TÌM HIEÅU THAÙNH VÒNH

Thaùnh vònh 103 (104)

Ca tuïng Ñaáng Taïo Hoùa

I. BAÛN VAÊN :

Phaøm ai keát hôïp vôùi Ñöùc Ki-toâ, ñeàu laø thoï taïo môùi. Caùi cuõ ñaõ qua ñi, vaø caùi môùi ñaõ coù ñaây roài (2Cr 5,17).

1 Chuùc tuïng Chuùa ñi, hoàn toâi hôõi ! *

Laïy Chuùa laø Thieân Chuùa con thôø, Chuùa muoân truøng cao caû !

2 AÙo Ngaøi maëc : toaøn oai phong laãm lieät,

caåm baøo Ngaøi khoaùc : muoân vaïn aùnh haøo quang. *

3 Taàng trôøi thaúm, Chuùa caêng nhö maøn tröôùng,

ñieän cao vôøi, döïng treân khoái nöôùc coõi thanh khoâng.

4 Chuùa ngöï giaù xe maây, Ngaøi löôùt bay caùnh gioù. *

Söù giaû Ngaøi : laøn gioù boán phöông,

noâ boäc Chuùa : löûa hoàng muoân ngoïn.

5 Chuùa laäp ñòa caàu treân neàn vöõng,

khoân chuyeån lay muoân thuôû muoân ñôøi ; *

6 aùo vöïc thaúm choaøng leân traùi ñaát,

khoái nöôùc nguoàn tuï laïi ñænh non cao.

7 Nghe tieáng Ngaøi doïa naït, chuùng ñoàng loaït chaïy daøi ;

saám Ngaøi môùi reàn vang, chuùng kinh hoaøng troán thoaùt,

8 baêng qua nuùi qua ñoài, chaûy xuoâi ra ñoàng noäi

veà nôi Chuùa ñaët cho.

9 Ngaøi vaïch ñöôøng ranh giôùi ngaên caûn chuùng vöôït qua,

khoâng coøn cho trôû laïi daâng leân ngaäp ñòa caàu.

10 Chuùa khôi nguoàn : suoái tuoân thaùc ñoå,

giöõa nuùi ñoài, löôïn khuùc quanh co, *

11 ñem nöôùc uoáng cho loaøi daõ thuù,

baày ngöïa hoang ñang khaùt ñöôïc thoûa thueâ.

12 Beân doøng suoái, chim trôøi laøm toå,

döôùi laù caønh caát gioïng líu lo.

13 Töø cao thaúm, Chuùa ñoå möa xuoáng nuùi,

ñaát chöùa chan phöôùc loäc cuûa Ngaøi.

14 Ngaøi khieán moïc coû xanh nuoâi soáng ñaøn gia suùc,

laøm toát töôi thaûo moäc cho ngöôøi theá höôûng duøng.

15 Töø ruoäng ñaát, hoï kieám ra côm baùnh,

cheá röôïu ngon cho phaán khôûi loøng ngöôøi, *

xöùc daàu thôm cho göông maët saùng töôi,

nhôø côm baùnh maø no loøng chaéc daï.

16 Höông baù Li-baêng, nhöõng caây Chuùa ñaõ troàng,

ñöôïc traøn treà nhöïa soáng.

17 Baày chim töôùc ruû nhau laøm oå,

haïc bay veà xaây toå ngoïn cao. *

18 Nuùi chon von, loaøi sôn döông tìm ñeán,

hoác ñaù saâu, gioáng ngaân thöû aån mình.

19 Chuùa ñaët vaàng traêng ñeå ño thôøi tieát,

daïy maët trôøi bieát laën ñuùng thôøi gian.

20 Ñeâm trôû laïi khi Chuùa buoâng maøn toái,

choán röøng saâu, muoâng thuù tung hoaønh. *

21 Tieáng sö töû gaàm leân vang doäi,

chuùng saên moài, gaøo xin Chuùa cho aên.

22 AÙnh döông leân, chuùng baûo nhau veà,

tìm hang hoác, chui vaøo naèm nghæ. *

23 Ñeán löôït con ngöôøi ra ñi laøm luïng,

nhöõng maõi meâ tôùi luùc chieàu taø.

24 Coâng trình Ngaøi, laïy Chuùa, quaû thieân hình vaïn traïng ! *

Chuùa hoaøn thaønh taát caû thaät khoân ngoan,

nhöõng loaøi Chuùa döïng neân lan traøn maët ñaát.

25 Naøy ñaïi döông baùt ngaùt meânh moâng,

nôi muoân vaøn sinh vaät to laãn nhoû vaãy vuøng,

26 nôi taøu beø côõi soùng vaø thuûy quaùi tung taêng,

laø vaät Chuùa taïo thaønh ñeå laøm troø tieâu khieån.

27 Heát moïi loaøi ngöûa troâng leân Chuùa

ñôïi chôø Ngaøi ñeán böõa cho aên. *

28 Ngaøi ban xuoáng, chuùng löôïm veà,

Ngaøi môû tay, chuùng thoûa thueâ ôn phöôùc.

