KÒCH

MEÏ VIEÄT NAM LEÂ THÒ THAØNH
Lm Traàn Cao Töôøng bieân soaïn

Ngaøy 19 thaùng 6 naêm 1988, moät ngöôøi ñaøn baø Vieät Nam ñaàu tieân laø Leâ Thò Thaønh ñöôïc Giaùo Hoäi hoaøn vuõ toân phong, cuõng laø thaùnh nöõ duy nhaát trong soá 117 vò Thaùnh Töû Ñaïo Vieät Nam. Meï Leâ Thò Thaønh ñaïi dieän cho nhöõng ngöôøi Meï Vieät Nam, suoát ñôøi thaàm laëng hy sinh queân mình cho haïnh phuùc gia ñình. Ñoù laø ñöôøng neân thaùnh, soáng haïnh phuùc thaät ñôn giaûn, maø theá giôùi baây giôø ñang caàn tìm ñeán. Kòch naøy ñöôïc dieãn laàn ñaàu taïi Hoï Ñöùc Meï Leân Trôøi, giaùo xöù Leâ Thò Thaønh, Louisiana, USA trong muøa Phuïc sinh 1996.

Meï Leâ Thò Thaønh ñaõ ñöôïc toân phong hieån thaùnh, ñeå trôû thaønh moät maãu soáng ñôøi haïnh phuùc ngay trong neáp soáng gia ñình bình thöôøng. Ñaây laø ñieàu con ngöôøi ngaøy nay ñang khaùt khao tìm kieám. Meï ñaõ trôû thaønh bieåu töôïng moät ngöôøi Meï Vieät Nam ñích thöïc, suoát ñôøi hy sinh queân mình ñeå xaây toå aám gia ñình:

Meï Vieät Nam khoâng son khoâng phaán.
Meï Vieät Nam chaân laám tay buøn.
Meï Vieät Nam khoâng mang nhung gaám
Meï Vieät Nam mang taám naâu soàng.

Thaùnh Leâ Thò Thaønh sinh naêm 1781 taïi Gia Mieãu tænh Thanh Hoùa, trong moät gia ñình Coâng giaùo, nhöng laïi gaëp phaûi hoaøn caûnh traéc trôû ngay töø nhoû, vì cha cuûa baø laø ngöôøi khoâ khan vaø beâ boái chuyeän vôï con. Khuyeân raên maõi khoâng ñöôïc neân Ñöùc Cha cho pheùp meï con ôû rieâng ra maø giöõ ñaïo.

Ñeå tìm ñöôïc nôi thuaän tieän cho vieäc daïy doå con caùi, baø meï ñaõ phaûi daét con veà sinh soáng taïi queâ ngoaïi ôû Phuùc Nhaïc tænh Ninh Bình. Luùc ñoù thaùnh nöõ môùi ñöôïc 7 tuoåi. Meï con soáng ñôøi vaát vaû ngheøo tuùng. Coâ beù Thaønh raát sieâng naêng, giuùp meï laøm vieäc nhö nuoâi taèm, keùo tô, deät chieáu vaø teâm traàu ñöa ra chôï baùn ñeå kieám theâm tieàn nuoâi gia ñình. Nhöng duø long ñong vaát vaû, ngöôøi meï luoân saên soùc con caùi veà loøng ñaïo, ñoïc kinh saùng toái, sieâng naêng ñi nhaø thôø vaø xöng toäi röôùc leã.

Naêm 19 tuoåi, coâ Thaønh laäp gia ñình vôùi anh Nguyeãn Vaên Nhaát. Roài sinh con ñaàu loøng ñaët teân laø Ñeâ, vì theá ngöôøi ta thöôøng goïi baø laø baø Ñeâ theo tuïc leä laáy teân con tröôûng maø goïi teân cha meï. OÂng baø coù taát caû 6 ngöôøi con: 2 trai laø Ñeâ vaø Traân; vaø 4 gaùi laø Thu, Naêm, Nhieân vaø Nuï. Gia ñình sinh soáng baèng ngheà laøm ruoäng, deät chieáu, nuoâi taèm keùo tô nhö ña soá daân trong vuøng Phaùt Dieäm. Vôùi neáp soáng caàn cuø vaø göông maãu, oâng baø ñaõ ñöôïc caû laøng thöông meán, vì chaúng bao giôø thaáy oâng baø caõi nhau hay gaây chuyeän vôùi ngöôøi khaùc.

