CHUÙA KHOÂNG LAÀM KHI NGAØI GOÏI CON

1. Cuoái cuøng thì nhôø ôn Chuùa, nhöõng ñieàu caûn trôû khieán Ban Toå chöùc (BTC) ñeâm dieãn lo ngaïi ñaõ khoâng xaûy ñeán. Giaáy pheùp “chaïy xong” vaøo xeá tröa ; cha sôû Hoøa Höng thôû caùi phaøo. Khaùch môøi luïc tuïc tôùi, chôùp maét ñaõ thaáy chaät cöùng loøng nhaø thôø. Côn möa töø chaäp toái töôûng nhö seõ laøm ngöôøi ta buoàn loøng, luùc aáy laïi hoùa ra “vuõ naêng löu khaùch” ñeå giöõ chaân nhöõng ai leân ñeàn xem hoäi. Vaãn moät coâng chuùng nhaø ñaïo raát thuaàn thaønh, deã thöông. Linh muïc, tu só nam nöõ, ñoâng ñaûo nhaát laø chò em “nhaø Phaùt Dieäm” vaø Maân Coâi Chí Hoøa, beø baïn thaân höõu, nhaïc só, ca tröôûng. Noùi chung, ôû nhöõng buoåi hoäi dieãn thaùnh ca nhö theá naøy, hoï luoân nhaïy caûm, ñeán sôùm vaø veà muoän nhaát. Bôûi hoï voán deã tính, coi vieäc tham döï nhö laø moät thoâng coâng mang laïi nhieàu ôn ích. Ñoàng hoà chæ 19g30, môû maøn “ÑEÂM CHUNG LÔØI CA LEÂN ÑI - Kyû nieäm 40 naêm vieát Thaùnh ca (1957 - 1997) cuûa Linh muïc nhaïc só Kim Long” do caùc moân sinh toå chöùc. Phaàn môû ñaàu daønh rieâng ñeå giôùi thieäu vaø chuùc möøng. Theo Ns. Nguyeãn Duy - “Caùch nay 40 naêm, coù moät ngöôøi khi aáy vöøa troøn 16 tuoåi ñang tu hoïc taïi Tieåu chuûng vieän Phan-xi-coâ Xa-vi-eâ Buøi Chu, Saøi goøn ñaõ ñaët buùt vieát baøi thaùnh ca ñaàu tieân “Con haân hoan”... Vaø roài töø baøi thaùnh ca ñaàu tieân ñoù, haøng chuïc, haøng traêm, thaäm chí haøng ngaøn baøi thaùnh ca khaùc ñöôïc vieát baèng nhieàu theå loaïi khaùc nhau ñaõ ra ñôøi. Taát caû nhöõng baøi thaùnh ca naøy ñeàu khôi nguoàn töø Kinh thaùnh vaø Phuïng vuï, töø suy tö caàu nguyeän vaø caûm nhaän cuoäc soáng cuûa moät con - ngöôøi - Ki-toâ - höõu - linh - muïc coù teân laø Kim Long. Söï nghieäp saùng taùc thaùnh ca ñoù traûi daøi cho ñeán hoâm nay vöøa troøn 40 naêm, boán möôi naêm aáy bieát bao nhieâu tình. Moät cuoäc tình troïn veïn vaø duy nhaát ñaõ daønh cho Thieân Chuùa, Queâ höông, vaø Giaùo hoäi VN... Chính vì theá maø “Ñeâm chung lôøi ca leân ñi” ñöôïc thöïc hieän ñeå giôùi thieäu moät con ngöôøi, ñeå tri aân, ñeå chuùc möøng.” Coù leõ ñoâng ñaûo coâng chuùng cuõng raát ñoàng tình vôùi Ns. Phan-xi-coâ khi anh baøy toû “Nhaân dòp kyû nieäm 40 naêm cha vieát thaùnh ca , thaät vui söôùng vaø taâm thaønh kính daâng leân cha lôøi chuùc möøng vaø nieàm tri aân baèng taâm tình cuûa caùc tín höõu giaùo daân VN. Chuùc möøng cha, moät vò chuû chaên ñöôïc Thieân Chuùa sai ñeán vôùi moät ôn goïi ñaëc bieät hoaït ñoäng giöõa moïi ngöôøi, nhö khí cuï bình an cuûa Chuùa, suoát bao naêm qua ñaõ gaët haùi ñöôïc nhieàu hoa traùi trong söù vuï toâng ñoà... Giaùo hoäi VN tri aân cha, vì nhöõng noå löïc cuûa cha trong laõnh vöïc Thaùnh nhaïc...”