29 Chuùa aån maët ñi, chuùng ruïng rôøi kinh haõi ; *

laáy sinh khí laïi, laø chuùng taét hôi ngay maø trôû veà caùt buïi.

30 Sinh khí cuûa Ngaøi, Ngaøi göûi tôùi,

laø chuùng ñöôïc döïng neân, *

vaø Ngaøi ñoåi môùi maët ñaát naøy.

31 Vinh hieån Chuùa, nguyeän muoân naêm toàn taïi,

coâng trình Chuùa laøm Chuùa ñöôïc haân hoan. *

32 Chuùa nhìn ñaát thaáp, ñaát sôï run laåy baåy

Ngöôøi chaïm nuùi cao, nuùi toûa khoùi mòt muø.

33 Suoát cuoäc ñôøi, toâi seõ ca möøng Chuùa,

soáng ngaøy naøo, xin ñaøn haùt kính Thieân Chuùa cuûa toâi. *

34 Nguyeän tieáng loøng toâi laøm cho Ngöôøi vui thoûa,

ñoái vôùi toâi, nieàm vui laø chính Chuùa.

35 Öôùc gì toäi nhaân phaûi bieät tích coõi ñôøi,

boïn baát löông saïch boùng chaúng coøn ai. *

Chuùa tuïng Chuùa ñi, hoàn toâi hôõi !

Lôøi nguyeän

Laïy Thieân Chuùa cao caû muoân truøng !

Chuùc tuïng Chuùa ; ñaõ laøm neân bao kyø coâng vó ñaïi, cho muoân loaøi ñöôïc phuùc ca ngôïi quyeàn naêng Chuùa.

Chuùc tuïng Chuùa ; ñaõ ban cho con ngöôøi coù khaû naêng lao ñoäng, ñeå tìm ra côm baùnh nuoâi thaân.

Chuùc tuïng Chuùa ; ñaõ ban cho con ngöôøi ñöôïc traøn ñaày Thaàn Khí, haàu ñoåi môùi boä maët ñòa caàu.

II. PHAÂN TÍCH

1. Theå vaên

Tv taùn tuïng Thieân Chuùa uy quyeàn vaø nhaân haäu trong taïo thaønh.

2. Boá cuïc

1/ C. 1-2a : Môû : ca tuïng Chuùa vó ñaïi vaø huy hoaøng.

2/ C. 2b-30 : Thaân : coâng trình saùng taïo vaø quan phoøng.

a/ C. 2b-4 : Trôøi vaø caùc khí töôïng (maây, gioù, chôùp).

b/ C. 5-9 : Ñaát vaø nöôùc - phía - döôùi.

c/ C 10-18 : Nöôùc ñem laïi söï soáng :

- C. 10-12 : Nöôùc cho caàm thuù uoáng.

- C. 13-15 : Nöôùc ñeå caày caáy.

- C. 16-18 : Nöôùc nuoâi thaûo moäc töï nhieân.

d/ C. 19-23 : Tinh tuù ñeå phaân ñònh thôøi tieát.

e/ C. 24-26 : Ñaïi döông luùc nhuùc sinh vaät.

f/ C. 27-30 : Muoân loaøi soáng vaø cheát laø tuøy ôû Chuùa.

- C. 27-28 : Chuùa ban cuûa aên.

- C. 29-30 : Chuùa ban sinh khí.

3/ C. 31-35 : Keát : laïc quan veà coâng trình taïo thaønh.

3. Giaûi thích

C. 2b-4. Theo St 1, voøm trôøi cöùng coù vai troø giöõ laïi khoái nöôùc - phía - treân. Nôi ôû cuûa Thieân Chuùa laïi coøn ôû treân nöõa.
C. 7-9. Taùc giaû nhaân caùch hoùa ñeå noùi vôùi nhieàu thi vò hôn. ÔÛ ñaây cuõng coøn daáu veát thaàn thoaïi Trung Ñoâng : caùc thaàn deïp söùc maïnh cuûa ñaïi döông tröôùc khi saùng taïo.
Sau khi ñöôïc Chuùa trò, nöôùc trôû neân höõu ích, ñem laïi söï soáng. C. 13-15 nhaéc tôùi ba noâng saûn chính cuûa Palestin : luùa mì, nho, oâ liu.
Trong caùc toân giaùo khaùc, caùc tinh tuù ñöôïc thôø nhö thaàn. Trong Kinh thaùnh (ôû ñaây vaø St 1,14-18), tinh tuù chæ coù vai troø phaân ñònh thôøi tieát vaø coâng vieäc.
C.24 nhö moät lôøi thaùn phuïc buoäc mieäng. C.26. Thuûy quaùi = Leâviathan, trong thaàn thoaïi, noù chieán ñaáu choáng caùc thaàn, nhöng ôû ñaây noù "hieàn khoâ", chæ coøn laø moät troø chôi cho Chuùa.
Chuùa ban söï soáng cho muoân loaøi khi Ngöôøi ban cuûa aên vaø sinh khí (x. St 2,7). Coù leõ ôû ñaây cuõng muoán noùi ñeán vai troø cuûa Thaàn Khí Chuùa trong coâng trình saùng taïo (St 1,2).

