Hoäi thaùnh ñöôïc thaønh laäp vaøo ngaøy leã Nguõ Tuaàn, ngaøy Chuùa Thaùnh Thaàn hieän xuoáng. Töø ñaây vôùi moät nhoùm ngöôøi nhoû beù, daàn daàn Hoäi thaùnh trôû neân lôùn maïnh vaø lan roäng khaép nôi. Coù theå noùi hoàn soáng vaø ñoäng löïc cuûa Hoäi thaùnh laø Chuùa Thaùnh Thaàn, ñuùng nhö lôøi Chuùa Gieâ-su ñaõ höùa vôùi caùc Toâng ñoà : "Khi naøo Thaàn Khí söï thaät ñeán, Ngöôøi seõ daãn anh em tôùi söï thaät toaøn veïn."  (Ga 16,13) Chính vì tin töôûng vaøo lôøi höùa aáy maø traûi qua bao thaêng traàm vaø bieán ñoäng suoát maáy ngaøn naêm lòch söû, Hoäi thaùnh vaãn khoâng toû ra nao nuùng. Neáu khoâng coù Chuùa Thaùnh Thaàn vaø khoâng ñöôïc Ngöôøi baûo trôï, Hoäi thaùnh ñaõ bieán maát töø laâu roài. Veà ñieåm naøy, moät taùc giaû ñaõ vieát : "Khoâng coù Thaùnh Thaàn thì Thieân Chuùa vaãn coøn ôû xa, Chuùa Ki-toâ vaãn thuoäc veà dó vaõng, Tin  Möøng laø nhöõng haøng chöõ cheát, Hoäi thaùnh laø moät toå chöùc ñôn  thuaàn, truyeàn giaùo laø tuyeân truyeàn,  thôø phöôïng laø hoài töôûng, haønh ñoäng Ki-toâ giaùo laø moät thöù luaân lyù noâ leä." (I-nha-xô ñôø La-ta-ki-eâ - Ignace de Lattaquieù)

Nhöng may thay  ñaõ coù Chuùa Thaùnh Thaàn  vaø Ngöôøi vaãn ñang hoaït  ñoäng töø xöa cho ñeán nay.  Thieát töôûng chuùng ta  neân ñoïc laïi moät  vaøi ñoaïn veà Ngöôøi  trong saùch Coâng vuï Toâng ñoà ñeå thaáy ñöôïc vò trí vaø aûnh höôûng cuûa Ngöôøi trong Hoäi thaùnh. Sôû dó noùi ñeán Coâng vuï  Toâng ñoà vì ñoù laø moät cuoán saùch trong  caùc saùch Taân Öôùc noùi veà Chuùa Thaùnh Thaàn nhieàu hôn caû. Sau ñaây laø nhöõng ñoaïn quan troïng ñaùng löu yù :

1. Coâng vuï 2,17-19. 33

¹⁷ "Thieân Chuùa phaùn : Trong nhöõng ngaøy cuoái cuøng, Ta seõ ñoå Thaàn Khí Ta treân heát thaûy ngöôøi phaøm, Con trai, con gaùi caùc ngöôøi seõ trôû thaønh ngoân söù, thanh nieân seõ thaáy thò kieán, boâ laõo seõ ñöôïc baùo moäng. ¹⁸ Trong nhöõng ngaøy ñoù, Ta  cuõng seõ ñoå Thaàn Khí Ta caû treân toâi  nam tôù nöõ cuûa Ta, vaø chuùng ta seõ trôû thaønh ngoân söù…³³ Thieân Chuùa ñaõ ra tay uy quyeàn naâng Ngöôøi leân,  trao cho Ngöôøi Thaùnh Thaàn  ñaõ höùa, ñeå Ngöôøi ñoå  xuoáng : ñoù laø ñieàu anh em ñang thaáy ñang nghe." (Cv 2,17-18.33)

