I. CHUÛ TOÏA COÙ CHÖÙC THAÙNH

Coù chöùc giaùm muïc hay linh muïc, chuû teá laø "hieän thaân cuûa Ñöùc Ki-toâ vaø chuû toïa coäng ñoaøn phuïng vuï." Coâng ñoàng Va-ti-ca-noâ II toùm löôïc trong coâng thöùc naøy ba ñieàu ñöôïc truyeàn thoáng khaúng ñònh :

1. Haønh ñoäng phuïng vuï coù moät ngöôøi chuû toïa, laø ngöôøi thöïc söï ñieàu khieån coäng ñoaøn, vaø laø ngöôøi ñöùng ñaàu coäng ñoaøn khi caàu nguyeän. Trong caùc theá kyû ñaàu, chuû teá coøn coù nhieäm vuï phaân coâng cho moãi ngöôøi phaän vuï phaûi laøm, choïn caùc baøi ñoïc vaø caùc baøi haùt, ra leänh cho coäng ñoaøn baét ñaàu hay ngöng haùt.

2. Ngöôøi chuû toïa coäng ñoaøn laø chuû teá, nghóa laø ngöôøi daâng lôøi caàu nguyeän, laøm caùc haønh ñoäng thaùnh, chia seû cho daân baùnh Lôøi Chuùa vaø phaân phaùt cho daân baùnh Thaùnh Theå. Nhö vaäy, khoâng bao giôø chuû teá laïi laø ngöôøi giöõ traät töï khi cöû haønh.

3. Chuû toïa vaø chuû teá laøm phaän vuï cuûa mình khoâng phaûi vì ñaõ ñöôïc coäng ñoaøn chæ ñònh hay vì baûn thaân coù nhieàu ñöùc tính, nhöng vì ñaõ nhaän ñöôïc daáu aán tö teá khi ñöôïc taán phong giaùm muïc hay linh muïc. Do bôûi daáu aán naøy, chuû teá laø "hieän thaân cuûa Ñöùc Ki-toâ", laøm phaän vuï cuûa Ñöùc Ki-toâ. Chuû teá laø daáu chæ cho thaáy raèng coäng ñoaøn khoâng töï mình quy tuï ñeå cöû haønh Phuïng vuï, nhöng ñöôïc Chuùa trieäu taäp ñeå ñoùn nhaän Lôøi Ngöôøi vaø caùc aân hueä Ngöôøi ban. Nhôø ñoàng hoùa vôùi Ñöùc Ki-toâ laø Ñaàu vaø laø Trung gian, chuû teá coù theå ñaïi dieän cho toaøn theå Hoäi thaùnh vaø baøy toû taâm tình cuûa Hoäi thaùnh khi hoïp möøng phuïng vuï.

Tuy nhieân, khoâng phaûi chæ caàn chuû teá ñaõ chòu chöùc thaùnh laø ñaõ ñuû. Chuû teá coøn phaûi thoâng phaàn vaøo caùc söù maïng do caùc Toâng ñoà truyeàn laïi, trong söï hieäp nhaát vôùi Hoäi thaùnh. Vì theá, tröôùc heát vaø ôû möùc ñoä cao nhaát, chuû teá phaûi laø giaùm muïc ñòa phöông vaø khoâng ai coù theå chuû toïa coäng ñoaøn phuïng vuï khi khoâng coù leänh hay khoâng coù pheùp cuûa ngaøi. Ñaây cuõng laø ñieàu thaùnh I-nha-xi-oâ thaønh An-ti-oâ-khi-a ñaõ nhaán maïnh trong caùc thö göûi caùc giaùo ñoaøn. Giaùm muïc ñòa phöông chuû toïa coäng ñoaøn phuïng vuï ngay caû khi khoâng phaûi laø chuû teá. Gheá cuûa ngaøi ñöôïc ñaët ôû vò trí trung taâm ...

Caùc linh muïc laø nhöõng coäng söï vieân cuûa giaùm muïc, nhaän söù maïng töø giaùm muïc vaø thay theá giaùm muïc chuû toïa coäng ñoaøn phuïng vuï, trong söï hieäp thoâng vôùi chuû chaên. Nhöng caùc linh muïc khoâng theå cöû haønh moät soá nghi thöùc maø luaät Thieân Chuùa cuõng nhö luaät Hoäi thaùnh daønh cho giaùm muïc.

Leã phuïc, choã ñöùng taïi baøn thôø hay choã ngoài trong cung thaùnh, caùc ngöôøi giuùp leã, ñoaøn röôùc, caùc bieåu hieän cuûa loøng kính troïng : taát caû ñeàu nhaéc tín höõu nhôù ñeán phaåm töôùc cuûa chuû teá. Khi chuû teá ñeán cuõng nhö khi ra veà ..., moïi ngöôøi phaûi ñöùng daäy.

Khi khoâng coù linh muïc, phoù teá coù theå cöû haønh moät soá nghi thöùc nhö laøm pheùp Röûa troïng theå, chuû toïa caùc giôø kinh phuïng vuï, cöû haønh nghi thöùc an taùng.

