Nhöõng Caâu Hoûi

CAÙC THOÂNG CAÙO 1/94,2/94,3/94 NOÙI GÌ ? (tieáp theo)

3. THOÂNG CAÙO 2/94 VEÀ VIEÄC CHUAÅN NHAÄN CAÙC BAØI CA :

Sau khi neâu leân 2 ñaëc tính caên baûn laø tính thaùnh thieän vaø tính ngheä thuaät, thoâng caùo gôïi yù moät soá ñieåm ñeå ngöôøi höõu traùch trong vieäc chuaån nhaän quan taâm (vaø dó nhieân cuõng raát höõu ích cho ngöôøi saùng taùc cuõng nhö ngöôøi theå hieän thaùnh nhaïc), veà phöông dieän AÂm nhaïc cuõng nhö Lôøi ca.

3.1 Caùc ñieåm quan troïng cuûa thoâng caùo

(I) Veà AÂM NHAÏC, caàn löu yù 4 phöông dieän laø Doøng ca (giai ñieäu), Tieát taáu, Hoøa aâm vaø Theå loaïi baøi thaùnh ca.

a) Doøng ca phaûi ñaûm baûo :

  • tính thaùnh thieän : doøng ca phaûi thích hôïp vôùi töøng loaïi hoaït ñoäng Phuïng vuï. (traùnh nhöõng neùt nhaïc laõng maïn uyû mò, coù tính caùch kòch tröôøng ; caám ñaët lôøi ca vaøo nhöõng baøi nhaïc ñôøi roài haùt trong Phuïng vuï, keå caû nhöõng baøi daân ca ; ñeå traùnh laàm laãn cho ngöôøi söû duïng, khi phaùt haønh, caàn xaùc ñònh roõ laø nhaïc duøng trong Phuïng vuï hay nhaïc duøng cho sinh hoaït khaùc, khoâng ñöôïc in hai loaïi trong cuøng moät saùch hay cuøng moät baêng nhaïc ...)
  • tính ngheä thuaät(aâm nhaïc thích hôïp vaø laøm taêng yù nghóa lôøi ca, nhöng vaãn ñôn sô, troâi chaûy)
  • tính daân toäc (caàn löu yù ñeán caùc daáu baèng traéc trong tieáng Vieät vaø thích öùng nhaïc daân toäc)

b) Tieát taáu cuõng phaûi goùp phaàn baûo ñaûm :

  • tính thaùnh thieän (giuùp doøng ca thích hôïp vôùi thaùnh nhaïc noùi chung vaø vôùi töøng hoaït ñoäng Phuïng vuï noùi rieâng ; Giaùo hoäi caám söû duïng caùc ñieäu nhaïc Jazz trong Phuïng vuï).
  • tính ngheä thuaät (baøy toû nieàm vui ñöôïc "nghi thöùc hoùa" phaàn naøo cho phuø hôïp vôùi baàu khí thaùnh thieâng cuõng nhö hôïp vôùi coäng ñoaøn ña daïng, goàm nhieàu thaønh phaàn ...)

c) Hoøa aâm ngoaøi vieäc goùp phaàn vôùi doøng ca vaø tieát taáu ñeå ñaït ñöôïc tính thaùnh thieän vaø ngheä thuaät, coøn phaûi baûo ñaûm :

  • tính daân toäc (nhöõng baøi ña aâm vieát theo nhaïc phaùp ñoàng-hoøa-omophonie nhö caùc baøi choral, phaûi traùnh nhöõng noát nhaïc laøm cho lôøi ca thaønh khaùc nghóa coù khi thaønh loá bòch)
  • tính thoâng ñaït (nhöõng baøi ña aâm vieát theo nhaïc phaùp ñoái aâm thì neân traùnh nhöõng gì caàu kyø phöùc taïp, khieán khoâng nghe roõ baûn vaên phuïng vuï)

d) Theå loaïi baøi thaùnh ca phaûi baûo ñaûm

  • tính thaùnh thieän (baøi haùt phaûi gaén lieàn chaët cheõ vôùi caùc hoaït ñoäng phuïng vuï khaùc nhau)
  • tính ngheä thuaät (duøng theå loaïi phuø hôïp ñeå dieãn taû ñöôïc töøng loaïi ñoäng-taùc-phuïng-vuï nhö khi tieán röôùc nhaäp leã, khi suy nieäm ñaùp ca, khi tung hoâ ñoái ñaùp ...)