MAØN 1

Saùng sôùm moät ngaøy aám aùp, saân coû coøn öôùt söông ñeâm, OÂng baø Ñeâ cuøng vôùi caùc con ñi leã veà.

Caëp vôï choàng treû cuøng vôùi caùc con nhoû vaãn thöôøng ñi leã saùng nhö vaäy. OÂng baø khoâng chæ chuyeân chaêm daïy doã con caùi veà giaùo lyù, caùch döï leã vaø xöng toäi röôùc leã, maø coøn luoân laøm göông saùng cho con caùi noi theo.

Sau nhöõng ngaøy thaùng vaát vaû caày caáy, daân laøng hôùn hôû ñoùn muøa luùa môùi ... Ñang khi oâng Ñeâ vaø daân laøng chuaån bò ra ruoäng ñeå gaët luùa vì hoâm nay laø ngaøy ñaàu muøa, baø Ñeâ cuøng vôùi maáy coâ con gaùi lo cho taèm aên vaø keùo tô.

(Baø Ñeâ ñang doïn deïp nhaø, oâng Ñeâ söûa soaïn ñi ra ruoäng...)

OÂng Ñeâ: Naøy meï thaèng Ñeâ noù ôi, hoâm nay laø ngaøy ñaàu muøa. Naêm nay ñöôïc muøa chaéc laø daân laøng deã thôû hôn. Baø ôû nhaø chuaån bò böõa côm ñeå baø con veà aên chung vôùi nhaø mình, vaø neáu gaëp maáy ngöôøi aên xin, baø nhôù cho hoï theâm nhaù.

Baø Ñeâ: Ñöôïc, toâi bieát phaûi laøm nhö theá naøo roài maø. OÂng vaø hai con ñi sôùm veà sôùm ñeå chuaån bò ñi ñoïc kinh taï ôn chung dòp ñaàu muøa. Naêm nay daân laøng ñöôïc muøa. AØ, hai con ñaâu roài oâng?

OÂng Ñeâ: Baø khoâng nhôù aø, hai con thöôøng hay ñi giuùp Thaày Thanh vaø Thaày Hieáu cho lôùp Xöng Toäi Röôùc Leã Laàn Ñaàu, leùn ôû vöôøn ñaøng sau nhaø oâng truøm Cô. Thôøi buoåi caám caùch naøy phaûi yù töù laém, ñeå loä ra laø bò baét ñaáy.

Baø Ñeâ: Hay oâng ñôïi chuùng noù veà roài ñi chung, chöù moät mình oâng sao maø laøm ñöôïc.

OÂng Ñeâ: Coù gì ñaâu. Toâi ra ñoù tröôùc vôùi daân laøng, baø noùi hai con ra sau.

Baø Ñeâ: Ñôïi hai ñöùa noù veà roài haõy ñi. Ñi ñaâu coù cha coù con... OÂng cöù thích ñi moät mình thoâi.

OÂng Ñeâ: Thì coù gì ñaâu, ñi tröôùc ñi sau thì cuõng theá... Maø kìa.. hai con noù veà roài ñaây naøy.

Hai con: Thöa boá meï, chuùng con môùi veà.

Baø Ñeâ: Ñöôïc, hai con mau chuaån bò ra ruoäng gaët luùa vôùi boá. Hoâm nay laø ngaøy ñaàu muøa, caùc con ñi sôùm veà sôùm ñeå ñi ñoïc kinh taï ôn chung nöõa.

Traân: Sao maø ñoïc kinh nhieàu theá?

Baø Ñeâ: Con ñöøng noùi vaäy. Con phaûi bieát: Uoáng nöôùc nhôù nguoàn, aên quaû nhôù keû troàng caây. Chuùa ban moïi ôn laønh cho mình, ñöôïc nhaø cöûa aám eâm, gia ñình tuy ngheøo maø haïnh phuùc. Chuùng ta phaûi bieát caûm taï Chuùa luoân. Caùc con thaáy khoâng, nhaø mình coù Chuùa thì Chuùa lo cho ñuû moïi söï, coù thieáu thoán chi ñaâu.

OÂng Ñeâ: Ñöôïc. Cha con toâi ñi ñaây, baø ôû nhaø vôùi maáy ñöùa con gaùi, lo cho taèm aên nhaù.

Caùc con: Chuùng con chaøo boá vaø hai anh.

Hai con: Thöa meï, chuùng con ñi.

Sau khi oâng Ñeâ vaø hai con trai ra ruoäng, baø Ñeâ vaø maáy ngöôøi con gaùi cho taèm aên vaø keùo tô. Ñang khi ñoù thì caùc em nhoû trong laøng keùo nhau tôùi ñeå baø daïy tieáng Vieät vaø giaùo lyù.

