Naêm nay (1998) laø naêm hoïc hoûi veà Chuùa Thaùnh Thaàn ñeå chuaån bò möøng Naêm Thaùnh 2000, cuõng nhö naêm ngoaùi laø naêm daønh rieâng ñeå hoïc hoûi veà Chuùa Ki-toâ.

Chuùa Thaùnh Thaàn laø Ngoâi Ba trong Ba Ngoâi Thieân Chuùa, nhöng xem ra Ngöôøi döôøng nhö laø moät "baø con ngheøo" saùnh vôùi Ngoâi Cha vaø Ngoâi Con. Sôû dó nhö vaäy vì Ngöôøi ít ñöôïc noùi ñeán, vaø coù ñöôïc noùi ñeán thì ngöôøi ta cuõng thaáy cao sieâu hay xa xoâi tröøu töôïng, nhö Lôøi noùi ñaàu cuûa baûn dòch Thoâng ñieäp veà Chuùa Thaùnh Thaàn laø Chuùa vaø laø Ñaáng ban söï soáng xaùc nhaän : "Traûi qua gaàn 2000 naêm, coù theå noùi, ngöôøi Ki-toâ höõu chuùng ta ñaõ bieát quaù ít veà Chuùa Thaùnh Thaàn, thaäm chí coù ngöôøi coøn laàm laãn, chöa phaân bieät ñöôïc Thaùnh Thaàn vaø thieân thaàn khaùc nhau nhö theá naøo.

Lyù do moät phaàn cuõng vì caùc nhaø thaàn hoïc ít suy tö vaø ít vieát veà Chuùa Thaùnh Thaàn ; caùc linh muïc, tu só vaø giaùo lyù vieân cuõng ít noùi veà Chuùa Thaùnh Thaàn.

Baûn thoâng ñieäp naøy raát doài daøo veà yù töôûng, naëng veà suy tö thaàn hoïc vaø trieát hoïc vôùi nhöõng töø ngöõ chuyeân moân, neân thaät khoù khi chuyeån dòch sang tieáng Vieät, ñeå giôùi thieäu cho ña soá quaàn chuùng."

Vì vaäy trong baøi naøy, toâi xin möôïn moät  ít hình aûnh trong Kinh thaùnh ñeå noùi veà Chuùa Thaùnh Thaàn cho nhieàu ngöôøi hieåu Chuùa Thaùnh Thaàn laø theá naøo, vaø aûnh höôûng cuûa Ngöôøi trong ñôøi soáng cuûa ngöôøi Ki-toâ höõu chuùng ta ra sao.

I. NHÖÕNG HÌNH AÛNH VEÀ CHUÙA THAÙNH THAÀN TRONG KINH THAÙNH

Chuùa Thaùnh Thaàn laø Ngoâi Ba trong Ba Ngoâi Thieân Chuùa. Haàu heát ngöôøi coâng giaùo ñeàu bieát nhö theá. Coøn bieát gì hôn nöõa thì ñoù laïi laø chuyeän khaùc, nghóa laø ít ngöôøi coá gaéng tìm hieåu xa hôn, vì  khoâng thaáy caàn thieát hay khoâng bieát laøm theá naøo ñeå hieåu roõ hôn. Taát nhieân, neáu phaûi duøng ñeán caùc kieåu suy tö thaàn hoïc, töø ngöõ vaø caùch laäp luaän trong moân hoïc veà Chuùa Ba Ngoâi, ñaëc bieät veà Ngoâi Ba thì ngöôøi noùi cuõng ngaïi vaø ngöôøi nghe cuõng thaáy meät, neân trong caû hai phía ngöôøi ta ñeàu deã boû qua. Nhöng neáu duøng caùc hình aûnh trong Kinh thaùnh, coù leõ ngöôøi ta thaáy gaàn guõi vaø töông ñoái deã daøng hôn. Vaø ñaây laø nhöõng hình aûnh Kinh thaùnh quen duøng:

1. Gioù vaø hôi thôû

Gaàn ñaây trong caùc saùch Kinh thaùnh vaø phuïng vuï thaáy xuaát hieän chöõ Thaàn Khí ñeå noùi veà Chuùa  Thaùnh Thaàn. Moät vaøi nhaø Kinh thaùnh Vieät Nam duøng töø naøy ñeå dòch chöõ Pneuma vaø Ruah trong tieáng Hy-laïp vaø Híp-ri. Caùc vò ñoù cho raèng töø Thaàn Khí dieãn taû ñöôïc noäi dung vaø yù nghóa cuûa hai chöõ Pneuma vaø Ruah, tuy coù moät soá ngöôøi dò öùng vôùi töø naày, khi nghó ñeán nhöõng chöõ thaàn khí, maát muøa, giaëc giaõ trong kinh Caàu muøa tröôùc ñaây. Nhöng coù leõ chöõ thaàn khí trong kinh Caàu muøa laø thôøi khí thì ñuùng hôn. Bieát ñaâu ngöôøi ta ñaõ chaúng ñoïc sai thaønh thaàn khí nhö chöõ duøng trong kinh Tin Kính. Chính laø cuøng : "Ngöôøi cuøng ñöôïc phuïng thôø", nhöng haàu heát trong caùc nhaø thôø, ngöôøi ta ñeàu ñoïc laø cuõng. Thôøi khí laø moät thöù beänh, coøn thaàn khí thì moät laø khoâng coù trong töï ñieån,  hai laø coù thì khoâng coù nghóa laø moät thöù beänh nhö moät soá ngöôøi hieåu (töï ñieån Khai trí : thaàn khí dt : sinh khí tinh thaàn).

Gioù ñuoåi tan maây, laøm cho buïi boác leân. Gioù saøng gaïo cho saïch traáu vaø nhöõng haït luùa leùp. Gioù  ñaùnh truïi laù caây cao röøng raäm. Gioù laøm cho soùng noåi leân. Nhöng gioù cuõng laøm cho khoâng khí trong saïch vaø ngöôøi ta ñöôïc maùt. Coøn hôi thôû ñem laïi cho ngöôøi ta nguoàn sinh khí. Khoâng coù hôi thôû thì khoâng coù döôõng khí vaø khoâng coù döôõng khí thì ngöôøi ta seõ bò cheát ngaït. Bôûi ñaáy, gioù vaø hôi thôû laø nhöõng yeáu toá toái öu caàn thieát cho ñôøi soáng töï nhieân. Trong ñôøi soáng sieâu nhieân cuõng vaäy, Chuùa Gieâ-su thôû hôi vaøo caùc Toâng ñoà, ban cho caùc oâng Thaàn Khí cuûa Thieân Chuùa, ñeå caùc oâng tha toäi cho ngöôøi ta vaø ñeå sai caùc oâng ñi laøm nhieäm vuï rao giaûng Tin Möøng vaø chöõa laønh beänh taät phaàn hoàn phaàn xaùc cho thieân haï (Ga 20,21-23; Mc 16,15-18). Ngaøy Chuùa Thaùnh Thaàn hieän xuoáng coù gioù thoåi maïnh. Trong côn gioù, Chuùa Thaùnh Thaàn ñaõ ngöï ñeán vaø laøm nhöõng vieäc nhö chuùng ta thaáy töôøng thuaät trong saùch Coâng vuï Toâng ñoà (Cv 2,2-9).

