Phaàn II : Quy luaät trong thaùnh nhaïc

Phaàn naøy haïn cheá trong hai ñoái töôïng laø nghi thöùc vaø noäi dung baøi haùt.

1) Nghi thöùc

Neáu töø baûn chaát khoâng coù moät thöù nhaïc phuïng vuï naøo, thì traùi laïi coù moät thöù nhaïc hoã trôï cho vieäc cöû haønh caùc maàu nhieäm Ki-toâ giaùo. Nhaïc naøy phaûi ñöôïc loàng vaøo trong caùc buoåi cöû haønh nghi leã moät caùch haøi hoøa, ñeán noãi neáu khoâng coù nhö vaäy thì nhaïc khoâng coøn phaûi laø nhaïc nöõa. Chính vì vaäy maø trong saéc leänh Motu proprio cuûa thaùnh Pio X naêm 1905, thaùnh nhaïc ñöôïc coi laø boä moân phuïc vuï cho phuïng vuï hay noùi ñuùng hôn laø nöõ tyø cuûa phuïng vuï, vaø trong thoâng ñieäp Mediator Dei, thaùnh nhaïc ñöôïc xaùc ñònh laø thaønh phaàn thieát yeáu vaø hoaøn chænh cuûa phuïng vuï. Chính nhaïc ñaõ laø nghi thöùc vaø laø daáu hieäu dieãn taû cuoäc gaëp gôõ giöõa Thieân Chuùa vaø nhöõng ngöôøi tham döï.

Ñaây laø moät vaøi tröôøng hôïp chöùng toû nhaïc khoâng hoäi nhaäp vaøo vieäc cöû haønh :

Khi ngöôøi ta coù caûm giaùc laø buoåi cöû haønh bò giaùn ñoaïn hoaëc treäch höôùng, vì moät baøi haùt hay moät khuùc nhaïc. Luùc ñoù hoaït ñoäng phuïng vuï bò ruùt laïi vaø ñöôïc thay theá baèng moät haønh ñoäng coù tính caùch nhaïc thuaàn tuùy hay trình dieãn hoaëc giaûi trí maø thoâi.

Khi caùc nghi thöùc dieãn ra maø khoâng phaûi lôøi ca hay bí tích ñoùng vai troø chính maø laø nhöõng hình thöùc nhaïc nhö trong nhaïc tröôøng hay trong moät thöù thaùnh leã baèng nhaïc.

Coøn nhaïc hoäi nhaäp thieát thöïc vaøo leã nghi thì khoâng laøm gì khaùc ngoaøi hoã trôï cho vieäc cöû haønh. Vì theá nhaïc khoâng ñöôïc taùch rôøi taùc ñoäng phuïng vuï maø phaûi ñi keøm vôùi tö caùch phuïc vuï.

Do ñoù, nhaïc nghi thöùc phaûi coù hai ñaëc tính laø coäng ñoàng vaø lôøi ca phaûi ñoùng vai troø ñaëc bieät. Ngoaøi ra, ñeå hoaøn taát chöùc naêng, nhaïc nghi thöùc coøn tuøy thuoäc vaøo nhieàu yeáu toá lieân quan nhö baûn chaát cuûa nhaïc, nghóa laø caùch thöùc khaùc nhau ñi töø ñoïc theo cung gioïng ñeán choã haùt theo nghóa thoâng thöôøng. Sôû dó buoåi cöû haønh caàn ñeán nhieàu caùch dieãn taû lôøi ca nhö vaäy laø vì caàn vaän duïng nhöõng chöùc naêng khaùc nhau nhö coâng boá, suy nieäm, ngaâm vònh, tung hoâ, ngôïi khen, ñoái thoaïi, traû lôøi. v.v... Nhö theá tuøy vaøo baûn vaên, nhaát laø tuøy vaøo moái daây lieân laïc giöõa ngöôøi phaùt ngoân vaø ngöôøi nghe, khi thì caàn truyeàn thoâng moät söù ñieäp hôn, khi thì caàn nghe roõ caùc lôøi ñoïc hôn, khi thì caàn ca ngôïi hôn. Moãi theå loaïi ngoân ngöõ aáy caàn coù moät söï töôûng xöùng khaùc nhau giöõa baûn vaên vaø yeáu toá nhaïc. Bôûi vaäy, nhaïc nghi thöùc phaûi leä thuoäc vaøo baûn chaát cuûa nhaïc laø vöøa ña daïng, vöøa pha laãn nhau, neáu caàn. Tuy nhieân coù theå quy vaøo ba loaïi chính yeáu ñeå ñaùp öùng ba tình traïng nghi thöùc tieâu bieåu laø coâng boá, tung hoâ vaø ca tuïng.

Tieáp ñeán laø theå nhaïc. "Huaán thò thöù ba" ñeå aùp duïng ñuùng Hieán cheá Phuïng vuï noùi : "Maëc duø Hoäi thaùnh khoâng loaïi moät thöù nhaïc naøo ra khoûi hoaït ñoäng phuïng vuï, nhöng khoâng phaûi baát cöù aâm nhaïc naøo hay nhaïc cuï naøo cuõng ñeàu coù khaû naêng nuoâi döôõng lôøi caàu nguyeän vaø trình baøy maàu nhieäm Ñöùc Ki-toâ nhö nhau, vì thaùnh nhaïc phaûi höôùng veà vieäc thôø phöôïng, neân phaûi maëc hình thöùc thaùnh thieän vaø tuyeät haûo, phuø hôïp vôùi tinh thaàn cuûa chính phuïng vuï vaø baûn chaát cuûa moãi phaàn cuõng nhö khoâng ngaên trôû giaùo daân tham döï tích cöïc, ñoàng thôøi laïi phaûi qui höôùng söï chuù yù vaø taâm tình vaøo caùc vieäc thaùnh ñang cöû haønh. Nhö vaäy phaûi ñeà caäp ñeán moät soá theå nhaïc vaø nhaïc khí ñöôïc chuaån nhaän. Ñoù laø hình theå bình ca vaø ña aâm, theå thaùnh ca bình daân toân giaùo, nhaïc tieát ñieäu.