Nuï: Meï ôi, maáy ñöùa baïn con ñeán roài kìa...

Caùc em: Chaøo baùc, chaøo chò...

Baø Ñeâ: Maáy chaùu qua chôi...

Ñaøo: Daï thöa baùc, chuùng chaùu ñeán taäp haùt.

Nuï: Meï ôi, hoâm nay chuùng con taäp vaøi baøi môùi, vì boá meï môùi laøm theâm caên nhaø aån sau vöôøn ñeå caùc cha ñeán laøm leã, chuùng con seõ haùt möøng maáy baøi vui.

Chò Thu: Maáy em coù haùt ra hoàn khoâng ñaây... Laàn tröôùc caùc em haùt laøm chò buoàn nguû thaáy moà...

Baø Ñeâ: Caùc chaùu cöù töï nhieân taäp haùt nhaù. Baùc thích caùc chaùu haùt laém.

Nuï: Daï thöa meï, baøi daân ca naøy noùi leân taâm hoàn ngöôøi phuï nöõ Vieät Nam raát coù yù nghóa, luoân bieát hy sinh queân mình nhö loøng truùc roãng, ñeå hôi thôû Chuùa chuyeån vaøo thaønh Khuùc Saùo Aân Tình. Caùi ñeïp coù saún beân trong neân ôû ñaâu cuõng xinh cuõng ñeïp, khoâng caàn phaûi sôn pheát theâm gì caû. (baét nhòp moät, hai, ba)

Caây truùc xinh (tang tình laø) caây truùc moïc qua loái noï (ö) beân bôø ao. Chò Hai xinh (tang tình laø) chò Hai ñöùng, ñöùng nôi naøo qua loái xinh cuõng xinh.

Baø Ñeâ: Caùc chaùu haùt hay laém. Ai daïy caùc chaùu vaäy?

Ñaøo: Daï. Maáy Sô Meán Thaùnh Giaù ñaáy.

Nuï: Meï ôi, ngöôøi meï Vieät Nam vaát vaû quaù haû meï?

Baø Ñeâ: Ñuùng vaäy. Vaát vaû nhö con coø laën loäi bôø soâng, maø meï thöôøng haùt ru chuùng con ñoù:

AØ ôi... Con coø laën loäi bôø soâng,
Gaùnh gaïo nuoâi choàng tieáng khoùc næ non.

Mai kia lôùn leân laäp gia ñình chuùng con môùi bieát ñöôïc loøng cha meï. Muoán cho gia ñình an vui ñaàm aám, ngöôøi meï phaûi bieát hy sinh queân mình, nhòn nhuïc chòu ñöïng. Vì moät söï nhòn laø chín söï laønh. Chöù cöù tranh ñua hôn thieät thì nhaø cöûa tan naùt deã laém. Vì theá chuùng con phaûi taäp sieâng naêng chòu khoù, caäy döïa vaøo ôn Chuùa, naêng xöng toäi röôùc leã. Gia ñình coù Chuùa thì gia ñình môùi haïnh phuùc ñöôïc.

Ñoàng thôøi cuõng phaûi tham gia sinh hoaït xöù ñaïo, nhö vaøo ca ñoaøn, hoäi con Ñöùc Meï, ban thöa kinh ôû nhaø thôø, nhö chuùng con ñang laøm. Ñaùng khen laém.

Boïn treû: Caùm ôn meï, caùm ôn baùc... Chuùng con coá gaéng.

Baø Ñeâ: Khi lôùn leân, tuaân theo yù Chuùa maø laäp gia ñình laø gaùnh raát naëng. Phaûi bieát vui loøng nhaän thaùnh giaù Chuùa göûi cho, soáng hoøa thuaän, vaø neâu göông saùng cho gia ñình.

Caùc con: Daï thöa meï, chuùng con nghe...

Laù: Chaùu thaáy meï chaùu cuõng vaát vaû lam luõ, nhieàu ñeâm khuya vaãn chöa ñi nguû ñöôïc.

Thu: Naøy caùc em, chuùng ta nhôø meï nhôø cha môùi coù ngaøy hoâm nay. Cha meï hy sinh vaát vaû chæ vì muoán chuùng ta ñöôïc sung söôùng.

Thaûo: Ñuùng roài.

Coâng cha nhö nuùi Thaùi Sôn,
Nghóa meï nhö nöôùc trong nguoàn chaûy ra.