Trong maáy caâu trích daãn treân ñaây, phaàn tröôùc laø lôøi ngoân söù loan baùo töø ngaøn xöa (Ge 3,1-3),  phaàn sau laø ñieàu ñaõ ñöôïc thöïc hieän thôøi caùc Toâng ñoà (Cv 2). Quaû vaäy ngaøy Chuùa Thaùnh Thaàn hieän xuoáng cuõng laø ngaøy öùng nghieäm lôøi loan baùo cuûa caùc ngoân söù,  ñaëc bieät laø ngoân söù Gio-en (3,1-2). Ôn Chuùa Thaùnh Thaàn ñöôïc ban cho moïi ngöôøi, duø coù luùc thaùnh Pheâ-roâ vaø caùc thaùnh Toâng ñoà khaùc chieám moät vò trí rieâng vaø ñoùng moät vai troø noåi baät. Khi giaûi thích cho quaàn chuùng söï vieäc ñang xaûy ra tröôùc maét hoï, thaùnh Pheâ-roâ loan baùo Chuùa  ñaõ soáng laïi vaø cho bieát thaønh quaû cuûa cuoäc thoï hình laø tuoân ñoå Thaàn Khí. Caùc Toâng ñoà ñaõ ñöôïc traøn ñaày Thaàn Khí : "Hoï caàu nguyeän xong thì nôi hoï hoïp nhau rung chuyeån ; ai naáy ñeàu ñöôïc traøn ñaày Thaùnh Thaàn vaø baét ñaàu maïnh daïn  noùi lôøi Thieân  Chuùa." (Cv 4,31)

Thaàn Khí ñöôïc tuoân  ñoå xuoáng treân caùc Toâng ñoà ngaøy leã  Nguõ Tuaàn. Töø ngaøy aáy veà sau, Thaàn Khí vaãn khoâng rôøi khoûi caùc  oâng, nhöng möùc ñoä cao thaáp, maïnh yeáu thì coù thay  ñoåi leân xuoáng tuøy  luùc tuøy thôøi. Ñieàu  aáy giaûi thích ñöôïc  taïi sao coù phong traøo Thaùnh  Linh hieän nay. Taát caû  nhöõng ngöôøi ñaõ chòu pheùp  Röûa vaø pheùp Theâm söùc ñeàu ñaõ nhaän ñöôïc ôn Chuùa Thaùnh Thaàn, nhöng ôn aáy coù theå hoaït ñoäng baát cöù luùc naøo ôû  nhöõng möùc ñoä khaùc nhau, theo nhö gioù  muoán thoåi ñaâu thì thoåi (Ga 3,8) nghóa laø theo söï thuùc ñaåy cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn.

2. Coâng vuï 5,3

³"OÂng Pheâ-roâ môùi noùi : "Anh Kha-na-ni-a,  sao anh laïi ñeå Xa-tan xaâm chieám loøng anh, khieán anh löøa doái Thaùnh Thaàn maø giöõ moät phaàn giaù thöûa ñaát."

Treân ñaây laø moät caâu noùi veà tröôøng hôïp oâng Kha-na-ni-a baùn ñaát ñem noäp tieàn cho caùc Toâng ñoà. Nhöng oâng khoâng noäp heát, coøn giöõ laïi moät phaàn. Haønh ñoäng naøy bò coi nhö moät lôøi noùi doái. Noùi doái ngöôøi ñaïi dieän Hoäi thaùnh cuõng laø noùi doái Chuùa Thaùnh Thaàn. Hoäi thaùnh vaø Chuùa Thaùnh Thaàn  ñoàng hoùa vôùi nhau. Söï ñoàng hoùa naøy cho thaáy moái daây raøng buoäc Hoäi thaùnh vôùi Chuùa Thaùnh Thaàn chaët cheõ nhö theá naøo, khieán thaùnh I-reâ-neâ phaûi vieát : "ÔÛ ñaâu coù Hoäi thaùnh, ôû ñaáy coù Thaàn Khí cuûa Thieân Chuùa. ÔÛ ñaâu coù Thaàn Khí cuûa Thieân Chuùa, ôû ñaáy coù Hoäi thaùnh vaø taát caû nguoàn aân suûng cuûa Ngöôøi. Vaø Thaàn Khí chính laø chaân lyù, laø söï thaät." (Thaùnh I-reâ-neâ, choáng laïc giaùo 24,1) Noùi doái ai laø noùi doái moät ngöôøi naøo ñoù, ôû ñaây noùi doái Chuùa Thaùnh Thaàn cuõng laø noùi doái moät ngöôøi. Ngöôøi ñoù laø moät Ngoâi Vò, Ngoâi Ba trong Ba Ngoâi Thieân Chuùa.

3. Coâng vuï 5,32 vaø 15,2 8

³² "Veà nhöõng söï kieän ñoù, chuùng toâi xin  laøm chöùng, cuøng vôùi Thaùnh Thaàn, Ñaáng maø Thieân Chuùa ñaõ ban cho nhöõng ai vaâng giöõ Lôøi Ngöôøi."

