A. Caùc baûn vaên

1. Coá ñònh

Coù hai loaïi baûn vaên duøng trong thaùnh leã, moät loaïi coá ñònh coøn moät loaïi coù theå thích nghi, uyeån chuyeån. Loaïi coá ñònh laø lôøi vaên trong Kinh Thöông xoùt, Vinh danh, Tin kính, Thaùnh Thaùnh Thaùnh, Laïy Chieân Thieân Chuùa, Lôøi tieàn tuïng, Kinh Laïy Cha, Kinh nguyeän Thaùnh Theå, caùc caâu tung hoâ xöôùng ñaùp. Lôøi vaên cuûa nhöõng kinh naøy khoâng ñöôïc thay ñoåi maø phaûi theo baûn dòch chính thöùc ñaõ ñöôïc Hoäi Ñoàng Giaùm muïc moät nöôùc hay moät mieàn chuaån nhaän vaø Toøa thaùnh chaâu pheâ. Huaán thò thöù ba soá 3 vieát : "Rieâng ñoái vôùi nghi thöùc thaùnh leã, phaûi ñaëc bieät toân troïng. Trong caùc baûn dòch chính thöùc, tuyeät ñoái caám thay ñoåi caùc coâng thöùc trong nghi thöùc duø vôùi lyù do phaûi thay ñoåi cho deã deät nhaïc."

2. Uyeån chuyeån

Nhöõng baûn vaên naøy khoâng buoäc phaûi theo saùt hoaøn toaøn. Ñoù laø caùc baøi ca nhaäp leã vaø hieäp leã. Vì nhöõng baûn vaên naøy khoâng nhaèm ñeå haùt, neân ñoâi khi khoâng tieän deät nhaïc. Vì theá caùc nhaïc só coù theå thay ñoåi naêm ba chöõ hay thay ñoåi thöù töï, mieãn laø khoâng sai yù nghóa, hoaëc cuõng coù theå laáy yù ñaët ra moät baûn vaên khaùc hay duøng moät baøi töông ñöông ñeå thay theá. Huaán thò thöù ba soá 3 noùi theâm : "Coù theå duøng caùc ñoái ca nhaäp leã, hieäp leã laáy trong saùch Graduale Romanum hay saùch Graduale simplex, saùch leã Roâ-ma hay trong caùc ca muïc ñaõ ñöôïc Hoäi Ñoàng Giaùm muïc chaáp nhaän. Khi choïn caùc baøi ñeå haùt trong thaùnh leã, Hoäi Ñoàng Giaùm muïc khoâng nhöõng phaûi löu yù xem nhöõng baøi ñoù coù hôïp vôùi muøa phuïng vuï, vôùi hoaøn caûnh cöû haønh phuïng vuï hay khoâng maø coøn phaûi löu yù ñeán nhu caàu cuûa giaùo daân söû duïng caùc baøi haùt ñoù nöõa.

Phaûi heát söùc coå voõ cho daân chuùng haùt, duø döôùi nhöõng hình thöùc môùi thích hôïp vôùi hoàn daân toäc vaø naõo traïng cuûa ngöôøi thôøi nay. Caùc Hoäi Ñoàng Giaùm muïc seõ cho laøm moät tuyeån taäp caùc baøi haùt ñeå duøng cho caùc nhoùm rieâng nhö thanh nieân hay nhi ñoàng, nhöng phaûi lieäu sao cho lôøi ca, aâm nhaïc, nhòp ñieäu vaø nhaïc khí phuø hôïp vôùi veû trang troïng vaø thaùnh thieän cuûa nôi thôø phöôïng vaø vieäc thôø phöôïng.

Maëc duø Hoäi thaùnh khoâng gaït ra ngoaøi phuïng vuï moät loaïi thaùnh ca naøo, nhöng phaûi nhaän raèng moïi thöù aâm nhaïc, baøi haùt hay nhaïc khí khoâng phaûi thöù naøo cuõng thích hôïp ñeå nuoâi döôõng lôøi caàu nguyeän vaø dieãn taû maàu nhieäm Chuùa Ki-toâ. Vì muïc ñích cuûa nhöõng thöù ñoù laø ñöa ngöôøi ta tôùi choã thôø phöôïng Chuùa neân aâm nhaïc phaûi hay, lôøi ca phaûi thaùnh thieän, laïi phuø hôïp vôùi tinh thaàn phuïng vuï vaø baûn tính cuûa moãi phaàn trong phuïng vuï. Noùi toùm laïi, taát caû nhöõng thöù ñoù khoâng ñöôïc gaây caûn trôû cho coäng ñoaøn tích cöïc tham gia phuïng vuï vaø phaûi höôùng loøng trí ngöôøi ta veà caùc maàu nhieäm ñang cöû haønh."