Baø Ñeâ: Vaát vaû thì ñaâu maø chaû coù. Nhöng vôùi tình thöông töø loøng meï thì taát caû seõ ñöôïc bieán thaønh nhöõng boâng hoa töôi thaém. Nhö Ñöùc Meï ñaõ bieán moïi söï duø nhoû beù taàm thöôøng trong gia ñình Na-gia-reùt thaønh thieân ñaøng haïnh phuùc.

(Coù maáy ngöôøi ñeán aên xin...)

Nhieân: Meï ôi, coù maáy ngöôøi ñeán aên xin, meï coù gì cho khoâng?

Baø Ñeâ: Cho ngöôøi ta vaøo ñaây.

Thu: Meï ôi, khoâng ñöôïc ñaâu. Maáy ngöôøi aên xin ... raùch röôùi hoâi haùm laém!

Baø Ñeâ: Chuùng con khoâng ñöôïc noùi vaäy. Phaûi bieát thöông ngöôøi nhö theå thöông thaân. Hoï ngheøo khoå, khoâng nhaø khoâng cöûa, ñang khi chuùng con ñöôïc no ñuû. Hoï ngheøo cuûa maø giaàu loøng. Ñoùn tieáp hoï laø chuùng con ñoùn tieáp Chuùa ñaáy.

Nuï: Meï ôi, nhaø mình coøn ít côm laém. Hay laø baûo hoï ôû laïi ñôïi boá veà roài aên chung.

Baø Ñeâ: Con coù yù kieán hay. Con ra môøi hoï vaøo ñaây ñi. Thoâi baây giôø taäp haùt xong, caùc chaùu nghæ moät chuùt, roài trôû laïi baùc daïy kinh boån vaø chöõ Vieät cho.

Ñaøo: A.. a.. a.. a.. Mình ra ngoaøi chôi moät tí ñi.

Caùc baïn: Ñöôïc, tuïi mình ñi nhaåy giaây nhaù.

MAØN 2

Ñaõ 10 naêm troâi qua, caùc con cuûa oâng baø Ñeâ ñaõ khoân lôùn vaø ñöôïc daïy doã chu ñaùo. Duø con caùi ñaõ laäp gia ñình, baø vaãn coøn theo doõi khuyeân baûo, thuùc giuïc ñi leã vaø xöng toäi röôùc leã.

Trong thôøi gian vua Minh Trò beân Nhaät bieát thöùc thôøi ñöa nöôùc Nhaät tôùi tieán boä theo kòp neàn vaên minh môùi, thì ôû beân Vieät Nam, Vua Minh Maïng cuõng nhö vua Thieäu Trò vì thieån caän, muø quaùng vaø sai laàm traàm troïng, ñaõ ra leänh "beá quan toûa caûng" vaø caám ñaïo gaét gao vôùi nhöõng saéc leänh vaøo naêm 1836 vaø 1838:

"Taû ñaïo Taây Döông laøm haïi loøng ngöôøi. Ñaõ laâu nay nhieàu chieác taøu cuûa Aâu Chaâu sang buoân baùn, thöôøng ñeå laïi caùc ñaïo tröôûng. Caùc ngöôøi ngöôøi aáy laøm meâ hoaëc loøng daân vaø baïi hoaïi phong tuïc. Nhö theá chaúng phaûi laø caùi tai hoïa lôùn cho nöôùc ta sao? Vaäy ta ra leänh ngaên caám. Heã ñaïo tröôûng naøo bò baét treân taøu khaùch vaøo trong nöôùc phaûi xöû töû. Ngöôøi naøo chöùa chaáp hoï trong nhaø cuõng bò xöû töû".

Trong thôøi caám ñaïo, moïi nhaø thôø bò phaù huûy, khoâng coøn choã daâng thaùnh leã vaø cöû haønh bí tích. OÂng baø Ñeâ ñaõ laøm moät ngoâi nhaø aån ñaøng sau vöôøn ñeå cho caùc linh muïc ngoaïi quoác cuõng nhö Vieät Nam troán traùnh trong thôøi gian baét bôù, töï tay mình coi soùc, baûo maät. Chính Baø Ñeâ lo lieäu côm nöôùc cho caùc ngaøi. Can ñaûm nhö Baø quaû laø hieám coù. Caùc cha vaãn thöôøng leùn luùt tuï hoïp daân chuùng taïi nhaø baø ñeå daâng leã vaø daïy giaùo lyù.