²⁸ "Thaùnh Thaàn vaø chuùng toâi ñaõ quyeát ñònh khoâng ñaët leân vai anh em moät gaùnh naëng naøo khaùc ngoaøi nhöõng ñieàu caàn thieát naøy."

Thaùnh Thaàn ñöôïc tröng daãn nhö ngöôøi laøm chöùng vaø quyeát ñònh cuøng vôùi caùc Toâng ñoà. Nhö theá coù nghóa laø Chuùa Thaùnh Thaàn ñoùng moät vai troø troïng yeáu trong vieäc ñieàu khieån Hoäi thaùnh vaø caùc Toâng ñoà laø nhöõng ngöôøi laøm vieäc döôùi quyeàn ñieàu ñoäng vaø söï höôùng daãn cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn. Vai troø vaø aûnh höôûng cuûa Ngöôøi thaät lôùn lao.

4. Coâng vuï 8,29.39 ; 10,19 ; 13,2-4

²⁹ "Thaàn Khí noùi vôùi oâng Phi-líp-pheâ : "Tieán leân, ñuoåi kòp xe ñoù." ³⁹ Khi hai oâng leân khoûi nöôùc, Thaàn Khí Chuùa ñem oâng Phi-líp-pheâ ñi maát, vaø vieân thaùi giaùm khoâng coøn thaáy oâng nöõa. Nhöng oâng tieáp tuïc cuoäc haønh trình, loøng ñaày hoan hæ."

¹⁹ "OÂng Pheâ-roâ vaãn coøn phaân vaân veà thò kieán thì Thaàn Khí baûo oâng : "Kìa coù ba ngöôøi ñang tìm ngöôi."

² "Moät hoâm, ñang khi hoï laøm vieäc thôø phöôïng Chuùa vaø aên chay thì  Thaùnh Thaàn phaùn baûo : "haõy daønh rieâng Ba-na-ba vaø Sao-loâ cho Ta, ñeå lo coâng vieäc Ta ñaõ keâu goïi hai ngöôøi aáy laøm. ³Baáy giôø hoï aên chay caàu nguyeän, roài ñaët tay treân hai oâng vaø tieãn ñi. Vaäy, ñöôïc Thaùnh Thaàn sai ñi, hai oâng xuoáng Xeâ-leâu-ki-a, roài töø ñoù ñaùp taøu ñi ñaûo Syùp."

Ñoïc nhöõng doøng treân ñaây, chuùng ta thaáy gì ?

Tröôùc heát laø thaáy Thaùnh Thaàn sai ñi. Ngöôøi sai oâng Phi-líp-pheâ ñi gaëp vieân thaùi giaùm ñeå laøm pheùp Röûa cho oâng aáy. Thöù ñeán laø Ngöôøi sai oâng Pheâ-roâ tôùi gaëp ñaïi ñoäi tröôûng Co-neâ-li-oâ, giaûng daïy roài laøm  pheùp Röûa cho oâng naøy vaø caû gia ñình oâng. Cuoái cuøng, Ngöôøi choïn rieâng oâng Phao-loâ sai ñi giaûng daïy caùc ngöôøi ngoaïi giaùo.

Nhö vaäy ñaõ roõ laø ôû ñaây Chuùa Thaùnh Thaàn ñoùng vai troø keâu goïi vaø sai phaùi. Ngöôøi keâu goïi vaø sai ñi laøm vieäc toâng ñoà. Ñoù laø nhieäm vuï cuûa Hoäi thaùnh trong buoåi sô khai vaø maõi maõi sau naøy. Neáu khoâng coù Chuùa Thaùnh Thaàn  khôi ñoäng vaø thuùc ñaåy, chaéc chaén coâng vieäc khoâng theå tieán trieån nhö chuùng ta thaáy. Vì theá phaûi noùi laø Chuùa Thaùnh Thaàn ñoùng moät vai troø raát quan troïng trong moïi sinh  hoaït cuûa Hoäi thaùnh, nhaát laø trong coâng cuoäc truyeàn giaùo luùc ban ñaàu.

5. Coâng vuï 9,31

³¹ "Hoài aáy trong khaép mieàn Giu-deâ, Ga-li-leâ vaø Sa-ma-ri, Hoäi thaùnh ñöôïc bình an, ñöôïc xaây döïng vöõng chaéc vaø soáng trong nieàm kính sôï Chuùa, vaø ngaøy moät theâm ñoâng nhôø Thaùnh Thaàn naâng ñôõ."

