| TÖØ NHÖÕNG TRANH LUAÄN
VEÀ YEÁU TOÁ LÔØI CA TRONG MOÄT TAÙC PHAÅM THAÙNH NHAÏC DUØNG TRONG PHUÏNG
VUÏ
Tình hình Thaùnh nhaïc cuûa Giaùo hoäi Vieät Nam cuõng nhö cuûa töøng giaùo phaän, ñang daàn ñi vaøo höôùng phaùt trieån tích cöïc veà toå chöùc vaø hoaït ñoäng, nhôø nhöõng höôùng daãn chính thöùc vaø söï hoã trôï cuï theå töø phía Giaùo quyeàn, cuõng nhö do noã löïc hoïc hoûi vaø saùng taïo ñaùng khích leä cuûa nhöõng taäp theå vaø caù nhaân ñang daán thaân cho neàn Thaùnh nhaïc Vieät Nam. Tuy nhieân, ñaây ñoù khoâng thieáu nhöõng tranh luaän treân bình dieän thöïc haønh, nhö vaán ñeà aùp duïng caùc CHÆ THÒ cuûa Giaùo hoäi, ñöôøng höôùng saùng taùc caùc baøi thaùnh ca duøng trong phuïng vuï, noäi dung caùc baøi thaùnh ca aáy, v.v... ÔÛ ñaây, ngöôøi vieát xin ñeà caäp ñeán "yeáu toá lôøi ca trong moät taùc phaåm Thaùnh nhaïc duøng trong phuïng vuï", xem ra vaãn coøn moät soá tranh luaän. Chuùng khôûi ñi töø moät soá ngöôøi, hoaëc chöa ñöôïc bieát ñeán caùc chæ thò cuûa Giaùo quyeàn, hoaëc hieåu chöa thaáu ñaùo caùc chæ thò treân, hoaëc vì coøn vöôùng maéc moät quan nieäm rieâng naøo ñoù, maø ñaõ voâ hình trung gaây neân moät quan heä caêng thaúng giöõa hoï vaø nhöõng ngöôøi ñang laøm coâng taùc thaùnh nhaïc. Töôûng cuõng neân ñeà ra ñaây moät soá quan nieäm ñaëc thuø hình thaønh neân cuoäc tranh luaän veà "lôøi ca trong taùc phaåm thaùnh nhaïc duøng trong phuïng vuï", ñeå chuùng ta cuøng suy nghó. I. QUAN NIEÄM "NEÄ CHÖÕ ÑOÛ" (xin ñöôïc pheùp taïm goïi nhö vaäy) Cho raèng : Vì trong Huaán thò thöù 3 veà "AÂm nhaïc trong phuïng vuï" ñaõ daïy : "Caùc baûn vaên phuïng vuï do Giaùo Hoäi soaïn thaûo caàn phaûi ñöôïc söû duïng moät caùch heát söùc kính caån. Vì theá, khoâng ai ñöôïc töï yù huûy boû, baøy ñaët theâm bôùt hay thay ñoåi gì !, cho neân khoâng ai ñöôïc pheùp söûa töø, ñoåi caâu, ñaûo chöõ v.v... treân caùc baûn dòch phuïng vuï ñöôïc pheâ chuaån. Quan nieäm naøy ñuùng khi nhaïc só "deät nhaïc" cho caùc BAÛN VAÊN PHUÏNG VUÏ COÁ ÑÒNH. Nhöng seõ khoâng ñuùng cho vieäc "aâm nhaïc hoùa" caùc BAÛN VAÊN PHUÏNG VUÏ ÑÖÔÏC THÍCH NGHI. Söï phaân bieät naøy vaø nhöõng chæ thò keøm theo cuûa Giaùo quyeàn, ñöôïc trình baøy roõ raøng trong THOÂNG CAÙO SOÁ 2/ cuûa BAN THAÙNH NHAÏC thuoäc HÑGMVN. Nhöõng baûn vaên ñöôïc Boä phuïng töï cho thích nghi, theo nghóa ñöôïc pheùp thay ñoåi töø ngöõ hoaëc saép xeáp laïi, goàm nhöõng baûn vaên cuûa ca nhaäp leã, ñaùp ca, caâu xöôùng tröôùc Tin Möøng, ca daâng leã vaø ca hieäp leã. Dó nhieân, söï thích nghi ñöôïc cho pheùp nhaèm ñaùp öùng nhu caàu saùng taùc aâm nhaïc vaø tinh thaàn ngoân ngöõ. II. QUAN NIEÄM "NEÄ TRÌNH DIEÃN" Cho raèng : Phuïng