Thaùnh Phaoloâ Leâ Baûo Tònh
Lm Duõng Laïc Traàn Cao Töôøng

Leâ Baûo Tònh sinh naêm 1793 taïi Trinh Haø, Thanh Hoùa, laø con thöù ba trong moät gia ñình 6 anh em. Naêm 12 tuoåi caäu Tònh ñöôïc cha Dueä xöù Baïch Baùt giuùp chuaån bò vaøo chuûng vieän. Trong chuûng vieän, Leâ Baûo Tònh khoâng hoïc gioûi ñaëc bieät, nhöng raát chaêm chæ vaø ham ñoïc saùch neân bieát nhieàu. Thaày Tònh aûnh höôûng ñöôøng loái tu ñöùc cuûa cha Havard, giaùm ñoác chuûng vieän, thích ñôøi soáng khaéc khoå cuûa caùc thaùnh tu röøng nhö thaùnh Antoân... neân taäp bôùt nguû, aên chay haõm mình, naèm nguû döôùi ñaát. Ñaëc bieät moãi ngaøy Thaày leùn ñeå daønh moät phaàn côm phôi khoâ chuaån bò troán ñi tu röøng.

Moät ngaøy kia Thaày ñaõ aâm thaàm boû chuûng vieän ñeå leân röøng Baïch Baùt taäp soáng ñôøi aån tu. Thaày ñaõ tìm ñöôïc moät caùi hang yeân tónh ñeå caàu nguyeän chieâm nieäm. Thaày töï tay troàng khoai mì ñeå sinh soáng.

Trong thôøi gian naøy thì chuûng vieän vaø Ñöùc Cha cho leänh tìm thaày khaép nôi, khoâng cha naøo ñöôïc pheùp giaûi toäi cho Thaày Tònh. Vaøo dòp Leã Phuïc Sinh naêm aáy, Thaày Tònh veà ñoàng baèng xöng toäi thì bò khaùm phaù ra vaø phaûi veà trình dieän Ñöùc Cha.

Thaày Tònh tieáp tuïc hoïc Thaàn Hoïc vaø ñöôïc Ñöùc Cha tín nhieäm phaùi ñi Macao ñoùn hai cha thöøa sai vaø ñem ñoà tieáp teá cho ñòa phaän. Naêm 1837 Thaày Tònh ñöôïc cöû ñi lo vieäc truyeàn giaùo taïi vuøng Baùi Thöôïng ranh giôùi Laøo. Vuøng naøy noåi tieáng nhieàu coïp. Coù laàn treân ñöôøng ñi Thaày ñaõ phaûi nguû laïi giöõa röøng cuøng vôùi vaøi ngöôøi cuøng ñi. Trong tình traïng nguy hieåm, Thaày ñaõ laáy caây laøm boán Thaùnh Giaù caém chung quanh choã nguû, xin Thaùnh Giaù Chuùa che chôû baûo veä. Quaû thöïc saùng daäy, hoï thaáy caùc loát chaân coïp giaüm naùt chung quanh...

Cuoäc truyeàn giaùo keùo daøi moät naêm thaät keát quaû, nhieàu ngöôøi ñaõ ñöôïc röûa toâi. Thaày veà Keû Vónh baùo caùo Ñöùc Cha. Trong thôøi gian naøy ñang coù cuoäc baét ñaïo döõ doäi. Ñöùc Cha laïi sai Thaày Tònh ñi Macao ñoùn cha thöøa sai. Veà ñöôïc ít laâu, naêm 11841 Thaày Tònh ñi daïy giaùo lyù ôû Keû Ñaàm thì bò baét vaø bò ñaùnh ñaäp taøn nhaãn.

Moät hoâm bò ñaùnh quaù ñau, Thaày sôï cheát tröôùc khi coù aùn töû, neân Thaày ñaõ ngoaùi coå laïi noùi vôùi boïn lính: "Caùc anh ñaùnh nhö gaõi ngöùa vaäy thì nhaèm nhoø gì !". Quan thaáy ñaõ heát söùc haønh haï Thaày nhö vaäy maø khoâng aên thua gì neân taïm ra leänh ngöng ñaùnh.

Thaày Tònh coù taøi tranh luaän vaø chaâm bieám. Moät hoâm quan hoûi taïi sao caùc linh muïc Coâng giaùo coù theå soáng ñoäc thaân ñöôïc, Thaày ñaõ traû lôøi baèng caùch chôi chöõ nho: Ngöôøi ñoäc thaän laø "nhaân" (ngöôøi), ngöøôi coù gia ñình theâm moät neùt nöõa thaønh "ñaïi" (goà gheà), ngöôøi nhieàu vôï theâm moät neùt nöõa thaønh "khuyeån" (choù). Thôøi ñoù quan naøo cuõng nhieàu vôï, neân quan ñaõ töùc giaän laáy thöôùc ñaùnh gaõy raêng Thaày Tònh.