4. Caàu nguyeän cuûa Cöïu Öôùc

Tv 103 vui töôi vaø coù nhieàu thi vò. Tv chòu aûnh höôûng cuûa moâi tröôøng vaên hoùa Trung Ñoâng : thaàn thoaïi Löôõng haø vaø Pheâ-ni-ki, nhaát laø moät baøi ca tuïng maët trôøi, thuoäc theá kyû 14 tröôùc coâng nguyeân, tìm thaáy ôû Ai Caäp (cuõng noùi maët trôøi laøm ngaøy ñeâm ñeå ngöôøi ta laøm vieäc hoaëc nghæ ngôi, vaø ban söï soáng cho muoân loaøi, x Tv 103,11-17.20-30).

Tv naøy coøn nhieàu ñieåm gaëp gôõ hôn nöõa vôùi caùc ñoaïn Kinh thaùnh noùi veà vieäc saùng taïo, nhö G 38-41 vaø nhaát laø St 1. G 38-41 coù thi höùng doài daøo hôn, trí töôûng töôïng bay nhaûy hôn ; St 1 cuõng theo moät thöù töï nhö Tv 103 (söï saùng, voøm trôøi, phaân reõ nöôùc-phía-treân vaø nöôùc-phía-döôùi, nöôùc-phía-döôùi tuï laïi, nöôùc laøm cho soáng, tinh tuù phaân bieät ngaøy ñeâm, sinh vaät luùc nhuùc, Chuùa cho aên, Chuùa thaáy laø toát ñeïp), nhöng gioïng vaên nghieâm nghò hôn.

Nhö vaäy taùc giaû Tv naøy chaéc coù vay möôïn cuûa vaên hoùa Trung Ñoâng, nhöng ñaõ ñem vaøo baøi ca mình nhöõng giaù trò ñaëc thuø cuûa nieàm tin Ít-ra-en. "Moät lôøi caàu nguyeän ñeïp cuûa nhaân loaïi coù theå naâng leân ñòa vò moät lôøi caàu nguyeän cuûa daân Thieân Chuùa, nhö baùnh cuûa con ngöôøi coù theå trôû neân Mình Thaùnh Chuùa Ki-toâ" (George). Khi con ngöôøi khaùm phaù ra tieàm löïc voâ bieân cuûa vuõ truï thì coù theå nhaän ra ñoù laø coâng trình cuûa Thieân Chuùa uy quyeàn vaø nhaân haäu, vaø nhö vaäy laø ñöa vaøo voøng yù thöùc lôøi ca thaàm laëng cuûa vuõ truï.

5. Caàu nguyeän cuûa Ki-toâ giaùo

Giaùo hoäi duøng Tv naøy ñeå ca tuïng taïo thaønh môùi trong Chuùa Ki-toâ (tieâu ñeà : "Phaøm ai keát hôïp vôùi Ñöùc Ki-toâ ñeàu laø thoï taïo môùi", 2Cr 5,7) : trong Maàu nhieäm Vöôït Qua, Ñöùc Ki-toâ ñaõ thöïc hieän coâng trình cöùu chuoäc, coøn kyø dieäu hôn coâng trình saùng taïo (trong ñeâm Canh thöùc Vöôït Qua, phuïng vuï ñoïc St 1 vôùi Tv 103). Cuõng nhö vieäc saùng taïo xöa, vieäc ñoåi môùi vuõ truï naøy cuõng laø vieäc cuûa Thaàn Khí Chuùa, C.30 (Tv naøy duøng trong leã Hieän Xuoáng). Baùnh nuoâi soáng vaø röôïu laøm cho phaán khôûi laø bí tích Thaùnh Theå ; daàu laøm cho maët saùng töôi laø bí tích Theâm söùc.

III. SÖÛ DUÏNG TRONG PHUÏNG VUÏ

Ñaùp 1 : Laïy Chuùa xin göûi Thaùnh Thaàn ñeán vaø xin ñoåi môùi maët ñaát naày.

Ñaùp 2 : Laïy Thieân Chuùa con thôø, Chuùa muoân truøng cao caû.

1. CTVQ sau baøi ñoïc I : Ñaùp 1 + caùc caâu xöôùng : 1-2a, 5-6. 10. 12, 13-14, 24. 35c

2. Voïng Hieän Xuoáng : Ñaùp 1 + caùc caâu xöôùng : 1-2a, 10. 12, 27-28, 29bc-30

3. Hieän Xuoáng : Ñaùp 1 + caùc caâu xöôùng : 1ab. 24c, 29bc-30, 31.34.

4. Moàng ba Teát (Thaùnh hoùa coâng aên vieäc laøm) Ñaùp 2 + caùc caâu xöôùng : 14-15, 20-21, 22-23, 24.

5. Theâm söùc : Ñaùp 1 + caùc caâu xöôùng : 1ab. 24c, 27-28, 30-31, 33-34.