Trao ñoåi tìm hieåu Phuïng Vuï

Vieäc Chuùa Gieâsu giaùng sinh ñaõ ñöa toaøn theå nhaân loaïi böôùc vaøo moät kyû nguyeân môùi. Tuy nhieân, döïa treân tieâu chuaån bình thöôøng, Ñöùc Gieâsu ñaâu phaûi laø moät nhaân vaät taêm tieáng. Treân quan ñieåm lòch söû, ñôøi Ngaøi quaù bình thöôøng. Khoâng chieán tích quaân söï, khoâng söï nghieäp chính trò, cuõng chaúng thaønh coâng kinh teá. Ñôn giaûn laø Ngaøi chæ ñeà cao coâng bình baùc aùi. Lôøi Ngaøi khôi ñoäng cô cheá toân giaùo vôùi leã nghi leà neáp oån ñònh, ñeán noãi Ngaøi bò baét nhö teân phaûn ñoäng, bò keát aùn nhö keû phaïm thöôïng vaø bò haønh quyeát ñoùng ñinh.

Vaäy thì, taïi sao moät ngöôøi xuaát thaân töø moät laøng queâ thaáp keùm nhö thôøi aáy, taïi nôi aáy laïi coù moät taàm aûnh höôûng roäng lôùn treân nhöõng theá kyû sau ñoù cho ñeán hoâm nay? Ngaøy nay keû toân kính Ngaøi cuõng nhö keû chaúng bieát Ngaøi ñeàu xaùc ñònh thôøi gian, töø nhöõng hôïp ñoàng quan troïng ñeán nhöõng thö tín bình thöôøng, baèng moät ngaøy maø thöïc chaát laø soá naêêm tính töø ngaøy Ngaøi giaùng sinh. Vì theá, cöû haønh naêm thaùnh 2000 cuõng laø kyû nieäm ngaøy sinh cuûa con ngöôøi Gieâsu aáy.

Taïi sao con ngöôøi aáy laïi trôû neân quan troïng ñeán theá? Thöa bôûi vì caùc moân ñeä cuûa Ngaøi ñaõ traûi qua moät kinh nghieäm ñoäc nhaát. Sau caùi cheát cuûa Ngaøi treân thaäp giaù, hoï coâng boá raèng hoï vaãn gaëp Ngaøi ñang soáng. Ñaáng hoï ñaõ mai taùng laïi hieän ra, noùi chuyeän, aên uoáng vôùi hoï vaø xaùc nhaän laïi söù meänh Ngaøi ñaõ giao cho hoï tröôùc ñaây, cho daãu hoï khoâng hieåu heát yù nghóa.

Söù meänh aáy laø loan baùo chieán thaéng döùt khoaùt cuûa söï soáng treân söï cheát, töùc laø môøi goïi moïi ngöôøi ñi qua pheùp röûa Ñöùc Gieâsu ñaõ neám traûi trong coâng cuoäc vöôït qua töø thaùnh giaù ñeán phuïc sinh. Töø nay, söï soáng laïi ñaõ ñöôïc höùa ban cho moïi ngöôøi. Vaø noùi vôùi caùc moân ñeä cuõng nhö taát caû nhöõng ai tin vaøo lôøi Ngaøi, Ñöùc Gieâsu theâm: "Naøy ñaây Thaày ôû cuøng anh em moïi ngaøy cho ñeán taän theá" (Mt 28,20).

Caùc toâng ñoà ñaõ soáng söï hieän dieän naøy. Töø nhöõng keû sôï haõi, khoùa traùi cöûa nhaø, aån nuùp troán chaïy, hoï ñaõ trôû thaønh nhöõng ngöôøi can tröôøng giaùp maët vôùi ñaùm ñoâng tröôùc ñoù ñaõ la hoø ñoøi ñoùng ñinh Ñöùc Gieâsu, ñeå vui möøng loan baùo veà Ñaáng phuïc sinh. Roài caùc toâng ñoà môøi ñaùm ñoâng cuøng vôùi hoï nhìn nhaän toäi loãi cuûa mình ñeå xin Chuùa ban ôn tha thöù, bôûi vì chính caùc toâng ñoà, hoï cuõng ñaõ phaûn boäi, choái töø hay nhaùt ñaûm boû rôi Ngaøi.

Roài thì moät nguoàn löïc ñaõ ñeán vôùi hoï: Chuùa Thaùnh Thaàn. Nguoàn löïc naøy thuùc ñaåy caùc toâng ñoà raûo khaép theá giôùi ñeå xaây döïng nhöõng coäng ñoaøn cuøng ñoùn nhaän moät nieàm tin vaø moät pheùp röûa nhö hoï. Ñoù laø khôûi ñaàu cuoäc phieâu löu cuûa Giaùo Hoäi maø chuùng ta chæ nhaéc laïi vaøi yeáu toá quan troïng.

