AÂM NHAÏC TRONG PHUÏNG VUÏ

Töø naêm 1962, moät soá nhaø aâm nhaïc hoïc, phuïng vuï vaø muïc töû cuûa nhieàu nöôùc khaùc nhau - hoïp thaønh nhoùm Universa Laus töø naêm 1966 - haøng naêm ñaõ hoïp nhau ñeå nghieân cöùu veà söï tieán trieån cuûa aâm nhaïc trong phuïng vuï Ki-toâ giaùo.

Trong khoaûng thôøi gian ñaàu (1962-1968), töông öùng vôùi nhöõng naêm maø Hoäi thaùnh Coâng giaùo Roâ-ma, khôûi thaûo vaø ñònh hình coâng cuoäc caûi toå phuïng vuï phaùt xuaát töø Coâng ñoàng Va-ti-ca-noâ II, Nhoùm Universa Laus ñaõ höôùng daãn moät soá caùc cuoäc nghieân cöùu thuoäc phaïm vi lòch söû, thaàn hoïc,  kyõ thuaät vaø muïc vuï veà vaán ñeà ca haùt vaø aâm nhaïc trong phuïng vuï Ki-toâ giaùo.

Giai ñoaïn thöù hai (1969-1976) ñöôïc ñaùnh daáu baèng hai yeáu toá môùi. Tröôùc heát laø nhaän xeùt veà  nhöõng taùc phaåm chính vöøa môùi ñöôïc saùng taùc trong nhieàu ngoân ngöõ khaùc nhau, do taùc ñoäng hoã töông cuûa phuïng vuï vaø vaên hoùa. Tieáp ñeán laø söï soi saùng môùi maø nhieàu kho nhaân vaên nhö tín hieäu hoïc, ngöõ hoïc, xaõ hoäi taâm lyù hoïc, nhaân loaïi hoïc ñaõ taïo ra vaø mang laïi cho khoa nghi leã vaø aâm nhaïc  hoïc.

Ñöùng tröôùc söï phaân bieät ngaøy caøng gia taêng cuûa caùc hoaøn caûnh vaên hoùa vaø tình hình caùc giaùo hoäi trong phuïng vuï, nhoùm Universa Laus ñaõ caûm thaáy phaûi xeùt laïi caùc xaùc tín ñang nung naáu thaønh vieân cuûa mình. Vì theá naêm 1977 ñaõ naåy sinh yù töôûng soaïn moät taøi lieäu ñöa ra moät soá caùc ñöôøng neùt chuû löïc chung cho caû nhoùm.

Sau caùc cuoäc ñoái chieáu haøng naêm, Universa Laus ñaõ ñeà nghò moät baûn taøi lieäu cho caùc thaønh vieân kyù vaøo nhö sau : Phaàn thöù nhaát ñeà laø "caùc ñieåm moác", thöû trình baøy caùch maïch laïc yeáu ñieåm  trong caùc moái lieân laïc giöõa aâm nhaïc vaø phuïng vuï Ki-toâ giaùo nhö thaáy xuaát hieän naêm 1980. Phaàn thöù hai ñeà laø "xaùc tín" laáy laïi vaø khai trieån theâm noäi dung caùc ñieåm moác döôùi hình thöùc nhöõng caâu vaén.

I. CAÙC ÑIEÅM MOÁC

1. Lôøi ca tieáng haùt cuûa caùc coäng ñoaøn Ki-toâ höõu

1.1. Khi nhieàu ngöôøi hoïp laïi nhaân danh Chuùa Gieâ-su, cöû haønh caùc maàu nhieäm ñöùc tin, thì haønh ñoäng chung cuûa hoï goïi laø phuïng vuï, goàm moät soá caùc nghi leã töôïng tröng (nghi thöùc vaø bí tích) trong ñoù ca nhaïc chieám moät vò trí öu vieät.

Vieäc thôø phöôïng trong Ki-toâ giaùo bao goàm

§       hoaït ñoäng loan baùo ôn cöùu ñoä trong Chuùa Gieâ-su Ki-toâ

§       lôøi ñaùp traû cuûa coäng ñoaøn tín höõu

§       ñoäng taùc hieän thöïc hoùa baèng cöû chæ giao öôùc ñöôïc thieát laäp giöõa Thieân Chuùa vaø loaøi ngöôøi

Ca nhaïc khi hoäi nhaäp vaøo caùc yeáu toá khaùc nhau caáu thaønh hoaït ñoäng phuïng vuï laø nhaèm :

§       yeåm trôï vaø taêng cöôøng lôøi coâng boá Tin Möøng döôùi moïi hình thöùc,

§       laøm cho lôøi tuyeân xöng ñöùc tin, lôøi khaån caàu vaø taï ôn ñöôïc dieãn taû ñaày ñuû hôn,

§       laøm noåi baät nghi thöùc bí tích döôùi hai daïng cöû chæ vaø lôøi noùi.

1.2 - Hoaït ñoäng phuïng vuï laø moät hoaït ñoäng cuûa moät coäng ñoaøn, cuûa nhöõng ngöôøi hoäi nhau trong moät luùc vaø trong cuøng moät nôi. Taát caû moïi lôøi noùi, moïi tieáng haùt, moïi aâm nhaïc dieãn ra trong buoåi hoïp lieân heä ñeán moïi ngöôøi vaø töøng ngöôøi. Duø nghi thöùc ñöôïc thöïc hieän do moät ngöôøi, vaøi  ngöôøi hay moïi ngöôøi cuøng moät luùc, thì bao giôø ñoù cuõng laø moät haønh ñoäng chung.