2. Suoái

Nöôùc töø trong suoái chaûy ra. Suoái laø nguoàn phaùt sinh ra nöôùc. Coù nöôùc thì coû caây môùi lôùn leân ñöôïc ; nöôùc chính laø nguoàn ban söï soáng. Caû chöông 47 trong saùch ngoân söù EÂ-deâ-ki-en laø moät baøi ngôïi ca caùc aân hueä cuûa nöôùc : nöôùc töø trong Ñeàn thôø chaûy ra veà phía ñoâng, veà phía Bieån cheát, laøm cho söï soáng ñöôïc taùi sinh. Ñaây cuõng laø hình aûnh tieân baùo nöôùc töø caïnh söôøn Chuùa Gieâ-su chaûy ra, ñöôïc noùi tôùi trong Tin Möøng thaùnh Gio-an. Nöôùc naøy khoâng phaûi nöôùc bieån caû dìm cheát ngöôøi, cuõng khoâng phaûi laø nöôùc ao tuø maø laø nöôùc suoái. Coù moät caùi gì laï luøng trong suoái nöôùc : ngöôøi ta thaáy nöôùc tuoân chaûy hay voït leân maø khoâng bieát noù töø ñaâu ñeán. (Ga 4,14) Giöõa Chuùa Thaùnh Thaàn vaø nöôùc coù moät söï lieân heä chaët cheõ. Kinh thaùnh noùi : Thaùnh Thaàn bay laø treân maët nöôùc (St 1,1-2). Trong lôøi nguyeän thaùnh hoùa nöôùc ñeâm Phuïc sinh, Hoäi thaùnh keâu caàu Chuùa Thaùnh Thaàn ngöï xuoáng treân nöôùc ñeå ban cho nöôùc söùc thaàn thieâng thanh taåy. Nhö vaäy khi duøng nöôùc ñeå aùm chæ Chuùa Thaùnh Thaàn, Kinh thaùnh muoán noùi ñeán söùc hoài sinh, thanh taåy vaø quyeàn ban söï soáng cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn.

3. Boà caâu

Chim boà caâu laø moät hình aûnh ñaëc bieät veà Chuùa Thaùnh Thaàn. Khi Chuùa Gieâ-su chòu pheùp Röûa trong soâng Gio-ñan, Chuùa Thaùnh Thaàn laáy hình chim boà caâu ñaäu xuoáng treân Ngöôøi. Trong moät soá böùc hoïa Truyeàn tin, caùc hoïa só cuõng duøng chim boà caâu ñeå dieãn taû Chuùa Thaùnh Thaàn hieän ñeán. (tranh Truyeàn Tin cuûa Louis Breùa, theá kyû XV)

Hình aûnh chim boà caâu gôïi yù cho ta nhôù ñeán giai ñoaïn cuoái cuøng cuûa luït Hoàng thuûy, khi chim boà caâu ngaäm caønh laù oâ-liu trôû veà taøu oâng No-e. Ñoù laø moät baùo hieäu thôøi thònh noä cuûa Thieân Chuùa ñaõ qua vaø moät giao öôùc môùi coù theå saép ñöôïc thieát laäp (St 8,6-22). Hình aûnh chim boà caâu coøn thaáy xuaát hieän trong saùch Dieãm ca ; noù töôïng tröng cho Ít-ra-en, daân toäc ñöôïc Ñöùc Chuùa raát möïc yeâu thöông vaø laø bieåu hieäu cuûa saéc ñeïp vaø tình yeâu nhö ngoân söù I-sai-a vieát :

"Toâi thôû than nhö nhaïn keâu chim chíp,

toâi raàm rì ví theå boà caâu." (Is 38,14)

Thaùnh Phao-loâ cuõng noùi :"Chính Thaùnh Thaàn chuyeån caàu cho chuùng ta baèng nhöõng tieáng than khoân taû." (Rm 8,26). Tieáng than ôû ñaây coù theå laø tieáng than cuûa chim boà caâu, ñeå dieãn taû loøng khaùt khao mong moûi.

Nhö vaäy, khi  duøng hình aûnh chim boà caâu ñeå chæ Chuùa Thaùnh Thaàn laø Kinh thaùnh muoán noùi ñeán söï bình an, dòu daøng, ñeán veû ñeïp vaø söï yeâu thöông. ÔÛ nôi Chuùa Thaùnh Thaàn coù taát caû nhöõng thöù ñoù vaø coù ôû möùc ñoä troåi vöôït voâ cuøng.

