Thaùnh Anreâ Traàn Vaên Troâng
Lm Duõng Laïc Traàn Cao Töôøng

Thaùnh Anreâ Traàn Vaên Troâng sinh tröôûng trong moät gia ñình ñaïo haïnh thuc hoï Thôï Ñuùc, Hueá, con oâng Tañeâoâ Traàn Vaên Hoaøn vaø baø Gia laøm ngheà deät cöûi. Chính nhôø nguôøi meï nhaân ñöùc naøy maø caäu Troâng ñaõ hoïc ñöôïc ngheà deät. Khi cha qua ñôøi, caäu Troâng ñaõ 19 tuoåi. Meï caäu ñònh thu xeáp vieäc laäp gia ñình cho caäu, nhöng caäu chöa muoán. Naêm sau caäu tình nguyeän ñi lính cho nhaø vua xung vaøo ñi deät vaûi.

Khi taøu Phaùp taán coâng Ñaø Naüng thì vua Minh Maïng nghi ngôø cho ngöôøi Coâng Giaùo thoâng ñoàn. Vì theá vua ra leänh khai soå lính Coâng Giaùo. Thaùng 11.1834 khi caäu Troâng ñaõ ñi lính ñöôïc 9 thaùng thì bò baét cuøng vôùi 7 baïn lính khaùc. Caùc quan ñaõ ñem loø löûa vaø kìm keïp ra ñeå saün ngoaøi saân ñeå aùp ñaûo tinh thaàn. Nhöng sau nhöõng maøn tra taán, caäu Troâng vaãn moät möïc:

- "Quan thöông thì toâi ñöôïc nhôø, baét laøm gì thì toâi cuõng chòu, nhöng maø ñaïp aûnh boû ñaïo thì khoâng".

Quan ñaõ phaûi chöûi bôùi:

- "Thaèng con nít maø caû gan nhö vaäy, nhöõng ngöôøi lôùn hôn coøn theo pheùp vua quan, coøn noù thì khoâng. Cheùm ñaàu ñi cho roài, coøn ñeå laøm gì."

Caäu Troâng bò toáng giam vaøo khaùm ñöôøng Thaønh Noäi. Trong suoát moät naêm, ngaøy naøo baø meï cuõng ñi thaêm nuoâi con, vôùi muïc ñích laø ñeå khích leä con trung kieân vôùi Chuùa. Cuõng chính vì thaáy ñöôïc tình meï con thaém thieát neân quan ñaõ duøng ñoøn taâm lyù naøy ñeå duï doã caäu boû ñaïo, baûo raèng neáu caäu cheát thì meï giaø khoâng ai chaêm soùc, caäu seõ mang toäi baát hieáu. Caäu ñaõ bình tónh keå laïi:

- "Moãi khi nghe hoï khuyeân thì toâi thaáy gôùm gheùt trong loøng. Hoï cöù baûo toâi laø baát trung baát hieáu vaø thieân ñaøng ôû ñaâu naøo coù thaáy. Toâi chæ noùi laïi vôùi hoï laø vieäc ai ngöôøi naáy bieát, toâi bieát raát roõ theá naøo laø trung hieáu."

Trong suoát 6 thaùng tuø, caäu Troâng luoân toû ra vui töôi vaø deã thöông. Caäu khích leä caùc baïn tuø, vaø giuùp hoï sieâng naêng ñoïc kinh laàn haït khoâng boû ngaøy naøo, chia bôùt phaàn côm cho ai ñoùi. Thaáy caäu quaù toát neân lính canh cuõng thöông caäu, ban ñeâm cho pheùp caäu ra khoûi nhaø tuø lo vieäc rieâng. Hai laàn caäu ñöôïc veà gaëp caùc linh muïc ñeå xöng ti vaø röôùc leã, vaø ñoàng thôøi veà Kim Long thaêm meï.

Tröôùi khi bò haønh quyeát coù ngöôøi baø con ñeán thaêm, caäu ñaõ troái laïi:

- "Anh haõy ôû vôùi meï toâi hoïc ngheà deät cho thaønh taøi vaø luoân theå giuùp meï toâi vôùi. Xin anh noùi vôùi meï toâi raèng toâi ñaõ ñöôïc phuùc troïng cheát vì Chuùa vaø xin ngöôøi an taâm laøm vieäc nuoâi xaùc vaø giöõ ñaïo thaùnh Chuùa. Coøn phaàn toâi, moïi söï ñaõ xong, toâi khoâng lo laéng gì nöõa."

