Thaùnh Ca Phuïng Vuï


NHÔÙ MAÕI VINH HAÏNH (1931-1996)

CAÂY HÖÔNG NAM TREÂN NUÙI

1. 

Coù leõ, vaâng toâi chæ ñöôïc pheùp "môû" ñaàu caâu chuyeän nhö theá thoâi, veà linh muïc nhaïc só Vinh Haïnh. Bôûi vì, ngay sau khi trang môû ñaàu cuûa lôùp ngöôøi tieàn phong ñi khai phaù nhö Ñöùc cha Dom. Hoà Ngoïc Caån, Cha Giuse Nguyeãn vaên Thích, Cha Phaoloâ Quyù, Cha Phaoloâ Ñaït, vaø ñaëc bieät ngay sau nhöõng teân tuoåi ñaøn anh nhö Huøng Laân, Haûi Linh, Hoaøi Ñöùc, Phöông Linh thì laøng thaùnh nhaïc - thaùnh ca Vieät Nam ñaõ sôùm tieáp nhaän moät "con chim laï" mang teân Vinh Haïnh. Nhö moät hieän töôïng, nhö moät boâng hoa hieám quyù ñaõ ñeå laïi nhieàu höông saéc khoù phai môø. Tieác thay giöõa thôøi ñieåm ì aàm binh ñao aáy, coù nghóa gì moät ngoøi buùt, moät cung baäc, moät tieáng ñaøn, cho duø laø taøi hoa ? Vinh Haïnh ôû ñuùng "ñieåm rôi" aáy. Cho neân söï vaéng maët, söï ra ñi thaàm laëng cuûa ngöôøi nhaïc só boång hoùa ra xa laï ! caâu truyeän 30 naêm qua (1966-1996) töôûng ñaõ laéng xuoáng, queân ñi giöõa doøng ñôøi ngoån ngang traêm moái. Maáy ai traùch maây troâi, beøo daït nhæ ? laø moät keû haäu sinh ñaõ coù laàn môû mieäng haùt vaø rung leân moät nhòp daây tô loøng mình vôùi Vinh Haïnh, cho pheùp toâi - baét chöôùc ngöôøi xöa – raåy moät gioït nöôùc, thaép moät voøng höông, ñeå goïi laø "troâng ra ngoïn coû laù caây. Thaáy hiu hiu gioù thì hay... Ngöôøi veà" vaäy.

 

2. 

