AÂM NHAÏC VAØ PHUÏNG VUÏ

Ñaõ laâu laém roài thì phaûi, Hoäi quaùn cuûa hoï ñaïo Taân Ñònh môùi coù moät cuoäc gaëp gôõ, giao löu ñoâng ñuû ñeán theá, maëc duø côn möa naëng haït  töø sôùm ngaøy 19.8.1999. Gaàn 200 Hoäi thaûo vieân laø Nhaïc só saùng taùc - nghieân cöùu, ca tröôûng chæ huy, ngöôøi ñeäm ñaøn phuïng vuï, chuûng sinh, nam nöõ tu só  vaø giaùo daân töø khaép nôi töïu veà. Ñieàu naøy deã hieåu. Bôûi ñaây laø laàn thöù hai (sau laàn  noùi chuyeän veà ca haùt phuïng vuï cuûa Ñöùc cha  Phao-loâ Nguyeãn Vaên Hoøa, ñeä nhò Phoù Chuû tòch HÑGMVN, ñaëc traùch Thaùnh nhaïc thaùnh ca (TNTC), 1998)- Trong suoát quaù trình 5 naêm (1994-1999) dieãn ra 11 laàn hoäi thaûo chuyeân ñeà - ngöôøi trong cuoäc nhaän ra ôû taàng baäc cao nhaát cuûa Giaùo Hoäi Coâng giaùo Vieät Nam coù theâm ñöôïc moät quan taâm saâu saéc, qua baøi thuyeát trình "Phuïng  vuï vaø AÂm  nhaïc" cuûa Ñöùc Giaùm Muïc Pheâ-roâ Traàn Ñình Töù  (Giaùo sö giaûng daïy veà Phuïng Vuï, nguyeân Toång thö kyù Uyû Ban Phuïng Töï cuûa HÑGMVN).

Noùi nhö theá ñeå thaáy moät nghòch lyù naøy : Nhöõng chæ thò, hieán cheá, töï saéc, vaên kieän, thoâng ñieäp, thoâng caùo veà chuyeän saùng taùc vaø ñaøn haùt ôû nhaø thôø khoâng phaûi laø ít. Thöïc teá chaúng taùc ñoäng bao nhieâu. Chuyeän keå coù thaät 100%, Lm. nhaïc só Kim Long noùi caû tieáng giöõa coâng hoäi, phaûn aùnh caâu noùi cuûa moät vò chöùc saéc trong giaùo phaän raèng HLMC laø caùi gì vaäy, coù ai ñoïc khoâng vaø Ban Thaùnh Nhaïc coù cuõng ñöôïc, khoâng coù cuõng ñöôïc ! Heøn chi giaùo daân, nhöõng keû "chaàu nhöng", traùnh sao khoûi nhöõng va vaáp, ngaãu höùng, tuøy tieän vaø aám ôù hoäi teà. Nhaân vì söï aáy cho neân, baèng noã löïc rieâng cuûa mình, Ban Thaùnh Nhaïc VN - qua caùc buoåi hoäi thaûo chuyeân ñeà - vaãn môøi goïi caùc thaønh phaàn töï yù thöùc, naâng cao hieåu bieát ñeå phaùt trieån ñuùng höôùng cuûa Giaùo hoäi. Baøi noùi  chuyeän cuûa Ñöùc Giaùm Muïc Pheâ-roâ Traàn Ñình Töù thaät söï ñaõ gôïi môû nhieàu vaán  ñeà. Trong khuoân khoå moät  baøi baùo, chuùng toâi chæ xin löôïc ghi 2 noäi dung chính :

