Ñieåm khaùc bieät coát yeáu giöõa bí tích vaø phuïng vuï laø ôû choã moät beân nhaèm thaùnh hoùa con ngöôøi, moät beân nhaèm thôø phöôïng, toân vinh Thieân Chuùa. vì theá, thieát töôûng neân ñeà caäp ñeán vai troø thaùnh hoùa cuûa bí tích vaø toân thôø Thieân Chuùa cuûa phuïng vuï, nhaèm laøm noåi baät ñieåm khaùc bieät coát yeáu giöõa ñoâi beân, döïa vaøo hai ñoäng taùc ñi ngöôïc chieàu vôùi nhau cuûa bí tích vaø phuïng vuï.

Quaû vaäy, ñoäng taùc cuûa phuïng vuï ñi töø phía con ngöôøi leân tôùi Thieân Chuùa coøn ñoäng taùc cuûa bí tích thì laïi töø phía Thieân Chuùa ñeán vôùi con ngöôøi.

Phuïng vuï laø caùch theá con ngöôøi duøng ñeå baøy toû loøng meán yeâu thaàn phuïc cuûa mình ñoái vôùi Thieân Chuùa nhö moät thoï taïo ñoái vôùi Ñaáng Taïo hoùa, laø lôøi caàu nguyeän cuûa con ngöôøi ñi ñeán gaëp gôõ Thieân Chuùa, laø leã daâng hieán toaøn thaân vôùi taát caû hieän höõu vaø sôû höõu cuûa mình cho Thieân Chuùa. Noùi toùm laïi, phuïng vuï laø vieäc kính thôø vaø chính thöùc cuûa Giaùo hoäi daâng leân Thieân Chuùa.

Coøn traùi laïi, bí tích laø ñoäng taùc töø phía Thieân Chuùa ñeán vôùi con ngöôøi ; Thieân Chuùa duøng caùc bí tích ñeå thoâng ban aân suûng vaø chính söùc soáng cuûa Ngöôøi cho chuùng ta hay noùi khaùc ñi, bí tích laø phöông tieän Thieân Chuùa duøng ñeå thaùnh hoùa con ngöôøi.

Thöïc ra, theá ngöôïc chieàu ñoù xem ra chæ ôû beà maët maø thoâi vì cuï theå Thieân Chuùa thaùnh hoùa con ngöôøi vaø con ngöôøi toân vinh Thieân Chuùa : hai vieäc ñoù lieân heä maät thieát vôùi nhau ; caû hai haønh vi ñoù ñeàu laø nhöõng goùc caïnh coù töông quan vôùi nhau vaø thuoäc veà cuøng moät thöïc taïi. Sôû dó nhö vaäy vì giöõa hoaït ñoäng cuûa Thieân Chuùa vaø caùch ñaùp öùng cuûa con ngöôøi trong coâng trình thaùnh hoùa nhaân loaïi vaø toân vinh Thieân Chuùa, coù söï hoäi nhaäp maät thieát. (Dom Kyprien Vagaggini, Initicetion theùologique aø la liturgie I, trang 91) Lyù do laø :

Thieân Chuùa khoâng laøm moät nghi thöùc treân moät con ngöôøi baát ñoäng, maø laø keâu goïi moät con ngöôøi soáng ñoäng hôïp taùc vôùi ôn thaùnh. Chæ chöøng naøo con ngöôøi saün saøng, côûi môû, ñoùn nhaän, hôïp taùc vôùi ôn Chuùa, chöøng ñoù hoaït ñoäng thaùnh hoùa cuûa Thieân Chuùa môùi höõu hieäu.