1.3 - Vieäc phaân coâng vai troø cuûa thanh nhaïc vaø khí nhaïc ñaõ thay ñoåi nhieàu trong caùc buoåi hoïp möøng phuïng vuï cuûa coäng ñoaøn Ki-toâ höõu, tuøy thôøi vaø tuøy nôi. Nhöõng söï thay ñoåi ñoù tuøy thuoäc ôû nhieàu yeáu toá khaùc nhau. Vieäc phaân chia giaùo daân vaø thöøa taùc vieân moät phaàn ñöôïc giaûi thích do caùch hieåu veà baûn tính theo cô caáu vaø phaåm traät cuûa  coäng ñoaøn Ki-toâ höõu, cuõng nhö tính thaùnh thieâng cuûa haønh ñoäng phuïng vuï. Nhöng cuõng do aûnh höôûng cuûa nhöõng taäp tuïc xaõ hoäi nöõa maø theo ñoù vieäc haùt tröôùc coâng chuùng khi thì do moät ngöôøi - nam hay nöõ - khi thì do moät nhoùm, khi thì do moïi ngöôøi, tuøy theo caùch laéng nghe vaø tham döï  khaùc nhau. Söï bieán chuyeån cuûa caùc kyõ thuaät aâm nhaïc vaø vieäc tuyeån choïn caùc taùc phaåm ñeå thöïc hieän, bieän minh cho vieäc haùt lónh xöôùng, haùt ca ñoaøn hay chôi nhaïc cuï.

1.4 - Nhöng trong phuïng vuï, vieäc thi haønh moät nhieäm vuï khoâng bao giôø chæ thuaàn tuùy laø vaán ñeà sôû tröôøng kyõ thuaät hay quy cheá xaõ hoäi. Ñoái vôùi ñöùc tin cuûa nhöõng ngöôøi tham döï, moïi hoaït ñoäng cuûa moät ngöôøi hay nhieàu ngöôøi ñeàu ñöôïc ñoùn nhaän nhö laø daáu chæ hoaït ñoäng cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn trong nhoùm. Nhö vaäy, trong ñöôøng höôùng phuïng vuï vaø caùc ôn ñoaøn suûng maø Taân Öôùc noùi tôùi, caùc vai troø phuïng vuï cuõng ñöôïc coi nhö caùc thöøa taùc vuï duø nhöõng thöøa taùc vuï ñoù laø do pheùp truyeàn chöùc hay do moät söï caét cöû thoâng thöôøng, hoaëc moät söï chæ ñònh ngaãu nhieân.

1.5 - Tuy khoâng daùm voäi ñoaùn ñònh nhöõng söï bieán ñoåi ñaõ xaûy ra hay seõ coù theå xaûy ra trong vieäc phaân coâng caùc vai troø aâm nhaïc trong phuïng vuï, nhöng thieát töôûng cuõng coù theå xaùc ñònh ñöôïc vai troø cuûa coäng ñoaøn, vai troø cuûa töøng caù nhaân thöøa taùc (chuû toïa, phoù teá hay linh hoaït vieân, ngöôøi haùt thaùnh vònh, ca xöôùng vieân v.v...), vai troø cuûa  caùc nhoùm chuyeân moân (ca ñoaøn, hoäi haùt) vaø nhoùm caùc nhaïc coâng. Cuõng neân gaén lieàn vaøo ñaây vai troø cuûa caùc nhaø saùng taùc vaø vai troø cuûa caùc ngöôøi ñieàu khieån buoåi cöû haønh.

1.6 - Tieáng haùt cuûa coäng ñoaøn laø öu vieät vaø khoâng theå boû ñöôïc. Duø khoâng coù thöøa taùc vieân vaø nhoùm ca vieân ñeå haùt thì coäng ñoaøn tröôùc heát coù nhieäm vuï phaûi tuyeân xöng ñöùc tin nhaèm ñaùp laïi lôøi ñaõ ñöôïc loan baùo baèng "nhöõng baøi thaùnh vònh, thaùnh thi vaø thaùnh ca" (Cl 3,16). Vai troø ñaøn haùt cuûa caùc coäng taùc vieân khaùc tuøy thuoäc ôû khaû naêng cuûa nhoùm cöû haønh. Nhoùm naøy phaûi lieäu cho coù nhöõng ngöôøi thi haønh vaø cung caùch thi haønh nhö mình muoán trong buoåi cöû haønh.

2. Moät neàn aâm nhaïc cho moïi ngöôøi

2.1 - AÂm  nhaïc dieãn ra trong coäng ñoaøn töï noù xuaát hieän nhö moät  daáu hieäu töôïng tröng cho nhöõng gì noù cöû haønh. Nhöng xeùt nhö laø nghi thöùc, aâm nhaïc cuõng coù moät nhieäm vuï phaûi thi haønh. Muoán ñoùng ñaày ñuû vai troø cuûa mình, aâm nhaïc naøy phaûi deã hieåu ñoái vôùi moïi ngöôøi tham döï, ngöôøi ñaøn haùt cuõng nhö ngöôøi nghe ñaøn haùt.