(II) Veà LÔØI CA, caàn löu yù laø trong phuïng vuï, "Baûn vaên Phuïng vuï chi phoái aâm nhaïc chöù khoâng phaûi aâm nhaïc chi phoái baûn vaên Phuïng vuï"

a. Baûn vaên phuïng vuï

  • Nhöõng baûn vaên quan troïng caàn giöõ nguyeân (caùc lôøi nguyeän, kinh taï ôn, phaàn ñoái ñaùp giöõa chuû teá vaø coäng ñoaøn, Boä leã ...)
  • Nhöõng baûn vaên coù theå thích nghi, töùc thay ñoåi töø ngöõ hoaëc saép xeáp laïi (ca nhaäp leã, ñaùp ca, caâu xöôùng tröôùc Tin Möøng, ca daâng leã vaø ca hieäp leã). Nhöõng baøi loaïi naøy coøn coù theå ñöôïc thay theá baèng caùc baøi choïn trong tuyeån taäp ñaõ ñöôïc HÑGM chuaån nhaän.

b. Nhöõng baøi haùt thay theá : phaûi ñuùng vaø hay

Ñuùng ñeå baûo ñaûm :

  • tính thaùnh thieän (noäi dung ñuùng vôùi tín lyù coâng giaùo, hình thöùc hôïp vôùi tính caùch cuûa hoaït ñoäng phuïng vuï, vôùi khung caûnh leã nghi)
  • tính thoâng ñaït (ñuùng töø ngöõ, ñuùng vaên phaïm)

Hay ñeå baûo ñaûm :

  • tính ngheä thuaät (noäi dung hay, quyù nhaát laø trích trong Kinh thaùnh vaø nguoàn kinh phuïng vuï, vì töø ñoù gôïi leân nhöõng taâm tình ñaïo ñöùc thaâm saâu vaø ñích thöïc ; hình thöùc hay töùc coù giaù trò vaên chöông, nhaát laø thi ca ñeå hoøa hôïp vôùi aâm nhaïc ...)

3.2 Ñieåm caàn löu taâm hôn caû :

Baûn vaên phuïng vuï chi phoái aâm nhaïc :

Lôøi ca trong phuïng vuï chieám öu theá khoâng phaûi chæ trong khaâu theå hieän (trình taáu), maø caû trong khaâu saùng taùc. Ngöôøi chuaån nhaän, choïn löïa baøi haùt, caàn löu yù xem aâm nhaïc coù phuïc vuï lôøi ca hay "thoáng trò" lôøi ca. AÂm nhaïc phuïc vuï lôøi ca khi baûo ñaûm :

a) Chuyeån thoâng nguyeân veïn lôøi ca ñeán tai ngöôøi nghe, khoâng laøm treïo daáu gioïng trong giai ñieäu cuõng nhö trong caùc beø hoøa aâm, khoâng laøm roái lôøi ca trong loái vieát ñoái aâm. Ñieàu tröôùc tieân laø vaán ñeà thoâng ñaït : trong phuïng vuï lôøi ca caàn ñöôïc nghe roõ raøng, deã hieåu, thì môùi khôi daäy trong taâm hoàn tín höõu nhöõng taâm tình caàu nguyeän phuø hôïp. Vaø ñaây cuõng coøn laø vaán ñeà tính daân toäc : moãi daân toäc coù moät ngoân ngöõ rieâng, chính döïa treân ngoân ngöõ rieâng ñoù maø naûy sinh moät nhaïc ngöõ rieâng xöùng hôïp vôùi ngoân ngöõ daân toäc mình. Caùc baøi daân ca Vieät nam ñaõ cho ta moät maãu möïc veà vieäc toân troïng ngoân ngöõ daân toäc, choïn vieäc giöõ gìn baûn saéc rieâng cuûa ngoân ngöõ laøm goác, khoâng ñeå cho höùng aâm nhaïc phaù ñi veû ñeïp vaø neùt ñaëc tröng cuûa tieáng Vieät ña thanh, ñôn vaän. Traùi laïi ñaõ bieát xöû lyù ca-töø moät caùch taøi tình ñeå ñoái phoù vôùi söï boù buoäc cuûa daáu gioïng, baèng caùc thuû thuaät phong phuù hoùa lôøi ca (nhö ñieäp töø, ñieäp ngöõ, ñaûo töø, theâm tieáng ñeäm, tieáng loùt, tieáng ñöa hôi ...) Daân ca chæ coù giai ñieäu. Ñeán löôït chuùng ta muoán naâng giai ñieäu neân thaønh ña ñieäu hoaëc ña aâm ñoàng hoøa, chuùng ta phaûi "kieân trì tìm toøi, hy voïng seõ hình thaønh moät khoa hoøa aâm ñoäc ñaùo cho tieáng Vieät." (TC 2/94, soá 3c). Chính "caùi khoù" veà daáu gioïng seõ "laøm loù caùi khoân" veà nhaïc ngöõ. Chuùng ta phaûi choïn löïa. Khi choïn löïa aét phaûi coù hy sinh. (Ñaây chæ môùi noùi ñeán tính daân toäc cô baûn, chöa noùi ñeán baøi haùt coù aâm höôûng daân toäc theå hieän söï phaùt trieån cao hôn cuûa tính daân toäc trong aâm nhaïc).

