TÖØ CUOÄC GAËP GÔÕ MOÄT NHAÏC SÓ NGOAØI ÑÔØI

Tình côø toâi gaëp vaø quen moät nhaïc só ngoaøi ñôøi. Anh coù moät vaøi baøi haùt ñöôïc laáy laøm neàn cho moät soá boä phim môùi ñaây. Cô hoäi gaëp gôõ trong luùc toâi ñang caàm xem moät baøi thaùnh ca coâng giaùo ôû moät nôi coâng coäng. Anh nhaïc só hoûi xem nhö moät söï toø moø, hoïc hoûi : - Baïn laø ngöôøi coù ñaïo ? Toâi gaät ñaàu. Anh noùi tieáp : "Toâi bieát nhaïc ñaïo coâng  giaùo raát hay, caùc nhaïc só  beân aáy taøi laém". Vaø toâi  ñaõ hieåu anh ñang muoán gì. Toâi ñöa cho anh coi baøi haùt aáy. Cuõng raát may baøi naøy coù neùt nhaïc vaø tieát taáu treû trung, raát ñôøi (chöa noùi tôùi lôøi ca). Coù leõ phaàn naøo taïo thieän caûm giöõa anh vôùi nhaïc ñaïo chaêng ?

Quaû thaät nhaän ñònh cuûa anh naèm trong suy ñoaùn cuûa toâi. Anh noùi : "Nhaïc ñaïo cuûa caùc baïn cuõng gioáng vôùi nhaïc ñôøi cuûa chuùng toâi laém ! Nhöng taïi sao toâi thaáy moät soá nhaø thôø haùt leân nghe raát buoàn, ñöôïc moät vaøi nôi coù ban nhaïc gioáng saân khaáu ; bieát chôi nghe coøn taïm ñöôïc !". Toâi raát buoàn nhöng cuõng raát  thoâng caûm vôùi lôøi nhaän xeùt aáy.

Roõ raøng cuøng moät thöù aâm nhaïc : hai theá giôùi, hai quan nieäm khaùc nhau. Hình nhö anh muoán ñi tìm ñieåm chung giöõa nhaïc ñôøi vôùi nhaïc ñaïo, thaäm chí muoán ñoàng hoùa nöõa. Anh coøn töï boäc baïch: "Toâi ôû trong Caâu laïc boä saùng taùc Saân khaáu Caàu Voàng Q3. Chuùng toâi luoân luoân coù nhu caàu tieáp ñoùn thaønh vieân môùi tham gia. Bôûi vì coù nhöõng kyø soá löôïng baøi haùt ra khoâng kòp vaø khoâng ñaït yeâu caàu. Neáu baïn muoán, môøi baïn tham gia vaø neáu baïn chöa bieát saùng taùc, coù theå laáy baøi thaùnh ca naøo baïn thaáy hay hay roài ñoåi lôøi göûi cho chuùng toâi cuõng ñöôïc !" Toâi cöôøi thaàm trong buïng vaø suy nghó raát nhieàu...

Moät baøi haùt ñöôïc haùt leân coù nhieàu yeáu toá taùc ñoäng ngöôøi nghe, nhöng giai ñieäu laø caùi gì coøn ñoïng laïi vaø deã nhôù nhaát. Nghó ñeán ñaây, toâi töôûng töôïng ra raèng, neáu moät nhaø thôø ôû beân caïnh saân khaáu, tuï ñieåm ca nhaïc, quaùn caø pheâ... maø hoï ñang söû duïng nhöõng baøi thaùnh ca ñaõ ñöôïc ñoåi lôøi sang baøi haùt ñôøi ; haùt cho vui. - chaéc chaén baø con giaùo daân nghe loaùng thoaùng xa xa seõ ñi döï ñoâng laém vì töôûng nhaø thôø ñang coù leã ñaëc bieät ! Ñuùng vaäy, nhaïc ñôøi, chôi kieåu nhaïc ñôøi raát thu huùt quaàn chuùng, cho neân "thaùnh ñöôøng" cuûa giôùi treû hoâm nay vaãn laø saân khaáu, quaùn nhaïc... Xöa nay "bieán taáu" trong aâm nhaïc vaãn laø caùi gì khoù vaø ñaày haáp daãn. Nhöng "bieán taáu" laøm sao, tôùi möùc naøo cuõng coù luaät caû.

Coù nhöõng ñieàu ôû treân môùi chæ laø giaû thieát. Vaäy veà phía nhaïc ñaïo cuûa ta, ñaõ ai daùm ñöa nhaïc ñôøi vaøo chöa ? Nghóa laø duøng giai ñieäu nhaïc ñôøi, ñaët lôøi, haùt trong phuïng vuï ? Coù "töø ngaøn xöa" roài ! Coäng ñoaøn haùt ngon mieäng nöõa ! Thuoäc nhö chaùo ! Lieäu ngöôøi ngoaøi nghe thoaùng qua hoï coù töôûng laø phoøng traø, phoøng khieâu vuõ, tuï ñieåm vui chôi giaûi trí khoâng ... chöa noùi tôùi caùch theå hieän aâm nhaïc trong phuïng vuï. Toâi khoâng muoán noùi roõ baøi haùt naøo, ai vieát. Nhöng thaáp thoaùng vaøi nôi coù haùt, coù nhöõng baøi raát phoå bieán nöõa ñöôïc duøng laøm ca nhaäp leã, ca hieäp leã, tung hoâ truyeàn pheùp. Coù theå ngöôøi söû duïng khoâng bieát, coøn ngöôøi laøm ra noù coù bieát khoâng ? Chính ngöôøi nhaø mình ñaõ laøm "tuïc hoùa" nhaïc ñaïo moät caùch lieàu lónh. Tuy nhieân soá löôïng khoâng ñaùng keå nhöng ñaõ bò aûnh höôûng nhieàu. Hình nhö nhaïc ñaïo vaø ñôøi ñeàu bò "lai caêng", nhôø vaû nhau, daãm chaân nhau, lieäu coù thay ñoåi vò trí cho nhau ñöôïc khoâng ? Toâi nghó hôi chuû quan raèng :"thò tröôøng aâm nhaïc" ñang caïnh tranh giöõa ñôøi vaø ñaïo. Hai beân muoán xích laïi gaàn nhau ôû ñieåm naøo haáp daãn  nhaát nhaèm giaûi quyeát ñöôïc vaán ñeà coù nhieàu ngöôøi xem, thöôûng thöùc.