Cuoái cuøng laø hình thaùi, cô caáu vaø caùch thöïc thi nghóa laø taïi sao haùt baøi ñoù ? Taïi sao haùt baøi ñoù vaøo luùc ñoù ? Taïi sao haùt baøi ñoù vaøo luùc ñoù vôùi cung caùch ñoù. Nhö vaäy cuõng coù nghóa laø phaûi xeùt ñeán yù nghóa, vai troø vaø taùc ñoäng cuûa baøi haùt.

2. Noäi dung

Noäi dung cuûa moät baøi haùt caàn hoäi tuï nhöõng ñaëc ñieåm sau ñaây :

1. Veà yù nghóa, baøi haùt caàn phaûi dieãn taû lôøi caàu nguyeän ñaày ñuû hôn vaø chuù troïng ñaëc bieät ñeán khaû naêng caàu nguyeän cuûa baøi haùt. Baøi haùt naøo khoâng giuùp ngöôøi ta caàu nguyeän maø chæ ñeå nghe cho vui tai vôùi nhöõng lôøi leû saùo moøn : traêng sao möa gioù hay tình caûm öôùt aùt thì khoâng neân ñöa vaøo nhaø thôø. Veà ñieåm naøy, caùc nhaïc só neân duøng lôøi Kinh thaùnh vaø phuïng vuï hay ít ra nhöõng taâm tình phaùt xuaát töø caùc baûn vaên ñoù maø vieát nhaïc.
2. Veà phía coäng ñoaøn, baøi haùt phaûi qui tuï caû coäng ñoaøn laãn ca ñoaøn, nghóa laø keát hôïp beân trong cuõng nhö beân ngoaøi : beân trong thì thu huùt söï chuù yù cuûa coäng ñoaøn vaøo yù nghóa cuûa lôøi ca ; beân ngoaøi thì keát hôïp thaønh moät khoái chaët cheõ, vì ca ñoaøn khoâng phaûi laø moät nhoùm ñoäc laäp nhöng laø thaønh phaàn cuûa coäng ñoaøn.
3. Bieåu loä ñaëc tính ngaøy leã : Baøi haùt phaûi bieåu loä ñaëc tính cuûa ngaøy leã. Tuy nhieân, ñaëc tính ñoù phaûi ñöôïc bieåu loä ôû nhöõng choã thích hoäp, tuøy theo töøng hình theå vaø caùch thöùc haùt, tung hoâ hay coâng boá.

3. Chuaån nhaän

Do aûnh höôûng cuûa thôøi cuoäc, maáy chuïc naêm vöøa qua taïi giaùo phaän thaønh phoá Hoà chí Minh, caùc baøi haùt trong nhaø thôø thöôøng laø do töï bieân, töï dieãn, khoâng qua moät khaâu kieåm duyeät naøo heát, trong khi kyû luaät hieän haønh cuûa Hoäi thaùnh veà vaán ñeà naøy laø caùc baøi haùt ñaïo phaûi ñöôïc kieûm duyeät deå traùnh sai soùt veâ thaàn hoïc vaø phuïng vuï ñoàng thôøi ñöôïc baûo ñaûm töông ñoái veà ngheä thuaät. Coù khieáu veà aâm nhaïc, chôi ñöôïc vaøi nhaïc cuï. saùng taùc ñöôïc ít baøi haùt hay coù hoïc ôû nhaïc vieän thaønh phoá ñi nöõa, baáy nhieâu vaãn chöa ñuû ñeå laøm nhaïc phuïng vuï cho coù baûo ñaûm, bôûi vì nhaïc phuïng vuï coù nhöõng ñoøi hoûi khaùc maø moät ngöôøi khoâng hoïc hay khoâng bieát veà thaùnh nhaïc, phuïng vuï, Kinh thaùnh khoù coù theå chu toaøn ñöôïc. Vì vaäy baøi haùt môùi caàn phaûi ñöôïc kieåm duyeät. Coâng vieäc naøy thuoäc thaåm quyeàn Hoäi ñoàng Giaùm muïc vaø caùc vò thöôøng quyeàn.

Keát luaän

Treân ñaây chæ laø vaøi ñieàu sô löôïc toái thieåu veà thaùnh nhaïc vaø kyû luaät lieân heä, ñeå nhöõng ai coù traùch nhieäm trong vaán ñeà naøy löu yù, nhö nhaïc só saùng taùc, ca vieân, ca tröôûng, cha sôû, cha phoù, thaøy giuùp xöù. Gaàn ñaây Ñöùc Toång Giaùm muïc coù than phieàn vaø toû yù thaát voïng veà coâng vieäc haùt xöôùng trong nhieàu nhaø thôø taïi giaùo phaän. Coù laàn ngaøi maëc thöôøng phuïc ñeán moät nhaø thôø kia trong thaønh phoá vaøo moät dòp leã raát ñaëc bieät. Cha chuû teá haùt vaø ñoïc ngöôøi ta khoâng nghe ñöôïc gì, ca ñoaøn ñaøn haùt aàm ó nhö trong moät phoøng traø hay tuï ñieåm ca nhaïc. Töø ñoù ngaøi baûo raèng Ban Thaùnh Nhaïc coù cuõng ñöôïc maø khoâng coù cuõng ñöôïc. Ñoù chính laø lyù do cuûa baøi vieát naøy.