Chuyeän ôn goïi, ñôøi tu, Linh muïc ôû beân Taây beân Myõ theá naøo, toâi chöa roõ. Chöù ôû Vieät Nam ta trong khung caûnh laøng xaõ cuûa caùc Coäng ñoaøn, ôû trong töøng gia ñình Kitoâ giaùo, toâi ñöôïc bieát khaù chi li. Thaäm chí khoù tin, khoâng tin ñöôïc, neáu khoâng gaàn thaân quen nhö ngöôøi trong nhaø. Vaâng, laï laém xöa Chuùa chæ goïi hai ba anh em xoùm chaøi ôû Ga-li-leâ. Ñaøng naøy caû nhaø ba, boán, naêm saùu anh chò em cuøng ruû nhau ñi tu heát, daâng mình vaøo "nhaø thaày, nhaø phöôùc" heát trôn heát troïi. Ngöôøi Haø Noäi, Buøi Chu, Phaùt Dieäm, Vónh Long, Hueá ... aét raønh chuyeän naøy hôn toâi. Xin mieãn baøn. Trong khuoân khoå baøi naøy toâi chæ muoán noùi rieâng ñeán "anh-em-nhaø-hoï-Traàn Phuùc" ôû Phaùt Dieäm. Phuùc thay loøng ñaõ cöu mang ! Chuyeän keå raèng Giuse Traàn Phuùc Haïnh (Vinh Haïnh) laø ngöôøi con thöù saùu trong moät gia ñình 12 anh em, trong ñoù coù tôùi naêm ngöôøi ñi tu : Cha Roch Traàn Phuùc Long, Cha Louis Traàn Phuùc Vî, Cha Giuse Traàn Phuùc Haïnh, Cha Albert Traàn Phuùc Nhaân, Nöõ tu Catherine Kim Baûo (doøng Phaoloâ Thieän Baûn). Thuôû nhoû Vinh Haïnh hoïc ôû Kieán An (Vónh Yeân); sau leân Tam Ñaûo vaøo hoïc ôû tröôøng Albert Sarraut. Naêm 1946, Vinh Haïnh nhaäp Tieåu chuûng vieän Phuùc Nhaïc. Töø naêm 1955-1961 hoïc taïi caùc Ñaïi chuûng vieän Xuaân Bích, Phaùt Dieäm vaø Leâ Baûo Tònh. Naêm 1961, sau khi thuï phong linh muïc, cha phuï traùch giaûng daïy ôû Tieåu chuûng vieän Phao-loâ cuûa giaùo phaän Phaùt Dieäm mieàn Nam, ôû Phuù Nhuaän. Chính trong thôøi gian laøm cha giaùo naøy, taøi naêng veà aâm nhaïc cuûa cha ñaõ chôùm nôû ngay töø thôøi coøn hoïc ôû Tieåu chuûng vieän nay coù ñieàu kieän ñeå trau doài vaø phaùt huy, töøng böôùc khaúng ñònh choã ñöùng, chinh phuïc giôùi thöôûng ngoaïn trong laøng thaùnh nhaïc Vieät Nam. Neáu toâi nghó khoâng laàm thì vaøo thôøi ñieåm cuûa thaäp nieân 1960-1970 naøy, ñôøi soáng ñöùc tin, loøng ñaïo cuûa ngöôøi Kitoâ giaùo Vieät Nam noùi chung vaø ñôøi soáng thaùnh nhaïc - thaùnh ca VN noùi rieâng ñaõ khôûi saéc, ñaõ böôùc sang moät khuùc reõ voâ cuøng quan troïng. Söï ngaãu höùng naëng veà caûm tính vaø ñoâi khi cöôøng ñieäu - neáu coù - cuõng ñaõ ñoùng xong vai troø chöùc naêng trong moät chöøng möïc nhaát ñònh. Moät söùc soáng môùi coù coäi reã saâu hôn, moät phong caùch baøi baûn, chöõng chaïc hôn, khôi gôïi caûm höùng töø chính nguoàn maïch "lôøi haèng soáng" cuûa thaùnh vònh, thaùnh kinh ñaõ thöïc söï ra ñôøi, ngöï trò vaø ñöôïc noàng nhieät ñoùn nhaän. Söï chuyeån ñoåi theo ñònh höôùng naøy, theo toâi troäm nghó, tröôùc heát do thaàn khí cuûa thaùnh linh taùc ñoäng qua nhöõng caùnh cöûa môùi khai môû thoâng thoaùng cuûa "bieán coá" Coâng Ñoàng Vaticano II, qua söï ñaàu tö ñuùng möùc cuûa caùc baäc beà treân khi gôûi moät soá taøi naêng treû tieáp caän vôùi caùc trung taâm aâm nhaïc chính quy ôû Roâma, Paris. Cuõng khoâng theå loaïi tröø moät ñoäng cô khaùc, laø söï thuùc baùch khaån thieát veà nhu caàu "soáng ñaïo" xuaát phaùt töø daân chuùa ñang vöôn vai lôùn leân. Ñaõ thaáy haøng loaït nhöõng tuyeån taäp thaùnh ca, phuïng vuï, ñaõ thaáy traêm hoa ñua nôû cuûa nhöõng nhaïc ñoaøn, ca ñoaøn, tröôøng lôùp. Beân caïnh chuøm sao baéc ñaåu goàm Huøng Laân, Tieán Duõng, nhaïc ñoaøn Leâ Baûo Tònh, Haûi Linh, Ngoâ Duy Linh, Ñinh Quang Tònh, Huyeàn Linh..., ñaõ thaáy moïc leân nhöõng ngoâi sao laï, mau maén ñaõ toûa thaønh moät daûi Thieân haø röïc saùng. Toâi muoán noùi ñeán nhöõng Vinh Haïnh, Hoaøng Kim, Kim Long, Thaønh Taâm, Phaïm Lieân Huøng, Vieát Chung, Dao Kim, Xuaân Thaûo, Haûi Trieàu... cuøng lôùp veà sau maø trí toâi khoâng nhôù heát.