Sau hai theá kyû bò baùch haïi, Kitoâ giaùo ñaõ ñöôïc hoaøng ñeá Constantinoâ nhìn nhaän laïi vaøo naêm 313. Chính oâng vaø sau oâng, nhieàu hoaøng ñeá ñaõ trôû thaønh Kitoâ höõu. Vaøo naêm 391, vôùi vieäc caám ñoaùn caùc vieäc thôø töï khaùc, moät caùnh cöûa môùi ñaõ môû ra. Kitoâ giaùo caøng ngaøy caøng thaám nhaäp vaøo xaõ hoäi Roâma, caû beân Ñoâng laãn beân Taây. Trong phaàn ñaát chieám ñoùng cuûa quaân man di keå töø cuoái theá kyû V, Kitoâ giaùo vaãn phaùt trieån. Tôùi thôøi Trung coå, toaøn theå xaõ hoäi ñaõ ñöôïc Phuùc aâm hoùa, vaø coâng cuoäc truyeàn giaûng Tin möøng ñaõ nôû roä trong ñeá quoác Byzantin. Toaøn theå Chaâu AÂu, Tieåu AÙ vaø moät phaàn Trung ñoâng ñaõ soáng trong Kitoâ giaùo, maõi ñeán khi ngöôøi AÛ Raäp tieán ñeán xaâm chieám vaøo theá kyû thöù VII.

Nhöng töø ñaàu thieân nieân kyû thöù II ñaõ xuaát hieän nhöõng cuoäc phaân ly ñau loøng. Doïc daøi nhöõng theá kyû tröôùc ñaây, nhöõng laïc giaùo quan troïng ñaõ gieo raéc nhöõng caùch hieåu khaùc nhau veà thaàn hoïc, töông öùng vôùi nhöõng vuøng ñòa lyù khaùc bieät, ñeå trôû thaønh nhöõng löïc löôïng kình choáng nhau.

Tôùi theá kyû thöù XI, söï phaân ly ñaõ xaûy ra giöõa Constantinople vaø Roâma, do moät vaøi caùch giaûi thích khaùc nhau veà phuùc aâm, nhöng nhaát laø do khoâng theå hieåu nhau ñeå vöôït qua nhöõng khaùc bieät. Söï khaùc bieät vaên hoùa lôùn lao giöõa phöông Ñoâng, voán söû duïng tieáng Hy Laïp vaø töï haøo veà nhöõng di saûn vó ñaïi cuûa Vöông quoác, vaø nhöõng Kitoâ höõu bình daân Roâma, voán dieãn taû nieàm tin cuûa mình baèng tieáng La tinh, khieán döôùi maét nhöõng keû phöông Ñoâng, Kitoâ höõu chæ laø nhöõng keû keùm khai hoùa. Söï phaân ly naøy coøn keùo daøi tôùi ngaøy nay giöõa moät ñaøng laø Giaùo Hoäi Byzantin vaø töï nhaän mình laø "chính thoáng" vaø ñaøng khaùc laø Giaùo Hoäi coâng giaùo töï xem mình laø "phoå quaùt", Roâma vaø baûo ñaûm söï hieäp nhaát vôùi gia saûn cuûa Thaùnh Pheâroâ.

Söï phaân ly thöù hai, buøng leân vaøo theá kyû XVI, vaãn coøn laø moät veát thöông nhöùc nhoái trong Giaùo Hoäi. Luther muoán caûi caùch Giaùo Hoäi. Nhöõng nöôùc Baéc AÂu theo oâng choáng laïi nhöõng laïm duïng cuûa giaùo trieàu vaø cuûa haøng giaùo só, trong khi phaàn coøn laïi cuûa Chaâu AÂu vaãn trung thaønh vôùi Roâma. Söï phaân ly naøy ñaõ daãn ñeán nhöõng cuoäc chieán huynh ñeä töông taøn vaø nhöõng haäu quaû khoác lieät.

Maëc duø nhöõng noã löïc cuûa Giaùo Hoäi coâng giaùo, nhöõng cuoäc phaân ly giöõa caùc Kitoâ höõu ñaõ ñaët toaøn theå AÂu Chaâu vaøo theá ñoái ñaàu vaø laøm tieâu huûy nhöõng noã löïc truyeàn giaùo vaø muïc vuï cuûa Giaùo Hoäi.

Moät khía caïnh khaùc ñaõ ñöôïc Ñöùc Giaùo Hoaøng löu yù, ñoù laø nieàm tin nhieàu khi bò aùp ñaët bôûi vuõ löïc, ngöôïc hoaøn toaøn vôùi giôùi luaät yeâu thöông cuûa Tin möøng. Lòch söû ñaõ ghi laïi nhieàu chöùng tích veà baïo löïc… ñöôïc aùp duïng taïi toøa aùn dò giaùo, môùi ñaàu ñeå ñieàu chænh nhöõng sai laïc quan troïng veà thaàn hoïc, nhöng ñaõ nhanh choùng bieán thaønh moät baïo löïc choáng laïi con ngöôøi.

Tình traïng baát coâng daønh cho nhöõng ngöôøi Do Thaùi trong Kitoâ giaùo coøn naëng neà hôn laø trong nhöõng nöôùc theo Hoài giaùo. Tình traïng naøy vaãn coøn laø moät veát ñen trong lòch söû Giaùo Hoäi. Phaûi ñôïi ñeán Coâng ñoàng Vatican II môùi xoùa ñi nhöõng vaï tuyeät thoâng ñeø naëng treân coäng ñoàng Do thaùi.

Vieäc khaùm phaù vaø chinh phuïc chaâu Myõ, duø nhaân danh Chuùa Kitoâ, cuõng keøm theo nhöõng cuoäc cöôùp boùc maø Taây phöông cho ñeán hoâm nay vaãn coøn xaáu hoå.