4. Löûa

Khi baùo cho bieát tröôùc pheùp Röûa cuûa  Ñaáng ñeán sau mình, oâng Gio-an Taåy giaû noùi ñeán pheùp Röûa trong "Thaàn Khí vaø trong löûa" (Lc 3,16). Kinh thaùnh nhieàu laàn noùi ñeán löûa, caû Cöïu öôùc laãn Taân Öôùc.  Löûa thöôøng boác chaùy trong nhöõng laàn Ñöùc Chuùa xuaát hieän oai nghieâm, nhö khi keát thuùc giao öôùc thieát laäp vôùi toå phuï AÙp-ra-ham (St 15,17),  khi toû mình ra  vôùi oâng Moâ-seâ trong  Buïi gai (Xh 3,2)  khi truyeàn Möôøi ñieàu raên cho oâng Moâ-seâ treân nuùi Xi-nai (Xh 19,18), khi daãn daân chuùng ñi trong sa maïc (Ds 14,14). Ñaëc  tính cuûa löûa laø ñoát chaùy ñeå phaù huûy, thanh luyeän, soi saùng hay naáu chín. Trong Kinh thaùnh, löûa coøn laø bieåu hieäu cuûa tình yeâu  (Dc 8,6). Chuùa  Gieâ-su noùi Ngöôøi  mang löûa xuoáng  traàn gian vaø khoâng muoán gì  hôn laø laøm cho  löûa ñoù chaùy leân  (Lc 12,49). Trong ngaøy  leã Nguõ Tuaàn, chuùng ta cuõng  thaáy noùi ñeán löûa. Chuùa  Thaùnh Thaàn laáy hình löôõi  löûa ñaäu xuoáng treân caùc Toâng ñoà, ban cho caùc oâng loøng  nhieät thaønh duõng caûm vaø ôn noùi caùc thöù tieáng tröôùc ñaây caùc  oâng chöa heà bieát. Loøng hai moân  ñeä treân ñöôøng Em-mau cuõng raïo röïc boác  chaùy, moãi khi hieåu ñöôïc  lôøi saùch thaùnh do ngöôøi  khaùch ñoàng haønh khoâng quen bieát dieãn  giaûi (Lc 24,32). Phaûi chaêng ñoù laø  nhôø Thaàn Khí cuûa Chuùa Gieâ-su soi loøng môû trí cho caùc oâng (Lc 24,45) ?

5. Daàu

Caùc vua Ít-ra-en ngaøy xöa ñöôïc xöùc daàu phong vöông. Xöùc daàu laø moät haønh vi choïn löïa vaø coâng nhaän. Ai ñöôïc xöùc daàu laø ngöôøi aáy ñöôïc choïn vaø ñöôïc coâng nhaän, ñeå laøm vieäc Ñöùc Chuùa giao phoù laø cai trò daân thay quyeàn Ngöôøi. Thôøi tröôùc trong Ít-ra-en chæ coù hai loaïi ngöôøi ñöôïc xöùc daàu: ñoù laø caùc vua vaø caùc ngoân söù. Ñaáng Meâ-si-a muoân daân mong ñôïi ñöôïc xöùc daàu chan chöùa bôûi Thaàn Khí, nhöng khoâng phaûi töø beân ngoaøi moät caùch vaät chaát, nhöng töø beân trong moät caùch thieâng lieâng. Khi noùi veà Chuùa Thaùnh Thaàn ngöï ñeán trong Chuùa Gieâ-su, caùc taùc giaû saùch Tin Möøng ñeàu muoán cho chuùng ta hieåu nhö theá. Coøn ñoái vôùi caùc tín höõu thì khaùc. Hoï ñöôïc ghi daáu  aán cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn ngaøy hoï ñöôïc laõnh nhaän bí tích Röûa toäi vaø Theâm söùc. Veà ñieåm naøy, thaùnh Phao-loâ vieát : "...Moät  khi ñaõ tin, anh em ñöôïc ñoùng aán Thaùnh Thaàn, Ñaáng Thieân Chuùa ñaõ höùa." (Ep 1,13) "Chính Ngöôøi cuõng ñaõ ñoùng aán tín treân chuùng ta vaø ñoå Thaàn Khí vaøo loøng chuùng ta laøm baûo chöùng." (2Cr 1,22).

