TÖÔÛNG NHÔÙ LINH MUÏC NHAÏC SÓ GIU-SE NGOÂ DUY LINH (21.2.1998)

Neáu con nhö caây ñaøn laëng caâm

Thoùi thöôøng, khi böôùc vaøo caùi bieân giôùi thôøi gian "tri thieân meänh", ai naáy döôøng nhö ñeàu "ngoä" ra moät thöù quy luaät nghieät ngaõ naøy : AÙm aûnh noãi cheát luoân chôø chöïc ôû tröôùc maët.  Maø giaû nhö noãi cheát aáy coù dieãn ra eâm aû töïa nhö moät côn meâ thieáp ñi chaêng nöõa thì ngöôøi ta vaãn caûm thaáy khoâng theå khoâng maát maùt, xoâ leäch ñeán baøng hoaøng.

  Phaûi chaêng, ñaây laø caûm nhaän chung maø toâi thaáy ñöôïc khi hoøa nhaäp vaøo trong doøng ngöôøi - 54 linh muïc ñoàng teá vaø moät coäng ñoaøn laø ñoâng ñaûo nhöõng nam nöõ tu só, linh toâng, huyeát toäc, nhaïc só, ca tröôûng, ca vieân, thaân höõu xa gaàn - ñeán vôùi leã phaùt tang coá linh muïc nhaïc só Giu-se Ngoâ Duy Linh buoåi saùng  27.2.1998 taïi nhaø thôø giaùo xöù Sao Mai.

  Tröôùc maët toâi laø böùc chaân dung vò linh muïc giaø, nghe ñaâu môùi ñöôïc göûi veà queâ nhaø, nhö moät tin möøng thöôïng thoï vaøi naêm phuø du nöõa thoâi. Nhöng nay thì noù laïi trôû thaønh taám di aûnh baøy nôi höông aùn cho bao ngöôøi töôûng nieäm, xoùt xa. Trong suoát thaùnh leã, taâm trí  toâi cöù lo ra ñaåu ñaâu, troâi daït veà nhöõng beán bôø hoài öùc xa xöa, khi toâi môùi chôït lôùn, môû caùnh cöûa nhìn ñôøi. Thöïc tình thì toâi chæ môùi ôû gaàn vaø bieát ngöôøi linh-muïc-nhaïc-só aáy voûn veïn coù 10 naêm, töø 1957 ñeán 1967 ôû caùi  ñaát Saøi Goøn naøy. Döôùi maét toâi, oâng gaân guoác vaø uy löïc heät Tröông Phi hay Trieäu Töû Long trong truyeän Tam Quoác. Chí ít, nom oâng coù veû moät tay ñaáu só sôùi vaät hôn laø - nhö ngöôøi ta baûo - nhaø ngheä só cuûa ca khuùc, cuûa coâng chuùng aâm nhaïc. Sinh ra taïi laøng Lieãu Ñeà (ñoàng höông ñoàng khoùi vôùi coá nhaïc só Vieát Chung), huyeän Ninh Tröïc, Nam Ñònh naêm 1922 ; vaøo tieåu chuûng vieän 1934 vaø ñaïi chuûng vieän 1941. Con ñöôøng daãn oâng vaøo söï nghieäp thaùnh nhaïc thaùnh ca baét ñaàu töø 1943 khi Hoïc Hoäi DUC IN ALTUM - vôùi tuû saùch Ra Khôi - ñöôïc thaønh laäp ôû Quaàn Phöông maø nhaïc ñoaøn Sao Mai sau ñoù ra ñôøi (1947) laø moät boä phaän quan troïng. Trong caùi boái caûnh ban ñaàu aáy, ngöôøi  ta ñaõ thaáy Thaêng Ca - buùt danh cuûa Ngoâ Duy Linh - xuaát hieän beân caïnh moät soá teân tuoåi xuaát thaân töø chieác gheá Nhaø traøng Lyù Ñoaùn nhö Haûi Linh, Hoà Chöông (lm. Nguyeãn Quang Laõm), Voõ Thanh (lm. Vuõ Ñình Traùc), Hoà Anh (lm. Traàn Thaùi Hieäp), lm.ns. Ñinh Quang Tònh, Vuõ Minh Traân vaø Leâ Theá Kha v.v. Taäp "Ca Vònh" vaø "Hoïc sinh ca" cuûa nhaïc ñoaøn Sao Mai ôû thôøi ñieåm  höøng ñoâng aáy cuûa taân nhaïc VN ñöôïc ñaùnh giaù nhö laø nhöõng ñoùng goùp môùi laï vaø höõu ích trong vieäc canh taân phuïng vuï, trong sinh hoaït giôùi treû ôû hoïc ñöôøng.