2.2 - Nhaïc nghi thöùc thoâng thöôøng : Phaàn lôùn laø daønh cho nhöõng ngöôøi tham döï cuøng haùt ; loaïi  nhaïc naøy khoâng ñoøi hoûi phaûi ñaëc bieät chuyeân moân nhöng phaûi deã hieåu ñoái vôùi moïi ngöôøi. Bình thöôøng ñoù laø tröôøng hôïp khi coäng ñoaøn haùt. Ñoù cuõng coøn laø tröôøng hôïp cuûa caùc thöøa taùc vieân tuy khoâng phaûi laø nhöõng ngöôøi chòu traùch nhieäm veà aâm nhaïc - linh muïc, phoù teá, ngöôøi ñoïc saùch thaùnh, linh hoaït vieân - phaûi haùt moät mình trong buoåi cöû haønh.

2.3 - Tuy nhieân, buoåi cöû haønh coù theå phong phuù baèng nhieàu caùch aùp duïng khaùc nhau vôùi ít nhieàu chuyeân moân, neáu coù moät soá ngöôøi hieän dieän tham döï coù theå thöïc hieän ñöôïc nhöõng caùch ñoù (thí duï lónh xöôùng, ca ñoaøn, nhaïc coâng) vaø neáu trong chöông trình chung coù döï lieäu ñieàu ñoù. Nhöõng thöù aâm nhaïc naøy laø ñeå nghe (khi khoâng coù hoaït ñoäng naøo khaùc cuøng dieãn ra moät luùc) hay ñeå  taïo cho caùc nghi thöùc moät khung caûnh aâm thanh laøm neàn, tuøy nhö nhöõng thöù nhaïc ñoù thích hôïp ít nhieàu vôùi sôû tröôøng aâm nhaïc cuûa thính giaû. Duø sao, ngöôøi ta cuõng chôø ñôïi nhöõng thöù nhaïc ñoù coáng hieán cho coäng ñoaøn moät phaàn ñoùng goùp coù theå ñöôïc coi laø tích cöïc. Ñieàu ñoù vaãn coù theå,  ngay caû khi aâm nhaïc taïo thaønh moät khoaûng caùch, saùnh vôùi nhöõng gì thính giaû quen nghe.

2.4 - Trong nhöõng xaõ hoäi ñöôïc höôûng moät neàn vaên hoùa aâm nhaïc luoân luoân soáng ñoäng, thaät deã keâu goïi neàn vaên hoùa naøy tieáp tay ñeå thöïc haønh nghi thöùc chung hay rieâng. Ngöôïc laïi, trong nhöõng hoaøn caûnh coù neàn vaên hoùa ña taïp hay taûn maùt, moät thöù ña nguyeân naøo  ñoù ngaøy nay thöôøng xem ra laø caàn thieát, neáu ngöôøi ta khoâng muoán daønh öu tieân cho nhöõng khu vöïc xaõ hoäi rieâng, hay moät soá haïng ngöôøi maø ñeå thieät cho nhöõng ngöôøi khaùc.

3. Lôøi ca vaø tieáng haùt

3.1 - Cuõng nhö phuïng vuï Do Thaùi, khi coâng boá nhöõng kyø coâng cuûa Thieân Chuùa vaø taï ôn Ngöôøi, phuïng vuï Ki-toâ giaùo ngay töø ñaàu ñaõ coù tính ngôïi khen. Tieáng haùt ñi ñoâi vôùi lôøi ngôïi khen chaúng khaùc naøo nhö mang Tin Möøng cöùu ñoä vaø lôøi ngôïi khen cuûa nhöõng ngöôøi ñöôïc cöùu ñoä. Lieân keát  vôùi lôøi Kinh thaùnh vaø  phuïng vuï, noù laø nôi ñaàu tieân khai dieãn nhaïc nghi thöùc cuûa Ki-toâ giaùo.

3.2 - Chöõ "tieáng haùt" hieåu theo moät nghóa roäng. Noù chæ moät soá lôùn nhöõng neùt bieåu döông thanh nhaïc ñuû thöù. Noù bao haøm nhöõng kieåu caùch thöïc haønh, ñi töø haùt noùi ñeán aâm thanh toâ ñieåm qua tieáng haùt theo nghóa thoâng thöôøng.

3.3 - Moät buoåi leã cöû haønh seõ caàn ñeán nhieàu cöû chæ raát khaùc nhau veà aâm thanh vaø nhöõng loaïi vöøa  lôøi vöøa nhaïc, bôûi vì trong buoåi cöû haønh ñoù caàn söû duïng nhieàu chöùc naêng khaùc nhau cuûa ngoân ngöõ. Theo theå vaên trong caùc baøi saùch ñöôïc duøng, nhaát laø theo moái lieân quan giöõa caùc ngöôøi ñoái thoaïi, khi thì hình thöùc chuyeån thoâng moät ñieäp vaên, khi thì hình thöùc nghieàn ngaãm nhöõng lôøi ñoïc maø laáy laøm ngoït ngaøo, khi thì hình thöùc ñoàng thanh ca haùt, khi thì hình thöùc ngôïi khen khoâng thoâi ñöôïc öa chuoäng hôn. Ñoái vôùi moãi haïng ngoân ngöõ naøy, coù moät moái töông quan khaùc giöõa baûn vaên vaø aâm nhaïc. Trong moãi tröôøng hôïp, nhoùm coù moät caùch theá rieâng ñeå giöõ laáy baûn saéc ngoân ngöõ cho mình.