Ñaây laø moät thôøi kyø raát toát ñeïp : "Hoäi thaùnh ñöôïc bình an vaø xaây döïng vöõng chaéc. Khoâng coøn hoà nghi gì nöõa : caûnh töôûng ñoù laø moät ôn hueä lôùn lao cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn. Phaûi coù baøn tay cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn, Hoäi thaùnh môùi ñöôïc nhö vaäy.

Coøn neáu khoâng ñöôïc nhö theá thì sao ? Ñoù cuõng laø do yù cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn. Ngöôøi muoán nhö theá ñeå thanh luyeän vaø laøm cho Hoäi thaùnh yù thöùc raèng mình khoâng coù thaønh trì naøo vöõng chaéc ôû traàn gian. Coù ñieàu, duø  vaäy, Hoäi thaùnh vaãn khoâng bò tan vôõ vì luoân luoân coù Chuùa Thaùnh Thaàn giöõ gìn  che chôû. Ngöôøi ta baûo raèng ít coù khi naøo Hoäi thaùnh ñöôïc baèng yeân naêm möôi naêm lieàn : ñöôïc baèng yeân ôû choã naøy thì gaëp raéc roái ôû choã kia. AÂu ñoù cuõng laø soá phaän thoâng thöôøng cuûa Hoäi thaùnh, vaø coù nhö vaäy Hoäi thaùnh môùi tin vaøo söï naâng ñôõ vaø söùc hoaït ñoäng cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn maø kieân trì tieán böôùc. Thoâng thöôøng ngöôøi ta deã ru nguû mình baèng nhöõng thaønh coâng vaø do ñaáy coù theå bò sa laày luùc naøo chaúng hay. Coù leõ vì muoán cho Hoäi thaùnh phaûi luoân luoân caûnh  giaùc maø Chuùa  Thaùnh Thaàn ñeå cho Hoäi thaùnh soáng trong tình traïng baáp beânh vaø an ninh taïm thôøi trong töøng gian ñoaïn, ñeå Hoäi thaùnh nhôù raèng mình vaãn phaûi caäy döïa vaøo Chuùa Thaùnh Thaàn. Vaû laïi, Chuùa Gieâ-su cuõng ñaõ noùi : "Giaû nhö anh em thuoäc veà theá gian thì theá gian yeâu thöông caùi gì thuoäc veà noù. Nhöng vì anh em khoâng thuoäc veà theá gian vaø Thaày ñaõ choïn, ñaõ taùch anh em ra khoûi theá gian, neân theá gian gheùt anh em." (Ga 15,19)

Neáu töø tröôùc ñeán nay, phaàn ñoâng chuùng ta quen nghó raèng Thaùnh Thaàn xa xoâi vaø tröøu töôïng laém,  thì baây giôø qua maáy ñoaïn vaên tieâu bieåu trích daãn trong saùch Coâng vuï Toâng ñoà, chuùng ta neân thay ñoåi loái nhìn vaø caùch nghó veà Ngöôøi. Ngöôøi ôû trong chuùng ta vaø giöõa loøng Hoäi thaùnh. Ngöôøi ñaõ chæ huy, ñieàu khieån sinh hoaït cuûa Hoäi thaùnh luùc ban ñaàu vaø luoân canh chöøng Hoäi thaùnh trong suoát doøng lòch söû. Gaàn ñaây, qua Coâng ñoàng Va-ti-ca-noâ II, Ngöôøi vaãn chöùng toû söï hieän dieän vaø gaàn guõi cuûa Ngöôøi beân caïnh Hoäi thaùnh. Neáu hieän nay, coù nhöõng ngöôøi thích caàu nguyeän chung hay rieâng moät caùch saâu saéc, thích trôû veà vôùi söï chieâm nieäm nhö xöa vaø nhaán maïnh ñeán vieäc ngôïi khen Chuùa, öôùc ao hieán mình troïn veïn cho Chuùa Ki-toâ, luoân saün saøng ñaùp laïi tieáng goïi cuûa Thaùnh Thaàn, sieâng naêng ñoïc Kinh thaùnh nhieàu hôn, taän taâm giuùp ñôõ anh em vaø saün saøng phuïc vuï Hoäi thaùnh thì chuùng ta coù theå coi ñoù laø hoaït ñoäng kín ñaùo vaø maàu nhieäm cuûa Thaùnh Thaàn, hoàn soáng cuûa Hoäi thaùnh. (xem La documentation catholique soá 1642)