Huaán thò veà Thaùnh nhaïc (Musicam sacram) soá 4a ñaõ ñònh nghóa: "Thaùnh nhaïc (Thaùnh ca) laø loaïi aâm nhaïc ñöôïc saùng taùc cho vieäc cöû haønh phuïng vuï goàm ñöôïc tính thaùnh thieän vaø hình thöùc toát ñeïp."

Sôû dó caàn phaûi coù hình thöùc toát ñeïp laø vì baøi nhaïc, baøi ca trong nghi thöùc thôø phöôïng ñöôïc coi nhö moät leã vaät daâng leân Thieân Chuùa, maø trong thôøi Cöïu Öôùc leã vaät phaûi tinh khieát veïn tuyeàn : con chieân teá leã phaûi laø chieân non moät tuoåi,khoâng tyø veát, khoâng bò giaäp, gaõy moät chieác xöông naøo (Xh 12,46).

Nhö vaäy baøi ca daâng Chuùa, ngoaøi söï thaùnh thieän veà noäi dung, caàn phaûi coù söï hoaøn chænh, toát ñeïp veà hình thöùc. Söï toát ñeïp naøy coù theå hieåu veà nhieàu phöông dieän:

1. Doøng ca phaûi ñuùng quy caùch saùng taùc, coù ñöôïc tính kyõ thuaät vaø ngheä thuaät caøng cao caøng toát.
2. Hình theå hoøa aâm, ñoái aâm, phoái khí, v.v... cuõng caàn phaûi ñuùng vaø coù ngheä thuaät.
3. Rieâng veà lôøi ca ngoaøi tính thaùnh thieän, caàn phaûi coù tính vaên chöông, thi vò, maø ñieàu caên baûn laø khoâng ñöôïc sai yù nghóa, sai vaên phaïm chaùnh taû, cuù phaùp ...

Xeùt veà maët naøy, Thaùnh ca Vieät Nam khoâng thieáu nhöõng lôøi hay yù ñeïp, giuùp cho ngöôøi tín höõu khi haùt cuõng nhö khi nghe, ñöôïc chìm ñaém trong baàu khí caàu nguyeän thöïc söï, ñöôïc naâng taâm hoàn leân tôùi Chuùa, nhö thaùnh AÂu-Tinh noùi : "Haùt laø caàu nguyeän hai laàn." Nhöng beân caïnh ñoù, cuõng khoâng thieáu nhöõng lôøi ca dung tuïc, ñeå loä nhöõng sai soùt ñaùng tieác. Nhöõng sai soùt naøy gioáng nhö nhöõng haït saïn laøm giaûm giaù trò moät baùt côm taùm thôm traéng ngaàn.

Toâi cuõng xin noùi tröôùc, nhöõng vaán ñeà ñöa ra ôû ñaây chæ nhaèm vaøo taùc phaåm nhö laø moät chænh theå ñaõ ñöôïc giôùi thieäu moät caùch coâng khai cho moïi nôi söû duïng, tuyeät nhieân khoâng coù yù noùi tôùi taùc giaû, vì ai cuõng muoán taùc phaåm, ñöùa con tinh thaàn cuûa mình ñöôïc hoaøn haûo, chaúng ai muoán noù queø quaët, hay söùt seïo caû. Hôn nöõa muïc ñích cuûa nhöõng baøi vieát naøy cuõng chæ nhaèm neâu leân nhöõng suy nghó, nhöõng nhaän xeùt cuûa mình vôùi öôùc voïng laø caùc lôøi Thaùnh ca caøng ngaøy caøng ñöôïc chaét loïc, trau chuoát cho hoaøn haûo hôn ñuùng vôùi yeâu caàu cuûa Hoäi Thaùnh.

Xin neâu leân nhöõng ñieåm sau ñaây :

1/ Ngaét yù

Coù nhöõng caâu, xeùt rieâng lôøi vaên thì khoâng coù vaán ñeà gì nhöng khi haùt leân, tröôøng ñoä khaùc nhau cuûa daáu nhaïc ñaõ taïo ra nhöõng choã ngaét khoâng hôïp lyù.

Ví duï : - "Chuùng con phaøm / traàn taâm hoàn thô beù."

- "Chuùa / Trôøi con hieán troïn cho Chuùa."

2/ Truøng nghóa

Hieän töôïng naøy thöôøng xaûy ra cho nhöõng töø goác Haùn gheùp vôùi tieáng Vieät.

