VAÁN ÑEÀ THAÙNH NHAÏC

TRÌNH BAØY CAÙC HÌNH THEÅ AÂM NHAÏC 

TRONG PHUÏNG VUÏ

1. Hình theå ñoái ca : töø chuyeân moân goïi laø Antiphona cum psalmo suo nghóa laø ñoái ca vôùi thaùnh vònh cuûa noù, ñöôïc duøng luùc nhaäp leã, daâng leã vaø hieäp leã. Nguyeân taéc caên baûn laø caâu ñoái ca ñöôïc saùng taùc trong moät moâ hình haún hoi, thöôøng döïa treân moâ hình cuûa ca khuùc nhö a, b, c, a hoaëc a, a’, b, b’... neân cuõng coù ngöôøi cho raèng caâu ñoái ca laø moät ca khuùc. Caùc caâu xöôùng Tv coù veû caàu kyø nhö haùt neân thöôøng ñeå cho moät ca vieân lónh xöôùng. Ví duï baøi "Ñoái ca hieäp leã" vôùi Tv 77 leã Chuùa Thaùnh Thaàn hieän xuoáng, baøi cuûa nhaïc só Phan Kim.

2. Hình theå ñaùp ca (Responsorium) : ñöôïc duøng sau baøi ñoïc 1, cuõng nhö hình theå ñoái ca, ñaây cuõng laø moät kieåu haùt thaùnh vònh maø tieáng La tinh goïi laø Psalmus responsorius nghóa laø thaùnh vònh coù ñaùp ca, 2 hình theå naøy ñeàu coù chung teân goïi laø hình theå Graduale (tieán caáp) ; ngöôøi lónh xöôùng ñöùng treân buïc ñoïc saùch maø haùt caâu Tv, ñoù laø choã ñöùng lyù töôûng hôïp phuïng vuï. Nhöng khaùc nhau laø, caâu ñaùp ca coù veû ñôn giaûn hôn ; caâu naøy ñöôïc saùng taùc khoâng caàn döïa treân moät moâ hình naøo caû nhöng laïi phaûi deã haùt ñeå coäng ñoaøn ñöôïc tham gia deã daøng, neân phaûi coù caùc ñieàu kieän sau :

- Doøng ca khoâng laét leùo, caàu kyø, nhö luyeán laùy nhieàu hoaëc nhaûy quaõng xa.

- Doøng ca khoâng leân cao quaù hoaëc xuoáng thaáp quaù.

- Tieát taáu caøng gioáng baøi choral bao nhieâu thì toát baáy nhieâu nghóa laø thö thaû, nheï nhaøng, bình dò.

- Lôøi ca caàn trau chuoát, xuùc tích, goïn gaøng deã nhôù.

Coøn caâu xöôùng Tv thì cuõng ñôn giaûn, coù veû ñoïc hôn laø haùt, neân coù theå daønh cho moät xöôùng vieân ñaûm nhaän. Ví duï baøi "Chuùa ban baùnh bôûi Trôøi", ñaùp ca vôùi Tv 77 cuûa Tieán Linh.

3. Hình theå Alleluiaticus vaø Sequentia (Ca tieáp lieân) ñöôïc duøng tröôùc khi ñoïc baøi Tin Möøng. Hai hình theå naøy khaù quen thuoäc ñoái vôùi chuùng ta, hình theå Alleluiaticus thì raát ñôn giaûn vaø ai cuõng bieát. Traùi laïi, ñoái vôùi hình theå Sequentia thì coù caáu truùc raát phöùc taïp, baûn chaát cuûa noù laø moät baøi Hymnus (vònh ca) maø baûn vaên laø thô do ngöôøi saùng taùc töï laøm ra vaø noäi dung noùi veà ngaøy leã hoâm ñoù. Coøn cung ñieäu thì khaùc vôùi Hymnus vaø ñoù cuõng laø ñieåm ñaëc bieät cuûa noù ôû choã cöù hai ñoaïn thô thì ñoåi sang haùt theo moät cung ñieäu khaùc. Noùi veà boá cuïc thì caùc nhaø chuyeân moân cho raèng Sequentia laø moät Hymnus cao caáp, moät baøi hymnus coù moâ hình tinh vi hôn hymnus, neân nhaïc só phaûi maát raát nhieàu coâng söùc ñeå vieát moät baøi Sequentia.