Ñaây coù leõ laø laàn ñaàu tieân töø khi taân nhaïc ra ñôøi, môùi coù moät tieáng noùi chính thöùc ôû taàm möùc toaøn quoác veà vaán ñeà naøy trong Giaùo hoäi Vieät nam 1.

1 Caùc taùc giaû ôû thôøi kyø ñaàu cuûa TAÂN NHAÏC raát nhaïy caûm vôùi vaán ñeà daáu gioïng cuûa ngoân ngöõ daân toäc Vieät nam. Chaúng haïn, naêm 1951, lôøi môû ñaàu taäp MINH NHAÏC I (Meï Vieät Nam) vieát nhö sau : "Veà Hoøa aâm, tieáng Vieät laø tieáng coù daáu ; ñoù laø moät khoù khaên trong khi vieát nhaïc ; vì luùc doøng nhaïc ñang cao höùng laïi gaëp phaûi moät daáu traàm hay traùi laïi. Ñaøng khaùc, neáu gaëp daáu ngaõ hay daáu hoûi thì laïi phaûi 2,3 daáu nhaïc môùi dieãn ñuùng ñöôïc cao ñoä cuûa hai daáu hoûi, ngaõ ñoù. Nhö theá laø moät thieät thoøi cho hoøa aâm. Vì neáu lôøi ca chæ hôïp cho beø haùt treân cuøng, thì raát ngoä nghónh ñoái vôùi nhöõng beø haùt döôùi. Nhöng ñoù chæ laø moät thieät thoøi, chöù khoâng phaûi laø söï khoâng theå. Chuùng ta haõy thí nghieäm saùng kieán ñeå roài ñaây seõ ñöôïc thaáy nhöõng baøi hôïp xöôùng cuûa moät hoøa aâm phong phuù" (Thieän Baûn Ña minh, Haø noäi 1951)

b) Laøm taêng yù nghóa lôøi ca, hay noùi nhö caùc nhaø phoå nhaïc, "aâm nhaïc phaûi chaép caùnh cho thô". moät baøi haùt coù kyõ thuaät khoâng thoâi thì chöa ñuû. May ra noù coù theå thoâng baùo cho tai vaø trí ta moät ñieàu gì ñoù. Nhöng noù phaûi coù ngheä thuaät môùi ñaùnh ñoäng ñöôïc tim ta, môùi caûm hoùa ñöôïc loøng ta, môùi thaùnh hoùa ñöôïc con ngöôøi ta. Moät baøi coù ngheä thuaät laø baøi trong ñoù lôøi vaø nhaïc gaén boù vôùi nhau nhö hình vôùi boùng, nhöng vaãn toân troïng vò trí cuûa nhau, phaän vuï cuûa nhau. Nhaïc gaén boù vôùi lôøi ñeå laøm taêng theâm yù nghóa cuûa lôøi. Ngöôøi saùng taùc coá gaéng duøng caùc phöông tieän bieåu hieän khaùc nhau cuûa aâm nhaïc ñeå coát laøm sao yù nghóa lôøi ca ñöôïc thaám thía hôn, ñi saâu vaøo loøng ngöôøi hôn. Thaùnh nhaïc nhaèm toân vinh Thieân Chuùa vaø thaùnh hoùa tín höõu, cuõng raát caàn ngheä thuaät ñeå laøm troïn phaän vuï cuûa mình. (Coøn tieáp)

XUAÂN THAÛO

                                                Contact us : hiepthong@vietcatholic.net

                                      This site was created by Communio From Viet Nam
                                                  1998-1999 , All Rights Reserved. ®