Daàu laø moät chaát lieäu laøm cho trôn cho meàm, coù söùc thoa boùp giaûm ñau, laøm tieâu tan chöùng nhöùc  ñaàu, ñau buïng, choùng maët. Khi noùi veà Chuùa Thaùnh Thaàn nhö daàu hay ngöôøi xöùc daàu cho chuùng ta laø coù yù hieåu veà ôn Ngöôøi ban cho chuùng ta, ñeå chuùng ta trôû neân meàm maïi, deã uoán naén döôùi taùc ñoäng cuûa Ngöôøi vaø coù khaû naêng laøm nhöõng vieäc ñöôïc giao phoù. Vì vaäy, tröôùc khi laøm moät vieäc gì, nhaát laø vieäc quan troïng, ngöôøi ta thöôøng caàu xin Chuùa Thaùnh Thaàn.

II. AÛNH HÖÔÛNG CUÛA CHUÙA THAÙNH THAÀN TRONG ÑÔØI SOÁNG

Chuùa Thaùnh Thaàn coù moät aûnh höôûng raát lôùn trong ñôøi soáng chuùng ta, tuy chuùng ta khoâng ñeå yù hay khoâng thaáy roõ, cuõng nhö chuùng ta höôûng khí maùt cuûa gioù maø khoâng thaáy gioù, soáng nhôø khí trôøi maø ít khi nghó ñeán aân hueä naøy.

1. Chuùa Thaùnh Thaàn laø hoàn soáng

Hoäi thaùnh ñöôïc thaønh laäp ngaøy Chuùa Thaùnh Thaàn hieän xuoáng. Chính Ngöôøi laø hoàn soáng cuûa  Hoäi thaùnh, vì ñaõ ban cho caùc Toâng ñoà ôn duõng caûm daùm xoâng pha maïo hieåm ñem Tin Möøng ñi rao giaûng khaép nôi, laïi ban cho caùc oâng ôn noùi caùc thöù tieáng tröôùc kia caùc oâng chöa heà bieát vaø  hieåu ñöôïc nhöõng ñieàu cao sieâu bí nhieäm, nhö  Chuùa Gieâ-su höùa vôùi caùc oâng tröôùc khi Ngöôøi leân trôøi : "Khi naøo Thaàn Khí söï thaät ñeán, Ngöôøi seõ daãn anh em tôùi söï thaät toaøn veïn." (Ga 16,13). Vì vaäy khi khai dieãn Coâng ñoàng Va-ti-ca-noâ II naêm 1961, coù ngöôøi noùi raèng ñoù laø moät leã Hieän xuoáng môùi, nghóa laø khi naøo Hoäi thaùnh caàn phaûi caäp nhaät hoùa, caàn phaûi thích nghi hay phaûi ñoái phoù vôùi nhöõng hoaøn caûnh khoù khaên thì Chuùa Thaùnh Thaàn laïi ban cho Hoäi thaùnh moät söùc soáng  môùi. Ngöôøi laø hoàn giöõ cho söï soáng cuûa Hoäi thaùnh ñöôïc toàn taïi.