Ngöôøi ñaõ ñöa Sequentia ñeán ngheä thuaät hoaøn chænh laø moät kinh só ngöôøi Phaùp teân Adamo (theá kyû XII). Vì baûn vaên laø thô, giaøu thi vò, neân nhaïc só thích saùng taùc, vaø tính ñeán nay ngöôøi ta ñaõ thu thaäp ñöôïc gaàn 6000 baøi Sequentia.

Coù nhöõng ngaên trôû khi duøng trong phuïng vuï vì, Sequentia ñöôïc saùng taùc do caûm höùng caù nhaân, nhieàu khi lôøi ca quaù rieâng tö, hoaëc coù baøi thì quaù daøi (22 hoaëc 24 ñoaïn thô), laøm cho ñoäng taùc phuïng vuï phaûi ngöøng laïi... Vì theá Giaùo hoäi chæ coøn giöõ laïi 5 baøi cho 5 leã laø :

- Victimae Paschali Laudes cho leã Phuïc sinh

- Veni Sancte Spiritus cho leã Chuùa Thaùnh Thaàn hieän xuoáng

- Lauda Sion cho leã Mình Maùu Thaùnh Chuùa

- Stabat Mater cho leã kính 7 söï thöông khoù Ñöùc Meï

- Dies Irae cho leã caàu cho ngöôøi qua coá. Nhöng nay ñaõ boû khoâng haùt baøi naøy.

Baøi Veni Sancte Spiritus cuûa Tieán Linh ñöôïc saùng taùc döïa treân moâ hình cuûa Hymnus.

Caùc taùc phaåm mang hình theå aâm nhaïc khaùc, ñöôïc duøng ñeå thay theá cho caùc baøi ñoái ca trong phaàn nhaäp leã, daâng leã vaø hieäp leã, hoaëc ñeå duøng vaøo caùc leã nghi phuïng vuï khaùc.

4. Thaùnh nhaïc soaïn cho Ñaïi Quaûn caàm (Organo)

Trong Hoäi thaùnh Latinh, Ñaïi quaûn caàm raát ñöôïc quí chuoäng vaø ñöôïc coi nhö nhaïc khí coå truyeàn maø aâm thanh coù theå taêng theâm veû huy hoaøng kyø dieäu cho nhöõng leã nghi cuûa Hoäi thaùnh vaø coù söùc maõnh lieät naâng taâm hoàn leân cuøng Thieân Chuùa vaø leân trôøi (HTTN soá 61)

Laïi coù nhöõng nhaïc khí khaùc coù aâm saéc deã thích hôïp ñeå söû duïng trong phuïng vuï nhö moät soá loaïi ñaøn daây, moät soá loaïi keøn thuoäc boä goã, boä ñoàng ... nghóa laø nhöõng nhaïc khí maø ngheä só töï mình chôi, chöù khoâng duøng nhaïc khí ñieän töû töï ñoäng, mang tính maøy moùc raäp khuoân (HTTN vaø P.V chöông 3)

Taùc phaåm sau ñaây ñöôïc vieát cho ñaøn Organo, phaàn trình baøy ñöôïc söû duïng saéc tieáng cuûa ñaøn daây treân caây ñaøn Organo ñieän töû. Ñoù laø baøi HARK ! THE HERALD ANGELS SING cuûa Felix Mendelssohn, Tieán Linh vieát cho ñaøn Organo vôùi nhöõng phaân ñoaïn sau :

- Ñoaïn 1 : Lôøi môøi goïi cuûa thieân thaàn truyeàn tin ñeán vôùi toaøn theå nhaân loaïi : Haõy choãi daäy möøng vui vaø tung hoâ Vua trôøi ñaát vöøa giaùng sinh.

- Ñoaïn 2 : Baèng vieäc ñöa nhaïc ñeà leân quaõng 8 ñeå noùi leân söï vinh quang cuûa Thieân Chuùa ñöôïc coâng boá treân caùc taàng trôøi, trieàu thaàn thieân quoác möøng rôõ haân hoan. Vò cöùu tinh vöøa giaùng sinh taïi Beâ-lem

- Ñoaïn 3 : Baèng kyõ thuaät Beø traàm chuyeån haønh lieân tuïc (Basso continuo) nhöõng caâu nhaïc chuoãi 3 ñeå noùi leân yù nghóa : Ñaùp laïi lôøi môøi goïi cuûa thieân thaàn truyeàn tin, thaàn thaùnh treân trôøi döôùi ñaát töøng ñoaøn luõ löôït tieán veà Beâ-lem ñeå toân thôø vaø chuùc tuïng vinh quang Thieân Chuùa.

