ chống lại những tội ác này. Tôi cảm ơn anh em vì những gì anh em đã làm, và tôi biết rằng đã có những thời điểm rất khó khăn đối với Hội đồng của anh em. Anh em phải tiếp tục con đường đã bắt đầu, duy trì sự cảnh giác cao độ. Đồng thời, các linh mục của anh em cần được hỗ trợ và khích lệ. Tôi biết rằng họ là đối tượng của sự chăm sóc đầy tình phụ tử của anh em. Hơn nữa, nếu muốn ơn gọi linh mục phát triển mạnh mẽ, các linh mục phải được mong muốn, chào đón và yêu mến một cách nhiệt thành, và bản sắc của họ với tư cách là những người được định hình theo Chúa Kitô cũng phải được dân Chúa hiểu rõ, vì niềm vui của Tin Mừng và sứ mệnh của nó.
Tôi cũng muốn đề cập đến sự suy giảm đáng buồn trong ơn gọi sống thánh hiến, đặc biệt là đời sống chiêm niệm. Tôi rất buồn khi biết tin về việc đóng cửa gần đây hoặc sắp xảy ra của các tu viện cổ kính và nổi tiếng, những nơi đã có ảnh hưởng sâu sắc trong suốt lịch sử. Hiến dâng cuộc đời mình để theo Chúa Giêsu trên con đường đầy thử thách như vậy đòi hỏi, bên cạnh ơn sủng, một sự quảng đại đặc biệt, một đức tin vững chắc, một đời sống nội tâm bền vững và một sự gần gũi đặc biệt với Ngài. Những điều kiện này thường được tìm thấy trong các gia đình Kitô giáo, do đó, các gia đình xứng đáng nhận được sự quan tâm và hỗ trợ lớn nhất. Việc làm sâu sắc và củng cố đời sống đức tin trong gia đình chắc chắn là chìa khóa để giải quyết nhiều cuộc khủng hoảng mà Giáo hội và xã hội đang phải đối mặt. Bởi vì chính trong gia đình mà chúng ta học cách sống chung với nhau, tôn trọng người khác, chấp nhận sự đa dạng, hỗ trợ lẫn nhau, quảng đại, cho đi cách tự do và đón nhận tinh thần hy sinh. Có lẽ đây là thách thức chính của chúng ta: làm sao để Chúa Giêsu sống trọn vẹn trong các gia đình của người Công Giáo Pháp và soi sáng họ bằng sự hiện diện của Ngài.
Ngoài những vấn đề này, một vấn đề khác có thể gây lo ngại về tương lai là vấn đề hiệp nhất. Về vấn đề này, cho phép tôi nhắc lại tầm quan trọng thiết yếu của việc các môn đệ Chúa Giêsu phải hiệp nhất trong tình yêu thương, như Chúa Giêsu đã cầu xin Cha Ngài: "để tất cả đều được hiệp nhất… hầu cho thế gian tin rằng Cha đã sai Con đến" (Ga 17:21). Giáo hội tại Pháp là một đàn chiên nhỏ phải tập hợp sức mạnh để thực hiện sứ mệnh. Sự chia rẽ về tư tưởng sẽ khiến chứng nhân của Giáo hội trở nên vô ích. Trong suốt lịch sử Giáo hội, luôn luôn có những căng thẳng, nhưng khi chúng nảy sinh, chúng cũng có thể giúp chúng ta trân trọng hơn nữa ơn ban của sự hiệp nhất. Sự hiệp nhất này không phải là sự đồng nhất đơn thuần, mà đúng hơn là cho phép mọi cảm nhận đích thực của Công Giáo hội tụ một cách tự nhiên trong một tuyên xưng đức tin chung, thông qua sự vâng phục các Mục tử hợp pháp và đặc biệt là Người kế vị Phêrô, là "nguồn mạch và nền tảng lâu dài và hữu hình của sự hiệp nhất cả về đức tin và hiệp thông" (Công đồng Vatican II, Hiến chế Tín lý Lumen Gentium, 18). Đây là một sự hiệp nhất năng động, được nuôi dưỡng bởi truyền thống của Giáo hội — từ các Giáo phụ đến Công đồng Vatican II — và bởi Huấn quyền hậu Công đồng. Đồng thời, đó là một sự hiệp nhất được làm giàu thêm thông qua đối thoại tương hỗ, bắt nguồn từ đức tin và được thể hiện theo phong cách hiệp hội mà chúng ta đã tìm cách làm sâu sắc thêm trong thời gian gần đây.
Anh em thân mến,
Giáo hội tại Pháp rất được Đức Giáo Hoàng yêu mến. Tôi muốn bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc trước sự nhiệt tình và niềm hy vọng mà tôi cảm nhận được mỗi khi nghĩ về các anh em.
dân Chúa tại đất nước của anh em được ban phước lành dồi dào với những cộng đồng huynh đệ nhiệt thành, mở lòng với thế giới; với những người trẻ nhiệt huyết tận tâm với vô số sáng kiến; và với một di sản nâng đỡ anh em nhưng cũng đặt lên vai anh em một trách nhiệm. Tôi tin chắc rằng Giáo hội tại Pháp sẽ tiếp tục nhiệt thành trong sứ mệnh rao giảng Chúa Giêsu Kitô và dẫn dắt mọi người yêu mến Người, để thế giới được sự sống (xem Ga 10:10).
Tôi xin phó thác Hội đồng Giám mục, các cộng đồng giáo phận và quốc gia của anh em cho sự che chở từ mẫu của Đức Mẹ Lộ Đức, và tôi hân hạnh ban cho anh em phép lành Tòa Thánh. Xin cảm ơn.
Source:Dicastery for Communication - Libreria Editrice Vaticana