Thaùnh Anreâ Duõng Laïc
Lm Duõng Laïc Traàn Cao Töôøng

Thaùnh Anreâ Toâng Ñoà, moân ñeä ñaàu tieân cuûa Chuùa Gieâsu, ngöôøi ñaõ ñeán xem thaáy Chuùa, ñaõ caûm nghieäm ñöôïc Chuùa ngay giaây phuùt ñaàu. Ngaøi ñaõ say meâ Chuùa, choïn Chuùa laøm lyù töôûng ñôøi mình. Ñuùng laø Ngaøi ñaõ nhö vôù ñöôïc kho taøng quaù lôùn, ñaõ "truùng" Chuùa nhö truùng ñoäc ñaéc, neân taát caû nhöõng giaù trò khaùc trôû thaønh raùc röôûi nhö taâm tình cuûa Thaùnh Phaoloâ trong thö göûi giaùo ñoaøn Philippheâ (3:8).

Giaùo Hoäi Vieät Nam coù thaøy giaûng Anreâ Phuù Yeân ngöôøi chöùng thöù nhaát, thì cuõng haõnh dieän coù thaùnh Anreâ Duõng Laïc ñöùng ñaàu soå ñaïi dieän cho Caùc Thaùnh Töû Ñaïo Vieät Nam, laøm chöùng ñaõ neám ñöôïc Chuùa ngon ngoït chöøng naøo vaø chæ loái cho chuùng ta.

Teân thaät Ngaøi laø Traàn An Duõng, sinh khoaûng naêm 1795 taïi Baéc Ninh trong moät gia ñình ngoaïi giaùo. Naêm 12 tuoåi caäu Duõng ñöôïc veà Haø Noäi hoïc ñaïo, ñöôïc röûa toäi vaø sau ñoù ñi tu vaøo chuûng vieän. Ngaøi raát thoâng minh vaø coù trí nhôù laï luøng. Sau 8 naêm theo hoïc taïi chuûng vieän Keû Vónh, Ngaøi ñöôïc laøm Thaày Giaûng, vaø 10 naêm sau ñöôïc thuï phong linh muïc ngaøy 15.3.1823 luùc 28 tuoåi.

Linh muïc Traàn An Duõng soáng ñôøi muïc töû thaät thaùnh thieän vaø göông maãu. Ngaøi raát thöông yeâu giaùo daân vaø giaûng ñaïo soát saéng, neân ai cuõng quí meán. Ñôøi soáng noäi taâm cuûa Ngaøi thaät saâu xa, aên maëc ñôn sô, giöõ chay caùc ngaøy thöù tö vaø thöù saùu, vaø raát thöông ngöôøi ngheøo khoù.

Naêm 1835 Cha Duõng bò baét laàn thöù nhaát, nhöng giaùo daân thöông meán ñöa tieàn chuoäc neân ñöôïc tha veà. Cha phaûi ñoåi teân laø Laïc ñeå deã aån troán.

Boán naêm sau, vaøo ngaøy 10.11.1839 Cha Laïc bò baét laàn nöõa treân ñöôøng ñi Keû Sen. Giaùo daân laïi chaïy tieàn chuoäc Cha veà ñeå coù ngöôøi lo phaàn thieâng lieâng cho hoï. Nhöng treân ñöôøng veà, Ngaøi laïi bò chaän baét laàn nöõa. Ngaøi nhaän mình laø ñaïo tröôûng (linh muïc), neân bò baét troùi ngay vaø phaûi ñeo goâng vaøo coå. Laàn naøy giaùo daân cuõng xin chuoäc Cha nöõa:

- "Thöa Cha, Cha chòu cheát thì moät mình Cha leân thieân ñaøng, maø neáu Cha coøn laïi thì giaùo daân chuùng con ñöôïc nhôø, vaäy xin Cha nghó laïi."

Nhöng Cha Duõng Laïc ñaõ noùi vôùi hoï:

- "Toâi bò baét laàn naøy laø laán thöù ba, thì ñoù laø yù Chuùa roài. Anh em ñöøng maát tieàn chuoäc toâi laøm gì."

Quan huyeän raát thöông meán Cha vaø muoán cöùu Cha:

- "Thaày ñaïo, Thaày bieát nhieàu chöõ nghóa vaø coøn treû nöõa thì taïi sao laïi muoán cheát, coù phaûi laø uoång khoâng ? Haõy tin toâi ñi, nhaém maét laïi vaø böôùc qua thaùnh giaù, hoaëc laø chæ giaû vôø ñi voøng quanh, neáu Thaày muoán thì ñeå cho lính cuûa toâi khieâng Thaày qua, toâi seõ laøm aùn tha ngay."

Cha Duõng Laïc gioõng giaïc traû lôøi:

- "Toâi khoâng bao giôø laøm nhö theá. Haõy kheùp aùn toâi phaûi caét traêm maûnh thì hôn."