(Ñang khi baø Ñeâ phuï giuùp caùc cha vaø caùc thaày söûa soaïn leã vaø ñoïc kinh, thì quan quaân trieàu ñình theo leänh vua ñi luøng baét caùc linh muïc).

Cha: Caùc con thaân meán, duø bieáùt bao thöû thaùch cô cöïc, khoâng gì coù theå taùch rôøi chuùng ta khoûi tình yeâu cuûa Chuùa. Lôøi Chuùa laø söùc maïnh, laø ñöôøng, laø aùnh saùng, neân duø coù qua thung luõng aâm u cuõng chaúng sôï haõi chi. Thaùnh Theå Chuùa ôû vôùi chuùng ta luoân maõi, neân cöù vöõng taâm tin vaøo Chuùa theo göông caùc thaùnh ñaõ saün saøng cheát vì ñöùc tin.

Duø ai noùi ngöôïc noùi xuoâi
Ta ñaây cöù vöõng ñaïo Trôøi khaêng khaêng.

(Khi Cha vaø caùc thaày giuùp daân chuùng veà bí tích, baø Ñeâ vaø moät soá baø trong xöù giuùp daïy doã vaø saên soùc caùc treû em)

Baø 5: Chò Ñeâ, em thaáy chò vaát vaû quaù. Chò ñeå em giuùp moät tay.

Baø Ñeâ: Caùm ôn chò. Mình phuïc vuï Chuùa maø.

Baø 6: Caàu xin Chuùa giöõ gìn xöù mình. Toâi nghe noùi quan quaân ñang ñi luøng baét caùc cha vaø nhöõng ngöôøi chöùa chaáp. Toäi chöùa chaáp caùc cha cuõng bò töû hình ñoù.

Baø Tö: Chaéc khoâng sao ñaâu. duø sao chaêng nöõa thì mình cuõng laø ngöôøi daân maø. Toâi chæ lo cho caùc cha vaø caùc thaày thoâi. Naêm ngoaùi Cha xöù Phaïm Khaéc Khoan vaø Thaày Thanh, Thaày Hieáu, ñaõ ñöôïc phuùc töû ñaïo...

Baø Ñeâ: Maáy chò ñöøng lo quaù laøm gì. Moïi söï ñaõ coù Chuùa an baøi. Baây giôø coøn choã naøo cho caùc cha troán aån ngoaøi nhaø mình ñöôïc. Vaû laïi giaùo daân caàn coù choã tuï hoïp daâng leã vaø treû em coù choã hoïc giaùo lyù chöù.

Baø 6: Caùc Cha troán ôû ñaây cuõng laâu roài. Chaéc laø khoâng sao ñaâu.

Baø Ñeâ: Maáy chò giuùp toâi tieáp ñoùn daân chuùng, ñeå toâi lo côm nöôùc cho caùc cha vaø caùc thaày.

Ñang khi moïi ngöôøi söûa soaïn kinh chieàu thì ôû ngoaøi laøng, quan quaân tìm ñeán bao vaây nhaø oâng baø Ñeâ, vì coù ngöôøi toá caùo chöùa chaáp caùc ñaïo tröôûng.

Nuï: Meï ôi, coù quan quaân ñang ñi veà höôùng nhaø mình.

Baø Ñeâ: Con ra ngoaøi coi, neáu thaáy gì thì vaøo cho meï hay.

Nuï: Meï ôi, nguy quaù, quan ñaõ tôùi nhaø mình roài.

Baø Ñeâ: Mau... moïi ngöôøi chaïy troán mau. Quaân lính ñaõ ñeán roài kìa...

Nuï: Coøn cha Lyù thì sao meï?

Baø Ñeâ: Caùc con daãn cha ra sau vöôøn, chæ cho cha naèm xuoáng ñöôøng möông khoâ caïnh buïi tre, nhôù laáy rôm phuû leân treân.

Nuï: Daï.

Quan: Meï chaùu ñaâu roài, nhaø chaùu môùi coù khaùch phaûi khoâng?

Traân: Meï ôi. Meï ôi.

Quan: Lôùn doài... coøn meï ôi vôùi meï ôi... gì nöõa. Mau noùi cho quan bieát: phaûi nhaø coù khaùch khoâng chaùu?

Baø Ñeâ: Con kính chaøo quan lôùn. Quan laën loäi töø xa ñeán ñaây coù ñieàu chi daïy baûo aï?

Quan: Naøy, ñaây coù phaûi nhaø chò Ñeâ khoâng? Coù ngöôøi toá caùo chò chöùa chaáp caùc teân ñaïo tröôûng?