Cha Kim Long trong boä veste môùi tinh, böôùc leân saøn dieãn, giöõa choùi loøa aùnh saùng, hoa töôi vaø tay baét maët möøng. Vôùi xuùc ñoâng traøo daâng giöõa voøng vaây hoïc troø, beø baïn vaø coäng ñoaøn, toâi nghe roõ gioïng noùi ngheïn ngaøo cuûa ngöôøi ngheä só linh muïc “Nhö moät ñònh meänh giöõa ñôøi toâi vôùi thaùnh ca : 7 tuoåi haùt leã nhaø thôø, 17 tuoåi môû caùnh cöûa vaøo theá giôùi thaùnh ca vaø 57 tuoåi, möøng 40 naêm saùng taùc. Giaùo hoäi ñaõ ñaøo taïo toâi nhöng khoâng, toâi cuõng seõ laøm nhö vaäy ñoái vôùi caùc theá heä hoïc troø...” Voã tay vaø voã tay. Ngoaøi trôøi möa naëng haït theâm.

2. Phaûi thaønh thaät nhìn nhaän coäng ñoaøn ñeâm aáy thuûy chung vaø kieân trì moät caùch laï thöôøng. Vì loøng yeâu meán Kim Long hoaëc vì noäi dung chöông trình cuõng coù. Tuy nhieân, ñieàu toâi muoán noùi, noùi moät caùch khaùch quan nhö nhöõng ngöôøi ñeán vôùi ñeâm dieãn, laø chöông trình hôi naëng. Naëng veà nhieàu maët, khieán ñaâm ra meät moûi. Veà hình thöùc, toaøn boä 21 tieát muïc ñaõ chieám lónh moät thôøi löôïng quaù taûi : 3 tieáng ñoàng hoà. Neáu khoâng phaûi laø coâng chuùng nhaø ñaïo vaø neáu ñòa ñieåm khoâng coù thuaän lôïi nhö nhaø thôø Hoøa Höng (trung taâm, tieän nghi thoaûi maùi), chaéc chaén seõ coøn raát ít ngöôøi “beàn ñoã ñeán cuøng”. Kinh nghieäm naøy ñöôïc ruùt ra töø caùc buoåi trình dieãn thaùnh ca ôû nhaø thôø Ñöùc Baø No-en 95, 96 vaø taïi nhieàu ñieåm hoäi dieãn cuûa haït, xöù khaùc. Thôøi gian lyù töôûng nhaát, theo thieån nghó, chöøng 1g30 hoaëc 2 giôø laø cuøng. Laïi nöõa, hình theå bieåu dieãn ñeâm aáy - Hôïp xöôùng, hoøa aâm nhieàu beø - raát khoù caûm thuï, ngoaïi tröø baûn thaân nhöõng ngöôøi saùng taùc vaø trình dieãn hoaëc moät boä phaän saønh ñieäu naøo ñoù. Töø nhieàu naêm nay, toâi ñaõ coù moät so saùnh caùi theá maïnh theá yeáu giöõa nhaïc ñaïo vaø nhaïc ñôøi. Coù laàn toâi ñaõ chôït caûm thaáy töï haøo veà ngheä thuaät hoøa aâm hôïp xöôùng raát baøi baûn vaø ñaïi ban cuûa nhaïc só coâng giaùo. Theá nhöng, ñoái vôùi daáu gioïng trong ngoân ngöõ vaø ñaëc bieät ñoái vôùi coâng chuùng VN thì öu ñieåm treân caàn xöû lyù vaø thöïc hieän ñuùng choã, ñuùng ñoái töôïng. Khoâng phaûi heã coã baøn thònh soaïn, eâ heà laø ngon mieäng khaùch caû ñaâu. Coøn theøm thuoàng moät chuùt thì hôn caùi no neâ, thöøa möùa. Chæ vì meâ maån, toø moø muoán hoïc taäp, toâi ñaõ mua veù ñi döï nhieàu “ñeâm nhaïc” ôû nhöõng hoäi quaùn, tuï ñieåm veà Nguyeãn Vaên Tyù, Vaên Cao, Trònh Coâng Sôn, Hoaøng Quyù, Toâ Vuõ v.v. Quaû tình laø goïn nheï, loâi cuoán, laõng maïn nöõa. Vaãn bieát “Ñeâm thaùnh ca” chöù khoâng phaûi saân khaáu taïp kyõ ñaïi nhaïc hoäi. Nhöng ai caám vieäc daøn döïng moät chöông trình choïn loïc hôn, thoaùng moûng hôn, ñöôïc “baõo hoøa” trong moät baàu khí tieáp xuùc, giao löu, hoaëc ñoäc taáu, hoøa taáu, hoaëc ñôn ca, song