1. Lòch Phuïng vuï cuûa nhaø ñaïo mình - beân caïnh nhöõng dòp leã troïng thuoäc veà muøa Voïng, muøa Chay, muøa Phuïc sinh - coøn coù moät vaøi traïm döøng raát hôïp thôøi vuï quanh naêm, chaúng haïn thaùng 5 daâng hoa vaø thaùng 10 laàn haït Maân coâi. Rieâng thaùng 5 daâng hoa kính Ñöùc Meï, töø laâu roài trong neà neáp sinh hoaït cuûa haàu heát caùc xöù ñaïo, ñaõ laø moät trong nhöõng leã hoäi coù baøi baûn, kinh vaên, phuïng vuï vöøa chuyeân chôû ñöôïc khaù nhieàu maøu saéc, neùt veû, yù nghóa laïi vöøa coù söùc thu huùt ñoâng ñaûo ngöôøi vaøo hoäi, duø xem, nghe hoaëc chieâm baùi, toân suøng. Ñieàu naøy töï nhieân thoâi. vì "caàu thieâng, kieâng laønh", vì ñaây chính laø dòp khaùnh haï, daân trong xöù hoï ñeàu coù thoùi quen caàu maùt, caàu möa giöõa luùc khí haäu thôøi tieát chuyeån ñoåi töø Xuaân sang Heø, töø ñaàm aám döông sang oi böùc noàng naõ. ÔÛ Baéc boä thì baác heát, noàm leân, laùc ñaùc coù vaøi côn möa giao muøa. Coøn ôû Nam boä - do söùc thoâi thuùc cuûa naéng haïn - thaùng 5 laïi truøng hôïp muøa traùi caây nhieät ñôùi chín roä vaøng höïc, töø mít, xoaøi, nhaõn, choâm choâm, booøng boong ñeán naêng cuït, saàu rieâng, maõng caàu v.v. Nhìn chung, coù theå noùi, trong khi caùi khoâng khí leã hoäi khôûi ñi töø ñeàn Huøng, Gioùng, chuøa Taây phöông, Thieân lyù Thaùnh maãu, baø chuùa Lieãu Haïnh... coøn ñeå laïi nhieàu dö aâm, dö vò ñaâu ñoù trong loøng ngöôøi ôû khaép mieàn ñaát nöôùc thì leã hoäi daâng hoa cuûa nhaø ñaïo mình laïi ñöôïc môû ra nhö moät tieáp noái khoâng ngöøng. Noùi khaùc ñi, neáu nghó raèng daân ta luùc naøo cuõng xoân xao leã hoäi, aâu coù gì sai chaïy ñaâu ? Ai ñaõ töøng soáng trong khung caûnh mieàn queâ yeân aû, trong quan heä xoùm laøng chaân chaát, trong nieàm thieâng lieâng hoàn haäu, aét phaûi caûm nhaän ñöôïc theá naøo laø mang tình nhaø laøm nghóa ñaïo, ñem cuoäc soáng rieâng taây phaû quyeän vaøo vieäc chung cuûa xöù, hoï, hoøa nhaäp vieäc phaàn xaùc vaøo vieäc phaàn hoàn. Suoát thaùng 5 ñeâm vaéng ngaøy daøi aáy, thoân treân xoùm döôùi roän leân vôùi giaùp hoa noï, daâu hoa kia. Nghóa laø ai naáy cöù saém söûa, taäp taønh, thi ñua vaøo hoäi. Ñuùng laø nhöõng ngaøy phaán chaán, phöông cöông. Trai maïnh, gaùi meàm. giaø treû laïi, treû treû theâm. Khoâng coøn nghi ngôø gì nöõa. Ñôøi soáng giaùo daân vaän haønh cuøng con nöôùc, tuaàn traêng, vôùi hoa thôm traùi ngoït, nhö nhanh chaân raûo böôùc cuøng leã laïc nôi nhaø thôø nhaø thaùnh, luyeán löu raøng ròt chaúng ai muoán veà. Suy cho cuøng thì caùi muïc ñích vaø keát quaû chung cuoäc cuûa nhöõng ngöôøi "vaøo hoäi" daâng hoa vaãn laø muoán theå hieän nhöõng öôùc voïng cao nhaát, ñöôïc giaûi toûa tinh thaàn, ñöôïc göûi gaám nhöõng taân toan cam heøm khoå cuûa ñôøi mình vaøo moät coõi thaùnh thieâng, ñöôïc toû baøy nieàm toân kính thieát tha cuûa con thaûo ñoái vôùi Meï hieàn. Xuaát phaùt töø nhöõng nhu caàu treân, dó nhieân leã hoäi daâng hoa caøng khoâng phaûi laø nhöõng hoaït ñoäng tuøy tieän, ngaãu höùng hay phuø phieám, maø baét nguoàn töø chieàu saâu cuûa ñöùc tin, loøng ñaïo, töø chieàu roäng trong ñôøi soáng xaõ hoäi noâng trang, taäp hôïp töø tình hình ñaëc ñieåm cuï theå cuûa nhieàu ñòa phöông, töø nhieàu phöông dieän khaùc nhau, töø nhieàu truyeàn thoáng vaên hoùa, tö töôûng vaø taâm tình ñaïo haïnh cuûa con ngöôøi Vieät Nam Coâng giaùo.