Baø Ñeâ: Daï thöa quan lôùn. Choàng con ñi laøm chöa veà. ÔÛ nhaø chæ coù maáy meï con chaân yeáu tay meàm.

Quan: Naøy chò kia. Chaân yeáu tay meàm aø? Chò töôûng toâi khoâng bieát gì veà nhöõng vieäc chò ñaõ laøm ôû xöù naøy sao? Choàng chò thì vaát vaû ñi laøm toái ngaøy. Coøn chò thì ôû nhaø chuyeân moân leùn luùt tuï hoïp daân laïi cho caùc ñaïo tröôûng tuyeân truyeàn ñaïo taø. Chò môùi laø ngöôøi mang toäi chöùa chaáp vaø loäng haønh, khoâng coøn coi luaät phaùp ra gì nöõa. Chò mau noäp maáy teân ñaïo tröôûng ñoù, roài toâi seõ xin ñöùc vua tha cheát cho chò.

Baø Ñeâ: Daï thöa quan lôùn, con coù laøm gì ñaâu.

Quan: Ô hay. Chò thaät laø cöùng ñaàu. Nheï khoâng öa laïi öa naëng! Bay ñaâu?

Quaân lính: Daï.

Quan: Haõy luïc xeùt kyõ cho ta.

Quaân lính 1: Daï thöa quan lôùn, khoâng coù ai trong nhaø caû.

Lính 2: Daï thöa quan lôùn, khoâng coù ai trong buoàng hay trong beáp caû.

Quan: Trong nhaø thì khoâng, coøn sau vöôøn thì sao. Haõy luïc xeùt sau vöôøn cho ta.

Quaân lính: Daï.

Baø Ñeâ: Daï thöa quan lôùn, sau vöôøn, con nuoâi gaø vòt, xin quan quaân ñöøng ñaïp cheát gaø vòt cuûa con.

Lính 1: Baét ñöôïc roài. Baét ñöôïc ñaïo tröôûng roài.

Quan: Naøy chò Ñeâ. Gaø vòt gì ñaây, gaø vòt gì lôùn theá naøy.

Baø Ñeâ: Daï thöa quan lôùn, xin tha cho ngöôøi naøy, ngaøi hieàn laønh laém.

Caùc con: Xin quan lôùn tha cho...

Quan: Nöôùc coù luaät phaùp, nhaø coù kyû cöông. Baø Ñeâ kia, baø ñaõ bieát chöùa chaáp ñaïo tröôûng laø coù toäi vôùi ñöùc vua. Baø coøn bí maät tuï taäp daân chuùng nghe theo taø ñaïo. Thaät laø toäi lôùn taày trôøi. Quaân ñaâu? (Daï..), baét teân ñaïo tröôûng naøy veà phuû, baét luoân caùi con meï naøy veà cho ta. Tòch thu heát moïi ñoà ñaïc trong nhaø ñöa veà phuû cho ta.

Quaân lính: Daï...

MAØN 3: Töû Ñaïo

Sau ñoù oâng Ñeâ cuõng bò baét. OÂng nhaát ñònh khoâng chòu ñaïp thaäp giaù boû ñaïo neân ñaõ bò aùn phaûi ñi lính suoát ñôøi. Coøn Baø Ñeâ thì bò daãn leân Nam Ñònh ñeå tra taán:

Quan: Caây coù coäi, nöôùc coù nguoà. Chò Ñeâ kia, chò laø ngöôøi nöôùc Nam, taïi sao laïi daïi doät ñi theo taø ñaïo Taây Döông. Caùc ñaïo tröôûng laøm baïi hoaïi phong tuïc nöôùc ta. Chò chöùa chaáp caùc ñaïo tröôûng trong nhaø, traùi leänh ñöùc vua, thaät laø toäi lôùn taày trôøi.

Baø Ñeâ: Thöa quan lôùn, quan noùi ñuùng: Caây coù coäi, nöôùc coù nguoàn. Loaøi ngöôøi do Chuùa Trôøi Ñaát döïng neân, vaäy phaûi nhaän bieát nguoàn goác thöïc cuûa mình laø thôø phöôïng Ñöùc Chuùa Trôøi laø Cha caû muoân loaøi môùi phaûi.

Quan: Thaät laø baäy baï, thaät baäy baï. Cha treân trôøi! Baø muoán daïy ñôøi ta sao? Baø laø daân nöôùc Nam, baø phaûi tuaân theo leänh vua. Baø laïi ñi chöùa chaáp ñaïo tröôûng. Vaäy baø haõy nghe ta ñaïp thaäp giaù boû ñaïo ñeå ñöôïc tha veà.