Trong laõnh vöïc khoa hoïa, chaúng haïn nhö trong thieân vaên hoïc vaø y hoïc, baïo löïc ñaõ laøm trì treä böôùc tieán vaø gaây söùc eùp treân nhöõng con ngöôøi ñeán noãi laáy ñi sinh maïng cuûa hoï. Galileâ ñaõ bò keát aùn naêm 1633. OÂng chæ ñöôïc phuïc hoài danh döï naêm 1822. Ñöùc Gioan Phaoloâ II ñaõ ñeå lôøi xin loãi chính thöùc tröôùc coäng ñoàng khoa hoïc ôû Pise, queâ höông cuûa Galileâ, vaøo naêm 1989. Theo ngoân ngöõ cuûa coâng ñoàng, ñöùc Giaùo Hoaøng vieát: "Chaân lyù chæ coù theå aùp ñaët baèng söùc maïnh cuûa chính chaân lyù, voán thaám nhaäp tinh thaàn moät caùch nheï nhaøng ñoàng thôøi cuõng maïnh meõ" (Toâng thö soá 35).

Tuy nhieân, nhöõng boùng toái trong lòch söû Giaùo Hoäi khoâng laøm queân ñi nhieàu tröôøng hôïp, qua ñoù Giaùo Hoäi ñaõ thöïc söï ñem tin Tin möøng ñeán cho theá giôùi. Nhieàu doøng tu baùc aùi khaép Chaâu AÂu chaêm lo cho ngöôøi ngheøo, nhöõng treû em bò boû rôi, caùc tuø nhaân; nhöõng ñôït truyeàn giaùo vó ñaïi, ñöôïc höôùng daãn bôûi nhöõng khuoân maët hoaøn toaøn taän hieán cho Tin möøng, ñaõ ñeå laïi nhöõng daáu aán trong hai theá kyû vöøa qua. Moät choã ñöùng ñaëc bieät ñaõ daønh cho Coâng ñoàng Vaticanoâ II. Ñaây laø Coâng ñoàng ñaàu tieân söû duïng moïi ngoân ngöõ, moïi vaên hoùa, moïi maøu saéc cuûa nhaân loaïi.

Daãu nhöõng khoán cuøng cuûa con ngöôøi vaãn coøn, nhö ñoùi keùm, phaân bieät chuûng toäc, baïo löïc… nhöng Giaùo Hoäi ñaõ ñoùng goùp nhöõng noã löïc raát lôùn ñeå ñöa nhaân loaïi veà vôùi hieäp nhaát, huynh ñeä vaø töï do.

Cuoái cuøng Ñöùc Giaùo Hoaøng nhaéc laïi traùch nhieäm cuûa ngöôøi Kitoâ höõu trong moät vaøi tình huoáng hieän thôøi. Ñoù laø thaùi ñoä döûng döng toân giaùo, ñaùnh maát yù nghóa sieâu vieät cuûa hieän höõu nhaân sinh, döûng döng vôùi vaán ñeà chaân lyù, thaùi ñoä töông ñoái hoùa ñaïo ñöùc, taát caû nhöõng ñieàu naøy ñang laøm ngheøo ñi cuoäc soáng con ngöôøi. Laøm sao khaúng ñònh ñöôïc raèng caùc Kitoâ höõu khoâng laø toøng phaïm, daãu khoâng yù thöùc? Giöõa söï khoan dung, chaáp nhaän moïi yù kieán vaø söï baûo veä giaù trò cuoäc soáng, neûo ñöôøng khoâng theânh thang. Söï haøi hoøa giöõa vieäc tuyeân xöng ñöùc tin vaø toå chöùc cuoäc soáng rieâng tö khoâng deã thöïc hieän. Nhöõng vaán ñeà nhaân sinh cuûa xaõ hoäi phöông Taây coù leõ ñaõ ñöôïc giaûi quyeát toát ñeïp hôn neáu con ngöôøi thöïc söï ñöôïc toân troïng nhö laø hình aûnh cuûa Thieân Chuùa. Cuoái theá kyû XX naøy, caùc Kitoâ höõu ñaõ laøm vieäc caät löïc ñeå phuïc vuï con ngöôøi vaø toân vinh Thieân Chuùa. Nghe nhö lôøi Chuùa Gieâsu noùi vôùi caùc toâng ñoà naêm xöa cuõng ñöôïc laäp laïi vôùi hoï: "Ta ban cho caùc con söùc maïnh cuûa Thaùnh Thaàn" vaø "Ta ôû cuøng caùc con moïi ngaøy cho ñeán taän theá".

Caøng noã löïc xaây döïng söï hieäp nhaát Kitoâ giaùo, hoï caøng gaây ñöôïc nieàm tin trong vieäc phuïc vuï hieäp nhaát nhaân loaïi; caøng neâu leân hình aûnh ñeïp cuûa nhöõng coäng ñoaøn Kitoâ giaùo töï do, hoï caøng khaû tín hôn trong söï phuïc vuï söï töï do cuûa con ngöôøi; caøng coá gaéng xaây döïng nhöõng coäng ñoaøn thöïc söï huynh ñeä, hoï caøng ñem laïi nhöõng chöùng taù ñaùng tin hôn trong vieäc phuïc vuï nhöõng anh chò em khaùc.

