NGHÓ GÌ VEÀ LAØN ÑIEÄU DAÂN CA

Coù ñöôïc söû duïng daân ca trong Thaùnh nhaïc khoâng ?

Muoán traû lôøi caâu hoûi naøy, tröôùc heát ta phaûi minh ñònh roõ raøng, laøn ñieäu daân ca xaáu toát theá naøo, neáu  xaáu thì xaáu nhö theá naøo ? Coøn neáu  khoâng xaáu ta coù quyeàn duøng noù coù gaïn loïc ñeå ñem vaøo Thaùnh nhaïc cho coù maøu saéc daân toäc, bieát oân coá tri taân. Theo toâi thì daân ca khoâng laø cuûa ai caû, maø neáu ta söû duïng noù chaéc chaén seõ khoâng phaûi maéc toäi "ñaïo nhaïc". Vì daân ca xuaát xöù töø nhöõng caâu ca dao, caâu veø töø cöûa mieäng, maø ngöôøi xöa ñaõ xuaát khaåu thaønh thô, truyeàn töø ngöôøi naøy qua ngöôøi khaùc, nôi naøy qua nôi khaùc...

Qua kinh nghieäm nhieàu naêm, toâi nhaän thaáy trong daân gian ngöôøi ta thích nghe nhöõng laøn ñieäu daân ca naøy, vì noù quen thuoäc ñoái vôùi hoï, neân hoï coù theå haùt theo raát deã daøng, nhö vaäy duø muoán hay khoâng  ta ñaõ taïo ñöôïc, vaø raát deã taïo ñöôïc loái haùt coäng ñoàng trong thaùnh ca. Vì tröôùc ñaây vaø ngay caû hoâm nay nöõa, caùc xöù ñaïo nôi nôi noùi  chung, ít chuù yù ñeán haùt  coäng ñoàng, maø chæ ñôn thöông  ñoäc maõ moät mình ca ñoaøn maø thoâi !

Do nhöõng nhaän ñònh treân cuûa toâi, coù theå ñuùng, nhöng cuõng coù theå sai, raát mong ñöôïc chæ giaùo ñeå hoïc hoûi theâm.

Toâi xin ñính keøm theo thö naøy nhaïc phaåm "Keâu leân Chuùa" maø toâi ñaõ vieát theo laøn ñieäu daân ca "Beøo daït maây troâi". Khoâng söû  duïng caû laøn ñieäu vaø ñaõ caûi bieân theo yù mình, phaàn phieân  khuùc chæ söû duïng khoaûng 2/3 laøn ñieäu, coøn phaàn  ñieäp khuùc thì hoaøn toaøn khaùc. Xin quyù vò haùt thöû coi xem coù ñieàu gì ñaùng traùch khoâng ?

Maáy ñieàu suy  nghó noâng caïn, e khoâng  traùnh khoûi sai laàm, mong  caùc cha vaø caùc baäc ñaøn anh saün loøng chæ giaùo. Xin caûm ôn.

Vuõ Minh Quaùn

(Chaâu Taâm)

Baïn Vuõ Minh Quaùn,

Caûm ôn baïn ñaõ nhieät thaønh chia seû yù kieán vaø vieäc laøm cuûa mình. Quaû thaät, trong xaõ hoäi, ngöôøi ta cuõng thöôøng ñaët lôøi môùi  cho caùc laøn ñieäu daân ca hay, vôùi muïc ñích giöõ laïi voán coå keûo bò mai moät ñi. Khi ñaët lôøi môùi, ngöôøi caån troïng phaûi hieåu yù nghóa noäi dung laøn ñieäu daân ca ñaõ, roài caàn phaân tích caùch bieán caûi lôøi ca cuûa baøi daân ca aáy, thì môùi hy voïng lôøi môùi phuø hôïp vôùi laøn ñieäu cuõ. (Cöù thöû töôûng töôïng, neáu  ta ñem laøn ñieäu baøi  "Ñeâm Thaùnh Voâ Cuøng" maø ñaët moät lôøi môùi vôùi yù nghóa vui töôi, ñôøi thöôøng, traàn tuïc nhö "Thöông nhôù voâ cuøng, ñau ñôùn voâ cuøng..." thì chaúng khaùc gì "choïc queâ"  baøi thaùnh ca linh thieâng, neáu khoâng noùi laø "raâu oâng noï caém caèm baø kia").

Cuõng vaäy moät baøi daân ca töï noù ñaõ hay trong moâi tröôøng, khung caûnh cuõng nhö noäi dung ñôøi thöôøng cuûa noù, khoâng neân "choïc queâ" noù baèng caùch ñaët lôøi ñaïo vaøo. Neáu caàn nhöõng baøi coù aâm höôûng daân toäc -  ñaây laø moät nhu caàu chính ñaùng maø baïn ñaõ nhaän ra - thì chuùng ta neân saùng taùc baøi môùi baèng caùch muùc laáy nhöõng neùt tinh tuùy cuûa daân ca. Ñaøng khaùc, trong phuïng vuï, töø xöa Giaùo hoäi ñaõ caám duøng caùc baøi ñôøi - töø laøn ñieäu cho  tôùi lôøi ca. Trong moät thoâng caùo cuûa Ban Thaùnh Nhaïc toaøn quoác, cuõng ñaõ ñeà caäp ñeán vaán ñeà aáy nhö sau :

"Doøng ca (giai ñieäu) caùc baøi haùt phuïng vuï caàn :

- Ñôn sô, troâi chaûy, aâm vöïc vöøa phaûi, nhaát laø nhöõng baøi haùt daønh  cho coäng ñoaøn...

- Thích hôïp vaø laøm taêng yù nghóa lôøi ca. Caàn löu yù caùc daáu baèng traéc trong tieáng Vieät.

- Cuøng vôùi tieát taáu, doøng ca phaûi thích hôïp vôùi töøng loaïi hoaït ñoäng phuïng vuï.

- Traùnh nhöõng neùt nhaïc laõng maïn, uyû mò, coù tính kòch tröôøng

- Caám ñaët lôøi  ca vaøo nhöõng baøi nhaïc  ñôøi roài haùt trong phuïng  vuï, keå caû nhöõng baøi daân ca."...

"Vieäc thích öùng aâm  nhaïc trong nhöõng vuøng coù truyeàn thoáng  aâm nhaïc rieâng, nhaát laø trong  caùc xöù truyeàn  giaùo" laø  ñieàu  ñöôïc Coâng ñoàng  Va-ti-ca-noâ II khuyeán khích (Pv 119), nhöng  noù "ñoøi hoûi caùc nhaø chuyeân moân  phaûi ñöôïc chuaån bò caùch ñaëc bieät" (HT AÂm nhaïc trong PV soá 61).

Hy voïng coù theå traû lôøi phaàn naøo cho thaéc maéc cuûa baïn.

Xin tieáp tuïc chia seû cho HLMC nhöõng öu tö cuûa baïn. Caûm ôn baïn.