ca, toáp ca moät hai beø giaûn ñôn ? Traêm ngöôøi nhö moät ñeâm aáy ra veà ñeàu khen laáy khen ñeå “nhoùm Queâ Höông” - moät nhoùm anh em trong hoï toäc ñoàng höông raùp noái vôùi nhau thaät tình côø - qua ca khuùc “Chuùa khoâng laàm” vôùi 4,5 ñieäp khuùc ñöôïc chính cha Kim Long xuaát thaàn dieãn taû. Laø ngöôøi soáng vaø gaén boù vôùi caùc xöù ñaïo toâi caûm thaáy hieåu ñöôïc khaù nhieàu noãi ñoaïn tröôøng cuûa ca tröôûng, ca vieân, ca ñoaøn. Caûm ñoäng ñeán rôi leä khi thaáy anh chò em thuoäc caùc ca ñoaøn Phuïc Sinh treân chuyeán buyùt veà khuya, vôùi ca ñoaøn Thaùnh Taâm, Nam Hoøa, Maân Coâi, Teâ-reâ-xa, Giôùi treû Hoøa Höng, Ca-meâ-loâ, Vöông cung thaùnh ñöôøng, Vöôït Qua v.v ñaõ phaûi khaéc phuïc nhö theá naøo ñeå goùp maët goùp tieáng vôùi ñeâm dieãn. Tuy nhieân, vaán ñeà laø coù neân “taäp hôïp” moät caùch “phong traøo” nhö vaäy chaêng ? Vöøa toán coâng toán cuûa, toán söùc maø keát quaû chöa chaéc ñaõ nhö yù. Toâi muoán chia seû goùp yù veà caùnh “daøn döïng” caùc tieát muïc ôû moãi phaàn, ñoaïn, veà caùch “boá trí” hoaëc “töï löïa choïn” baøi ca. Coù theå theo tieâu chuaån “thôøi gian” trong quaù trình saùng taùc cuûa taùc giaû, ñeå nhaän ra ñaâu laø “daïo khuùc môû ñaàu”, ñaâu laø böôùc ngoaët, ñaâu laø ñænh cao phaùt trieån maø löïa choïn baøi ñeå minh hoïa. Cuõng coù theå ñi theo chuû ñeà töø “Ca leân ñi 1,2,3” cho ñeán “Thaùnh vònh Thaùnh ca” hoaëc nhöõng saùng taùc môùi gaàn ñaây hoaëc theo muøa Phuïng vuï v.v. Nhö vaäy vieäc “daãn” coâng chuùng seõ taäp trung hôn, nhieàu maøu saéc ña daïng hôn, maø ñeâm dieãn cuõng seõ thoaùng hôn.

Ñieàu sau cuøng maø ngöôøi döï ñeâm dieãn laáy laøm tieác laø söï thieáu vaéng nhöõng khuoân maët trong giôùi nhaïc só, baùo chí thoâng tin ôû ngoaøi ñôøi. Nhö treân ñaõ noùi, hoøa aâm vaø hôïp xöôùng voán laø sôû tröôøng, laø theá maïnh cuûa aâm nhaïc coâng giaùo. Lòch söû taân nhaïc VN vaø thaùnh nhaïc thaùnh ca VN cuøng coù moät thôøi ñieåm ra ñôøi töø 1945. Qua tieáp xuùc vaø coäng taùc vôùi anh em, toâi bieát roõ söï traân troïng vaø neå phuïc cuûa hoï ñoái vôùi giôùi nhaïc só, ca tröôûng, ca ñoaøn nhaø thôø xöù ñaïo. ÔÛ nhöõng cuoäc hoäi dieãn vaên ngheä töø quaàn chuùng ñeán chuyeân nghieäp nhöõng naêm gaàn ñaây, khoâng bao giôø thieáu vaéng söï ñoùng goùp thaønh coâng ôû nhöõng thöù haïng cao töø phía caùc ca ñoaøn, caùc ban hôïp xöôùng cuûa ngöôøi coâng giaùo. Caùc trang vaên hoùa ngheä thuaät treân baùo Saøi goøn GP, Tuoåi Treû, Thanh Nieân, Phuï Nöõ luoân roäng môû ñeå thoâng tin veà nhöõng sinh hoaït thuoäc daïng naøy nhö bao laàn ñaõ laøm tröôùc ñaây. Laøm toát coâng taùc giao löu ñôøi ñaïo naøy, chuùng ta vöøa thoâng tin giôùi thieäu ñöôïc “chuyeän nhaø”, laïi vöøa taïo ra ñöôïc moät soá thuaän lôïi cô baûn veà tình lyù laøm neàn taûng cho nhöõng döï phoùng töông töï hoaëc quy moâ hôn trong töông lai.