Treân ñaây laø ghi laïi vaén taét nhöõng neùt lôùn trong di saûn cuûa lòch söû. Raát cuï theå ta coù theå thoaùng nhaän ra nhöõng ñieåm then choát ñeå daâng lôøi caûm taï. Duø sao ta cuõng caûm nhaän ñöôïc chaân lyù maø Ñöùc Gioan Phaoloâ II ñaõ noùi: Tröôùc khi daâng lôøi taï ôn, haõy xin ôn tha thöù. Cuõng nhö Thaùnh kinh khoâng bao giôø che daáu nhöõng noãi oâ nhuïc cuûa daân, ngay khi ca ngôïi nhöõng kyø coâng cuûa Chuùa, ta cuõng khoâng nhaém maét laøm ngô tröôùc nhöõng baát coâng cuûa Kitoâ höõu trong lòch söû, bôûi chính khi ta nhaän bieát mình laø keû coù toäi, ta môùi coù theå ca haùt vinh quang Thieân Chuùa laø Ñaáng duy nhaát coù theå laøm ñöôïc nhöõng ñieàu kyø dieäu.

Böùc toâng thö cuûa Ñöùc giaùo hoaøng Gioan-Phaoloâ II laäp laïi raèng: naêm thaùnh khoâng phaûi laø baêèng loøng vôùi vieäc töôûng nieäm moät quaù khöù, maø laø cöû haønh Ñöùc Kitoâ phuïc sinh, cho daàu quaù khöù naày ñaõ ñöôïc ghi daáu trong Thaùnh kinh vaø trong Thaùnh truyeàn, laøm thaønh nieàm tin cuûa ta. Ñoù laø lyù do cho bieát taïi sao caøng gaén boù vôùi truyeàn thoáng qua caùc thôøi ñaïi, Giaùo hoäi caøng bieát trình baøy khuoân maët cuûa mình cho moãi thôøi ñaïi, moät khuoân maët luoân luoân môùi, vaø duø vaäy, vaãn luoân trung tín.

Giaùo Hoäi cuûa theá kyû XXI cuõng phaûi khaùm phaù khuoân maët cuûa mình. Daãu khoâng ñaày ñuû ba neùt lôùn sau ñaây coù theå phaùc veõ leân khuoân maët cuûa Giaùo Hoäi: Kitoâ giaùo khoâng coøn laø moät toân giaùo coù aûnh höôûng maïnh veà vaên hoùa nöõa; Giaùo Hoäi caàn toân troïng hôn nöõa caùc traùch nhieäm caù nhaân cuûa con caùi mình; vaø cuoái cuøng Giaùo Hoäi phaûi phaùt trieån tinh thaàn truyeàn giaùo.

Giaùo Hoäi ngaøy nay khoâng coøn ôû thôøi maø taát caû neàn vaên hoùa Taây phöông ñöôïc ghi daáu bôûi Kitoâ giaùo. Töø ba theá kyû nay, xaõ hoäi daân söï ñaõ höùng laáy danh xöng naøy. Nuoái tieác chaêng? Do ñaâu coù nhieàu xung ñoät giöõa ñaïo vaø ñôøi?

Taát nhieân neàn vaên hoùa Kitoâ giaùo Taây phöông ñaõ ñeå laïi nhieàu coâng trình tuyeät vôøi. Ñieàu laøm chuùng ta sôï hoâm nay, ñoù laø thaáy caùc nhaø thôø troáng roãng. Duø sao chuùng ta bieát roõ raèng nieàm tin khoâng chæ laø nhö theá, maø coøn heä taïi vieäc gaëp gôõ giöõa Thieân Chuùa vaø töï do cuûa ta. Laøm sao ta coù theå mong muoán raèng nhöõng ngöôøi, maø ñoái vôùi hoï Kitoâ giaùo chæ laø moät neáp vaên hoùa hay moät truyeàn thoáng gia ñình, laïi coù theå thöïc haønh moät toân giaùo, maø ñoái vôùi hoï chöa bao giôø laø moät gaëp gôõ caù nhaân vôùi Chuùa Kitoâ? Vieäc thoâi khoâng giöõ ñaïo cuûa moät soá ngöôøi coù theå laø böôùc ñaàu ñeå hoï tìm kieáp chaân lyù tinh roøng hôn khoâng? Coù leõ nhöõng ngöôøi naøy ñaõ khoâng caûm thaáy nieàm haïnh phuùc ñöôïc tuyeân xöng ñöùc tin cuûa nhöõng Kitoâ höõu xung quanh hoï. Raát may, nhöõng ngöôøi vaãn coøn soáng ñaïo luùc naøo cuõng chöùng toû moät nieàm vui. Ñoù coù theå laø ñieàu kyø dieäu cuûa thôøi ñaïi chuùng ta.

Nhöng khoâng phaûi vì theá maø caùc Kitoâ höõu phaûi ruùt lui vaøo hang toaïi ñaïo. Nhö baát cöù ai laø thaønh vieân cuûa xaõ hoäi, hoï coù quyeàn vui möøng vaø coù boån phaän phaûi lo laéng tröôùc nhöõng ñieàu môùi meû. Thay vì ñoái ñaàu, Giaùo Hoäi hoâm nay muoán ñoái thoaïi vôùi traàn theá.

Khoâng coøn nöõa thôøi kyø taäp theå quyeát ñònh thay cho caù nhaân. Vaøo theá kyû XVI, khi oâng vua laø tin laønh, moïi thaàn daân cuûa oâng cuõng trôû thaønh tin laønh, khi ngöôøi laõnh ñaïo moät vuøng laø coâng giaùo, thì daân chuùng ôû ñaáy cuõng vaãn ôû laïi trong coâng giaùo. Löông taâm caù nhaân ít coù aûnh höôûng ñeán ñònh nghóa cuûa chaân lyù. Ngöôøi laõnh ñaïo coù traùch vuï laøm thay taát caû.