Tình traïng tuø ñaøy nhö vaäy keùo daøi 7 naêm. Ngaøy 20.4.1843 Thaày ñaõ vieát moät laù thö daøi cho chuûng vieän Keû Vónh: "Toâi, Phaoloâ, ñang bò xieàng xích vì Chuùa Kitoâ. Toâi xin töôøng thuaät nhöõng gian nan khoán khoù. Lao tuø naøy thaät laø hình aûnh soáng ñoäng cuûa hoûa nguïc ñôøi dôøi. Xin anh em khaån nguyeän vôùi Vua quyeàn naêng duõng maïnh ban cho toâi ñuû gan daï chieán thaéng. Xin thöông ñeán toâi vì tay Chuùa ñaõ ñuïng chaïm ñeán toâi. 'Laïy Chuùa, Chuùa ñaõ caûm nghieäm vaâng lôøi khoù khaên chöøng naøo. Moãi ngaøy Chuùa nhìn thaáy toâi tôù Chuùa bò coøng chaân tay, bò ñeo goâng xieàng xích, bò ñuû moïi thöù gian nan. Xin Chuùa haõy bieåu döông uy quyeàn cuûa Chuùa, xin haõy cöùu thoaùt vaø naâng ñôõ con, ñeå trong thaân xaùc yeáu heøn naøy caø traêm hoï seõ nhìn thaáy vaø ca tuïng söï duõng maïnh cuûa Chuùa.' Tuy nhieân toâi vaãn taï ôn Chuùa, vì Ngaøi ñaõ choïn söï yeáu ñuoái ñeå laøm cho söï huøng maïnh phaûi beõ maët, ñaõ choïn söï heøn moïn ñeå ñaû phaù söï cao sang. Toâi vaãn hoaân hoan vì ñaâu toâi coù ñôn phöông ñoäc maõ maø luoân coù Chuùa ôû cuøng. Chính Ngaøi, Thaày Chí Thaùnh , ñaõ vaùc heát gaùnh naëng Thaùnh giaù, toâi chæ gheù vai chòu moät chuùt phaàn ñuoâi. Neân toâi seõ cam chòu taát caû nhöõng gian lao khoán khoù ôû ñôøi naøy cho tôùi hôi thôû cuoái cuøng. Giöõa luùc cuoàng phong vuõ baõo, toâi thaû neo níu chaët vaøo ngai Chuùa: ñaây laø nieàm tin toâi giöõ maõi trong loøng."

Cuõng naêm ñoù aùn töû hình cuûa Thaày ñöôïc ñoåi thaønh aùn löu ñaày ñi Bình Ñònh. Treân ñöôøng ñi, Thaày döøng taïi Hueá. Nhieàu ngöôøi löông vaø caû quan nghe tieáng caùc linh muïc Coâng giaùo coù taøi chöõa beänh thì tìm ñeán Thaày. Thöïc söï Thaày Tònh khoâng coù khaû naêng ñoù, nhöng roài Thaày cuõng caàu nguyeän xin söùc maïnh chöõa laønh cuûa Chuùa, roài laáy cao noùng daùn vaøo ñoâi maét loøa cuûa quan Nguyeãn Ñình Taân, vaø oâng ta ñöôïc chöõa khoûi caùch laï luøng.

Cuoái naêm 1848 vua Töï Ñöùc leân ngoâi ra leänh aân xaù tuø nhaân, neân Thaày Tònh ñöôïc thaû veà chuûng vieän Keû Vónh. Ñöùc Cha ra leänh Thaàÿ hoïc laøm leã vaø ñaõ truyeàn chöùc linh muïc cho Thaày naêm 56 tuoåi.

Naêm 1849 cha Tònh ñöôïc cöû laøm giaùm ñoác chuûng vieän. Cha coå voõ ñôøi soáng noäi taâm raát maïnh nôi caùc chuûng sinh. Cha ham moä Kinh Thaùnh vaø coù loøng suøng kính Ñöùc Meï ñaëc bieät. Cha thöôøng laàn chuoãi, aên chay tröôùc caùc ngaøy leã kính Ñöùc Meï. Cha noùi : "Moïi ôn ñöôïc ban qua Ñöùc Meï. Yeâu meán Meï thì Meï seõ daãn ñeán vôùi Chuùa." Cha ñeà cao ñôøi soáng caàu nguyeän, vì caàu nguyeän coù söùc maïnh cöùu caùc linh hoàn vaø laøm cho ngöôøita ta ñöôïc ôn bieán ñoåi hôn caû lôøi giaûng. Cha coù moät phong thaùi daâng leã raát soát saéng, vaø raát chòu khoù giaûi toäi nhö Thaùnh Vianney.

Cha soaïn moät soá saùch caàn thieát cho giaùo daân: Ñôøi Soáng Caùc Thaùnh Töû Ñaïo Vieät Nam, Daãn Giaûi Phuùc AÂm, Giaùo Lyù caên baûn, saùch Xeùt Mình vaø nhöõng Lôøi nhaén nhuû...