Toâi tham döï moät thaùnh leã ñaëc bieät ôû vuøng queâ noï, cha sôû môøi ca só saân khaáu veà haùt cho theâm  phaàn long troïng, tieáng taêm. Hoaøn toaøn haùt, trình dieãn theo loái saân khaáu. Ca só khoâng coù taâm chaát, khoâng coù "hoàn” khi haùt baøi thaùnh ca maø "bò" ñöùng trong nhaø thôø. Ngöôïc laïi nhöõng ngöôøi cao tuoåi vaãn khen hay, cho raèng buoåi leã soát saéng, soáng ñoäng haún leân. Coøn giôùi treû thì sung söôùng vì tuaàn naøy hoï khoûi phaûi ñi giaûi trí ôû nôi khaùc !

Moãi thöù aâm nhaïc ñeàu coù neùt ñaëc tröng. Vì vaäy môùi coù nhieàu neàn aâm nhaïc, nhieàu theå loaïi aâm nhaïc vaø phaân bieät ñöôïc nhaïc cuûa Taây, Taøu vôùi nhaïc daân toäc Vieät Nam. Cuõng nhö phong caùch theå hieän aâm nhaïc cuûa ca só naøy khaùc vôùi ca só kia laøm neân tính caùch  rieâng cuûa hoï. Do ñoù, ña  soá ca só nöôùc ngoaøi qua Vieät Nam bieåu dieãn, hoï thöôøng haùt nhöõng baøi do chính hoï saùng taùc, khoâng nhö ca só cuûa ta. AÂm nhaïc trong ñaïo, trong phuïng vuï cuõng phaûi theå hieän vaø giöõ ñöôïc neùt rieâng cuûa mình. Raát ñaùng hoan ngheânh nhieàu xöù ñaïo toå chöùc haùt coäng ñoàng, giaùo daân tham gia haùt raát tích cöïc. Tuy nhieân veà maët ngheä thuaät thì khoâng daùm noùi. Tinh thaàn haùt coäng ñoàng raát  deã aên saâu vaøo loøng ngöôøi ; taïo baàu khí hôïp nhaát trong nieàm tin deã daøng hôn. Ñieàu ñaùng noùi, ngöôøi giaùo daân phaûi yù thöùc ñöôïc traùch nhieäm cuûa mình, phaûi ca haùt goùp phaàn cho phuïng vuï thaùnh leã theâm soáng ñoäng hôn laø ñaùnh giaù, ñeà cao ngheä thuaät aâm nhaïc trong phuïng vuï. Sôû dó toâi noùi ñieàu naøy laø vì tinh thaàn haùt coäng ñoàng trong nhaø thôø ñöôïc ñeà cao vaø ñöôïc  thöïc hieän caùch deã daøng hôn neáu so vôùi nhöõng cuoäc hoïp,  nhöõng toå chöùc daân chuùng ngoaøi ñôøi. Kinh nghieäm cho thaáy, neáu phaûi taäp moät baøi haùt, hoaëc môøi moät taäp theå ngoaøi xaõ hoäi haùt raát khoù khaên, hoï haùt moät caùch ruït reø. Lyù do xa laï nhau quaù, khoâng coù tinh thaàn traùch nhieäm, khoâng haùt cuõng khoâng sao hoaëc baøi haùt khoâng ñaùp öùng söï thích thuù cuûa hoï. Vì theá gaëp nhöõng baøi haùt vui tai, naùo nhieät nhö : haùt coå ñoäng boùng ñaù thì ngöôøi ta haùt raát cuoàng nhieät, nhaát laø giôùi treû.

Theá ñaáy. Ñeå taïo cho coäng ñoàng tinh thaàn töï giaùc, yù thöùc traùch nhieäm qua moät baøi haùt ñaâu phaûi deã. Nhöng chuyeän nhaïc ñaïo vaø ñôøi xöa nay vaãn laø hai laõnh vöïc khaùc nhau, chæ neân döøng laïi ôû ñieåm chung tôùi möùc naøo thoâi vaø trong chöøng möïc naøo coù theå ñöôïc.

Sau cuoäc gaëp gôõ vôùi anh nhaïc só aáy, chuùng toâi ñaõ hieåu nhau, phaàn naøo thaám thía ñöôïc noãi böùc xuùc cuûa nhau ñeå cuøng noùi chuyeän, cuøng hoïc hoûi nhöng khoâng theå laáy caùi cuûa anh laøm caùi cuûa toâi vaø ngöôïc laïi. Toâi xaùc tín raèng ñieåm heïn cuûa hai thöù aâm nhaïc seõ laøm cho anh traên trôû khoâng ít vaø noãi khaéc khoaûi aáy theá naøo cuõng boác chaùy leân vaøi tia taâm tình ñaïo ñöùc, trieát lyù, toân  giaùo... trong nhöõng ca khuùc maø anh seõ vieát chaêng, gioáng nhö nhaïc só Trònh Coâng Sôn caûm nghieäm ?