Söï theå ngaøy nay ñaõ khaùc. Coâng ñoàng Vatican II ñaõ chính thöùc khaúng ñònh quyeàn töï do löông taâm cuûa caùc caù nhaân. Ñieàu chöùng toû söï tieán trieån naøy chaúng phaûi laø vieäc nhieàu Kitoâ höõu xin cho mình quyeàn ñöôïc ñaøo taïo veà maët toân giaùo ñoù sao? Chöa bao giôø vieäc hoïc hoûi Thaùnh kinh vaø thaàn hoïc laïi ñöôïc quan taâm nhieàu nhö ngaøy nay. Nhieàu giaùo daân muoán ñöôïc ñaøo taïo ñeå thanh thoûa löông taâm. Ngay caû vieäc caàu nguyeän cuõng ñaõ tieán trieån. Nhöõng coâng thöùc laøm saün khoâng coøn thoûa maõn nöõa. Vieäc suy gaãm, tónh taâm, caàu nguyeän caøng ngaøy caøng ñöôïc caùc Kitoâ höõu quan taâm. Nhöõng nhoùm chia seû ñöùc tin, nghóa laø toå chöùc ñôøi soáng döôùi aùnh saùng Tin möøng moãi ngaøy moäi phaùt trieån. Moät daân môùi cuûa Thieân Chuùa ñang hình thaønh döôùi maét chuùng ta. Laøm sao daân môùi naøy laïi chaúng loâi keùo nhöõng muïc töû vaøo cuoäc canh taân söù vuï cuûa hoï?

Ngoaøi ra ta cuõng caûm thaáy roõ raøng nhöõng lôøi baát bieán phaùn xuoáng töø treân cao khoù maø gieo ñöôïc nhöõng aâm höôûng tích cöïc nôi quaûng ñaïi quaàn chuùng. Kitoâ höõu muoán hieåu bieát. Chaúng phaûi laø vì hoï baát tuaân, nhöng chæ vì hoï khoâng muoán mình bò ñoái xöû nhö nhöõng con treû. Thay vì bò caám ñoaùn, hoï thích ñöôïc soi daãn veà nhöõng nguy cô vaø hieåm hoïa. Thöïc ra hoï bieát raèng traùch nhieäm roài seõ ñeø naëng treân vai hoï. Hoï mong caùc muïc töû giuùp hoï can ñaûm lónh laáy traùch nhieäm chöù khoâng muoán söï töï do cuûa hoï bò toån thöông. Vieäc thieát laäp laïi chöùc phoù teá vónh vieãn cho thaáy Giaùo Hoäi ñaõ yù thöùc raèng moät quyeàn bính chæ thöïc söï laø Tin möøng neáu noù ñöôïc soáng nhö laø moät taùc vuï.

Cuõng theá, nhieàu giaùo daân cuõng saün saøng coäng taùc vaø giuùp ñôõ caùc muïc töû trong traùch vuï muïc vuï. Ngöôøi ta coù theå nhìn thaáy ñieàu naøy treân bình dieän daïy giaùo lyù, trong nhöõng nhoùm phuïng vuï, trong vieäc linh hoaït kinh nguyeän coäng ñoàng cuõng nhö trong coâng taùc taøi chaùnh vaø nhöõng dòch vuï kyõ thuaät khaùc. Taát caû nhöõng ñieàu naøy ñang töø töø laøm thay ñoåi boä maët cuûa Giaùo Hoäi.

Tình traïng thieåu soá cuûa caùc Kitoâ höõu vaø nhu caàu hieän thôøi cuûa nhöõng cô caáu trong ñoù ngöôøi ta caûm thaáy thoûa maõi, coù theå phaùt sinh moät nguy cô khieán caùc Kitoâ höõu cuùi gaäp treân chính mình.

Ta khoâng coøn soáng trong thôøi kyø maø vieäc truyeàn giaùo chæ ñöôïc thöïc haønh beân ngoaøi ñaát nöôùc mình vaø trôû thaønh vieäc rieâng daønh cho nhöõng ngöôøi thieän nguyeän. Töø nay, Thieân Chuùa chôø ñôïi ta ôû ngay trong ñaát nöôùc mình: "Haõy bieán moïi daân toäc thaønh moân ñeä", neáu ta phaûi lo laéng veà ñôøi soáng noäi boä cuûa coäng ñoaøn, ta vaãn coù theå soáng tinh thaàn truyeàn giaùo, bôûi leõ nieàm tin töï noù laø moät öu tö ñeå lan toûa ra. Khoâng theo kieåu cuoàng tín, cuõng khoâng theo phöông phaùp tieáp thò, chöùng taù cuûa Kitoâ höõu luoân luoân caàn thieát cho thôøi ñaïi hoâm nay. Moãi ngöôøi hoaëc moãi nhoùm ngöôøi coù theå tìm ra chöùng nhaân cuûa mình. Veà ñieåm naøy ta coù nhieàu vieäc phaûi laøm. Caùc muïc töû cuõng nhö caùc tín höõu caàn ñöôïc ñaøo taïo ñeå phaùt trieån ñoaøn chieân hôn laø chaïy theo nhöõng con chieân laïc. Ñeå thöïc hieän ñieàu naøy, ta phaûi duy trì söï tieáp caän ñoái vôùi xaõ hoäi. Nieàm vui, noãi sôï, neàn vaên hoùa, vaø ngay caû nhöõng toäi loãi cuûa thôøi ñaïi, chuùng cuõng quan troïng nhö taát caû nhöõng gì ñaõ gìn giöõ chuùng ta trong moái töông quan soáng ñoäng vôùi Chuùa Gieâsu trong Giaùo Hoäi.