3.4 - Vì lôøi maïc khaûi laø coát yeáu ñoái vôùi vieäc thôø phöôïng trong Ki-toâ giaùo, neân phuïng vuï ngay  töø ñaàu (1Cr 14,15) ñaõ öu ñaõi vai troø truyeàn thoâng (lôøi truyeàn ñaït cho trí tueä). Tuy khoâng theå chuyeån nhöôïng, nhöng vai troø ngoân ngöõ vaãn khoâng loaïi tröø nhöõng vai troø khaùc ; nhöõng vai troø naøy cuõng thieát yeáu ñoái vôùi noù nhö vai troø lieân laïc, vai troø gôïi caûm, vai troø thi ca. Thöôøng chính trong nhöõng vai troø khaùc cuûa ngoân ngöõ, maø aâm nhaïc ñoùng vai troø ñaëc bieät nhaát.

3.5 - Baøi haùt khoâng phaûi laø moät baûn nhaïc coäng vôùi  moät baøi vaên maø ra. Noù cuõng khoâng phaûi laø cuoäc gaëp gôõ ngaãu nhieân giöõa aâm nhaïc thuaàn tuùy vaø thô thuaàn tuùy. Noù laø moät cöû chæ ñoäc ñaùo cuûa con ngöôøi maø töø ngöõ vaø yù nghóa chæ laø moät. Trong baøi haùt, baûn vaên mang yù nghóa cho aâm nhaïc vay möôïn, coøn aâm nhaïc laïi nôùi roäng khoâng cuøng yù nghóa cuûa töø ngöõ. Nhôø lôøi,  aâm nhaïc coù theå goïi teân Thieân Chuùa cuûa Ñöùc Gieâ-su Ki-toâ ; nhôø aâm nhaïc, tieáng cuûa con ngöôøi daùm noùi ñieàu khoâng theå noùi ñöôïc.

4. AÂm nhaïc vaø nhaïc cuï

4.1 - Vai troø öu ñaõi daønh cho baøi haùt trong phuïng vuï khi ñoù laø aâm nhaïc gaén lieàn vôùi lôøi ca ; tuy nhieân noù khoâng loaïi tröø vieäc duøng nhaïc khoâng lôøi, töùc thanh nhaïc hay khí nhaïc, duø khí nhaïc ñöôïc bieåu dieãn baèng nhaïc khí coå truyeàn hay baèng nhaïc cuï toång hôïp ñieän töû, hay ñöôïc taïo laïi baèng caùc phöông tieän cô khí.

4.2 - Trong moät giai ñoaïn lòch söû khaù daøi - vaø baây giôø vaãn coøn trong maáy nöôùc beân phöông Ñoâng -  truyeàn thoáng Ki-toâ giaùo ñaõ gaït boû caùc nhaïc khí ra ngoaøi phuïng vuï. Caùi lyù do xaõ hoäi toân giaùo xui khieán vieäc loaïi boû naøy chöa hoaøn toaøn bieán khoûi khaép nôi. Tuy nhieân, loaïi aâm nhaïc nhö theá ngaøy nay trong nhieàu xaõ hoäi taïo thaønh moät giaù trò nhaân baûn vaø thieâng lieâng maø phaàn ñoùng goùp trong  caùc nghi thöùc Ki-toâ giaùo töø nay ñöôïc coâng nhaän laø tích cöïc.

4.3 - Moät söï kieän ñaàu tieân caàn thieát laø trong haàu heát caùc neàn vaên hoùa, vieäc haùt caù nhaân hay taäp theå ñeàu duøng caùc nhaïc cuï ñeäm hay hôïp taáu. Caùc nhaïc cuï naøy taêng theâm neùt khôûi saéc cho nhòp ñieäu, giai ñieäu aâm saéc vaø ca töø. Chuùng goùp phaàn laøm cho toaøn boä gaén boù vôùi nhau vaø aûnh höôûng ñeán yù nghóa chung cuûa caáu truùc.

5. Caùc vai troø cuûa nghi thöùc

5.1 - Trong phuïng vuï, aâm nhaïc chu toaøn moät soá chöùc naêng nhaân hình hoïc, caù nhaân vaø taäp theå nhö gaëp thaáy trong xaõ hoäi. Coù chöùc naêng thì chung nhö bieåu loä taâm tình, laøm cho nhoùm gaén boù vôùi nhau, bieåu hieän ngaøy leã... Coù chöùc naêng rieâng nhö trò lieäu, giaùo duïc, giaûi trí... Nhöng xeùt veà maët  thuaàn tuùy laø thaønh phaàn cuûa vieäc cöû haønh Ki-toâ giaùo, aâm nhaïc ñoùng moät vai troø rieâng vaø hoaøn thaønh moät soá chöùc naêng cho rieâng noù.

5.2 - Caùc chöùc naêng naøy thuoäc hai loaïi. Moät loaïi xaùc ñònh theo nghóa chuùng nhaèm caùc hieäu quaû rieâng hôn keùm coù theå kieåm soaùt ñöôïc. Moät loaïi khoâng xaùc ñònh vaø hieäu quaû cuûa chuùng raát khoù döï ñoaùn.

5.3 - Caùc chöùc naêng xaùc ñònh laøm cho caùc ngöôøi coù traùch nhieäm trong vieäc cöû haønh löu yù hôn caû. Ñoù laø caùc nhaø saùng taùc, quaûn lyù vaø bieåu dieãn vieân. Buoåi cöû haønh coù dieãn ra toát ñeïp hay khoâng laø tuøy caùc chöùc naêng ñoù. Cuõng nhö coù caùc thöù aâm nhaïc toát hay khoâng ñeå khieâu vuõ, nghæ ngôi, hôïp ca, giaûi trí moät mình thì trong phuïng vuï cuõng coù nhöõng thöù nhaïc toát hay ít toát hôn ñeå cho caùc vieäc cuûa lôøi noùi ñöôïc hoaøn thaønh nhö coâng boá, suy gaãm, ñoïc thaùnh vònh, ngôïi khen, tung hoâ, ñoái ñaùp, traû lôøi...  cuõng nhö ñeå laøm noåi baät moät ít  thôøi khaéc trong nghi thöùc nhö khai maïc, ñi röôùc, ñoïc moät chuoãi nhöõng lôøi khaån caàu v.v...