Cha coù loøng toân kính vaø tin töôûng vaøo söùc maïnh cuûa Thaùnh Giaù. Neân Cha ñaõ cho döïng Thaùnh Giaù ngoaøi trôøi, ñeå cuøng ñi chaëng ñaøng, vaø chính Ngaøi vaùc Thaùnh Giaù ñeå noùi leân yù nghóa lôøi Chuùa vaùc Thaùnh Giaù cuûa chính mình maø theo Chuùa. Cha thöôøng noùi: "Thaùnh Giaù laø söùc maïnh vaø laø daáu nhaéc nhôù Chuùa."

bò baét laàn thöù hai: Duø ñöôïc quan Nguyeãn Ñình Taân nhôù ôn cuõ heát loøng che chôû, Cha Tònh cuõng bò vaây baét baát ngôø cuøng vôùi chuûng vieän Keû Vónh. Cha ñaõ ñöùng ra chòu moïi traùch nhieäm vaø bò toáng giam.

Möôøi hai ngaøy tröôùc khi bò xöû töû, ngaøy 24.3.1857 Cha Tònh ñaõ vieát moät laù thö daøi cho chuûng vieän vôùi taâm tình raát saâu saéc. Cuõng nhö thö tröôùc, sau khi taû caûnh khoán cuøng vaø nhöõng phaán ñaáu vaät vaõ trong lao tuø, Ngaøi tin töôûng: "Toâi vaãn thaàm xaùc tín raèng: khoâng gì coù theå laøm cho toâi xa lìa tình thöông cuûa Chuùa Gieâsu Kitoâ duø lao tuø, duø ñoùi khaùt, duø göôm giaùo, duø söï cheát, laø vì chính Chuùa Gieâsu laø söï soáng cuûa toâi..." Vaø Ngaøi nhaän ra yù vaø tình thöông cuûa Chuùa qua moïi khoù khaên: "Khoâng phaûi vì tình côø maø chuùng toâi bò rôi vaøo nhöõng baøn tay hung aùc, nhöng ñoù laø moät söï xeáp ñaët cuûa Chuùa Quan Phoøng."

Ngaøi cuõng chæ daãn caùc chuûng sinh caùch töû ñaïo baèng ñôøi soáng thöôøng ngaøy, laøm chöùng coù theå ñaït baèng Baùt Phuùc: "Töû ñaïo baèng maùu quaû thaät laø hoïa hieám, Thieân Chuùa chæ ban cho moät soá ít ngöôøi: vì laø hoàng aân hoaøn toaøn chöù khoâng phaûi coâng nghieäp cuûa ai. Nhöng maø töû ñaïo baèng öôùc muoán, baèng tình yeâu... laø cuûa heát moïi ngöôøi. Vaø cuõng xoù theå laø cuûa rieâng nhöõng ngöôøi coù tinh thaàn ngheøo khoù, hieáu hoøa vaø taâm hoàn trong saïch."

Laàn thöù hai naøy Cha Tòn bò caàm tuø 38 ngaøy. Tröôùc ngaøy töû hình, Cha coøn noùi: "Laø ñaïo thaät thì duø coù bò baét bôù taøn phaù cuõng khoâng heà gì, traùi laïi seõ coøn ñoâng ngöôøi theo." Ngaøy 6.4.1857 Cha bò ñieäu ra phaùp tröôøng Baûy Maãu, aên maëc chænh teà nhö ñeå tieán leân baøn thôø hieán leã cuoäc ñôøi, treân tay vaãn caàm cuoán saùch nguyeän vaø traøng haït Maân Coâi. Sau khi bò cheùm ñaàu, xaùc Ngaøi ñöôïc ñöa veà an taùng taïi chuûng vieän Keû Vónh.

Hoïc Hoûi Vaø Thöïc Haønh

1. Maãu Soáng Lôøi Chuùa:

"Nhö Maisen treo con raén nôi hoang ñiaï theá naøo, thì Con Ngöôøi cuõng phaûi bò treo leân nhö vaäy, ñeå nhöõng ai tin vaøo Ngöôøi thì ñöôïc söï soáng vónh cöûu trong Ngöôøi" (Gioan 3:14-15)

Thaùnh Leâ Baûo Tònh ñaõ caûm nghieäm ñöôïc söùc maïnh cuûa Thaùnh Giaù, neân trong baát cöù khoán khoù naøo luoân tin töôûng vaøo Thaùnh Giaù. Neân sau khi ñaõ ñoái dieän vôùi khoán khoù cuûa nhöõng cheùn ñaéng vaø thaùnh giaù, vaø ñaõ dieãn taû ñöôïc taâm tình cuûa mình trong ñau khoå, Ngaøi ñaõ baèng loøng chaáp nhaän cheùn ñaéng vaø vaùc Thaùnh Giaù. Hôn nöõa, Ngaøi ñaõ coù theå haùt baøi ca Chuùc Tuïng "Magnificat" cuûa Meï Maria ngay beân caïnh Thaùnh Giaù, vì caûm nghieäm ñöôïc söùc maïnh bieán ñoåi vaø baøn tay kÿ dieäu cuûa Chuùa daãn mình ñi qua ñeâm ñen.

2. AÙp Duïng Thöïc Haønh:

Toâi ñang gaëp nhöõng khoù khaên naøo? Toâi ñang ñoùn nhaän Thaùnh Giaù nhö theá naøo?