Toùm laïi, daãu laø thieåu soá nhöng vôùi traùch nhieäm vaø tinh thaàn truyeàn giaùo, Giaùo Hoäi seõ cho thaáy khuoân maët ñeïp cuûa mình hoâm nay vaø ngaøy mai.

Söù ñieäp ñaàu tieân Naêm thaùnh gôûi tôùi moïi ngöôøi, ñoù chính laø laäp laïi lôøi cuûa Chuùa Gieâsu naêm xöa: "Haõy saùm hoái". Trôû veà vôùi Thieân Chuùa, ñoù laø taùi xaùc tín Chuùa laø cuøng ñích duy nhaát cuûa ñôøi ngöôøi vaø cuûa ngöôøi ñôøi.

Abraham laø moät maãu göông. Khi oâng ñang coù ñaày ñuû moïi söï taïi queâ nhaø, Chuùa gieo vaøo ñôøi oâng tieáng goïi. Ngaøi ñoøi hoûi oâng phaûi rôøi boû queâ cha ñaát toå bao ñôøi gaén boù, ñeå maïo hieåm phieâu löu tôùi moät vuøng ñaát Ngaøi seõ chæ cho. Abraham leân ñöôøng. OÂng hieåu ra raèng: ngöôøi ta khoâng ñöôïc ñònh nghóa baèng quaù khöù goác gaùc, teân tuoåi söï nghieäp, cuûa caûi baày ñaøn, maø traùi laïi, baèng ôn goïi vaø baèng töông lai. Töø moät ngöôøi con cuûa thaûo nguyeân, oâng ñaõ trôû thaønh toå phuï cuûa moïi tín höõu.

Tieáng goïi Chuùa gôûi ñeán Abraham cuõng laø tieáng goïi Chuùa gôûi ñeán taát caû moïi ngöôøi ñeå chaát vaán hoï veà nhöõng gaén boù trong ñôøi. Cuûa caûi, danh giaù, söùc khoeû vaø cuoäc soáng oån ñònh phaûi chaêng laø nhöõng laéng lo quan troïng nhaát cuûa ta hoâm nay? Phaûi chaêng ta vaãn tin Thieân Chuùa, nhöng vôùi ñieàu kieän laø Ngaøi ñöøng khuaáy ñoäng ñôøi soáng cuûa ta? Abraham chæ coù moät thaùi ñoä toân giaùo duy nhaát: oâng nghe, tin vaø thöïc thi leänh truyeàn cuûa Thieân Chuùa.

Neùt rieâng cuûa ngöôøi Kitoâ höõu laø tin vaøo Ñöùc Gieâsu Kitoâ, con Thieân Chuùa. Chính vì theá, nhö Abraham, ta tin vaøo Thieân Chuùa: Nhöng nhö Ñöùc Maria, ta môùi coù theå tin thaùc trong tay Thieân Chuùa Ba Ngoâi.

Trong Tin möøng, Ñöùc Maria ñaõ trung thaønh vôùi lôøi "xin vaâng" ñeå tröôùc heát haï sinh Chuùa Gieâsu vaøo traàn theá vôùi taát caû tình yeâu thöông. Tình maãu töû ngaøn ñôøi ñaõ ñöôïc Thieân Chuùa choïn laáy ñeå ñeán cö nguï treân traùi ñaát. Sau ñoù, qua bieán coá laïc maát Chuùa Gieâsu taïi Gieârusalem, Ñöùc Maria ñaõ "ghi nhôù vaø suy nieäm trong loøng", ñoàng thôøi nhaän "Ngöôøi Con maàu nhieäm" veà nhaø ñeå ngaïc nhieân khaùm phaù ra raèng Ngöôøi Con aáy laïi chòu "vaâng phuïc" mình.

Ñoái vôùi chuùng ta, coù moät chieàu kích thaät khoù hieåu cuûa Chuùa Gieâsu maø ñoù laïi laø chieàu kích quan troïng, chính yeáu. Ta coù xem thöôøng chieàu kích maàu nhieäm naøy, ñeå chæ thaáy trong Kitoâ giaùo moät giaùng veû thuaàn luaân lyùù? Traùi laïi, nhö Ñöùc Maria, ta coù bieát giöõ laïi nhöõng ñieàu aáy trong loøng ñeå suy tö vaø cuoái cuøng trong nieàm haïnh phuùc, khaùm phaù ra raèng Thieân Chuùa ngaøn truøng vöôït treân nhöõng khaû naêng hieåu bieát cuûa chính ta? Tin vaøo söï phuïc sinh cuûa Chuùa Kitoâ laø neàn taûng loøng tin cuûa moïi Kitoâ höõu, ñeán noãi thaùnh Phaoloâ ñaõ nhaéc nhôû cho ngöôøi Coârintoâ laø neáu Ñöùc Kitoâ khoâng phuïc sinh thì nieàm tin cuûa hoï seõ thaønh haõo huyeàn (1 Co 15,17). Chính vì theá, Kitoâ höõu cuõng laø keû tin vaøo söï phuïc sinh cuûa Chuùa Kitoâ. Do ñoù, hoï khoâng theå traû lôøi vöøa "coù" laïi vöøa "khoâng" theo kieåu: Vaâng, toâi laø Kitoâ höõu nhöng toâi khoâng tin vaøo söï phuïc sinh ! Bôûi leõ, khoâng tin vaøo söï phuïc sinh, seõ chaúng hieåu ñöôïc gì heát trong ñöùc tin Kitoâ giaùo. Thaät vaäy, chính bôûi söï phuïc sinh, Chuùa Kitoâ khoâng coøn bò leä thuoäc moïi ñieàu kieän vaät chaát, khoâng gian vaø thôøi gian. Chæ duy söï phuïc sinh môùi baûo ñaûm cho ta söï hieän dieän cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn. Vaø cuõng chæ duy söï phuïc sinh môùi coù theå môû ra bí tích thaùnh theå. Toùm laïi, chæ duy söï phuïc sinh môùi ñem laïi ñöôïc cho con ngöôøi nieàm vui soáng.