Sau khi thuï phong linh muïc, cha Ngoâ Duy Linh ñöôïc göûi ñi hoïc taïi Phaùp. Lieân tieáp nhöõng naêm 1953-1956, cha ñaõ hoaøn taát moät giaùo trình khaù naëng neà : Saùng taùc (Composition Musicale) taïi  nhaïc vieän Ceùsar Frank ; Bình ca (Chant Greùgorien) taïi nhaïc vieän Paris ; Ca tröôûng vaø Hoøa aâm taïi nhaïc vieän Conservatoire International de Paris vaø Toát nghieäp boä moân Hoøa aâm vôùi caáp baäc Giaùo sö Hoøa aâm - Professorat d'Harmonie. Naêm 1956 veà nöôùc vaø chính trong moät thaäp nieân sung söùc naøy (1957-1967), vò linh muïc - nhaïc só aáy nhö gaëp ñöôïc vaän hoäi ñeå phaùt huy heát sôû tröôøng, nghieäp vuï chuyeân moân cuûa mình : Thaønh laäp ban Hôïp xöôùng "Chim Vieät" goàm haøng traêm ca  vieân haùt treân laøn soùng ñaøi phaùt thanh Saøi Goøn (1957-1960) ; Hieäu tröôûng tröôøng trung hoïc ñeä nhò caáp Buøi Chu ; Giaùo sö moân Hoøa aâm taïi tröôøng Quoác gia AÂm nhaïc Saøi  Goøn ; Saùng laäp vaø laø Hieäu tröôûng ñaàu tieân cuûa tröôøng Quoác gia AÂm nhaïc Hueá ; laäp ca ñoaøn Phuùc AÂm (1961-1964) ; Phoù Vieän Tröôûng - Giaùo  sö AÂm nhaïc taïi vieän ñaïi hoïc Ñaø Laït. Naêm 1967, cha Ngoâ Duy Linh laïi sang Phaùp, tieáp tuïc nghieân cöùu aâm nhaïc, vôùi quyeát taâm hoaøn thaønh baûn luaän aùn tieán só coøn dang dôû "La Variation Meùlodique dans la Musique Vietnamienne". Naêm 1982, sinh hoaït muïc vuï taïi caùc coäng ñoaøn ngöôøi Vieät taïi Myõ vaø qua ñôøi ngaøy 21.2.1998, höôûng thoï 77 tuoåi.

Coù theå noùi, vôùi haøng traêm baøi thaùnh ca, boä leã "Thaùnh ca Tieäc ly" cuøng vôùi nhieàu ñoùng goùp veà  giaùo duïc - ñaøo taïo, linh muïc nhaïc só Giu-se Ngoâ Duy Linh xöùng ñaùng trôû thaønh bieåu töôïng cho nhöõng ai muoán daâng hieán ñôøi mình cho lyù töôûng phuïng söï Giaùo hoäi vaø daân toäc baèng con ñöôøng  ngheä thuaät. Hoâm nay, trong maøu tím than cuûa leã phuïc muøa Chay thaùnh, trong noãi ngaäm nguøi rieâng taây cuûa moãi ngöôøi, toâi vaãn  nhaän ra con ngöôøi naêng  noå vaø taám loøng khaùt  khao chaùy boûng aáy cuûa vò linh muïc nhaïc só ñaõ soáng troïn ñôøi vôùi ôn goïi cuûa mình : laø caây ñaøn ngaøn phieám reo treân cung thaùnh, xin möôïn chuùt dö vang maø toâi töôûng mình nghe ñöôïc töø baøi thi thieân naøo ñoù ñeå noùi lôøi chia tay vôùi ngöôøi ñi xa vaäy : "Neáu con nhö caây ñaøn laëng caâm, xin tay Ngaøi gieo nhaïc treân phieám vaø khi con veà nhaø Cha, hoàn con vaãn xanh töôi maøu laù noõn..."