"LAØM" HAY LAØ "CHUÛ TOÏA" THAÙNH LEÃ ?

(Chuû toïa Coäng ñoaøn Phuïng vuï)

"Hoài aáy, ngöôøi ta daïy toâi laøm leã ... hoâm nay ngöôøi ta baûo toâi chuû toïa Leã Teá Taï ôn !"

Haún coù nhöõng linh muïc lôùn tuoåi cuõng ñoàng tình vôùi lôøi than naøy ? Hoài aáy, tröôùc Coâng ñoàng Va-ti-ca-noâ II, khi chuaån bò cho moät thaày saép chòu chöùc linh muïc, caùc giaùo sö yeâu caàu thaày hoïc thuoäc loøng chöõ ñoû. Nhöng khoâng phaûi chæ coù chöõ ñoû, thaày coøn phaûi hoïc giô hai tay leân cao ñeán ñaâu, nghieâng mình theá naøo, caàm ñóa thaùnh nhö theá naøo, phaûi hoïc caùch caàm khaên thaùnh beân cheùn ñeå roùt nöôùc vaøo cheùn röôïu, khi naâng Mình Thaùnh Chuùa leân maø ñoïc caâu "Ecce Agnus Dei ...", thì keïp baèng maáy ngoùn tay ... Moïi söï ñeàu ñaõ ñöôïc tieân lieäu vaø qui ñònh.

Theá laø thaày ñaõ hoïc xong caùch "laøm leã", tieáng Phaùp goïi laø "dire la messe", caû caùch laøm leã ñaïi trieàu nöõa. Hoài aáy, thaày khoâng heà nghe noùi ñeán coäng ñoaøn, khi phaûi taäp ñi taäp laïi caùc cöû ñieäu aáy : nhaø thôø coù ñaày hay khoâng, chuyeän aáy chaúng thay ñoåi gì nôi phong caùch cuûa thaày. Khi ñaõ trôû thaønh linh muïc, thaày phaûi laøm caùc nghi thöùc cho toát vaø laøm vôùi xaùc tín.

Laïi nhôù khi coøn laø chuù giuùp leã ôû giaùo xöù hay ôû chuûng vieän, thaày ñaõ ñöôïc taäp moät vaøi ñoäng taùc nöõa : ñaám ngöïc, quay veà phía linh muïc, rình nghe caâu cuoái cuûa baøi Phuùc aâm hoaëc chôø linh muïc nghieâng ngöôøi ra ... Coøn khi ñang laø moät em thieáu nhi Thaùnh Theå, quì ôû döôùi, thaày ñaõ thuoäc laøu ñeán khi naøo thì cha ñeán choã naøo, cha laøm cöû chæ naøo, cha caát cao gioïng ...

Vò linh muïc ra tröôøng, yeân taâm "laøm leã" ngaøy qua ngaøy. Nhöng roài, moïi chuyeän thay ñoåi heát trôn ! Cha khoâng coøn quay löng laïi, nhöng töø nay cha phaûi quay maët ra vôùi giaùo daân. Coäng ñoaøn tín höõu nhìn cha. Hoï nghe cha khi cha noùi, bôûi vì cha noùi baèng tieáng Vieät, chöù khoâng ñoïc la tinh nhö tröôùc nöõa. Khi hoï haùt, cha haùt vôùi hoï thay vì laøm chuyeän khaùc. Khoâng coøn coù chuyeän cha ñoïc maëc cha, coäng ñoaøn laàn haït hay laøm giôø thaùnh, chæ chôø nghe rung chuoâng laø cuùi ñaàu, hoaëc leân röôùc leã nöõa. Laïi coù nhöõng ngöôøi khaùc cuõng laøm nhöõng vieäc naøo ñoù : ngöôøi thì ñieàu khieån, ngöôøi thì ñoïc baøi ñoïc, ngöôøi thì neâu caùc lôøi nguyeän ... Vaø cha ñöùng ñoù, giöõa taát caû nhöõng sinh hoaït khaùc nhau nhö theá. Vaø ngöôøi ta baûo : "Keå töø nay, cha phaûi chuû toïa Leã Teá Taï ôn, chöù khoâng phaûi chæ laøm leã nöõa ñaâu."

Chuû toïa ! Ngöôøi ta chôø ñôïi nôi toâi ñieàu gì ? Toâi phaûi laøm gì ? Toâi seõ ñoùng vai troø naøo ?