5. Hình theå choral : coù ñaëc tính ñaïi chuùng neân baøi ca phaûi :

- Doøng ca khoâng caàu kyø, phöùc taïp, khoâng quaù cao vaø khoâng quaù thaáp.

- Doøng ca chuyeån haønh gioáng bình ca ôû quaõng leân xuoáng, nhöng chaäm hôn bình ca, ñeàu ñeàu bình thaûn, khoâng quaù hoài hoäp, khoâng quaù soâi ñoäng.

Ví duï baøi "Naøo ta veà nôi maùng löøa" nhaïc ngoaïi, lôøi Vieät vaø hoøa aâm : Tieán Linh, ñöôïc trình baøy döôùi hình thöùc A cappella, nghóa laø hôïp xöôùng khoâng nhaïc ñeäm.

Tuy coù caáu truùc laø moät baøi thô coù nhieàu ñoaïn, nhöng taát caû caùc ñoaïn thô ñöôïc haùt theo moät cung ñieäu duy nhaát, duø laø ñoaïn naøy daøi ñoaïn kia vaén, cung ñieäu naøy ñöôïc vieát theo moät moâ hình naøo ñoù 2 caâu hoaëc 4 caâu ... vaø coù theå coi ñoù laø moâ hình cuûa ca khuùc.

Ví duï baøi Ñoaøn con ca haùt cuûa Hoaøi Chieân, Hoøa aâm : TL

7. Hình theå Choral, ñöôïc keát hôïp vôùi phaàn nhaïc ñeäm baét buoäc, theo baûn nhaïc ñaõ ñöôïc taùc giaû soaïn saün, tieáng YÙ goïi laø Accompagnamento obbligato, baûn nhaïc ñeäm cuûa baøi ca sau ñaây ñöôïc vieát theo caùch moâ phoûng nhaïc ñeà, vieäc moâ phoûng ñöôïc thöïc hieän treân moät bình dieän khaùc vaø baèng hình thöùc nhòp ñieäu nhanh hôn. Ñoù laø baøi "Gieâ-su nguoàn hoan laïc" Cantata 147 cuûa J.S.Bach, lôøi Vieät cuûa Ñoã Xuaân Queá.

8. Hình theå Choral, ñöôïc keát hôïp vôùi Cantus planus (Bình ca)

Hình theå Bình ca, theo truyeàn thoáng ñöôïc phaùt sinh töø thang aâm coå Hy laïp, thaùnh Gheâ-go-ri-oâ Caû ñaõ söu taäp kyõ löôõng vaø khoân kheùo xeáp ñaët, ñoàng thôøi ñöa ra nhöõng quy luaät vaø nhöõng ñieàu leä, ñaõ giöõ cho thaùnh ca ñöôïc tinh tuyeàn nguyeân veïn.

* Nhòp ñieäu cuûa baøi bình ca raát hoàn nhieân thoaûi maùi, khoâng bò nhoát cöùng trong caùc oâ nhòp, ñôn vò nhòp ñieäu nhoû nhaát laø e vaø lôùn nhaát laø q.

* Thang daáu Bình ca ñöôïc chia thaønh 4 Modus, ñoù laø Modus Protus (taän ôû Reâ), Modus Deuterus (taän ôû Mi), Modus Tritus (taän ôû Fa) vaø Modus Tetrardus (taän ôû Son), tuøy theo truï ôû daáu naøo, moãi Modus laïi chia thaønh hai modus nhoû, taïm goïi laø chính quy (authenticus) vaø haï thaáp (plagalis).

* Ñaëc ñieåm khaùc laø baøi bình ca luoân söû duïng tieáng La-tinh, nghóa laø caùc ngoân ngöõ khaùc seõ khoâng thích hôïp cho vieäc saùng taùc baøi bình ca.

Ví duï baøi "Ave Maria" cuûa Vittoria. Phaàn ñaàu cuûa baøi naøy laø Bình ca ñöôïc vieát theo Modus Protus, baøi naøy cuõng ñöôïc trình baøy döôùi hình thöùc A cappella.