Baø Ñeâ: Thöa quan lôùn. Ñaïo Ñöùc Chuùa Trôøi laø ñaïo thaät. Toâi khoâng bao giôø boû ñaïo.

Quan: Thaät hoãn laùo. Neáu baø khoâng chòu boû ñaïo, ta khoâng theå tha cho baø ñöôïc. Ngöôøi ñaâu...

Quaân lính : Daï.

Quan: Laøm cho noù thaáy Cha Treân Trôøi cho ta coi.

Quaân: Daï.. (cha treân trôøi... cha treân trôøi.)

(Ñang khi quan tra taán baø, coâ Naêm vaø coâ Nuï ñeán thaêm)

Lính: Daï thöa quan lôùn, coù ngöôøi nhaø cuûa noù ñeán thaêm.

Quan: Coù cha coù meï thì hôn, khoâng cha khoâng meï nhö ñaøn ñöùt daây. Maát cha con cuõng u ô, maát meï con cuõng bô vô moät mình. Naøy chò Ñeâ kia, chò mau boû ñaïo ñi, con caùi chò ñang mong chôø chò. Boû ñaïo thì ta tha cho veà vôùi chuùng noù. Chò nôõ loøng naøo maø boû rôi chuùng noù nhö vaäy ñöôïc.

Naêm: Meï ôi, meï coù sao khoâng?

Baø Ñeâ: Hoï tra taán ñaùnh ñaäp meï ba laàn döõ tôïn laém. Ngöôøi theá gian khoâng coù söùc naøo maø chòu noåi. Song khi meï phaûi ñoøn thì meï caàu xin Ñöùc Meï phuø hoä theâm söùc maïnh cho, neân meï khoâng caûm thaáy ñau ñôùn.

Nuï (oøa khoùc): Meï ôi, sao aùo meï dính ñaày maùu vaäy!

Baø Ñeâ: Con ñöøng khoùc. Meï thaáy hoa hoàng ñang nôû ñoù con. Coù Chuùa lo lieäu cho meï, con cöù veà noùi cho anh chò em con chaêm soùc vieäc nhaø, sieâng naêng ñi nhaø thôø vaø xöng toäi röôùc leã, ñöøng khi naøo boû ñoïc kinh toái saùng, vaø nhôù caàu nguyeän cho meï vaùc thaùnh giaù ñeán cuøng. Chuùng con phaûi thöông yeâu nhau, soáng hoøa thuaän, vaø nhaát laø lo giöõ ñaïo cho soát saéng. Meï maø boû ñaïo, boû Chuùa veà vôùi caùc con thì roài meï cuõng seõ cheát chöù coù loät xaùc maø soáng maõi vôùi caùc con ñaâu. Neáu meï trung thaønh vôùi Chuùa thì meï seõ sôùm veà vôùi Ngöôøi maø chôø ñôïi chuùng con ñoaøn tuï treân thieân ñaøng. Luùc ñoù gia ñình ta seõ ñöôïc haïnh phuùc maõi maõi.

Lính: Maáy ñöùa naøy, sao ngoài maõi ôû ñaây laøm gì. Mau ra ngoaøi.

Nuï vaø Naêm: Meï ôi, hoï ñuoåi chuùng con ñi...

Baø Ñeâ: Thoâi caùc con veà ñi... Nhôù caàu nguyeän cho meï.

Quan: Naøy muï kia, ta cho muï moät cô hoäi nöõa thoâi, laø muï phaûi ñaïp thaäp giaù ñeå boû ñaïo, thì ta seõ tha cho veà vôùi con caùi.

Baø Ñeâ: Toâi nhaát ñònh tin theo Ñöùc Chuùa Trôøi, khoâng bao giôø toâi boû ñaïo.

Quan: Bay ñaâu... (Daï... ) Laøm cho noù môû maét ra coi naøo... (Daï...)

Lính: Cha treân trôøi. Ñöùc Chuùa Trôøi... cho maøy cheát luoân.

Quan: Bay ñaâu... (Daï...) Keùo noù qua thaäp giaù naøy cho ta.

Lính: Ñi mau. Ñi mau leân. Ñi. (Baø ñeâ vuøng vaèng coá cöï laïi)

Baø Ñeâ: Xin Chuùa tha toäi cho con. Ñaáy laø hoï duøng söùc keùo con chöù khoâng phaûi yù cuûa con. Con khoâng bao giôø boû Chuùa.