vuï laø vieäc kính thôø troïn veïn, ñaày ñuû, chính thöùc cuûa Giaùo Hoäi. Vì theá, nhöõng baøi thaùnh ca duøng trong phuïng vuï phaûi thaät caàu kyø veà hoøa aâm, lôøi ca phaûi giaøu chaát thô, nhieàu kòch tính, gaây aán töôïng ñoái vôùi coäng ñoaøn Daân Chuùa. Nhö vaäy, ca ñoaøn caàn trình taáu caøng nhieàu thaùnh ca hôïp xöôùng caøng toát, caøng lónh xöôùng nhieàu caøng hay, nhaïc cuï caøng rình rang caøng tuyeät... Nhö theá, vieäc toân thôø môùi long troïng, hoà hôûi vaø xöùng ñaùng. Quan nieäm nhö treân laø khoâng phuø hôïp vôùi THOÂNG ÑIEÄP veà THAÙNH NHAÏC cuûa Ñöùc Pi-oâ XII (25-12-1955), coù ñoaïn vieát : Muoán cho coäng ñoaøn Ki-toâ höõu ñöôïc theâm phong phuù vaø lôïi ích veà ñöôøng thieâng lieâng, thì nhöõng baøi haùt phuïng vuï phaûi söû duïng moät ngoân ngöõ trong saùng vaø moät giai ñieäu ñôn sô, traùnh nhöõng lôøi ca daøi doøng voâ nghóa ; cuõng khoâng saùt vôùi HUAÁN THÒ veà Thaùnh nhaïc vaø phuïng vuï, Ch. 3, soá 2, P.c coù baøn : phaûi aân caàn coå ñoäng vaø giôùi thieäu caùc ca khuùc bình daân toân giaùo vaø naâng cao taâm hoàn tín höõu... Nhöng muoán ñaït ñöôïc muïc ñích naøy, caùc ca khuùc aáy phaûi hoaøn toaøn phuø hôïp vôùi giaùo lyù coâng giaùo, phaûi duøng moät thöù ngoân ngöõ deã hieåu, moät loaïi aâm nhaïc ñôn sô... traùnh nhöõng lôøi leõ röôøm raø, nhöõng caâu vaên keâu maø troáng roãng. Trong Huaán thò thöù 3 nhaèm aùp duïng Hieán cheá Muïc vuï, ñaõ daïy :" Xin caùc baïn (Ca ñoaøn) cuõng ñöøng queân caùc nhu caàu veà nghi thöùc vaø caùc ñoøi hoûi cuûa Coäng ñoaøn. Ñöøng rôi vaøo thoùi chæ öa thöôûng thöùc ngheä thuaät cho khoaùi tai." III. QUAN NIEÄM "NEÄ KYÕ THUAÄT" Cho raèng : Ñaõ goïi laø thaùnh nhaïc, thì yeáu toá aâm nhaïc phaûi laø phöông tieän chính ñeå dieãn taû noäi dung baûn vaên phuïng vuï. Nhö vaäy, caùc baøi haùt duøng trong phuïng vuï neáu chæ cho pheùp "deät nhaïc" daàu laø "deät nhaïc" caùc baûn vaên ñöôïc thích öùng thì nhaïc höùng khoù ñeán vôùi nhaïc só, khoâng deã daøng ña daïng hoùa caùc aâm hình ngheä thuaät, aâm nhaïc tuø tuùng eùp theo lôøi ca, taùc phaåm trôû neân xô cöùng, goø boù... Caàn phaûi öu tieân saùng taùc phaàn aâm nhaïc cho hoaøn chænh, lôøi ca theo ñoù maø cheâm vaøo cho nhuaàn nhuyeãn vôùi nhaïc laø ñöôïc. Ñeå goùp yù cho quan nieäm treân, xin tröng Thoâng caùo soá 3/94 : "Tröôùc tieân, neân nhôù raèng : Trong phuïng vuï, baûn vaên chi phoái aâm nhaïc, chöù khoâng phaûi ngöôïc laïi. Ñoù laø luaät chung." Tuy nhieân Giaùo Hoäi khoâng thieáu khoân ngoan ñeå môû ra cho caùc nhaïc só moät con ñöôøng saùng taïo qua Thoâng caùo soá 2/94. Ñeå toùm laïi, chuùng ta neân coù cuøng nhöõng thao thöùc nhö sau :
|
|
 |