2. Chuùa Thaùnh Thaàn laø Ñaáng thaùnh hoùa

Ngöôøi neân thaùnh nhôø soáng moät ñôøi soáng ñöùc tin maïnh meõ, phuø hôïp vôùi giaùo huaán cuûa Chuùa Gieâ-su trong Tin Möøng. Chuùa Thaùnh Thaàn laø Ñaáng ban söùc maïnh cho ta soáng ñöùc tin vaø thöïc thi lôøi daïy cuûa Chuùa Cöùu Theá. Ñoù chính laø yù nghóa cuûa bí tích Theâm söùc vaø söï caàn thieát phaûi laõnh bí tích naøy, tuy khoâng phaûi laø söï caàn thieát tuyeät ñoái neáu khoâng coù thì khoâng ñöôïc ôn cöùu ñoä, nhöng raát caàn vaø boå ích ñeå chuùng ta deã daøng nhaän ñöôïc baûy ôn ñaëc bieät cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn. Thaùnh Phao-loâ daïy raèng tín  höõu laø ngöôøi soáng hoaøn toaøn döôùi aûnh höôûng vaø quyeàn löïc cuûa Chuùa Gieâ-su vaø Chuùa Thaùnh Thaàn. Ñôøi soáng cuûa ngöôøi aáy ñöôïc linh hoaït hoùa bôûi Chuùa Thaùnh Thaàn laø moät ñôøi soáng  dieãn ra theo caùi nhìn  veà cuoäc phuïc sinh cuûa Chuùa Gieâ-su. Trong cuoäc phuïc sinh naøy coù hai giai ñoaïn : moät giai ñoaïn cheát vaø moät giai ñoaïn soáng laïi. Söï cheát vaø söï soáng giao tranh vôùi nhau ; cuoái cuøng söï soáng ñaõ thaéng theá. Cuoäc ñôøi cuûa ngöôøi tín höõu cuõng dieãn ra trong söï giaèng co giöõa söï laønh vaø söï döõ. Nhôø Chuùa Thaùnh Thaàn, ngöôøi tín höõu coù theå giaûi quyeát ñöôïc theá giaèng co ñoù ñeå cuoái cuøng thaéng cuoäc baèng caùch thöïc haønh lôøi daïy cuûa thaùnh Phao-loâ : "Toâi xin noùi vôùi anh  em laø haõy soáng theo Thaàn Khí, vaø nhö vaäy, anh em seõ khoâng coøn thoûa maõn ñam meâ cuûa tính xaùc thòt nöõa... Nhöõng ai thuoäc veà Ñöùc Ki-toâ Gieâ-su thì ñaõ ñoùng ñinh tính xaùc thòt vaøo thaäp giaù cuøng vôùi caùc duïc voïng vaø ñam meâ." (Gl 6,16.24).

Chuùng ta thöøa hieåu coâng duïng vaø ôn hueä cuûa gioù, cuûa hôi thôû, cuûa daàu vaø cuûa nöôùc. Chuùng ta cuõng khoâng coøn xa laï gì vôùi bieåu töôïng cuûa chim boà caâu khi aùp duïng vaøo Chuùa Thaùnh Thaàn.  Taát caû nhöõng hình aûnh ñoù laø nhöõng caùch theá linh ñoäng, deã hieåu ñeå noùi veà Chuùa Thaùnh Thaàn, tuy khoâng dieãn taû ñöôïc ñaày ñuû veà baûn tính vaø ngoâi vò cuûa Ngöôøi. Neáu ñaõ bieát vaø hieåu nhö theá thì chaéc haún chuùng ta cuõng thaáy ñöôïc raèng caàn phaûi caäy döïa vaø baùm víu vaøo Chuùa Thaùnh Thaàn raát nhieàu, ñeå Ngöôøi höôùng daãn vaø naâng ñôõ cuoäc ñôøi chuùng ta treân böôùc ñöôøng haønh höông veà Nöôùc Chuùa. Cuï theå laø trong naêm nay, chuùng ta naêng caàu xin cuøng Chuùa Thaùnh Thaàn hôn, moãi khi laøm daáu Thaùnh giaù hay ñoïc kinh Saùng danh vaø cuõng daønh ra moät chuùt thôøi giôø ñeå ñoïc saùch baùo hay nghe noùi veà Ngöôøi. Coù nhö vaäy chuùng ta môùi khoâng ñöùng ra ngoaøi voøng sinh hoaït cuûa Hoäi thaùnh toaøn caàu, vaø môùi ñaùp öùng lôøi môøi goïi cuûa Vò Ñaïi dieän Chuùa Cöùu Theá treân traàn gian naøy.