Neáu Toång giaùo phaän TPHCM coù 180 giaùo xöù , thì toái thieåu, moãi chuùa nhaät coù 360 thaùnh leã, töùc laø coù 360 cuoäc cöû haønh (trong ñoù coù moät linh muïc "chuû toïa") cho 485.584 giaùo daân. Hôn 400.000 con ngöôøi dính líu vaøo phaåm chaát cuûa coâng vieäc goïi laø "chuû toïa". Hôn 400.000 con ngöôøi coù quyeàn chôø ñôïi coâng vieäc "chuû toïa" aáy phaûi ñöôïc thöïc hieän toát nhaát. Vaø coù khoaûng 400 linh muïc coù boån phaän (xin caùc cha tha thöù khi phaûi duøng töø ngöõ naøy !) thöïc hieän coâng vieäc "chuû toïa" naøy cho toát nhaát ñeå ngöôøi giaùo daân coù theå caàu nguyeän toát, ñeå ngöôøi giaùo daân ñöôïc thaùnh hoùa.

Theá roài, ngöôøi ta cuõng baûo toâi phaûi "chuû toïa" nhöõng buoåi cöû haønh bí tích Röûa toäi, thoáng hoái, caùc Giôø Kinh Phuïng vuï, caùc nhoùm caàu nguyeän, nhöõng giôø caàu nguyeän cho ngöôøi quaù coá taïi nhaø hieáu...

Toâi ñöôïc daïy, chæ coù moät Ñaáng duy nhaát trieäu taäp, noái keát, chuû toïa taát caû caùc cuoäc hoäi hoïp Phuïng vuï ñoù : Ñöùc Ki-toâ, baèng Thaàn Khí cuûa Ngöôøi. Nhöng neáu ôû treân trôøi, Con Chieân voâ tì tích ñang "ñöùng treân nuùi Si-on", ñang "ngöï treân ngai vinh hieån", ñang "daãn ñöa tôùi nguoàn nöôùc haèng soáng", ñang chuû toïa cuoäc hoïp maët cuûa nhöõng ngöôøi ñöôïc tuyeån choïn, thì ôû döôùi ñaát, quyeàn chuû toïa duy nhaát ñoù laïi ñöôïc dieãn taû baèng nhöõng con ngöôøi. Ñöùc Ki-toâ qui tuï :moät con ngöôøi dieãn taû ñieàu ñoù, qui tuï nhaân danh Ngöôøi. Ñöùc Ki-toâ laøm cho nhöõng ngöôøi tham döï duø raát khaùc nhau ñöôïc hieäp nhaát : moät con ngöôøi dieãn taû ñieàu ñoù. Ñöùc Ki-toâ "chaên daét" vaø "ñöa tôùi doøng nöôùc trong laønh" : moät con ngöôøi dieãn taû ñieàu ñoù ...

Cuøng nhòp vôùi vieäc taùi khaùm phaù ra Giaùo Hoäi laø "daân Thieân Chuùa", laø "bí tích", laø "söï hieäp thoâng", ngöôøi ta cuõng daønh moät choã quan troïng cho vieäc "chuû toïa" coäng ñoaøn Ki-toâ höõu.

Chuû toïa ! Phaûi chaêng laø moät töø long troïng ñeå chæ moät phaän vuï chaúng coù gì vinh döï ? Bôûi vì ñaây laø moät coâng vieäc phuïc vuï maø ?

Quaû ñuùng laø moät vieäc phuïc vuï, chöù khoâng phaûi moät vinh döï. Khi toâi phaûi chuû toïa moät coäng ñoaøn, lôùn hay nhoû, cöû haønh Thaùnh Theå hay khoâng, toâi phaûi dieãn taû ra raèng Chuùa Gieâ-su ñang hieän dieän giöõa daân Ngöôøi vaø chính Ngöôøi ñang qui tuï hoï laïi. Toâi laø daáu chæ cho thaáy raèng Chuùa Gieâ-su ñang caàm ñaàu daân Ngöôøi vaø chính Ngöôøi ñang höôùng daãn hoï. Phaûi coù moät ai laøm daáu chæ naøy, neáu khoâng, thì khoâng coù coäng ñoaøn Ki-toâ höõu.

Vaäy vaán ñeà khoâng coøn phaûi chæ laø laøm nhöõng ñieàu phuø hôïp vôùi moät quyeån nghi thöùc, vaán ñeà laø phaûi laøm chöùng veà söï hieän dieän naêng ñoäng cuûa moät Ñaáng khaùc.