9. Thaùnh nhaïc soaïn cho Ñaïi quaûn caàm

Nhö ñaõ noùi ôû treân, moät soá caùc nhaïc cuï khaùc coù nhöõng aâm saéc deã thích hôïp trong Thaùnh nhaïc phuïng vuï nhö moät soá loaïi ñaøn daây, keøn, saùo ... Tuy nhieân noù cuõng chæ deã thích hôïp khi söû duïng ñuùng muïc ñích cuûa ngheä thuaät Thaùnh nhaïc nghóa laø, nhöõng taùc phaåm bieåu dieãn phaûi ñích thöïc laø taùc phaåm thaùnh nhaïc, khoâng mang veû traàn tuïc nhö nhaïc kích ñoäng huyeân naùo hoaëc uyû mò laû löôùt nhö trong vuõ tröôøng ... Noùi khaùc ñi, nhöõng taùc phaåm ñoù phaûi ñöôïc taùc giaû saùng taùc coù muïc ñích söû duïng trong thaùnh nhaïc phuïng vuï "tuøy theo söï phaùn ñoaùn vaø pheâ chuaån cuûa thaåm quyeàn ñòa phöông, mieãn laø ñaõ hoaëc coù theå thích hôïp ñeå duøng vaøo vieäc thaùnh, xöùng ñaùng vôùi veû toân nghieâm cuûa thaùnh ñöôøng vaø thöïc söï giuùp caûm hoùa caùc tín höõu" (PV soá 120)

Baøi The First Nowell - coå ca Anh, vaø baøi It came upon the midnight clear - cuûa Richard S.Willis do Tieán Linh vieát cho ñaøn Organo, nhöng neáu chæ duøng moät aâm saéc cuûa ñaøn Organo thì taùc phaåm cuõng gioáng nhö böùc tranh traéng ñen, nhöng ôû ñaây phaàn trình baøy ñöôïc pha troän nhieàu aâm saéc khaùc nhau cuûa ñaøn Organo ñieän töû maø khoâng laøm giaûm tính thaùnh nhaïc cuûa taùc phaåm traùi laïi, laøm cho taùc phaåm theâm soáng ñoäng vaø ñaày maøu saéc.

Chuùng ta coù theå ñoäc taáu nhaïc tröôùc khi linh muïc tôùi baøn thôø, luùc daâng leã vaät, trong khi röôùc leã vaø luùc cuoái leã. Hoaëc coù theå aùp duïng cuøng moät qui taéc ñoù cho hôïp caùc buoåi cöû haønh thieâng thaùnh khaùc (H.T.AÂ.N trong P.V soá 64)

10. Hình theå canticum (ca khuùc). Baøi haùt sau ñaây laø moät ca khuùc tieâu bieåu, goàm moät ñieäp khuùc vaø nhieàu tieåu khuùc. Caùc baøi loaïi naøy hieän nay raát ñöôïc phoå bieán vaø öa chuoäng ôû caùc ca ñoaøn

xöù ñaïo. Nhöng thöïc ra, caùc baøi ca loaïi naøy ñaõ ñöôïc Giaùo hoäi daønh cho moät vò trí ñaëc bieät, nhö trong caùc buoåi tónh taâm, trong gia ñình, nôi coâng coäng vaø trong caùc coâng vieäc haèng ngaøy v.v... vaø chæ ñöôïc söû duïng trong Leã nghi Phuïng vuï moät caùch ñoâi khi coù theå chöù khoâng phaûi thöôøng xuyeân nhö nhieàu nôi ñang laøm (Huaán thò Thaùnh nhaïc vaø Phuïng vuï, chöông III).

Ví duï baøi "Lôøi chaân thaønh" cuûa Kim Long, hoøa aâm : Tieán Linh

11. Hình theå canticum (ca khuùc).

Baøi haùt minh hoïa sau ñaây laø moät ca khuùc coù nhieàu ñoaïn, ñöôïc saùng taùc döïa treân caáu truùc cuûa hymnus (vònh ca). Baøi naøy khoâng ñöôïc goïi laø baøi ca hymnus, vì thieáu yeáu toá caên baûn laø lôøi ca phaûi coù noäi dung chuùc tuïng Chuùa. Moät vaøi ñoaïn trong baøi ñöôïc hoøa aâm theo kyõ thuaät Vocalise, nghóa laø phuï hoïa cho beø chính baèng nguyeân aâm hay phuï aâm.