Moät trong nhöõng cöû haønh lôùn cuûa Naêm thaùnh seõ laø Ñaïi hoäi Thaùnh Theå quoác teá dieãn ra taïi Roâma. Bí Tích Thaùnh Theå laø trung taâm cuûa loøng tin vaø cuûa vieäc soáng ñaïo.

Chuyeän hai moân ñeä ñi ñaøng Emmaus laø moät minh hoïa soáng ñoäng (Lc 24,13). Sau caùi cheát cuûa Chuùa Gieâsu, hoï buoàn baõ ñau ñôùn thaát voïng trôû veà laøng cuõ, nhöng treân ñöôøng Vò Khaùch laï ñaõ ñoàng haønh vôùi hoï vaø môøi hoï vaøo baøn côm toái, ñeå qua nghi thöùc beû baùnh maø Chuùa Gieâsu ñaõ thöïc hieän ngaøy thöù Naêm tuaàn thaùnh, "maét hoï ñaõ môû ra vaø hoï nhaän ra Ngaøi. Nhöng Ngaøi ñaõ bieán ñi tröôùc maët hoï". Duø sao, hoï cuõng ghi nhaän nhöõng maåu baùnh treân baøn. Ñoái vôùi hoï, baùnh trôû neân daáu chæ höõu hình cho söï hieän dieän thöïc söï cuûa Chuùa Gieâsu. Chính vì theá, duø coøn ñeâm toái, hoï cuõng vui möøng trôû laïi loan baùo cho caùc baïn tin vui: "Chuùa ñaõ soáng laïi thaät roài".

Haønh trình cuûa hai moân ñeä ñaõ cho thaáy vò trí quan yeáu cuûa Bí Tích Thaùnh Theå trong ñôøi soáng ñöùc tin. Caät vaán mình veà vò trí vaø yù nghóa cuûa bí tích naøy trong ñôøi soáng moãi ngöôøi thieát töôûng khoâng phaûi laø moät vieäc voâ ích. Neáu baùnh vaø röôïu ñöôïc truyeàn pheùp ñaõ ñöôïc Chuùa Kitoâ choïn nhö phöông theá Ngaøi hieän dieän beân ta vaø trong ta, laøm sao ta laïi chaúng cöû haønh Thaùnh Theå? Baùnh vaø röôïu laø daáu chæ söï hieän dieän cuûa Ñaáng phuïc sinh. Nhöng daáu chæ naøy chæ coù theå noùi leân yù nghóa cho nhöõng ai tin vaøo Bí Tích Thaùnh Theå. Ñoái vôùi nhöõng ngöôøi khaùc, daáu chæ söï hieän dieän yeâu thöông cuûa Thieân Chuùa ñöôïc ñoïc thaáy qua thaân hình cuûa Ñöùc Kitoâ töùc laø ñôøi soáng caùc Kitoâ höõu hieäp thoâng vôùi Thaùnh Theå, ñôøi soáng rieâng cuõng nhö ñôøi soáng chung. Do ñoù traùch nhieäm cuûa moïi tín höõu ôû ñaây thaät khoâng nhoû.

Ñoái vôùi theá giôùi hoâm nay, nhieàu khi phaûi chaáp nhaän raèng Thieân Chuùa chaúng coøn moät thaân mình naøo khaùc ngoaøi thaân mình cuûa ta, chaúng coøn ñoâi chaân naøo khaùc ngoaøi ñoâi chaân cuûa ta ñi tìm con ngöôøi, chaúng coøn ñoâi tay naøo khaùc ngoaøi ñoâi tay cuûa ta naâng ñôõ noãi ñau thôøi ñaïi, chaúng coøn tieáng noùi naøo khaùc ngoaøi tieáng noùi cuûa ta trong kinh nguyeän vaø trong tình huynh ñeä, chaúng coøn loøng trí naøo khaùc ngoaøi loøng trí cuûa ta tìm hieåu anh chò em cuûa ta cuõng laø anh chò em cuûa Ngaøi. Thieân Chuùa khoâng coù moät taám loøng naøo khaùc ngoaøi taám loøng cuûa ta ñeå yeâu thöông con ngöôøi theo caùch thöùc cuûa Ngaøi. Thaùnh Phaoloâ nhaéc nhôû: "Anh chò em laø thaân mình Chuùa Kitoâ " (1Co 12, 17).