 

3. 

Laø "keû ngoaïi ñaïo" vaø chæ daùm "ngoài ñoàng" ôû beân rìa chieác chieáu caïp ñieàu cuûa thaùnh nhaïc - thaùnh ca söï hieåu bieát vaø nhìn nhaän cuûa toâi veà linh muïc nhaïc só Vinh Haïnh chaéc chaén haïn heïp vaø chuû quan khoâng traùnh khoûi. Chæ coù moät ñieàu khoâng sôï sai laàm laø noùi leân vaøi ba caûm nhaän thoâ thieån cuûa mình, nhö moät tri aân, moät ñoàng ñieäu vôùi Vinh Haïnh, ngöôøi ñaõ ñem ñeán coõi loøng khoâ khan nguoäi laïnh cuûa toâi nhöõng khoaûnh khaéc thaùnh thieâng, nhöõng gaëp gôõ daït daøo maø ñôøi thöôøng ñaõ mang ñi maát. Bôûi vì cho ñeán nay treân doïc con ñöôøng, tröïc tieáp hay giaùn tieáp maø toâi ñaõ ñi qua, vôùi ca ñoaøn Truøng Döông cuûa Sinh Vieân Coâng Giaùo Saøi goøn hay nhöõng buoåi trình dieãn thaùnh ca ôû caáp giaùo haït, giaùo phaän ôû caùi ñaát Saøi goøn naøy, toâi vaãn nhôù "coù moät Vinh Haïnh" vaø moät choã rieâng trong "nhaïc Vinh Haïnh". Laøm sao toâi queân ñöôïc dö vang ngaøy naøo caát leân "Kìa ai rong ruoåi ñöôøng gioù buïi", "Giôø ñaây haïnh phuùc ñoäc nhaát ñôøi con", "Xin cho lôøi con nguyeän caàu" hoaëc "Meï trieån döông nhö caây höông nam treân nuùi Libano..."v.v. Maõi sau naøy thaät tình côø toâi gaëp laïi nhöõng taùc phaåm ñoù cuøng nhieàu baûn thaùnh ca giaù trò khaùc vaø qui tuï trong tuyeån taäp rieâng, mang teân "Höông thaùnh kinh". Ba möôi laêm tuoåi ñôøi vaø naêm naêm linh muïc, toâi nghó linh muïc nhaïc só Vinh Haïnh ñi sôùm, sôùm quaù chaêng ? Söï nghieäp vaø taøi naêng ñaõ roä leân vaø ñang chín tôùi. AÁy theá maø ngöôøi anh em linh muïc nhaïc só ñaõ voäi vaõ lìa boû coõi ñôøi, chia tay chuùng ta. Toâi chôït nhôù Vuõ Troïng Phuïng, Nam Cao, Haøn Maëc Töû vaø Ñaëng Theá Phong, nhöõng "nöûa chöøng xuaân thoaét gaõy caønh thieâng höông !" maø ngaäm nguøi. Song, mieäng ñôøi thì cöù baûo laø "taøi töû ña truaân". Rieâng toâi, hoâm nay trong moät ngaøy ñaàu thaùng 3 kính thaùnh Giuse, laïi nghó khaùc. Bieát ñaâu, vaâng bieát ñaâu vò thaùnh ñaõ goùp coâng nuoâi vaø goùp caâu haùt ñieäu hoø, ru Ñöùc Kitoâ khoân lôùn kia ñaõ ñeán thaêm vaø "röôùc" cha ñi ñem theo cung baäc cuûa cha ñeå hoøa nhaäp vaøo baûn ñaïi hôïp xöôùng ngôïi ca Thieân Chuùa treân coõi phuùc vónh haèng ?

Thaùng 3.1996

Leâ Ñình Baûng

   


 

This site was created by COMMUNIO FROM VIETNAM

© 1998 - 2000, All Rights Reserved.