Ñoù laø baøi "Leã daâng ngaøy muøa" cuûa Haûi Trieàu, hoøa aâm TL

12. Hình theå motetum :

* Laø moät ca khuùc Ña aâm ñieäu maø ñeà taøi ruùt ra töø Kinh thaùnh, neân ta coù theå goïi moät caùch chính xaùc laø "Khuùc Thaùnh ca Ña aâm ñieäu"

Coù theå noùi Motetum laø moät taùc phaåm maø trong ñoù, caùc nguyeân taéc veà kyõ thuaät khai trieån caùc yù nhaïc thuoäc veà boä moân Ñoái aâm vaø Taåu phaùp. Hoaëc noùi khaùc ñi, caùc kyõ thuaät ñöôïc daïy trong boä moân Ñoái aâm vaø Taåu phaùp ñeàu ñöôïc ruùt ra töø caùc baøi Motetum coå ñieån. Nhö vaäy, Motetum coå ñieån ñaõ trôû thaønh maãu möïc nhaát, vaø laø moät hình theå hoaøn haûo maø Palestrina (1594) ñaõ ñaït ñeán ñænh cao. OÂng ñaõ vieát nhieàu Motetum coå ñieån vaø hôn theá nöõa, vieát nhöõng Motetum vöôït ra khoûi hình thöùc maãu möïc cuûa coå ñieån maø sau naøy ngöôøi ta goïi laø Motetum taân thôøi, goïi laø taân thôøi vì noù ñöôïc chaâm chöôùc nhöõng sai loãi veà hoøa aâm vaø ñoái aâm coát ñeå giöõ ñöôïc yù nhaïc aên khôùp vôùi nhau vaø vôùi yù cuûa baûn vaên.Coøn moät loaïi khaùc nöõa laø Motetum coå truyeàn, chuùng ta coù theå noùi vaén taét laø khi moät baøi Motetum coù beø tuøng hoaønh (comes) khoâng tuaân thuû ñuùng caùc quaõng tröôûng thöù cuûa beø ñeà (Dux) trong hình thöùc luaân khuùc (canon), hoaëc thay ñoåi caùc caáu truùc hoøa aâm cuûa nhaïc ñeà trong moãi laàn laëp laïi, khi ñoù ta goïi noù laø Motetum coå truyeàn.

Ñieåm caàn löu yù raèng : Motetum taân thôøi vaø Motetum coå truyeàn luoân döïa treân nhöõng tieâu chuaån, nhöõng hình thöùc, nhöõng kyõ thuaät cuûa Motetum coå ñieån ñeå saùng taùc, bôûi leõ caùc tính caùch cuûa Motetum coå ñieån laø tinh tuyeàn ! Noùi caùch khaùc, kyõ thuaät ñoái aâm vaø hoøa aâm trong hai loaïi treân, duø coù nghieâm nghò hay phoùng khoaùng, coå ñieån hay hieän ñaïi theá naøo ñi nöõa cuõng phaûi laø ñoái aâm vaø hoøa aâm coù ñöôøng loái roõ raøng.

Ví duï baøi "Vinh danh" cuûa Tieán Linh, ñöôïc xaây döïng treân caû 3 loaïi Motetum coå ñieån, coå truyeàn vaø taân thôøi ñeå khai trieån caùc yù nhaïc khaùc nhau tuøy theo yù nghóa cuûa baûn vaên.

* Nhö vaäy, neáu nhìn moät caùch toång quaùt vaø noùi noâm na thì, Motetum laø moät baøi ca nhieàu beø vaø haùt ñuoåi nhau, ñuoåi nhau vì nhaïc ñeà ñöôïc thay phieân nhau xuaát hieän, khi thì beø naøy khi thì beø kia, vieäc noái nhau ñeå laäp laïi nhaïc ñeà thöôøng döïa theo kieåu Stretto, nghóa laø kyõ thuaät xieát chaët nhaïc ñeà trong phaàn keát baøi taåu phaùp.

Ta coù theå noùi ñaây laø moät hình theå aâm nhaïc hoaønh traùng, ñoà soä, ñöôïc saùng taùc baèng nhöõng kyõ thuaät tinh vi, vaø phaûi luyeän taäp moät caùch coâng phu môùi coù theå trình baøy ñöôïc baøi ca mang theå loaïi naøy.