B. Caùc baøi haùt

Caùc baøi haùt trong thaùnh leã laø ca nhaäp leã, boä leã, daâng leã, hieäp leã vaø keát leã. Thöôøng trong caùc nhaø thôø cuûa chuùng ta vaãn thaáy laøm nhö theá. Coù ñieàu phaûi noùi laø quaù oàn aøo, baøi haùt choïn löïa khoâng ñöôïc kyõ cho ñuùng vôùi tinh thaàn cuûa muøa phuïng vuï vaø caùc phaàn ñoaïn cuûa thaùnh leã. Sôû dó nhö vaäy vì nhöõng ngöôøi lo vieäc ca haùt chöa ñöôïc nghe noùi veà thaùnh leã vaø nhaïc phuïng vuï cho ñuû, laïi thieáu caùc baøi haùt ñöôïc soaïn ñeå haùt trong nhaø thôø cho ñuùng vôùi phuïng vuï, hay coù maø vì ngöôøi coù traùch nhieäm chieàu theo thò hieáu deã daõi, khoâng ñoøi hoûi, thích vui nhoän cuûa ca vieân, cuûa giôùi treû neân ñaønh boû qua.

Roài coøn ñaøn nöõa ! Nhöõng ngöôøi chôi ñaøn trong caùc nhaø thôø hieän nay haàu heát duøng ñaøn ñieän töû, thöôøng môû aâm löôïng cöïc lôùn vaø chôi nhöõng ñieäu nhaïc ñôøi ñaõ laøm saün. Ñeán nhaø thôø trong moät khung caûnh nhö vaäy thaät laø khoù caàu nguyeän. Ñieàu ñaùng ngaïi laø phaàn ñoâng tôùi nhaø thôø trong moät quang caûnh nhö theá : baøi haùt thì tuøy tieän, ñaøn troáng thì inh oûi maø khoâng thaáy vaán ñeà hay khoâng ñaët vaán ñeà gì caû ! Chuùng ta coù nhieäm vuï giaùo duïc ñöùc tin chöù khoâng phaûi chieàu theo thò hieáu. Veà ñieåm naøy, chöông II trong Quy cheá toång quaùt saùch leã Roâ-ma veà Cô caáu thaùnh leã, caùc yeáu toá vaø thaønh phaàn cuûa thaùnh leã töø trang 21-34, nhaát laø muïc III veà Töøng phaàn cuûa thaùnh leã trang 25 coù theå soi saùng cho chuùng ta raát nhieàu.

1. Ca nhaäp leã

Muïc ñích cuûa baøi ca naøy laø môû ñaàu thaùnh leã, taïo baàu khí phaán khôûi, cho thaáy yù nghóa cuûa muøa phuïng vuï hay ngaøy leã. Lyù töôûng laø caû nhaø thôø cuøng haùt, nhaát laø khi coù röôùc chuû teá ra haønh leã. Neân choïn baøi haùt phoå thoâng ñeå moïi ngöôøi coù theå cuøng haùt. Veà caùch haùt thì coù theå haùt theo ba caùch. Caùch thöù nhaát laø ca ñoaøn vaø coäng ñoaøn ; caùch thöù hai laø moät xöôùng ca vieân vaø coäng ñoaøn ; caùch thöù ba laø toaøn theå coäng ñoaøn. Nhöng thöïc teá thì xem ra ngöôøi ta hay coù thoùi quen ñeå cho moät mình ca ñoaøn haùt.

2. Kinh Thöông xoùt

Ñaây laø moät baøi haùt xöng tuïng vaø keâu caàu loøng thöông xoùt cuûa Chuùa. Hình thöùc xöùng hôïp nhaát ñeå haùt kinh naøy laø xöôùng ñaùp. Moät ngöôøi hay ca ñoaøn xöôùng roài moïi ngöôøi trong coäng ñoaøn ñaùp laïi. Loái xöôùng ñaùp ôû ñaây coù tính tung hoâ, neân phaûi ñôn sô deã haùt.

3. Kinh Vinh danh

Baûn chaát cuûa baøi naøy laø ca tuïng vinh quang Chuùa Ba Ngoâi. Ñaây laø moät baøi thaùnh thi baèng vaên xuoâi coù nhòp ñieäu, neân phaûi haùt theá naøo ñeå bieåu loä ñöôïc nieàm haân hoan vaø moái ñoàng taâm cuûa nhöõng ngöôøi tham döï. Vì theá coù theå haùt chung vôùi nhau hay chia laøm hai beân luaân phieân nhau, giöõa ca ñoaøn vôùi coäng ñoaøn hay giöõa hai beân coäng ñoaøn vôùi nhau.