- Nhöõng chöùc naêng cô baûn cuûa AÂm nhaïc

- Nhöõng chæ thò cuûa huaán quyeàn veà ñaøn haùt trong Phuïng Vuï

Theo dieãn giaû, aâm nhaïc noùi chung, laø caùch bieåu toû noãi vui möøng. Rieâng trong Giaùo hoäi, theo truyeàn thoáng Thaùnh Kinh, giaùo daân xa xöa ñaõ höôûng öùng lôøi môøi goïi cuûa thaùnh Phao-loâ "Haõy duøng lôøi ca, thaùnh vònh, baøi vaõn cuõa Thaùnh Thaàn maø ngôïi ca  Thieân Chuùa". Nhö vaäy,  aâm nhaïc khoâng theå  taùch rôøi caùc chöùc  naêng : vì Giaùo hoäi khuyeân giuïc; vì aâm nhaïc dieãn  ñaït ñöôïc taâm tình vôùi khaû naêng bieåu caûm baèng giai ñieäu, tieát  taáu vaø ngoân ngöõ ; vì aâm nhaïc phaûn  aùnh vaø cuûng coá söï hieäp nhaát coäng ñoaøn vaø vì aâm nhaïc taïo ra baàu khí leã hoäi phong phuù, ña daïng, thaùnh thieâng.

Cuõng theo ngöôøi noùi, sôû dó aâm nhaïc coù vò trí, chöùc naêng quan troïng trong ñôøi soáng phuïng vuï - theo quan ñieåm cuûa Giaùo hoäi - laø vì coù moái quan heä maät thieát giöõa noù  vôùi toân giaùo. Trích ñoaïn sau ñaây töø thö ñeà ngaøy 12.8.1966 cuûa Vaên phoøng Quoác Vuï Khanh Toøa Thaùnh göûi caùc TGM Chicago vaø Milwaukee, laø moät trong nhieàu daãn chöùng :"Trong soá nhöõng vaán ñeà phaùt sinh töø nhöõng quyeát ñònh cuûa Coâng ñoàng veà Thaùnh nhaïc, vieäc nghieân cöùu nhöõng moái lieân heä neàn taûng giöõa toân giaùo vôùi ngheä thuaät aâm nhaïc coù moät taàm möùc quan troïng ñaëc bieät". Hôn nöõa, thaùnh nhaïc thaùnh ca coøn laø trôï thuû ñaéc löïc haøng ñaàu cuûa Phuïng vuï, nhaát laø keå töø Ñöùc Giaùo Hoaøng Pio X trôû veà sau. Hieán cheá Phuïng vuï cuûa Coâng ñoàng Vaticanoâ II, soá 112 vaø 113 khaúng ñònh :"Truyeàn thoáng aâm nhaïc cuûa Giaùo hoäi ñaõ kieán taïo neân moät kho taøng voâ giaù, vöôït treân haún loaïi hình ngheä thuaät  khaùc. Ñaëc bieät, ñieäu nhaïc thaùnh ñi lieàn vôùi lôøi ca, goùp phaàn caàn thieát vaø troïn veïn trong vieäc troïng theå hoùa Phuïng vuï... Do ñoù Thaùnh nhaïc caøng lieân keát chaët cheõ vôùi hoaït ñoäng phuïng vuï bao nhieâu thì caøng thaùnh thieän hôn baáy nhieâu; lôøi caàu nguyeän seõ ñöôïc dieãn taû dòu daøng hôn, ñoàng thôøi coå vuõ coäng ñoaøn toaøn taâm toaøn yù, laøm cho leã nghi theâm phaàn long troïng."

Xuaát phaùt töø quan ñieåm treân, Giaùo hoäi ôû töøng caáp baäc, ñaõ ban haønh nhieàu vaên kieän cuï theå  : Thoâng ñieäp Musicae Sacrae disciplina, 1955; Huaán thò De Musica Sacra, 1958; Huaán thò De  Musica in sacra Liturgia, 1967; Concerts dans les eùglises, 1987. Rieâng HÑGMVN cuõng ñaõ coù moät soá thoâng caùo soá 1, soá 2 vaø soá 3 veà caùc baøi thaùnh ca, veà nhaïc cuï vaø huaán luyeän thaùnh nhaïc trong Phuïng vuï. Coù thaät nhieàu chæ daãn trong saùng taùc vaø löïa choïn ca khuùc veà lôøi ca, veà doøng ca, veà nhòp ñieäu vaø veà phong caùch theå hieän...