Ví duï :

- "Muoân chö daân ñi tìm nhan Chuùa". Duøng töø "chö" laø kieåu noùi trang troïng, coù nghóa "caùc", nhö chö vò, chö thaùnh, chö huynh.

- "Thieân Chuùa Trôøi", khoâng duøng keùp nhö vaäy. Hoaëc vieát "Thieân Chuùa" hoaëc vieát "Chuùa Trôøi"

- "Ñoài kia, ai ñaép neân non."

3/ Daáu, gioïng khoâng hôïp

Caùc thanh cuûa lôøi haùt khoâng phuø hôïp vôùi cao ñoä cuûa nhaïc, khi haùt leân, lôøi bò ñoåi vaø nghóa cuõng bieán ñoåi.

Ví duï : "Ban cho coù ñoâi"

Ba töø ñaàu, neáu raùp vaøo noát nhaïc ngang nhau ôû vò trí cao thì khi haùt leân seõ bieán thaønh "Baùn choù coù ñoâi"

4/ Duøng meänh leänh caùch ñoái vôùi Chuùa

Ví duï : - "Haõy ñeán, Thaùnh Linh töø aùi"

- "Thaép saùng leân trong con tình yeâu Chuùa."

- "Thaép saùng leân trong traùi tim con."

Ñoái vôùi Chuùa chuùng ta phaûi caàu xin, naên næ maø thoâi.

5/ Duøng ñaïi töø khoâng ñuùng qui caùch

Coâng duïng cuûa ñaïi töø laø thay cho danh töø tröôùc noù ñeå khoûi phaûi laäp laïi danh töø ñoù.

Ví duï : - "Chuùa ôi ! Tình Ngaøi cao nhö Thaùi sôn."

- "Laïy Chuùa ! Con yeâu meán Ngaøi."

Trong thöïc teá, coù nhieàu lôøi ca chæ duøng ñaïi töø maø khoâng coù danh töø tröôùc noù, dó nhieân khi haùt leân ai cuõng hieåu taùc giaû ngaàm nhaéc tôùi Ñaáng naøo. Nhöng treân phöông dieän vaên phaïm, nhö theá laø khoâng chænh.

Ví duï :

- "Daâng laø daâng leân Ngöôøi naøy ñaây loøng trí khoâ khan."

- "Toâi ñaõ choïn Ngaøi, choïn Ngaøi laø haïnh phuùc cuûa toâi...Taát caû daønh cho Ngaøi, cho Ngaøi maø thoâi."

6/ Duøng kieåu noùi khoâng phuø hôïp

Tieáng Anh vaø tieáng Phaùp phaân bieät raát roõ raøng hai kieåu noùi "Formal" vaø "Informal"

Trong caùc lôøi thaùnh ca cuûa chuùng ta, xuaát hieän nhieàu kieåu noùi "Ngaøi ôi !"

Ñaõ xöng hoâ "Ngaøi" laø kieåu long troïng thì phaûi duøng : "Laïy Ngaøi, thöa Ngaøi, muoân laïy Ngaøi..." Gheùp töø "ôi" vaøo ñeå goïi "Ngaøi ôi" döôøng nhö coù veû thieáu kính troïng.

Ngay caû baùo chí ñôøi khi vieát veà nhuõng vò khaùch quyù sang thaêm nöôùc ta cuõng duøng kieåu xöng hoâ "Ngaøi" moät caùch kính caån, khoâng bao giôø ngöôøi ta vieát "Ngaøi ôi !" tröø khi coù yù dieãu côït.

7/ YÙ nghóa khoâng roõ raøng

Lôøi thaùnh ca laø vaên chöông hay noùi ñuùng hôn laø thi ca duøng trong Phuïng vuï. Lôøi ñoù phaûi trang troïng, roõ nghóa ñeå coäng ñoaøn goàm ñuû moïi thaønh phaàn, lôùn, beù, giaø, treû, thoâng thaùi, bình daân ñeàu deã daøng hieåu ñöôïc yù nghóa maø suy gaãm, caàu nguyeän, vì vaäy thieát töôûng, khoâng neân duøng nhöõng kieåu noùi khoù hieåu hay nhöõng kieåu noùi saùo.

Ví duï :

- "Thaân xaùc taâm tö ñaõ bao nhieâu laàn ghi daáu chaân mòt môø"

- "Nhö vieân ñaù xanh nguû yeân giaác moäng laønh...Tay oâm khoùi höông, Ngöôøi ñaâu vaéng ñeâm tröôøng, khoâng mang nhôù thöông cho hoàn naøy tô vöông...cho aân tình ñaày, ngoït moâi say traàm ca."