4. Thaùnh vònh ñaùp ca

Ñaây laø phaàn haùt caàn phaûi ñieàu chænh hôn caû, vì thöôøng ca tröôûng cuõng nhö ca vieân hay laáy baát cöù baøi naøo hoï thích ñeå ñieàn vaøo choã naøy, hay choïn moät baøi haùt veà vò thaùnh kính ngaøy hoâm ñoù ñeå haùt ôû ñaây. Laøm nhö theá chaúng khaùc gì nhö "oâng noùi gaø, baø noùi vòt" vaäy, vì Chuùa noùi moät ñöôøng, mình ñaùp laïi moät neûo. Chuùa noùi trong baøi ñoïc 1. Hoäi thaùnh ñaõ xem nhöõng baøi ñoù vaø tìm ra nhöõng ñoaïn thaùnh vònh töông öùng ñaët trong baøi ñaùp ca. Coù leõ khi choïn baøi haùt, ngöôøi choïn khoâng ñeå yù ñeán ñieåm naøy. Hieän nay ñaõ coù moät soá thaùnh vònh ñaùp ca nhö cuûa cha Kim Long, cha Nguyeãn Höõu Phuù vaø chò Haûi Trieàu trong thaønh phoá Hoà Chí Minh. Môùi coù mình cha Kim Long laø xuaát baûn thaønh taäp, coøn hai taùc giaû kia vaãn chöa xuaát baûn ; ai bieát thì möôïn duøng thoâi. Hy voïng trong töông lai seõ coù nhieàu thaùnh vònh ñaùp ca ñöôïc vieát ñuùng theo quy caùch ñeå duøng trong phuïng vuï.

Ngöôøi haùt thaùnh vònh ñaùp ca neân ñöùng ôû giaûng ñaøi quay xuoáng coäng ñoaøn haùt caùc caâu rieâng, coøn caâu ñaùp ñeå cho caû nhaø thôø haùt. Vì muoán cho caû nhaø thôø haùt neân caùc caâu ñaùp phaûi laøm thaät vaén goïn vaø deã haùt, chæ caàn taäp vaøi phuùt tröôùc leã laø moïi ngöôøi coù theå haùt ñöôïc. Caâu naøy ñaõ coù saün trong baøi ñaùp ca ; caùc nhaïc só chæ caàn deät nhaïc vaøo thoâi. Neân laøm theá naøo cho caû nhaø thôø haùt ñöôïc caâu ñaùp, thì baàu khí tham döï seõ khaùc haún leân. Trong taïp chí Maison - Dieu soá 80 trang 71, cha Jounel vieát : "Khuùc ca naøy khoâng caàn giaùo daân haùt ; hoï chæ caàn haùt caâu ñaùp thoâi. Moät ngöôøi hay moät ca vieân seõ ñöùng ôû giaûng ñaøi ñoïc hay haùt nhöõng caâu xöôùng, roài moïi ngöôøi cöù chaêm chuù ngoài nghe. Ñöøng laøm gì ñeå hoï coù theå phaân taùn. Toát nhaát cöù ñeå hoï nghe, moät ngöôøi ñoïc hay haùt thoâi."

5. Daâng leã

Coù theå noùi ngoaøi caùc baøi haùt ñaõ coù veà Ñöùc Meï ra, caùc baøi ca daâng leã chieám ña soá. Ñieàu naøy cuõng deã hieåu vì tröôùc Coâng ñoàng Va-ti-ca-noâ II chæ coù phaàn naøy laø ñöôïc haùt nhieàu baèng tieáng baûn quoác thoâi, thaønh ra caùc nhaïc só taäp trung saùng taùc vaøo ñaây khaù nhieàu. Baây giôø khoâng coøn buoäc phaûi haùt ca daâng leã nöõa, Nhöng nhieàu nôi laïi laøm long troïng phaàn naøy quaù ñaùng, naøo laø röôùc leã vaät, muùa haùt, laøm vaên ngheä. Thaät laø vui tai vui maét, nhöng khoâng hôïp phuïng vuï, bôûi leõ laøm cho ngöôøi tham döï bò phaân taùn, chuù yù quaù nhieàu vaøo phaàn phuï thuoäc khoâng caàn thieát, laïi laøm cho thaùnh leã maát quaân bình. Muïc ñích chính cuûa vieäc daâng leã vaät laø laøm cho giaùo daân yù thöùc vai troø teá leã cuûa hoï tröôùc chöùc linh muïc cuûa giaùo daân maø thoâi.