Coù nhieàu hình thöùc aâm nhaïc khaùc nhau töông öùng vôùi moãi chöùc naêng, nhöõng hình thöùc ñoù ñöôïc  soaïn thaûo vaø choïn loïc nhaèm  laøm cho nghi thöùc coù yù  nghóa vaø höõu hieäu tôùi möùc toái ña.

5.4 - Tuy nhieân vai troø cuûa aâm nhaïc trong phuïng vuï traûi roäng ra caû beân ngoaøi söï hoaït ñoäng coù theå kieåm chöùng ñöôïc. Cuõng nhö taát caû moïi daáu hieäu töôïng tröng, noù ñöa veà moät söï vaät khaùc vôùi chính noù. Noù môû ra moät chaân trôøi yù nghóa voâ bieân vaø gôïi leân raát  nhieàu phaûn öùng töï do. Hieåu theo yù nghóa ñöùc tin, noù trôû thaønh daáu hieäu vaø maàu nhieäm cho tín höõu veà nhöõng thöïc taïi ñöôïc cöû haønh.

5.5 - Hai thöù töï hoaït ñoäng luoân luoân ñan nhau. Nhö theá, aâm nhaïc nghi thöùc khoâng bao giôø ñöôïc saùng taùc cho chính noù - nhö moät troø chôi thuaàn tuùy hay chæ ñeå thöôûng thöùc ngheä thuaät hay nhö ngheä thuaät vì ngheä thuaät, cuõng khoâng phaûi chæ vì moät muïc ñích thöïc duïng, - giaùo duïc, xaõ hoäi, giaûi trí... cuõng khoâng phaûi chæ ñeå hoaøn thaønh nghi thöùc. Cuoái cuøng, noù luoân nhaèm tôùi con ngöôøi toaøn dieän töï do tôùi gaëp gôõ Thieân Chuùa cuûa Ñöùc Gieâ-su Ki-toâ trong coäng ñoaøn tín höõu.

6. Ca muïc vaø baøi ca soaïn saün

6.1 - Vì phuïng vuï tröôùc heát laø "laøm", neân nhaïc nghi thöùc tröôùc heát cuõng phaûi laø "cuøng laøm" vôùi  nhau. Nhö vaäy coù nghóa laø moãi nghi thöùc laø moät thôøi khaéc ñaëc bieät vaø moãi cöû haønh phuïng vuï laø moät bieán coá rieâng phaûi laøm cho chu ñaùo.

6.2 - Nhöng nghi thöùc theo baûn tính cuõng thöôøng laø do laëp laïi, hoài töôûng vaø döïa theo taäp quaùn  xaõ hoäi maø hình thaønh. Vì theá, nhaïc nghi thöùc khoâng theå boû qua khoâng söû duïng caùc taùc phaåm hieän höõu. Thöïc teá ñaõ coù nhieàu  baøi nhaïc nghi thöùc Ki-toâ giaùo ñöôïc xeáp thaønh ca muïc.

6.3 - Coù nhieàu lyù do xui khieán neân söû duïng caùc taùc phaåm hieän höõu khi cöû haønh phuïng vuï. Lyù do thöù nhaát thuoäc phaïm vi thöïc tieãn. Muoán laøm cho chuû toïa vaø coäng ñoaøn ñoái thoaïi vôùi nhau, muoán cho coäng ñoaøn haùt moät caâu ñaùp ca hay baøi Thaùnh, Thaùnh, Thaùnh thì nhaïc vaø lôøi ca phaûi coù saün tröôùc. Thöù ñeán laø lyù do thaåm myõ. Nhöõng taùc phaåm quyù nhaát, giaøu yù nghóa nhaát thöôøng laø do hình thöùc hoaøn chænh cuûa chuùng. Ngöôøi ta mong nhöõng taùc phaåm ñoù ñöôïc trình taáu nhö chuùng hieän höõu. Cuoái cuøng, moät buoåi cöû haønh ñöôïc phong phuù laø nhôø caùc yù nghóa do tình caûm vaø trí thöùc maø moät soá taùc phaåm daàn daàn tích luõy ñöôïc, qua kinh nghieäm cuûa caùc caù nhaân vaø caùc nhoùm.

6.4 - Tuy vaãn duøng caùc saùng taùc aâm nhaïc ñöôïc xaùc ñònh vaø ghi vaøo ca muïc nhöng phuïng vuï cuõng toû ra uyeån chuyeån vì coù nhöõng caùch thöïc haønh khoù dung hoøa ñöôïc vôùi moät ca muïc hoaøn toaøn coá ñònh. Moät mình haùt ngaâm nga moät baøi thaùnh vònh hay moät lôøi tieàn tuïng, duø ñaõ coù cung soaïn saün, nhöng ngöôøi haùt vaãn coù theå tuøy nghi thay ñoåi theâm  bôùt cho baûn vaên nghe deã caûm hôn. Taát nhieân, caùc baûn ña aâm hôïp xöôùng thì khoâng theå haùt ngaãu höùng ñöôïc. Vì vaäy phaûi söû duïng moät kyõ thuaät truyeàn thoáng laø duøng moät baûn nhaïc maãu ñaõ soaïn saün.

