Caùch ñaây maáy hoâm, nhaân moät buoåi leã, toâi coù gaëp moät cha sôû quen bieát ñaõ töø laâu. Gaëp toâi, cha vöøa cöôøi vöøa noùi, nöûa ñuøa nöûa thaät : "Naøy cha Giaùm ñoác Thaùnh nhaïc ôi, ngöôøi ta baûo Thaùnh nhaïc quaù ngaët ñaáy !" Roài cha laïi noùi ngay : "Nhöng maø Dura Lex", nghóa laø luaät thì bao giôø cuõng ngaët." Toâi cuõng cöôøi cöôøi traû lôøi cha : "Luaät ñoù laø luaät cuûa Hoäi thaùnh, chöù coù phaûi luaät cuûa rieâng ai ñaët ra ñaâu !"

Duø sao thì qua caâu noùi treân : "Thaùnh nhaïc quaù ngaët !" do moät cha sôû phaûn aùnh laïi, cuõng bieåu loä moät loái nghó, moät taâm traïng cuûa raát nhieàu ngöôøi thuoäc ñuû moïi giôùi vaø caáp baäc trong Hoäi thaùnh taïi Vieät Nam, ñaëc bieät laø nôi giôùi treû. Roài ngoaøi tính ngaët ra, ngöôøi ta laïi coøn cho Thaùnh nhaïc laø nghieâm tuùc, thieáu treû trung vui nhoän nöõa. Sôû dó coù nhöõng suy nghó vaø luaän ñieäu nhö theá, cuõng khoâng coù gì laø laï, vì ôû Vieät Nam, döôøng nhö ngöôøi ta chæ bieát coù moät loaïi nhaïc laø nhaïc ôû phoøng traø, ôû tuï ñieåm ca nhaïc vaø treân ñaøi phaùt thanh hay truyeàn hình maø thoâi. Thaùnh nhaïc laø moät yù thöùc coøn raát xa laï vaø söï hieåu bieát veà Thaùnh nhaïc cuûa nhöõng ngöôøi thöôøng hay pheâ bình Thaùnh nhaïc cuõng raát coøn laø "bì phu chi ngoaïi", vaø coù theå noùi laø thöôøng khoâng aên nhaèm gì vôùi coát tính cuûa Thaùnh nhaïc. Vì vaäy, nhöõng ngöôøi aáy khoù loøng chaáp nhaän moät loaïi hình Thaùnh nhaïc do Hoäi thaùnh ñeà ra laøm chuaån möïc.

Töø choã khoâng chaáp nhaän, ngöôøi ta ñi tôùi choã ñoøi hoûi phaûi "côûi troùi" cho Thaùnh nhaïc ñöôïc töï do thoaûi maùi, nhö tình traïng trong phaàn nhieàu caùc nhaø thôø hieän nay. Tröôùc aùp löïc cuûa quaàn chuùng vì muoán deã daõi vaø thieáu hieåu bieát veà Thaùnh nhaïc chaân chính, nhieàu nôi ñaõ chieàu theo. Thaønh ra, ôû nhöõng nôi aáy, nhaø thôø khoâng coøn phaûi laø nôi caàu nguyeän, maø hình nhö ñaõ bieán thaønh moät thöù hoäi tröôøng ca haùt, trong ñoù ñaøn troáng ñöôïc môû ôû côõ aâm löôïng cöïc lôùn vaø ngöôøi haùt nhöõng caâu rieâng hay ñôn ca, ñoäc ca cuõng haùt theo loái ca só treân maøn hình nhoû hay treân saân khaáu. Giôùi treû thích nhö vaäy, ngöôøi ta noùi theá. Vaø phaûi laøm nhö vaäy thì nhöõng ngöôøi treû môùi ñeán nhaø thôø. Toâi töï hoûi khoâng bieát nhöõng ngöôøi treû ñeán nhaø thôø nhö vaäy, coù ích gì cho hoï hay cho Hoäi thaùnh khoâng. Roài toâi cuõng töï traû lôøi cho mình : chaúng coù ích gì bao nhieâu, vaø neáu coù thì cuõng raát mô hoà, vì nhöõng ngöôøi aáy ñeán nhaø thôø khoâng phaûi laø ñeå thôø phöôïng, toân vinh ca tuïng Chuùa hay nuoâi döôõng ñöùc tin cuûa mình, maø laø ñeå cho vui tai vui maét, xong roài laø thoâi khoâng coøn gì nöõa. Thaät laø ngheøo naøn vaø troáng vaéng ! Ngheøo naøn vì ngheä thuaät ca haùt khoâng cao, vaø troáng vaéng vì noäi dung khoâng coù gì nuoâi döôõng.

Coøn neáu nhö chaáp nhaän tính nghieâm ngaët cuûa Thaùnh ca, thì phaûi choïn baøi cho coù yù nghóa, phuø hôïp vôùi ngaøy leã vaø töøng phaàn cuûa leã, phaûi khoå coâng taäp luyeän cho nhuaàn nhuyeãn, phaûi chuaån bò cho buoåi leã coù noäi dung trong caùc lôøi daãn nhaäp, dieãn giaûng vaø nguyeän caàu. Taát caû nhöõng vieäc aáy ñoøi phaûi coù söï chuaån bò. Maø chuaån bò thì phaûi maát coâng, maát thôøi giôø. Bình thöôøng ít ngöôøi chòu maát coâng, maát thôøi giôø cho nhöõng coâng vieäc nhö theá. Nhöng ñoù laïi laø moät ñoøi hoûi caên baûn cuûa nhaân ñöùc thôø phöôïng.

Thaønh ra dö luaän "Thaùnh ca quaù ngaët" thì cuõng phaûi tuøy maø xeùt. Neáu muoán vui veû, treû trung nhö saân khaáu hay phoøng traø thì coù leõ ngaët ñaáy ; coøn neáu muoán toân vinh Thieân Chuùa vaø thaùnh hoùa caùc tín höõu thì caùi ngaët kia laïi laø moät ñoøi hoûi caàn thieát.