Ví duï baøi "Muoân laïy Vua cöùu tinh" trích Oratorio the Messiah phaàn III ñoaïn 56 cuûa George F. Händel, Lôøi vieät : Kim Long. Baøi naøy coù theå coi laø moät Motetum taân thôøi vì coù moät yù nhaïc duy nhaát ñöôïc khai trieån döôùi daïng beø ñuoåi theo kyõ thuaät phoùng khoaùng.

13. Caâu hoûi ñöôïc ñaët ra : Boä leã thuoäc veà hình theå naøo ?

Ta bieát raèng baøi Ñoái ca vaø Ñaùp ca thì coù baûn vaên thay ñoåi theo töøng ngaøy leã. Beân caïnh ñoù coù nhöõng baøi ca coù theå haùt vaøo baát cöù ngaøy leã naøo maø khoâng thay ñoåi baûn vaên nhö : Kinh xin Chuùa thöông xoùt (Kyrie), Kinh Vinh danh (Gloria), Kinh Tin kính (Credo), Kinh Thaùnh, Thaùnh, Thaùnh (Sanctus), Kinh Laïy Chieân Thieân Chuùa (Agnus Dei), vaø ñöôïc haùt ôû 5 giai ñoaïn khaùc nhau cuûa Thaùnh leã.

Quan saùt caùc saùch haùt Liber Usualis vaø Kyriale simplex, ta seõ thaáy 5 baøi haùt naøy luoân ñöôïc in lieàn nhau ñeå laøm thaønh moät boä maø khoâng coù teân, chæ coù soá thöù töï cuûa caùc boä leã vôùi doøng chöõ : duøng trong muøa chay, duøng trong muøa phuïc sinh ...

Vaäy ta coù theå goïi chung 5 baøi naøy laø Hình theå boä leã (thöôøng phaûi hieåu laø Hình theå boä leã bình ca). Vì baûn vaên coù nhieàu yù nghóa vôùi nhöõng tình tieát bieán ñoåi nhaát laø Kinh Vinh danh vaø Kinh Tin Kính, neân deã gôïi höùng cho caùc nhaïc só coå ñieån saùng taùc, hoï thöôøng saùng taùc 5 kinh naøy thaønh moät taùc phaåm duy nhaát vôùi kyõ thuaät ña aâm ñieäu, khoâng ñeå haùt trong phuïng vuï, nhöng ñeå trình dieãn nhö moät taùc phaåm ngheä thuaät vaø ñaët teân cho noù laø Missa ví duï : Missa cung Mi thöù cuûa Bruckner - Missa Solemnis cuûa Beethoven - Missa cung Si thöù cuûa Bach ... Maët khaùc, nhöõng boä leã Ña aâm ñieäu cuûa Palestrina vieát ra coù muïc ñích duøng trong phuïng vuï thì thöôøng ñaët teân nhö : Missa Papae Marcelli, hoaëc Missa Salve Regina ...

Chuùng ta cuõng neân hieåu raèng : goïi laø Missa cung Si thöù laø vì Kinh Vinh danh ñöôïc vieát theo thang aâm Si thöù, cho duø caùc kinh khaùc nhö Xin Chuùa thöông xoùt, Laïy Chieân Thieân Chuùa ... ñöôïc vieát ôû thang aâm khaùc.

Kinh Vinh danh thöôøng ñöôïc goïi laø Baøi ca chuùc tuïng cuûa thieân thaàn (Hymnus angelicus), vì kinh naøy ñöôïc môû ñaàu baèng caâu chuùc tuïng cuûa caùc thieân thaàn trong luùc Chuùa giaùng sinh. Caâu haùt cuoái cuøng cuûa baøi ca naøy laø Doxologia : Tu solus Altissimus, Jesu Christe cum Sancto Spiritu in gloria Dei Patris. Amen. Vaäy ñaõ coù ñuû yeáu toá ñeå goïi Kinh Vinh danh laø moät Hymnus.

Vôùi nhöõng ñieåm neâu treân, ta coù theå goïi moät caùch deã daõi, hình theå Boä leã goàm nhöõng baøi ca Hymnus thì cuõng chaúng sai.

Tieán Linh