6.5 - Vieäc duøng nhöõng baûn nhaïc maãu nhö theá giuùp duy trì ñöôïc hai ñaëc ñieåm cuûa nghi thöùc laø oân coá vaø tri taân, giuùp cho vieäc tieáp thu vaø thöïc haønh nghi thöùc trong moät khu vöïc vaên hoùa naøo ñoù ñöôïc deã daøng. Baèng caùch cho pheùp moät vaøi khaùc bieät vaø ñoåi môùi, noù goùp phaàn vaøo vieäc bieåu loä moät thôøi khaéc ñaëc bieät, maø buoåi cöû haønh coù theå taïo ra. Noùi toùm laïi, noù laøm cho vieäc nôùi roäng ca muïc coù theå thöïc hieän ñöôïc maø khoâng laøm cho nhöõng ngöôøi söû duïng phaûi ngaïc nhieân vì quaù môùi meû.

6.6 - Quy taéc aâm nhaïc veà vieäc cöû haønh coù theå phoûng theo hai nguyeân lyù boå sung : moät ñaøng duøng nhöõng baûn nhaïc quen thuoäc ñöôïc bieát ñeán nhieàu, moïi ngöôøi coù theå haùt vaø do ñaáy coù theå taïo ra nhöõng phöông theá toát giuùp caàu nguyeän ; moät ñaøng theâm vaøo, tuøy luùc thuaän tieän, nhöõng baûn coù tính ngheä thuaät noåi hôn, tuy ít ñöôïc bieát ñeán, do nhöõng ngöôøi trình dieãn coù khaû naêng vaø nhö vaäy coù moät yù nghóa ñaëc bieät.

7. Phaåm chaát vaø giaù trò cuûa hình theå

7.1 - Trong lòch söû Hoäi thaùnh, ngöôøi ta nhaän thaáy veà phía giaùo quyeàn cuõng nhö veà phía tín höõu coù hai moái baän taâm luoân  gaén lieàn vôùi hình theå nghi thöùc, nhaát laø hình theå aâm nhaïc. Moái baän taâm thöù nhaát dieãn taû qua caùc tieáng nhö trang troïng, hay, ñeïp, xöùng hôïp, phaåm chaát, ngheä thuaät v.v... Moái baän taâm thöù hai nhaèm tính thaùnh thieän cuûa haønh ñoäng, nghóa laø muoán cho baøi ñaøn, baøi haùt coù tính thieâng thaùnh vaø caàu nguyeän.

7.2 - Khi ñoøi caùc hình theå phuïng vuï phaûi ñeïp, phaûi thaùnh thì ñoù khoâng coù yù noùi veà thaåm myõ  hay luaân lyù cho baèng caùc giaù trò phaûi nhaém tôùi trong caùc hoaït ñoäng töôïng tröng hay nhöõng caùi phaûn giaù trò khoâng theå dung hôïp ñöôïc vôùi caùc nghi thöùc. Nhaän ra nhöõng giaù trò vaø phaûn giaù trò naøy, xaùc ñònh qua nhöõng neùt bieåu döông cuï theå naøo maø nhaän thaáy nhö theá, thì phaûi döïa vaøo ñöùc tin, loøng ñaïo ñöùc cuõng nhö taâm lyù xaõ hoäi vaø qui cheá ngheä thuaät vaø toân giaùo trong xaõ hoäi.

7.3 - Tuy khoâng daùm töï phuï laø bieát roõ veà phaûn öùng cuûa caùc tín höõu - thöôøng laø thaàm kín vaø dieãn taû khoâng ñöôïc roõ raøng - nhöng nhaïc só naøo muoán phuïc vuï coäng ñoaøn, khoâng theå hoaøn toaøn khoâng bieát ñeán hay coi thöôøng nhöõng phaûn öùng ñoù. Thí duï neân bieát hình thöùc naøo, tín höõu cho laø cuõ hay taân thôøi, bình daân, ñaïi chuùng hay trí thöùc choïn loïc, quen thuoäc hay bí truyeàn, hay hoaëc dôû theo yù kieán caùc nhaø chuyeân moân hoaëc caùc ngöôøi söû duïng, tình caûm hay khoâ khan, giuùp caàu nguyeän hay laøm cho chia trí v.v... Phaûi xem ñaây laø phaûn öùng cuûa loaïi ngöôøi naøo trong coäng ñoaøn, vaø cuoái cuøng kieåm tra xem ngöôøi ta coù yù noùi veà taùc phaåm hay caùch trình taáu.

7.4 - Khi tìm cho bieát keát quaû do caùc hình theå aâm nhaïc ñöôïc söû duïng, ngöôøi coù traùch nhieäm  trong vieäc cöû haønh khoâng nhaèm muïc ñích chieàu theo sôû thích cuûa quaàn chuùng maø chæ tìm xem coù theå ñöa caùc daáu chæ vaø caùc nghi thöùc ñöùc tin Ki-toâ giaùo vaøo choã naøo. Ngoaøi ra, vò ñoù cuõng caàn quan saùt xem trong möùc ñoä naøo, caùc baøi haùt coù theå hay khoâng coù theå söû duïng ñöôïc, roài cuøng vôùi moät soá ngöôøi khaùc tìm nhöõng hình thöùc thích hôïp nhaát, ñeå cöû haønh trong tinh thaàn vaø trong chaân lyù.