Vaû laïi, moïi vieäc thôø phöôïng ñeàu thuoäc phaïm vi sieâu nhieân, vì ñeán vôùi Thieân Chuùa, ñi tôùi choã gaëp gôõ Ngöôøi laø moät haønh vi vöôït treân khaû naêng töï nhieân cuûa chuùng ta vaø laø ñieàu khoâng theå laøm ñöôïc, neáu khoâng coù ôn trôï giuùp. Vì theá, neáu muoán thôø phöôïng Thieân Chuùa, thì caàn phaûi coù ôn thaùnh hoùa cuûa Ngöôøi taùc ñoäng. Chuùng ta chæ caàn ruùt kinh nghieäm töø nhöõng khi caàu nguyeän cuõng ñuû roõ, vì caàu nguyeän khoâng phaûi laø ñieàu deã daøng, neáu chuùng ta khoâng coù saün xu höôùng vaø côûi môû ñeå Thieân Chuùa ñeán duøng moâi mieäng vaø loøng trí chuùng ta maø laøm coâng vieäc ñoù.

Trong thieân khaûo luaän veà ñöùc thôø phöôïng, thaùnh Toâ-ma phaân bieät hai loaïi haønh vi thuoäc nhaân ñöùc naøy :

• nhöõng vieäc chuùng ta laøm ñeå daâng hieán Chuùa moät caùi gì ;
• nhöõng vieäc chuùng ta laøm ñeå ñoùn nhaän ôn thaùnh

Vieäc daâng hieán Chuùa moät caùi gì ôû ñaây bao haøm vieäc daâng hieán beân trong laø daâng yù rieâng cuûa chuùng ta cho Thieân Chuùa maø thaùnh Toâ-ma goïi laø devotio vaø vieäc daâng hieán beân ngoaøi bieåu loä ra baèng nhöõng cöû chæ leã baùi toân thôø hay baèng caùc leã vaät. Cao ñieåm cuûa loái daâng hieán naøy laø leã teá hy sinh, moät hình thöùc daâng hieán tuyeät haûo, vì leã vaät daâng hieán cho Thieân Chuùa ñöôïc thieâu ñoát thaønh höông thôm bay leân tröôùc Thaùnh Nhan, khieán ngöôøi ta khoâng coøn coù theå duøng vaät ñoù vaøo vieäc gì khaùc nöõa.

Hai ñoäng taùc naøy keát hieäp vôùi nhau moät raát töï nhieân. Trong haàu heát caùc toân giaùo, sau leã teá thöôøng ngöôøi ta cuøng ngoài aên chung vôùi nhau cuûa leã ñaõ daâng hieán ñeå toû daáu hieäp thoâng vôùi vò thaàn hoï toân kính qua trung gian leã vaät ñaõ ñöôïc daâng cho vò ñoù vaø keå nhö ñaõ thaønh cuûa rieâng vò ñoù roài.

Trong Ki-toâ giaùo, thaùnh leã, trung taâm ñieåm cuûa ñôøi soáng Ki-toâ höõu vöøa laø leã teá cuûa Ñöùc Ki-toâ vöøa laø söï hieäp thoâng vôùi leã vaät daâng hieán, nguoàn maïch chính yeáu ñeå laøm cho con ngöôøi neân thaùnh.

Ñieàu ñaùng löu yù ñaëc bieät laø trong thaùnh leã, khi baùnh vaø röôïu ñöôïc hieán thaùnh thì Ñöùc Ki-toâ hieän dieän moät caùch nhieäm maàu. Chuùng ta taï ôn Thieân Chuùa vì söï hieän dieän naøy. Bôûi vaäy, taï ôn laø moät hình thöùc coát yeáu chöùng toû thaùi ñoä ñaùp leã cuûa con ngöôøi ñoái vôùi Thieân Chuùa.

Thaät theá, neáu ñoïc laïi nhöõng lôøi töôøng thuaät vieäc thieát laäp bí tích Thaùnh Theå trong coâng thöùc truyeàn pheùp nhö "Naøy laø mình Thaày, Naøy laø maùu Thaày" töø mieäng Ñöùc Ki-toâ noùi ra, thì roõ raøng ñoù laø nhöõng lôøi khaúng ñònh vôùi caùc moân ñeä. Thaùnh Phao-loâ vaø thaùnh Lu-ca duøng chöõ "ñang khi taï ôn" ñeå dieãn taû vieäc baùnh hoùa thaønh mình vaø röôïu hoùa thaùnh maùu Chuùa ; coøn thaùnh Maùt-theâu vaø Maùc-coâ laïi duøng moät kieåu ñoàng nghóa ñeå dieãn taû laø : "ñoïc lôøi chuùc tuïng"