Toâi seõ thöôøng phaûi linh hoaït coäng ñoaøn naøy. Coù theå moät ai ñoù trong toaùn Phuïc vuï seõ ñoùng vai troø naøy vaø chu toaøn cuõng toát nhö toâi. Nhöng ñieàu thuoäc veà traùch nhieäm cuûa toâi, maëc duø coù nhöõng ngöôøi seõ coù theå laøm taát caû moïi chuyeän, ñoù laø laøm cho coù söï thoáng nhaát trong taát caû nhöõng gì saép dieãn tieán, troâng chöøng cho moãi thöøa taùc vieân can thieäp ñuùng luùc, höôùng daãn coäng ñoaøn caàu nguyeän, hoã trôï hoï trong vieäc laéng nghe, laøm daây lieân keát.

Coù leõ neân noùi nhö theá veà phaän vuï cuûa ngöôøi chuû toïa: laøm daây lieân keát. Khoâng nhöõng theo nghóa laø toâi seõ thöïc söï noái keát caùc yeáu toá khaùc nhau cuûa cuoäc cöû haønh laïi, nhöng nhaát laø theo nghóa toâi seõ phaûi khoâng ngôi kieán taïo moät söï hieäp thoâng saâu xa hôn nhieàu : hieäp thoâng caùc taâm trí, maëc duø ñaây laø nhöõng ngöôøi tham döï raát khaùc nhau vaø ñoâi khi choáng nhau, hieäp thoâng ñeå cuøng chaêm chuù laéng nghe Lôøi Chuùa hoaëc ñeå chia seû Lôøi Chuùa, ñeå hoaùn caûi beân trong, ñeå cuøng ca ngôïi Chuùa, ñeå cuøng chaân thaønh khaån naøi Ngöôøi, hieäp thoâng ñeå khaùm phaù, ñeå chaáp nhaän vaø thöïc hieän moät söù maïng ...

Taát caû nhöõng ñieàu treân ñaõ ñöôïc Giaùo Hoäi khuyeân daïy trong Qui cheá Toång quaùt saùch leã Roâ-ma : "Laø ngöôøi trong coäng ñoaøn tín höõu coù quyeàn thaùnh chöùc ñeå daâng hy leã nhaân danh Ñuùc Ki-toâ, caû linh muïc cuõng chuû toïa coäng ñoaøn ñöôïc quy tuï, ñieàu khieån kinh nguyeän, coâng boá Tin Möøng cöùu ñoä, lieân keát giaùo daân vôùi Ngaøi ñeå daâng hy leã leân Chuùa Cha nhôø Ñöùc Ki-toâ vaø trong Chuùa Thaùnh Thaàn, trao cho anh em mình baùnh haèng soáng vaø cuøng hieäp leã vôùi hoï. Vaäy khi cöû haønh thaùnh leã, ngaøi phaûi phuïc vuï Thieân Chuùa vaø giaùo daân caùch trang nghieâm vaø khieâm toán ; trong caùch cöû haønh vaø ñoïc Lôøi Chuùa, ngaøi coøn phaûi cho giaùo daân caûm thaáy söï hieän dieän soáng ñoäng cuûa Ñöùc Ki-toâ." (soá 60)

Dó nhieân, khoâng phaûi moïi söï ñeàu tuøy thuoäc vaøo toâi, nhöng phong caùch cuûa toâi, aâm gioïng cuûa toâi, caùc cöû ñieäu cuûa toâi, caùc thaùi ñoä cuûa toâi, söï hieän dieän cuûa toâi vôùi Chuùa vaø vôùi coäng ñoaøn laïi thaät söï coù moät vai troø quan troïng, ñeå cho daân Thieân Chuùa, ñang qui tuï taïi ñaây, luùc naøy, coù theå thöïc söï cöû haønh thaùnh leã.

"Hoài aáy, ngöôøi ta daïy laøm leã ... Hoâm nay, ngöôøi ta baûo chuû toïa." Vaø theá laø toâi chuû toïa ! Quaû thaät, chuyeän naøy ñaõ thay ñoåi taát caû. Khi toâi chuû toïa, toâi yù thöùc toâi soáng moät "thì maïnh" cuûa thöøa taùc vuï linh muïc, vaø "thì maïnh" naøy khoâng phaûi laø voâ nghóa ñoái vôùi ñôøi soáng theá giôùi ...

Chuû toïa ! Chuyeän naøy thay ñoåi taát caû moïi söï ! Bôûi vì coù moät vai troø phaûi ñoùng, nhöng khoâng phaûi laø ñoùng kòch. Coù vieäc ñieàu phoái caùc phaän vuï, nhöng khoâng phaûi laø ñaïo dieãn phoàng mang trôïn maù ... Ñaây laø moät vieäc phuïc vuï nhöng khi ñaõ chu toaøn, thì ñaây laø moät vinh döï cho ngöôøi linh muïc.