7.5 - Duø nhaïc nghi thöùc ñoùng vai troø naøo, duø ca muïc ñöôïc söû duïng hay caùch trình taáu caùc baøi ñaøn baøi haùt ra sao, thì vieäc thaåm thaáu aâm nhaïc vaãn tuøy thuoäc hình thöùc aâm thanh maø aâm nhaïc ñoù ñöôïc chuyeån ñeán tai ngöôøi nghe. Hình thöùc bao goàm khoâng nguyeân taùc phaåm vieát saün hay do  ngaãu höùng maø coøn do caùch trình taáu, vôùi ngheä thuaät haùt  cuûa caùc ca vieân, aâm saéc  cuûa tieáng haùt, aâm thanh ôû nôi haùt vaø toaøn boä buoåi cöû haønh nöõa.

8. Bieåu thò con ngöôøi môùi

8.1 - Nhöõng ñoøi hoûi gaén lieàn vôùi nhaïc nghi thöùc Ki-toâ giaùo phaùt xuaát töø muïc ñích cuûa nhaïc naøy laø  bieåu loä vaø thöïc hieän con ngöôøi môùi nôi Ñöùc Gieâ-su Ki-toâ phuïc sinh. Söï chaân thaät, giaù trò vaø veû ñeïp cuûa noù khoâng ño nguyeân baèng khaû naêng khôi ñoäng söï tham döï tích cöïc hay baèng giaù trò thaåm myõ vaên hoùa cuõng khoâng phaûi baèng tính kyø cöïu noù trong Hoäi thaùnh, cuõng khoâng phaûi baèng söï  thaønh coâng nôi daân chuùng, maø baèng söï kieän noù giuùp nhöõng ngöôøi bò aùp böùc coù theå keâu leân nhöõng tieáng Kyrie eleison, haùt leân caâu Halleluia cuûa nhöõng ngöôøi ñöôïc phuïc sinh, hay hoïa theo tieáng Maranatha cuûa caùc tín höõu ñang hy voïng böôùc vaøo Nöôùc Trôøi.

8.2 - Taát caû moïi thöù aâm nhaïc do con ngöôøi saùng taïo, mieãn laø khoâng laøm cho con ngöôøi kheùp kín nôi mình vaø phaûn aùnh hình aûnh cuûa rieâng noù nôi baûn thaân, nhöng ñöa noù tôùi ñoùn nhaän lôøi höùa cuûa  Tin Möøng, ñeàu coù theå phuïc  vuï neàn phuïng töï Ki-toâ giaùo.

8.3 - Moät vaøi neàn vaên hoùa töø nhöõng theá kyû qua ñaõ baét ñaàu haùt döôùi nhieàu hình thöùc, baøi ca môùi  ñöôïc noùi tôùi trong caùc thaùnh vònh  vaø saùch Khaûi huyeàn. Nhieàu daân toäc vaø chaâu luïc khaùc ñaõ ñöôïc keâu môøi ñem ngheä thuaät cuûa mình  ra ñeå cuøng chung moät lôøi ca ngôïi. Coøn thieáu nhieàu tieáng haùt trong baûn hoøa taáu cuûa 144.000 ngöôøi ñöôïc tuyeån choïn. Nhieàu ngöôøi khoâng coù tieáng ñeå caát leân Baøi ca môùi, khoâng nhöõng taïi nôi Tin Möøng chöa ñöôïc loan baùo, maø ngay caû taïi nôi Tin Möøng chöa thaâm nhaäp con ngöôøi vaø vaên hoùa, cuõng nhö taïi nôi Tin Möøng ñöôïc ñöa vaøo töø laâu, nhöng laïi phaûi ñoái phoù vôùi moät theá giôùi  ñang thay ñoåi maïnh meõ, ñeå lôøi ca ngôïi phoå quaùt mau vang tôùi.

II. NHÖÕNG ÑIEÀU XAÙC TÍN

Ca haùt vaø aâm nhaïc theo cô caáu  laø thaønh phaàn cuûa phuïng vuï Ki-toâ giaùo.

Khoâng theå löu taâm ñeán phuïng vuï theo  lyù thuyeát hay thöïc haønh maø khoâng keå gì ñeán aâm nhaïc.

Ai löu taâm ñeán aâm nhaïc trong phuïng  vuï thì cuõng ñeå yù ñeán nghi thöùc vaø nhöõng ngöôøi cöû haønh.

Ca haùt vaø aâm nhaïc trong phuïng vuï laø ñeå phuïc vuï coäng ñoaøn.

Caùc  loaïi aâm nhaïc trong  xaõ hoäi khoâng phaûi  loaïi naøo cuõng thích  hôïp cho leãnghi cöû haønh trong Ki-toâ giaùo.

Coù loaïi nhaïc hoaøn toaøn thích hôïp cho leã nghi phuïng vuï, nhöng laïi khoâng ñöôïc xaõ hoäi coâng nhaän laø ngheä thuaät aâm nhaïc.

Trong phuïng töï Ki-toâ giaùo, nhieäm vuï ñaàu tieân cuûa coäng ñoaøn laø ca ngôïi.

Khi cöû haønh thì moät ngöôøi haùt cuõng laø moïi ngöôøi haùt.

Trong coäng ñoaøn coù nhieàu caùch haùt vaø nghe haùt.