Quan vaø lính: Haø haø...

Baø Ñeâ: Gieâsu, Maria, Giuse, xin ba Ñaáng cöùu con. Laïy Chuùa, Chuùa ñaõ chòu ñoùng ñinh cheát vì con. Chuùa ñònh cho con theá naøo, con xin chòu laøm vaäy theo yù Chuùa. Xin Chuùa tha toäi cho con. Con xin phoù daâng hoàn xaùc con trong tay Chuùa. Xin cho con ñöôïc tuaân theo yù Chuùa moïi söï. Gieâsu Maria Giuse, Gieâsu Maria Giuse... (Roài taét thôû).

Lính (ñi ra khaùm xaùc): ÖØ, noù cheát thaät roài.

...............

(Moät luùc thì caùc con tìm ñeán vaây quanh oâm xaùc meï khoùc. Baøi haùt vang leân baét ñaàu ñöôïc moät khuùc thì cho nhoû laïi vaø ñoïc xen keõ töøng ñoaïn lôøi sau ñaây, roài laïi cho lôùn baøi haùt leân ñeå keát ôû ñoaïn Meï Vieät Nam ôi...)

Soùng voã mieân man nhö caâu ru eâm cuûa meï dòu daøng
Nöôùc bieác meânh moâng
nhö ñoâi tay oâm cuûa meï truøng döông
Meï Vieät Nam cho queâ höông muoái traéng
Theâm thôm maâm côm maën noàng.
luoân luoân toâm to caù lôùn töôi ngon ñaày thuyeàn.

Vì kieät söùc, baø ñaõ cheát ruõ tuø ngaøy 12 thaùng 7 naêm 1941 taïi Nam Ñònh luùc 60 tuoåi, ñeå laïi moät taám göông kieân trung vôùi ñöùc tin cho ñeán cuøng.

Meï hieàn khoâng leân baõo toá
Meï giaø khoâng ñem noãi khoù.
Meï laø meï nhaø cho möa vôùi gioù hieàn khoâ
Ngaøy ngaøy vöôn vai ra khôi
ñoùn aùnh döông soi con tim boài hoài.
Chieàu chieàu chôi vôi khoâng nguoâi
thöông thöông nhôù nhôù con trong cuoäc ñôøi.

Ngaøy 19 thaùng 6 naêm 1988, moät ngöôøi ñaøn baø Vieät Nam ñaàu tieân laø Leâ Thò Thaønh ñöôïc Giaùo Hoäi hoaøn vuõ toân phong, cuõng laø thaùnh nöõ duy nhaát trong soá 117 vò Thaùnh Töû Ñaïo Vieät Nam. Meï Leâ Thò Thaønh ñaïi dieän cho nhöõng ngöôøi Meï Vieät Nam, suoát ñôøi thaàm laëng hy sinh queân mình cho haïnh phuùc gia ñình. Ñoù laø ñöôøng neân thaùnh, soáng haïnh phuùc thaät ñôn giaûn, maø theá giôùi baây giôø ñang caàn tìm ñeán.

Meï tìm con trong gioù Baéc
Meï veà phöông Nam naéng gaét.
Tình nhaø môû cöûa ñem ra goùp vôùi bao la.
Soùng voã eâm eâm
nhö khuyeân con mau trôû laïi meï hieàn.
Gioù rít thoâng reo nhö keâu con mau trôû laïi meï yeâu.

Meï Leâ Thò Thaønh ñaõ ñöôïc toân vinh trôû thaønh moät maãu soáng, khoâng nhöõng cho Vieät Nam maø coøn cho toaøn theá giôùi. Chuùng con haõnh hieän veà Meï, moät ngöôøi Meï Vieät Nam, moät baø meï Coâng Giaùo ñích thaät. Ñuùng laø "loøng meï bao la nhö bieån Thaùi Bình daït daøo, nghóa meï nhö nöôùc trong nguoàn chaûy ra..."

Meï Vieät Nam ôi, Meï Vieät Nam ôi. Meï Vieät Nam ôi, Meï Vieät Nam ôi.
Chuùng con ñaõ veà khaùt khao hôi meï. Chuùng con xin theà giöõ thôm queâ meï.
Cuoäc ñôøi roài phai taøn sau theá giôùi. Chæ coøn tình yeâu cuûa meï maø thoâi.
OÂi Meï Vieät Nam. OÂi Meï Vieät Nam.