8/ Ngöõ nghóa, ngöõ phaùp khoâng ñöôïc toân troïng

Coù nhöõng lôøi ca ñöôïc chaép noái baèng nhöõng töø coù veû hoa myõ nhöng thöïc chaát chæ laø nhöõng töø saùo, raùp cho ñaày doøng nhaïc, chaúng ra caâu cuù gì caû.

Ví duï : - "Cuoäc tình con nhö chim röøng treân nhaùnh caây trô gaày, nhö naéng vaøng hieàn ngoan trong ñaùm maây ñoïa ñaày. Vaø ngaøy qua trong im laëng, oâi quaù xa, trong mô maøng, trong vôõ tan nhöõng huy hoaøng chaép tay."

Moät lôøi ca khaùc : "Sa maïc ñaõ khoâ caây, khi ngöôøi vaãn mong cho moät ngaøy trôøi cao kia möa xuoáng muoân vaøn xinh töôi."

9/ Nghóa khoâng chính xaùc

Trong thaùnh ca xuaát hieän nhieàu töø keùp "taïo vaät", "con chæ laø taïo vaät" ; "muoân taïo vaät ôi, cuøng toâi haùt leân moät baøi..." Chuùng ta thöôøng hieåu taïo vaät laø thoï taïo, nhöng nghóa khaùch quan cuûa noù, Töø ñieån Haùn Vieät vaø Töø ñieån Tieáng Vieät ñeàu ghi : "Taïo vaät laø Taïo Hoùa, Ñaáng taïo ra muoân vaät vôùi muoân söï bieán hoùa, ñoåi thay theo quan nieäm duy taâm." (Töø ñieån Tieáng Vieät do Uyû ban Khoa hoïc Xaõ hoäi Vieät Nam - Vieän ngoân ngöõ hoïc xuaát baûn naêm 1988).

Chuùng ta cuõng hay duøng töø keùp "giôùi raên" hay "thaäp giôùi" ñeå goïi möôøi ñieàu raên Ñöùc Chuùa Trôøi.

Vieät Nam Taân Töï Ñieån cuûa Thanh Nghò, Khai Trí xuaát baûn 1964 ñaõ ghi : "Giôùi : kieâng, caám, raên ; giôùi nghieâm"

Töø Ñieån Tieáng Vieät thì ghi : "Giôùi luaät : nhöõng ñieàu ngaên caám cuûa ñaïo Phaät ñoái vôùi nhöõng ngöôøi tu haønh (noùi toång quaùt) - giôùi saùt, giôùi saéc, v.v..." Do ñoù neáu duøng "giôùi raên meán Chuùa, yeâu ngöôøi" thì khoâng ñuùng. Caùc luaät cuûa ñaïo Chuùa coù ñieàu truyeàn, coù ñieàu caám cuõng nhö luaät Do Thaùi coù 613 ñieàu trong ñoù 248 ñieàu truyeàn vaø 356 ñieàu caám.

10/ Vaán ñeà chaùnh taû

Moät vaøi töø keùp ta thöôøng vieát sai do ít tra töø ñieån tieáng Vieät nhö:

- Xaùn laïn : coù khi ñöôïc vieát laø saùng laïn.

- Sum seâ : coù khi ñöôïc vieát laø sum xueâ. (xum xueâ laø kieåu vieát xöa, nay vaãn duøng ñöôïc.)

- Saùm hoái : coù khi ñöôïc vieát laø xaùm hoái.

- Gian ngoan : coù khi ñöôïc vieát laø gian ngoa.

Ñoïc saùch nguyeän toâi nhaän thaáy nhoùm PDCGKPV duøng töø raát chính xaùc.

Treân ñaây vaøi nhaän xeùt thoâ thieån ñeå keû vieát cuõng nhö ngöôøi haùt vaø nghe thaùnh ca nhìn laïi neàn thaùnh ca cuûa Giaùo Hoäi Vieät Nam. Neáu ñuùng laø coù nhöõng ñieàu coøn thieáu thì chuùng ta neân ñieàu chænh laïi vaø neáu coøn tieáp tuïc saùng taùc thì chuùng ta löu yù hôn, nhôø ñoù taùc phaåm coù giaù trò laâu daøi, khoâng gì ñaùng cheâ traùch, ñoàng thôøi thöïc hieän ñuùng chöùc naêng cuûa noù laø "Toân vinh Thieân Chuùa vaø thaùnh hoùa caùc tín höõu".