Ngaøy 28.11.1835 coù aùn xöû töû, caäu Troâng bò daãn ra phaùp tröôøng. Hoâm aáy trôøi möa vaø gioù lôùn. Caäu Troâng vaãn vui veû haân hoan, tay caàm traøng haït ñi beân lính ñao phuû. Meï caäu hay tin voäi vaøng ra chôï An Hoøa gaàn Thaønh Noäi ñeå gaëp con laàn cuoái. Baø coøn hoûi caäu xem coøn nôï naàn ai gì khoâng ñeå meï lo traû cho hoï. Hai meï con noùi lôøi töø giaõ sau cuøng. Caäu bò daãn tôùi laøng Baéc Ñình ñeå xöû. Lính thaùo goâng vaø xieàng xích ra. Caäu ñaõ nhôø lính trao xích cho meï caäu giöõ, roài quì xuoáng caàu nguyeän. Baø meï ñöùng gaàn ñoù ñeå chöùng kieán con mình töû naïn vaø khuyeán khích naâng ñôõ con trong giaây phuùt sau heát. Vaø khi hoài chieâng troáng voïng leân, ñaàu vò thaùnh treû môùi treân hai möôi tuoåi ñôøi ñaõ bò cheùm ñöùt rôi xuoáng. Baø meï duõng caûm lieàn chaïy ngay tôùi ñöa maáy quan tieàn chuoäc ñaàu con. Roài baø quì xuoáng, traûi vaït aùo daøi ra boïc chieác ñaàu con laïi vaø chaïy ra soâng Höông xuoáng thuyeàn ngöôïc veà Thôï Ñuùc. Baø coøn cho ngöôøi ñem tieàn chuoäc luoân xaùc con veà ñaët trong nhaø. Ñeâm aáy, baø cho ngöôøi leân nuùi tìm vò linh muïc ñang troán aån veà laøm leã an taùng cho con. Baø xin Cha maëc aùo ñoû vì "hoâm nay laø ngaøy vui möøng cuûa gia ñình", ngaøy chieán thaéng cuûa moät vò töû ñaïo.

Trong saéc leänh toân phong AÙ Thaùnh, Ñöùc Thaùnh Cha Leâo XIII ñaëc bieät neâu cao göông töû ñaïo cuûa vò thaùnh treû nhö sau:

"Trong caùc Ñaáng Töû Ñaïo Vieät Nam coù Anreâ Troâng thôøi danh khoâng nhöõng vì chính Ngaøi duõng caûm maø meï Ngaøi cuõng anh huøng nhö con, vì baø ñaõ baét chöôùc Ñöùc Meï ñoàng coâng chòu ñau khoå vôùi con, ñöùng beân caïnh xem con mình chòu cheát, vaø khi con bò cheùm ñaàu roài thì oâm ñaàu con trong loøng mình."

Hoïc Hoûi Vaø Thöïc Haønh

1. Thaùnh Anreâ Troâng ñaõ laøm chöùng nhaân cho tin möøng gì?

"Chuùa coøn ñang noùi thì moät ngöôøi ñaøn baø ôû giöõa ñaùm ñoâng keâu leân raèng: "Phuùc thay loøng ñaõ cöu mang Thaày, vaø vuù ñaõ cho Thaày buù".

Chuùa Gieâsu ñaùp: "Ai nghe vaø giöõ lôøi Thieân Chuùa thì coù phuùc hôn." (Luca 11: 27 - 28)

Anreâ Troâng ñaõ neân ngöôøi nhôø meï bieát daïy doã con baèng tình thöông vaø con ñöôøng ñaïo ñöùc. Vaø caäu cuõng raát thöông yeâu meï. Tình meï con thaém thieát ñaõ laøm cho caäu caøng hieåu theá naøo laø chöõ hieáu. Chính vì coù hieáu vaøthöông meï neân caäu ñaõ kieân trung vôùi ñöùc tin Coâng Giaùo laø ñieàu meï haèng mô öôùc vaø khích leä con.

Göông can ñaûm cuûa baø meï ñöùng caïnh con luùc bò xöû töû thaät caûm ñoäng. Vì ngöôøi meï naøo chaúng thöông con mình ñaõ sinh thaønh döôõng duïc. Nhöng meï cuõng saün saøng daâng con treân baøn thôø thaäp giaù vì bieát raèng "ai nghe vaø giöõ lôøi Thieân Chuùa thì coù phuùc hôn."

2. Chuyeän gì chöùng toû vò thaùnh treû raát thöông meï ? Taïi sao Thaùnh Anreâ Troâng khoâng boû ñaïo ñeå veà nuoâi meï cho troïn chöõ hieáu ?

3. Toâi quyeát ñònh moät vieäc ñaïo ñöùc naøo cuï theå ñeå toû daáu laøm ñeïp loøng meï toâi vì meï toâi voán ao öôùc nôi toâi ñieàu ñoù vì thöông toâi ?