HAÙT THAÙNH VÒNH

Ñöùc Cha Phaoloâ Nguyeãn Vaên Hoaøø
Giaùm muïc Giaùo phaän Nha Trang
Ñaëc traùch Thaùnh Nhaïc Thaùnh Ca  HÑGM Vieät Nam

1. Coâng duïng cuûa thaùnh vònh ñöôïc duøng nhö caùc baûn thaùnh ca, nhö nhöõng lôøi caàu nguyeän trong phuïng vuï vaø khi caàu nguyeän rieâng, duøng laøm baøi ñoïc trong phuïng vuï nhö nhieàu saùch Thaùnh kinh khaùc. Sau theá kyû II, nhieàu giaùm muïc cho thu tuyeån caùc baøi ca thaùnh vònh ñeå giöõ vöõng ñöùc tin coâng giaùo tröôùc söï lan traøn cuûa nhieàu baøi haùt laïc giaùo. Ngoaøi ra, nhieàu caâu thaùnh vònh laø nhöõng lôøi tieân baùo veà Chuùa Ki-toâ (Mt 26,27 ; Lc 23,24).
2. Caùch haùt thaùnh vònh : ngay töø thôøi sô khai Giaùo hoäi ñaõ söû duïng trong phuïng vuï 3 caùch haùt thaùnh vònh : thaùnh vònh ñaùp ca, thaùnh vònh ñoái ca, thaùnh vònh ñôn thuaàn.
3. Thaùnh vònh ñaùp ca

1. Goïi theá, laø vì cöù sau moät hoaëc hai caâu thaùnh vònh do moät ca vieân haùt thì coäng ñoaøn ñaùp laïi baèng moät caâu vaén nhö kieåu moät ñieäp khuùc vaø goïi laø ñaùp ca. Coù khi caâu ñaùp laøm neân veá hai cuûa caâu thaùnh vònh. Thí duï Tv 135 : "Muoân ngaøn ñôøi Chuùa vaãn troïn tình thöông". Hình thöùc naøy ñöôïc söû duïng raát sôùm trong Giaùo Hoäi, vì tính caùch ñôn giaûn, tieän lôïi. Daân chuùng thöôøng khoâng coù saùch, laïi khoâng thuoäc loøng thaùnh vònh, nhöng hoï luoân coù theå thuoäc moät ñieäp khuùc ngaén. Caâu haùt thaùnh vònh cuûa ca vieân (khoâng nhaát thieát phaûi laø ca só) cuõng theo moät loái ñôn giaûn : vöøa nhö haùt vöøa nhö ñoïc, ñeå thích hôïp vôùi moät thôøi ñieåm : moïi ngöôøi ngoài nghe vaø suy nieäm, thænh thoaûng laïi tham döï baèng moät caâu ñieäp ca.
2. Nhöng nhieàu ca vieân laïi laø ca só, hoï öa troå taøi ngaân nga theâm nhieàu noát hoa myõ, khieán khoâng ñuû giôø haùt caùc caâu thaùnh vònh, vì theá daàn daàn hoï bôùt soá caâu cho ñeán khi chæ coøn moät caâu thaùnh vònh (xem caùc Graduale trong Paroissien romain). Tình traïng naøy keùo daøi cho ñeán khi ban haønh saùch leã roâ-ma (1969) cuøng vôùi boä saùch baøi ñoïc (1970). Töø ñaây ñaùp ca laïi xuaát hieän vôùi nhieàu caâu ñöôïc choïn trong moät thaùnh vònh.
3. Ñaùp laïi lôøi Chuùa : Xeùt veà phöông dieän aâm nhaïc thì thaùnh vònh ñaùp ca laø hình thöùc haùt thaùnh vònh trong ñoù coäng ñoaøn haùt ñieäp khuùc ñaùp laïi caâu thaùnh vònh do ca vieân haùt. Nhöng xeùt theo yù nghóa phuïng vuï thì taäp theå thaùnh vònh vaø ñieäp khuùc naøy laïi laø lôøi coäng ñoaøn ñaùp traû lôøi Chuùa maø hoï vöøa nghe trong baøi ñoïc. Thieát töôûng khía caïnh naøy quan troïng hôn.

Caùc baøi ca nhaäp leã, ca daâng leã vaø ca hieäp leã nhaèm muïc ñích söû duïng keøm theo moät ñoäng taùc phuïng vuï (röôùc chuû teá vaøo, röôùc ñoaøn ngöôøi daâng cuûa leã, röôùc giaùo daân leân ñoùn nhaän Mình Thaùnh Chuùa). Trong caùc tröôøng hôïp naøy, ñoäng taùc phuïng vuï laø chính, baøi haùt laø phuï. Nhöng khi haùt thaùnh vònh ñaùp ca, khoâng ai laøm ñoäng taùc gì caû, moïi ngöôøi ngoài yeân laéng nghe, ôû ñaây baøi haùt laø chính. Vì theá, neân taäp cho coäng ñoaøn haùt ñaùp ca tröôùc khi taäp caùc ñoái ca.

4. Dieãn tieán khi haùt thaùnh vònh ñaùp ca. Theo leõ thöôøng thì khi haùt ñaùp ca, khôûi ñaàu ca vieân xöôùng moät hay hai caâu thaùnh vònh roài coäng ñoaøn môùi ñaùp. Nhöng trong thöïc haønh thì caùch haùt naøy gaëp nhieàu baát tieän, duø coù vieát caâu ñaùp leân baûng thì cuõng ít ngöôøi thaáy roõ ñeå ñoïc phöông chi laø ñeå haùt. Coäng ñoaøn seõ khoù maø baét vaøo ñieäp khuùc, neáu khoâng coù ai ñoïc tröôùc hay haùt tröôùc cho moät laàn. Vì theá, ngay töø theá kyû VIII, saùch leã nghi roâ-ma ñaõ chæ ñònh caùch haùt :

• ca vieân haùt caâu ñaùp roài ca ñoaøn laëp laïi caâu ñaùp,
• ca vieân haùt caâu thaùnh vònh 1, ca ñoaøn laëp laïi caâu ñaùp v.v... (xem Righetti, Storia liturgia III Ancora 1/56, trang 249). Pius Parsch trong cuoán Sainte Messe expliqueùe dans son histoire et sa liturgie - Bruges 1950 trang 106 cuõng chuû tröông neân theo caùch haùt noùi treân.