Cuoái cuøng, trong quaù khöù ñaõ xaûy ra - vaø nay vaãn coøn xaûy ra nhöõng tröôøng hôïp caùc tín höõu khoâng theå coù linh muïc hieän dieän khi hoïp möøng ngaøy Chuùa nhaät. Ngay caû trong tröôøng hôïp baát ñaéc dó naøy, moái lieân heä vôùi chöùc tö teá vaø vôùi vieäc cöû haønh phuïng vuï Thaùnh theå phaûi ñöôïc laøm saùng toû. (x. Toùm löôïc L'Eglise en Prieøre, taäp 1 : "Caùc nguyeân taéc cuûa Phuïng vuï", do Ireùneùe Henri Dalmais, Pierre Marie Gy, Pierre Jounel vaø Aimeù Georges Martimort vieát. Descleùe, 1984. Baûn Vieät ngöõ, tr. 50-52).

II. CHUÛ TOÏA KHOÂNG COÙ CHÖÙC THAÙNH

Hieän nay, nhieàu giaùo ñieåm giaùo hoï quy tuï laïi vaøo ngaøy Chuùa nhaät maø khoâng coù linh muïc chuû toïa cuoäc cöû haønh. Coù khi moät tu só (nam / nöõ), coù khi chính moät giaùo daân (moät oâng truøm) "ñöùng ñaàu" buoåi cöû haønh naøy : phaân boå caùc nhieäm vuï, noái keát, coù khi trao Mình Thaùnh Chuùa nöõa.

Chuùng ta quan nieäm vai troø naøy nhö theá naøo ? Nhöng tröôùc tieân, neân coi chính caùc tu só, oâng truøm aáy, vaø caùc giaùo daân lieân heä coi vai troø aáy laø gì ?

Thoâng thöôøng, chính nhöõng ngöôøi aáy cuõng khoâng töï nhaän mình laø ngöôøi "chuû toïa" hay "chuû söï". Hoï chæ laø ngöôøi duy trì moïi söï tieán haønh trong traät töï. Vai troø cuûa hoï ñöôïc dieãn taû caùch noân na laø "ngöôøi baét kinh", "ngöôøi baét haùt". Moät tu só, duø ñöôïc toân troïng hôn, cuõng khoâng "toû mình ra" roõ maáy. Neáu caùc tu só hoaëc caùc oâng truøm ñöôïc pheùp trao Mình Thaùnh Chuùa, thì cuõng laøm luaân phieân. Ngöôøi ta khoâng ngaïi ñöùng vaøo vò trí cuûa linh muïc, vì thaáy mình khoâng xöùng ñaùng, hoaëc vì khoâng muoán ñöôïc ñoàng hoùa vôùi "haøng giaùo só", hoaëc vì khoâng bieát phaûi laøm theá naøo ...

Nhö theá, coù söï phaân bieät giöõa coâng vieäc "linh hoaït" (onimation) vaø "chuû toïa" (preùsidence). Caàn phaûi coù moät "linh hoaït vieân", nhöng khoâng nhaát thieát ngöôøi aáy laø "chuû toïa". Döôøng nhö töø ngöõ aáy ñöôïc daønh cho nhöõng ai coù chöùc thaùnh. Do ñoù, cuøng laém, thì coù moät thöù "chuû toïa taäp theå", do moät eâ-kíp linh hoaït ñaûm nhaän.

Nhöõng nhaän xeùt naøy ñöa chuùng ta ñeán nhöõng suy nghó.

• Giaùo daân raát yù thöùc veà giaù trò vaø vai troø cuûa thaùnh chöùc.
• Tuy nhieân, trong hoaøn caûnh khoâng theå coù moät thöøa taùc vieân chöùc thaùnh ñaûm nhaän cuoäc cöû haønh, cha sôû ñaønh nhôø moät tu só, moät oâng truøm chòu traùch nhieäm veà cuoäc cöû haønh aáy. Caùc thöøa taùc vieân ngoaïi leä naøy caàn ñöôïc chuaån bò veà tín lyù vaø muïc vuï, vaø raát neân caû veà phaùp lyù nöõa, ñeå hoï coù theå thi haønh phaän vuï caùch chöõng chaïc vaø phong phuù. Beân Phaùp, taïi moät vaøi giaùo phaän, Ñöùc Giaùm muïc chính thöùc giao phoù coâng vieäc ñieàu haønh muïc vuï hoaëc moät nhieàu giaùo xöù cho moät eâ-kíp, 2,3 nöõ tu ...
• Duø sao, coù vò chuû toïa thöïc thuï ñeå coäng ñoaøn soáng thöïc thuï söï trung thaønh vôùi Giaùo hoäi, trung thaønh vôùi Lôøi Chuùa vaø Thaùnh Theå, laø moät cô may cho hoï, bôûi vì coäng ñoaøn ñöôïc soáng vôùi chaân tính cuûa mình.

Taát caû nhöõng ghi nhaän naøy giuùp chuùng ta yù thöùc : trong cuoäc cöû haønh phuïng vuï, chính Chuùa Ki-toâ ñang chuû toïa coäng ñoaøn ; vaø vieäc "chuû toïa" luoân luoân laø moät dòch vuï, chöù khoâng phaûi moät cô hoäi ñeå toû ra "treân tröôùc". (x. Ceùleùbrer (Notes de Pastorale Liturgique), soá 150, Cerf 2/1981)