BOÄ LEÃ XEÂ-RA-PHIM

Nhaân dòp giaùo phaän Nha Trang môû khoùa boài döôõng Thaùnh ca , chuùng toâi ñöôïc tieáp xuùc vôùi Ñöùc Cha Nguyeãn Vaên Hoøa, Giaùm muïc giaùo phaän, ñoàng thôøi laø Giaùm muïc ñaëc traùch Thaùnh nhaïc toaøn quoác. Ngaøi cho chuùng toâi bieát noäi dung khoùa boài döôõng, trong ñoù coù baøi chia seû cuûa ngaøi veà Boä leã Xeâ-ra-phim do ngaøi saùng taùc. Chuùng toâi xin ngaøi cho ñaêng laïi baøi chia seû ñoù trong Noäi san Haùt leân möøng Chuùa naøy.

1. . Thöa Ñöùc Cha, ñeán khi baét buoäc duøng baûn dòch môùi saùch leã
   Roâ-ma, coù coøn ñöôïc duøng boä leã Xeâ-ra-phim nöõa khoâng?
   - Sau khi nhaän ñöôïc caùc goùp yù veà baûn dòch môùi saùch leã Roâ-ma,UÛy Ban phuïng töï cuûa HÑGM/VN seõ hoaøn taát baûn dòch döï truø vaøo naêm 1999 hoaëc 2000. Khi ñoù vaãn coøn ñöôïc söû duïng boä leã Xeâ-ra-phim nhö hieän nay.
2. . Xin Ñöùc Cha cho bieát hoaøn caûnh ra ñôøi cuûa boä leã.
   - Boä leã Xeâ-ra-phim ra ñôøi vaøo naêm 1964 taïi giaùo xöù Chaùnh-Toøa Ñaø laït. Laáy teân Xeâ-ra-phim theo I-sai-a 6,2-3 :"Caùc thaàn Xeâ-ra-phim ñöùng chaàu...Caùc vò aáy ñoái ñaùp tung hoâ :"Thaùnh, Thaùnh, Chí Thaùnh, Ñöùc Chuùa caùc ñaïo binh laø Ñaáng Thaùnh, caû maët ñaát raïng ngôøi vinh quang Chuùa."
3. Coøn aâm-giai boä leã chaéc hôi ñaëc bieät ?
   - Noùi theo ngoân ngöõ aâm nhaïc hieän ñaïi, thì aâm giai boä leã ñöôïc vieát theo Reâ thöù (vôùi Si b ), thænh thoaûng bieán theå sang La thöù (vôùi Si n , khoâng duøng Sol # ). Caùc ca ñoaøn ñeàu coù dö khaû naêng ñeå haùt noát Si n . Vaäy maø thöïc teá laïi thaáy haàu heát caùc nôi, ca tröôûng cho haùt thaønh Si b . Caùc thaàn Xeâ-ra-phim nghe thaáy aét khoâng vui.
4. Vaø tieát taáu boä leã cuõng khaù ñaëc bieät ?
   - Boä leã duøng tieát taáu töï do theo kieåu bình ca, nghóa laø khoâng chia thaønh nhöõng oâ nhòp ñeàu ñaën (2/4; 3/4 hay C ...), nhöng duøng pha troän nhöõng ñôn vò 2 noát moùc. Vì theá khoâng ñöôïc ñieàu khieån theo kieåu nhòp 2/4, nhöng phaûi theo loái bình ca. Bình ca laø loaïi ca haùt baèng tieáng La-tinh duøng trong phuïng vuï cuõng coøn goïi laø ca gheâ-go-ri-a-noâ, vì Ñöùc Giaùo hoaøng Gheâ-go-ri-oâ Caû
   (+ 604) ñaõ coù coâng lôùn nhaát trong vieäc saùng taùc vaø thu thaäp caùc baøi ca naøy. Sôû dó ca gheâ-go-ri-a-noâ cuõng ñöôïc goïi laø bình ca vì ñoù laø nhöõng baøi ca nghieâm trang soát saéng. Caùc noát nhaïc dieãn tieán caùch khoan thai bình dò, raát thích hôïp vôùi nhöõng cöû ñoäng trang nghieâm cuûa phuïng vuï.

Ñôn vò thôøi gian nhoû nhaát laø noát moùc ñôn e chöù khoâng coù moùc ñoâi x v.v... nhö trong taân nhaïc. Ngöôøi ñieàu khieån haõy toân troïng tröôøng ñoä cuûa töøng noát nhaïc, nhaát laø khi gaëp ñôn vò 3 noát moùc.

Tieát taáu phaân nhòp ñeàu ñaën vaø tieát taáu töï do, moãi beân ñeàu coù nhöõng öu vaø khuyeát ñieåm. Öu ñieåm cuûa tieát taáu töï do laø traùnh ñöôïc caùi khuoân khoå ñeàu ñaën cuûa nhòp phaùch nhieàu khi trôû thaønh maùy moùc, ñeå coù theå töï do dieãn taû taâm hoàn.

Ngaøy nay nhieàu nhaïc vieän ñaõ ñöa moân bình ca vaøo chöông trình ñaøo taïo. Nhieàu ca tröôûng vaø nhaïc tröôûng muoán vöôït leân treân nhöõng chuyeån ñoäng ñeàu ñeàu cuûa ñoâi tay ñeå dieãn taû caùch töï do vaø soáng ñoäng theo kieåu bình ca.