Nhaïc nghi thöùc phaàn lôùn tuøy thuoäc vaøo caùch haùt cuûa moät coäng ñoaøn.

Nhaïc só ñoùng  baát cöù vai troø naøo trong  nghi leã cöû haønh cuõng phaûi  coù khaû naêng töông xöùng.

Hoaït ñoäng cuûa coäng ñoaøn coù theå bò laøm cho sai laïc yù nghóa, neáu caùc nhaïc só chæ ñeå yù ñeán kyõ thuaät maø khoâng tham gia vaøo vieäc cöû haønh.

Nhaïc nghi thöùc tröôùc heát mang hình thöùc ca haùt.

Ca haùt laø cöû chæ ñoäc ñaùo cuûa con ngöôøi; khoâng gì coù theå thay theá ñöôïc noù trong buoåi cöû haønh.

Caùc theå loaïi  ca haùt trong phuïng vuï  thay ñoåi tuøy theo cung  caùch cuûa lôøi trong phuïng vuï.

Coù moät soá loaïi baøi haùt caàn phaûi duøng ñeán nhaïc khí.

Nhaïc khoâng lôøi cuõng coù choã ñöùng trong phuïng vuï.

Nhaïc khoâng phaûi laø baát khaû thay theá trong phuïng töï, nhöng phaàn ñoùng goùp cuûa noù khoâng theå thay theá ñöôïc.

Cöû haønh laø  moät haønh ñoäng coù tính toaøn  theå maø moïi yeáu toá nhaïc  cuõng nhö khoâng nhaïc ñeàu tuøy thuoäc laãn nhau.

Nhaïc duøng trong nghi thöùc luoân coù aûnh  höôûng ñeán hình thöùc vaø yù nghóa cuûa nghi thöùc.

Ca haùt vaø aâm nhaïc ñoùng moät soá vai troø khaù roõ reät trong phuïng vuï.

Vì laø daáu hieäu  töôïng tröng, ca haùt vaø aâm nhaïc ñoùng  moät vai troø vöôït quaù phaïmvi chöùc naêng xaùc ñònh.

Nghi thöùc thanh nhaïc hay aâm nhaïc tröôùc heát laø moät "bieán coá", moät haønh vi duy nhaát vaø rieâng bieät.

Vì laø haønh vi laëp ñi laëp laïi vaø taäp theå, nhaïc nghi thöùc khoâng theå hoaøn toaøn boû qua ca muïc.

Moät ca muïc toát khoâng ñuû ñeå aâm nhaïc hoaøn thaønh toát nhieäm vuï trong buoåi cöû haønh.

Caàn phaûi coù kinh nghieäm ñeå xem caùi gì laø toát cho coäng ñoaøn.

Muoán cöû haønh phuïng vuï, tröôùc heát phaûi coù nhieàu nhaïc cuï toát ; cuõng neân coù nhöõng taùc phaåm ngheä thuaät aâm nhaïc, ñeå laøm cho yù nghóa neân phong phuù.

Söï phong phuù veà yù nghóa cuûa moät cuoäc  cöû haønh khoâng caàn phaûi töông xöùng vôùi soá löôïng phöông tieän aâm nhaïc ñöôïc söû duïng.

Vieäc duøng caùc  kieåu vaø loaïi aâm nhaïc  khaùc nhau trong cuøng moät  buoåi cöû haønh laø chính ñaùng, neáu khoâng laøm toån thöông ñeán söï duy nhaát cuûa haønh ñoäng nghi thöùc.

Söï hieäp thoâng giöõa caùc Ki-toâ höõu thuoäc chuûng toäc, ngoân ngöõ, vaên hoùa vaø toân giaùo khaùc nhau coù theå ñöôïc dieãn taû qua moät vaøi daáu hieäu chung, trong ñoù aâm nhaïc chieám moät vò theá öu ñaõi.

Taát caû nhöõng gì loït ñeán tai phaûi qua moät hình thöùc.

Muoán cho nghi thöùc aâm nhaïc hoaït ñoäng toát phaûi duøng hình thöùc thích hôïp.

Chæ ñeå yù ñeán  hình thöùc khoâng thoâi laø toân suøng hình  thöùc quaù ñaùng, lô laø hình thöùc laø coi thöôøng nghi thöùc.

Caùc hình thöùc phuïng vuï luoân ñoøi hoûi phaûi ñeïp ñeõ vaø thaùnh  thieän. Ñoøi hoûi naøy döïa vaøo caùc giaù trò maø moãi nhoùm cho laø coát yeáu.

Bieát ñöôïc  phaûn öùng cuûa  tín höõu veà caùc loaïi aâm  nhaïc seõ giuùp cho nhöõng ngöôøi coù traùch nhieäm söû duïng toát hôn caùc loaïi ñoù trong phuïng vuï.

Baøi haùt caøng phong phuù yù nghóa khi hình thöùc caøng coù neùt ñaëc bieät.

Muïc ñích cuûa moïi thöù nhaïc nghi thöùc Ki-toâ giaùo laø bieåu loä vaø thöïc hieän con ngöôøi môùi trong Ñöùc Ki-toâ Phuïc sinh.

Chaúng coù loaïi nhaïc naøo laø voâ thöôûng voâ phaït ñoái vôùi ñöùc tin Ki-toâ giaùo.

Baøi "Ca môùi" seõ chaúng bao giôø hoaøn taát, bao laâu con ngöôøi thuoäc moïi chuûng toäc, ngoân ngöõ, vaên hoùa chöa chung lôøi goùp tieáng.