6. Baøi Thaùnh Thaùnh Thaùnh

Baøi naøy laø moät baøi tung hoâ maïnh meõ phaán khôûi, ñöôïc theå hieän trong tö theá thôø laïy kính caån, nhaán maïnh ñaëc bieät khi haùt caâu "Chuùc tuïng Ñaáng nhaân danh Chuùa maø ñeán"

7. Laïy Chieân Thieân Chuùa

Ñaây laø baøi haùt cuûa coäng ñoaøn döôùi hình thöùc kinh caàu, dieãn taû yù nghóa cuûa nghi thöùc beû baùnh. Cöû chæ beû baùnh coù lieân heä ñeán cuoäc thoï hình cuûa Chuùa Gieâ-su. Ngöôøi nhö taám baùnh ñöôïc beû ra ñeå phaân chia cho moïi ngöôøi. Söï hy sinh cuûa Ngöôøi laø daønh cho moïi ngöôøi, vaø ai cuõng ñöôïc thöøa höôûng coâng ôn cuûa vieäc hy sinh naøy.

8. Ca hieäp leã

Baøi ca hieäp leã coù theå ñi keøm vôùi vieäc tieán leân röôùc leã, baøy toû moái daây hieäp nhaát giöõa nhöõng ngöôøi röôùc leã vaø nieàm vui trong taâm hoàn. Coù theå haùt ñoái ñaùp giöõa ca ñoaøn vaø coäng ñoaøn, giöõa moät xöôùng ca vieân vaø coäng ñoaøn hoaëc daïo moät baøi ñaøn. Cuõng khoâng caàn phaûi haùt cho ñaày trong suoát khoaûng thôøi gian röôùc leã. Coù theå coù nhöõng luùc yeân laëng, roài moät ngöôøi noùi leân moät vaøi caâu laáy töø trong baøi Tin Möøng hay caùc baøi saùch thaùnh ngaøy hoâm ñoù. Luùc naøy chæ haùt nhöõng baøi taï ôn, ca tuïng thôø laïy Chuùa chöù khoâng haùt veà Ñöùc Meï hay caùc thaùnh.

9. Keát leã

Trong caùc nhaø thôø ôû Vieät Nam, thöôøng sau lôøi chuùc bình an keát leã, vaãn coù thoùi quen haùt moät baøi. Baøi naøy coù theå boû, neáu muoán, vaø thay vaøo ñoù baèng moät baûn ñaøn. Coù theå haùt veà Chuùa, Ñöùc Meï hay caùc thaùnh tuøy yù. Huaán thò AÂm nhaïc trong phuïng vuï soá 35 cuõng noùi ñeán baøi haùt naøy khi vieát : "Trong thaùnh leã ñoïc, coù theå haùt moät vaøi phaàn thöôøng leã hay leã rieâng. Hôn nöõa, ñoâi khi coù theå haùt moät baøi khaùc luùc nhaäp leã, tieán leã vaø hieäp leã cuõng nhö keát leã ; tuy nhieân, neáu chæ coù tính caùch hôïp thaùnh leã thì chöa ñuû, maø coøn phaûi hôïp vôùi caùc phaàn leã, ngaøy leã hay muøa phuïng vuï."

Nhöng vì caâu "leã ñaõ xong, chuùc anh chò em ra veà bình an" laø moät caâu keát thuùc vaø giaûi taùn, neân phaûi laøm cho ngöôøi ta thaáy tôùi ñaây laø heát roài. Vì vaäy, neáu coù haùt thì khoâng neân haùt daøi vaø laâu. Tuy laø heát nhöng môùi heát ôû giai ñoaïn cöû haønh thoâi, coøn sau ñoù laø keùo daøi trong tinh thaàn vaø trong giai ñoaïn aùp duïng. Leã ñaõ xong, tín höõu ra veà bình an vôùi nhöõng coâng vieäc ñôøi thöôøng cuûa mình, nhöng laïi ñem vaøo ñoù tinh thaàn vaø söùc maïnh cuûa Lôøi Chuùa vaø Thaùnh Theå mình ñaõ laõnh nhaän ñöôïc trong thaùnh leã, ñeå giuùp mình soáng vui töôi phaán khôûi vaø nhö keùo daøi thaùnh leã ra treân traàn gian vaäy.

Treân ñaây laø moät vaøi neùt veà Phuïng vuï ca haùt trong thaùnh leã, döïa vaøo caùc baûn vaên qui ñònh vaø nhöõng baûn vaên ñöôïc pheùp thích nghi cuøng nhöõng nhaän xeùt vaø kinh nghieäm caù nhaân cuûa ngöôøi vieát. Caùc nhaø thôø cuûa chuùng ta coù vui veû, soâi noåi, saàm uaát ôûà beân ngoaøi thaät, nhöng veà thöïc chaát beân trong, coù nhöõng ñieàu caàn phaûi suy nghó laïi. Maø moät trong nhöõng ñieàu ñoù laø coâng vieäc haùt xöôùng. Ca tröôûng, ca ñoaøn khoâng theå laøm ñuùng, laøm toát vieäc naøy, neáu khoâng ñöôïc caùc cha sôû höôùng daãn. Thieát töôûng ñoù phaûi laø moái baän taâm cuûa nhöõng vò coù traùch nhieäm trong vaán ñeà naøy.