2. Vaøo nhöõng thaäp nieân gaàn ñaây, tuy vaãn laø moät trong nhöõng thöïc teá sinh hoaït toân giaùo khaù sinh ñoäng ôû caùc xöù ñaïo, leã hoäi daâng hoa xem ra ñaõ khoâng tieáp caän ñöôïc vôùi ñoâng ñaûo giaùo daân, ñaëc bieät ñoái vôùi giôùi treû vaø nhöõng ngöôøi ôû thaønh phoá. Coù leõ vì moät soá nguyeân nhaân gaàn xa naøo ñoù chaêng ? Chaúng haïn, do nhöõng tinh hoa cuûa truyeàn thoáng khoâng ñöôïc keá thöøa vaø toân taïo ñuùng möùc, khieán chuùng trôû neân xa laï, laïc loaøi trong nhòp ñôøi hoái haû ; thaäm chí coøn bò dö luaän xem thöôøng, hoïa chaúng chæ ñaùp öùng ñuùng khaåu vò cuûa nhöõng ai ñaõ quaù quen vôùi caùi neáp "haùt laâu, chaàu moûi", kinh keä ra raû nhö ve keâu muøa Heø ! Chaúng haïn, do noân noùng muoán hieän ñaïi hoùa trieät ñeå, phuû nhaän quaù khöù baèng moät soá thay theá maø haäu quaû laø moät maøn trình dieãn chaép vaù, phöùc taïp, lai caêng, deã gaây ngoä nhaän ! Ñaønh raèng, tranh thuû ñöôïc taøi hoa ñieäu ngheä cuûa nhöõng nhaø bieân ñaïo muùa vaø bieân taäp kòch baûn, taäp hôïp ñöôïc ñaày ñuû caùc phöông tieän truyeàn thoâng hieän ñaïi, ñaàu tö ñöôïc nhieàu coâng söùc trong daøn döïng vaø dieãn xöôùng quy moâ, laø nhöõng ñieàu caàn thieát vaø thöùc thôøi ñeå caûi bieân leã hoäi cho hôïp vôùi nhu caàu môùi, thôøi ñaïi môùi. Song, caû hai khuynh höôùng, caû hai caùch laøm treân xem ra vaãn chöa theå hieän ñöôïc bao nhieâu söùc thuyeát phuïc, caû veà hình thöùc laãn noäi dung chuyeån taûi. Söï laán caán trong löïa choïn giöõa röôïu môùi vaø bình cuõ, söï ngheøo naøn vaø truøng laép trong cung gioïng, cöû ñieäu ñaõ laø nhöõng bieåu hieän roõ neùt nhaát, ñoøi hoûi phaûi ñöôïc xem xeùt laïi, neáu muoán ñònh höôùng vaø hoaøn chænh moät leã hoäi daâng hoa. Phaûi chaêng tính caùch vaên hoùa ñaëc thuø cuûa moät soá nöôùc phöông Ñoâng vaãn coù theå soi saùng cho chuùng ta trong vieäc gìn vaøng giöõ ngoïc hoaëc muoán phaùt huy quan nieäm vaên hoùa vaên ngheä laø saùng taïo höôùng veà phía tröôùc, chaùy boûng nieàm khaùt khao ñi tìm hoa thôm coû laï. Maëc duø ñaõ trôû thaønh moät cöôøng quoác tieân tieán baäc nhaát hoaøn vuõ, song ngöôøi daân Phuø Tang vaãn höôùng veà quaù khöù vôùi vieäc tìm laïi nhöõng leã nghi traø ñaïo, thuù chôi hoa vöôøn thieàu, muùa roái, buùp beâ vaø nhaát laø leã hoäi anh ñaøo. Daân toäc Trieàu Tieân coù ngaøy hoäi ñeøn loàng (10 thaùng 5) ; Thaùi Lan vaãn ñoâng vui saàm uaát trong hoäi leã caøy Hoaøng gia (14 thaùng 5) vaø phaùo thaêng thieân (17 thaùnh 5)... Ñaønh raèng, neáu naõo traïng truyeàn thoáng laøm cho ngöôøi ta thích duy trì nguyeân xi neà neáp coá cöïu thì ñaàu oùc chuû xöôùng hieän ñaïi laïi ñoøi buoäc ngöôøi ta phaûi caûi löông töøng phaàn hoaëc caùch maïng toaøn dieän cho phuø hôïp vôùi böôùc ñi cuûa thôøi ñaïi.