Chuùng ta thöôøng hieåu baûn vaên trong kinh nguyeän thaùnh theå nhö sau : Ngöôøi caàm laáy baùnh, taï ôn vaø laøm pheùp baèng daáu thaùnh giaù veõ treân baùnh, nhöng hieåu nhö vaäy laø khoâng ñuùng. Theo Tin Möøng, Ñöùc Ki-toâ khoâng laøm pheùp baùnh maø laø chuùc tuïng Thieân Chuùa. Chöõ benire sau môùi bieán nghóa maø thaønh ra laøm pheùp, coøn nghóa saâu saéc ban ñaàu laø noùi hay, noùi toát, ca ngôïi, taï ôn. Nhö vaäy khi thaáy duøng chöõ benire trong tieáng La tinh vaø beùnir trong tieáng Phaùp khoâng neân hieåu laø chuùc laønh hay laøm pheùp maø laø ca tuïng, taï ôn, toân vinh Thieân Chuùa vì moät ôn hueä hay kyø coâng naøo ñoù cuûa Ngöôøi. Qua cöû chæ naøy, con ngöôøi höôùng loøng leân cuøng Thieân Chuùa, coù moät thaùi ñoä toân thôø, caûm taï raát phuø hôïp vôùi yù nghóa nguyeân thuûy cuûa chöõ Eucharistia laø taï ôn maø thöôøng chuùng ta vaãn dòch laø pheùp Thaùnh Theå hay pheùp Mình Thaùnh Chuùa. Tieáng naøy tuy khoâng sai nhöng khoâng loät taû ñöôïc yù nghóa taï ôn.

Do ñoù, chuùng ta thaáy raèng toân thôø Thieân Chuùa vaø thaùnh hoùa con ngöôøi khoâng phaûi laø hai thaùi ñoä ñoái choïi hoaëc coù theå taùch bieät nhau ñöôïc.

Neáu xeùt cho kyõ hôn nöõa thì lyù do baát khaû phaân ly giöõa vieäc thôø phöôïng Thieân Chuùa vaø thaùnh hoùa con ngöôøi, caên baûn laø ôû nôi Ñöùc Ki-toâ.

Quaû vaäy, khoâng coù moät ôn hay taùc ñoäng thaùnh hoùa naøo maø laïi khoâng do Ñöùc Ki-toâ. Chuùng ta ñöôïc ôn naøo thì cuõng do coâng nghieäp cuûa Ngöôøi, ñöôïc thoâng ban cho ôn naøo thì cuõng ñeàu bôûi nhaân tính cuûa Ngöôøi, moïi hoaït ñoäng thaùnh hoùa ñeàu do Ñöùc Ki-toâ thöïc hieän nôi chuùng ta, laøm cho chuùng ta theâm keát hieäp vôùi Ngöôøi.

Vì theá, khoâng theå toân thôø Chuùa Cha neáu khoâng nhôø Ñöùc Ki-toâ vaø keát hieäp vôùi Ngöôøi ñeå laøm coâng vieäc ñoù. Noùi cho ñuùng hôn, vieäc toân thôø cuûa Giaùo hoäi chính laø vieäc toân thôø cuûa Ñöùc Ki-toâ daâng leân Chuùa Cha vôùi toaøn thaân theå maàu nhieäm cuûa Ngöôøi laø Giaùo hoäi, moät ñoaøn theå vaø moät toå chöùc roâng lôùn haèng luoân luoân tieáp tuïc coâng vieäc naøy.

Noùi cho roõ hôn thì vieäc Ñöùc Ki-toâ toân thôø Chuùa Cha ñaït tôùi ñieåm cao nhaát vaø hoaøn thaønh trong leã hy sinh treân thaäp giaù, laø leã teá duy nhaát bao goàm moïi thöù leã teá khaùc vaø töø ñoù phaùt xuaát ra moïi giaù trò cho nhöõng leã teá ñoù, vì töø thaäp giaù phaùt ra moïi hoaït ñoäng thaùnh hoùa nhö töø moät nguoàn suoái duy nhaát.