Vôùi nhaän thöùc naøy ngöôøi ta hieåu hôn lôøi keâu goïi hoaùn caûi vaø lôøi caàu xin tha thöù cuûa Naêm thaùnh. Chính ôû ñaây, loøng hoái haän cuûa "Giuña baùn Chuùa" vaø cuûa "Pheâroâ choái Chuùa" coù theå noùi vôùi ta nhieàu ñieàu.

Giuña thaát voïng. OÂng nhaän ra toäi mình vaø ñi traû laïi tieàn baùn Chuùa. Nhöng oâng loän ñòa chæ. Thay vì gaëp laïi naïn nhaân, oâng ñaõ böôùc tôùi nhöõng keû ñaët haøng. OÂng khoâng tin vaøo tình thöông cuûa Chuùa Gieâsu. OÂng laáy trí oùc heïp hoøi cuûa mình maø ño löôøng taám loøng ñaïi löôïng cuûa Chuùa. OÂng ñaõ laàm, vaø bôûi vì khoâng chòu ñöïng noåi söï caén röùt cuûa toäi loãi, oâng ñaõ thaát voïng, quyeân sinh.

Pheâroâ hy voïng. OÂng nhaän ra toäi cuûa mình vaø nhaän laáy ôn tha thöù nhôø vaøo aùnh maét ñaày yeâu thöông cuûa Chuùa Gieâsu. Caøng bieát aên naên, oâng caøng ñöôïc lôùn leân trong söù maïng. Trong caùc toâng ñoà, Chuùa Gieâsu choïn oâng laø ngöôøi ñaõ vaáp ngaõ saâu trong toäi loãi, nhöng cuõng laø ngöôøi daùm saùm hoái tìm ñöôøng trôû veà. Coù leõ vì söù maïng cuûa Pheâroâ tröôùc heát laø lo cuûng coá loøng tin cuûa caùc anh em vaøo loøng xoùt thöông cuûa Thieân Chuùa.

Haønh trình cuûa Pheâroâ cuõng laø haønh trình cuûa moãi chuùng ta. Ta seõ ñi veà ñaâu neáu khoâng tín thaùc vaøo loøng thöông xoùt cuûa Thieân Chuùa? AÉt haún söï tín thaùc aáy chæ coù ñöôïc ôû cuoái ñöôøng raø soaùt löông taâm, nhìn nhaän toäi loãi cuûa mình. Trong moät xaõ hoäi bi quan vaø caùi gì cuõng ñöôïc pheùp laøm, nhieàu khi yù nghóa veà toäi loãi ñaõ cuøn moøn ñi vaø coù nguy cô giaûn löôïc vaøo nhöõng thaûm kòch maø truyeàn hình haèng ngaøy vaãn trình chieáu: Naïn dieät chuûng, naïn thanh tröøng saéc toäc, naïn thaûm saùt ñuû moïi loaïi, naïn tham nhuõng ngang nhieân, vaø cuõng coù theå keå ñeán nhöõng thaûm kòch trong noäi boä Giaùo Hoäi. Daàu sao nhöõng loãi nhoû cuûa moãi caù nhaân cuõng thöïc söï goùp phaàn laøm neân khoái toäi khoång loà cuûa toaøn theå nhaân loaïi.

Haønh trình Naêm thaùnh seõ ñöôïc keát thuùc baèng nieàm vui cuûa nhöõng ngöôøi ñaõ ñöôïc tha thöù, bôûi hoï bieát raèng mình seõ ñöôïc yeâu thöông vaø ñöôïc cöùu ñoä. Nieàm vui ñoù laø yù nghóa cuûa chöõ "Jubileù".

Ñeå dieãn taû nieàm vui aáy, ta coù theå tieáp böôùc Ñöùc Maria maø haùt leân kinh Magniticat, moät kinh thoaùt taû nieàm vui cuûa caû nhaân loaïi khi hay tin Ñaáng Cöùu Theá ñeán vieáng thaêm daân Ngöôøi. Neáu loøng ta ñaõ traøn ngaäp nieàm vui, lôøi ca taï ôn seõ töï nhieân traøo daâng trong moâi mieäng. Neáu loøng ta coøn tróu laëng u hoaøi, cuõng cöù haùt leân nhö moät lôøi caàu xin trong khieâm toán. Ñeå cuoái cuøng ta hieåu ra raèng nieàm vui ñích thöïc chaúng phaûi laø moät söï boàng boät, maø tröôùc heát laø söï an bình noäi taâm.

Ngoaøi ra, Kinh Laïy Cha cuõng giuùp ta treân cuoäc haønh trình Naêm thaùnh. Ñoù laø moät kinh nguyeän dieãn taû ñieàu coát yeáu cuûa loøng tin. Ñoù cuõng laø kinh nguyeän daãn daét nhöõng lôøi caàu xin töï phaùt trong Giaùo Hoäi. Chuùa Gieâsu daïy ta phaûi taï ôn tröôùc khi caàu xin, nhö Ngaøi ñaõ thöïc hieän tröôùc moà Lazaroâ. Beàn loøng troâng caäy, chaéc chaén lôøi caàu xin cuûa ta seõ ñöôïc chuaån nhaän.

Phoûng theo baøi: "Une deùmarcle d’action de graâce et de reùconciliation"- 

Trong Feâtes et Saisons - Soá ñaëc bieät veà "Guide du Grand Jubileù".

This site was created by COMMUNIO FROM VIETNAM

© 1998 - 2000, All Rights Reserved.