3. Thoâng thöôøng, chuùng ta chæ nghó ñeán nhu caàu thöôûng thöùc, höôûng thuï nhö nghe moät buoåi hoøa nhaïc, ñoïc moät tôø baùo, xem moät cuoán phim, moät chöông trình truyeàn hình, töùc laø muoán höôûng caùi hay caùi ñeïp trong moät khoaûnh khaéc naøo ñoù cuûa ñôøi soáng. Thöïc ra, beân caïnh, beân treân nhöõng nhu caàu ñoù, coøn coù moät nhu caàu thieâng lieâng hôn trong saùng taïo vaên hoùa cuûa quaàn chuùng maø chæ coù ñôøi soáng thaät - ñaëc bieät ngaøy hoäi leã nhö daâng hoa chaúng haïn - môùi laø maûnh ñaát truø maät ñeå öông troàng, thuaàn döôõng vaø naûy sinh hoa traùi. Coù hieåu ñöôïc nhö vaäy, môùi coù theå xem leã hoäi daâng hoa nhö laø moät ñoái töôïng khoa hoïc ngheä thuaät thöïc söï höõu ích trong noã löïc tìm laïi quaù khöù cuûa cha oâng, ñoàng thôøi chaét loïc töø nguoàn coäi truyeàn thoáng aáy moät chuùt gì ñeå baøn giao cho hoâm nay, mai ngaøy. Tröôùc 1975, ôû Saøi goøn, keû vieát baøi naøy ñaõ coù dòp theo chaân hoaëc tham döï khaù nheàu cuoäc hoäi tuï daâng hoa lieân xöù hoaëc lieân haït. Qua ñoù, noåi leân moät soá teân tuoåi nhö Buøi Phaùt, Ñoàng Tieán, Taân Vieät, Sao Mai, Nghóa Hoøa, Phuù Trung, Loäc Höng v.v. Töø nhöõng naêm 1988 trôû laïi ñaây, toâi cuõng ñaõ laø tín ñoà thuaàn thaønh cuûa nhöõng buoåi daâng hoa mang tính quy moâ ôû Nguõ Phuùc, Voõ Doõng, Doác Mô, Tieân Chu, Haø Noäi thuoäc giaùo phaän Xuaân Loäc. Thaät möøng, treân caùi ñaø "trôû veà nguoàn coäi vaên hoùa" maáy naêm trôû laïi ñaây, toâi thaáy ñaõ coù nhieàu nôi ñang treân ñaø phuïc höng haøng loaït moät soá nghi thöùc leã nhaïc phuïng vuï mang tính daân toäc truyeàn thoáng nhö : Daâng haït, ngaém ñöùng vaø daâng hoa v.v. Tình hình treân khuyeán khích chuùng ta coù theå môû ra moät Hoäi thi Daâng hoa trong thaùng 5 naøy. Töø ñoù, nhôø giao löu, tinh tuyeån vaø lieân taøi maø hình thaønh ñöôïc moät phuïng vuï thaùng hoa ñuùng nghóa chaêng ? Tuy nhieân, duø trong hoaøn caûnh vaø ñieàu kieän naøo, moät leã hoäi daâng hoa caàn ñöôïc xaây döïng treân moät soá ñaëc tröng cô baûn sau ñaây :

• Laø moät nghi thöùc aù phuïng vuï, xuaát phaùt töø ñöùc tin, loøng ñaïo thuaàn thaønh cuûa coäng ñoaøn daân Chuùa.
• Laø bieåu hieän truyeàn thoáng vaên hoùa cuûa daân toäc, ñaëc bieät veà leã nhaïc (cung gioïng, cöû ñieäu, y trang).
• Laø phaùt trieån ñeán möùc tieâu bieåu cho tinh thaàn vaên hoùa, khoa hoïc kyõ thuaät cuûa thôøi ñaïi môùi.