Khoâng lay chuyeån ñöôïc Cha, quan huyeän laøm tôø trình vua laø baét ñöôïc Cha ôû ngoaøi ruoäng ñeå khoâng ai bò lieân luïy vì toäi chöùa chaáp ñaïo tröôûng. Ñeå toû loøng bieát ôn, Cha noùi ngöôøi nhaø mang quaø bieáu quan huyeän.

Giaùo daân thöông meán ñeán thaêm vieáng khoùc loùc thì Cha khuyeân:

- "Toâi bieát ôn anh chò em laém. Xin haõy veà giöõ ñåo nhö toâi coøn ôû giöõa anh chò em. Ñöøng than khoùc nöõa."

Trong tuø, Ngaøi vieát thö cho Ñöùc Cha toû loøng bieát ôn Ñöùc Cha vaø caùc vò thöøa sai. Nhôø caùc Ngaøi maø Cha ñöôïc ñöùc tin vaø ñöôïc thöông yeâu lo laéng. Vaø Cha cam keát vôùi Ñöùc Cha moät loøng trung kieân "vöõng maïnh nhö nuùi Thaùi".

Bò tra khaûo ba laàn, Cha Laïc vaãn moät loøng cöông quyeát, neân quan ñaõ laøm aùn xöû cheùm ñaàu ngaøy 21.12.1839 taïi phaùp tröôøng OÂ Caàu Giaáy.

Hoïc Hoûi Vaø Thöïc Haønh

1. Thaùnh Anreâ Duõng Laïc ñaõ laøm chöùng nhaân Tin Möøng gì ?

Thaùnh Anreâ Duõng Laïc ñaõ nhaûy möøng nhö Ñöùc Meï: "Linh hoàn toâi ngôïi khen Chuùa vaø thaàn trí toâi hôùn hôû trong Thieân Chuùa laø Ñaáng Cöùu chuoäc toâi. Chuùa ñaõm laøm cho toâi muoân vieäc kÿ dieäu. Töø nay muoân ñôøi seõ khen toâi coù phuùc..."

Vì nhaän ra tình Chuùa ngon ngoït chöøng naøo, thaáy ñÜ®c Chuùa luoân hieän dieän qua moïi bieán coá duø vui duø buoàn, duø muøa ñoâng hay muøa xuaân, duø ôû ngoaøi hay trong tuø, thì ñoái vôùi ngöôøi tin töôûng Chuùa moïi söï seõ aên khôùp vôùi nhau toát ñeïp, neân coù laàn Ngaøi ñaõ vieát thö töø nhaø tuø cho ngöôøi baïn laø Cha Thöïc ñeå taâm söï:

Laïc raày ñaõ roõ choán quaân quan.
Buùt cheùp thô naøy göûi thôû than,
Loøng nhôù baïn non coøn vaát vaû,
Daï thöông khaùch chaïy chöa yeân haøn.
Ñoâng qua tieát laïi thôøi xuaân tôùi,
Khoå taïm mai sau höôûng phuùc an.
Laøm keû anh huøng chi quaûn khoù,
Nguyeän xin cuøng gaëp choán thanh nhaøn.

Nhö Meï Maria, Thaùnh Duõng Laïc luoân nhaän ra mình thaät coù phuùc. Ngaøi nhaän ra ôn Chuùa trong cuoäc soáng muïc vuï. Ngaøi bieát ôn giaùo daân, bieát ôn caùc thöøa sai, bieát ôn ngay caû quan huyeän ñaõ ñoái xöû töû teá vôùi Ngaøi. Bieát ôn Chuùa, bieát ôn ngöôøi vaø bieát ôn ñôøi, laø bí quyeát soáng haïnh phuùc.

Moät vò thaùnh Töû Ñaïo khaùc laø Ñöùc Cha Giuse An ñaõ nhaän ra ôn Chuùa ngay caû luùc bò keát aùn töû hình. Tröôùc khi bò cheùm ñaàu, Ngaøi cho tieàn teân lyù hình ñeå xin ñöôïc cheùm ba nhaùt: nhaùt thöù nhaát ñeå caùm ôn Chuùa ñaõ döïng neân mình vaø sai ñi giaûng Tin Möøng; nhaùt thöù hai ñeå caùm ôn coâng ôn cha meï ñaõ sinh thaønh döôõng duïc; nhaùt thöù ba ñeå caùm ôn giaùo daân ñaõ thöông yeâu vaø caàu nguyeän cho ñöôïc kieân vöõng.

2. Chuyeän gì chöùng toû Thaùnh Anreâ Duõng Laïc bieát ôn giaùo daân, bieát ôn caùc cha thöøa sai, bieát ôn quan huyeän, vaø bieát ôn Chuùa?

3. Ñeå soáng ñôøi haïnh phuùc, toâi phaûi bieát ôn vaø caùm ôn. Vaäy nhöõng gì toâi ñang caàn bieát ôn vaø caùm ôn ? Töø vaät chaát ñeán tinh thaàn ?

4. Keå laïi moät ôn trong ñôøi. Keå laïi cho ngöôøi khaùc nghe veà vieäc kÿ laï Chuùa ñaõ laøm cho mình vaø lôùn tieáng caùm ôn Chuùa.