Thaùnh Augustinoâ Phaïm Vieát Huy
Lm Duõng Laïc Traàn Cao Töôøng

Thaùnh Augustinoâ Phaïm Vieát Huy sinh naêm 1794 taïi Haø Linh, Nam Ñònh. OÂng ñuùng laø moät Augustinoâ cuûa Vieät Nam. OÂng laø con moät gia ñình Coâng Giaùo ñaïo haïnh, khi coøn nhoû coù chí vaø thoâng minh neân ñöôïc göûi vaøo chuûng vieän ñi tu, neân raát hieåu bieát veà giaùo lyù trong ñaïo.

Nhöng roài oâng Huy ñaõ boû tu vaø ñi lính. Trong ñôøi lính 10 naêm, oâng hoïc theo nhieàu thoùi xaáu, soáng khoâ khan vaø beâ boái. Thaäm chí ñaõ leùn luùt ngoaïi tình theo baø vôï hai treân tænh.

Vaøo thôøi ñoù, Vua Minh Maïng ra leänh cho toång ñoác Nam Ñònh laø Trònh Quang Khanh phaûi gaét gao baét taát caû caùc linh muïc vaø thanh tröøng caùc lính coâng giaùo. Trònh Quang Khanh ñaõ toû ra döõ tôïn chöa töøng coù, baét nhoát taát caû 500 lính coâng giaùo vaø ñe doïa ñuû moïi hình khoå ñeå baét hoï phaûi böôùc qua thaùnh giaù boû ñaïo ñeå ñöôïc tieáp tuïc haønh ngheà.

Binh lính coâng giaùo haàu heát ñaõ hoái loä hoaëc giaû vôø böôùc qua thaùnh giaù cho qua chuyeän, chæ coøn laïi 15 ngöôøi. Nhöng sau moät ñôït tra taán thì chæ coøn laïi 9 ngöôøi. Laï thay, can ñaûm nhaát laïi laø Augustinoâ Huy.

Duø ñaõ can ñaûm xöng ñaïo hai laàn, nhöng oâng caûm thaáy mình toäi loãi baát xöùng, neân ban ñeâm oâng ñaõ cho tieàn lính canh ñeå veà nhaø xöng toäi vôùi Cha Thieàu vaø giaøn xeáp chuyeän gia ñình, vieát giaáy döùt khoaùt boû vôï hai. Roài oâng trôû laïi nhaø giam ñeå chuaån bò cho cuoäc xöng ñaïo laàn thöù ba.

Laàn naøy, quan cho ñaäp vaøo caùc ngoùn tay vaø nhieàu hình khoå khaùc, khieán toäi nhaân ñau cuøng ñoä maø khoâng cheát ngay ñöôïc.

Sau naêm laàn tra taán thì chæ coøn ba oâng Huy, Ñaït, vaø Theå. Caùc oâng bò caïo troïc ñaàu phôi naéng giöõa muøa heø. Chaân tay bò troùi vaø coå thì ñeo goâng, mình ñaày thöông tích ruoài muoãi bu kín maø khoâng ñuoåi ñöôïc.

Nhieàu ngöôøi cuõng nhö quan duï caùc oâng boû ñaïo ñeå ñöôïc thaêng caáp, nhöng caùc oâng tuyeân boá:

- "Quan lôùn daïy chuùng toâi boû ñaïo Thieân Chuùa thì chuùng toâi seõ theo ñaïo naøo? Vì trong caùc ñaïo khaùc chaúng coù ñaïo naøo laø ñaïo thaät."

Trong tuø, caùc oâng caàu nguyeän chung, aên chay moãi tuaàn 4 ngaøy. OÂng Huy ñaõ raát khoâng ngoan tranh luaän vôùi quan veà Giaùo Lyù, Bí Tích, vaø 10 Ñieàu Raên, khieán quan cuõng phaûi neå.

Moät ngaøy kia quan coù yù xæ vaû ñôøi tö cuûa oâng Huy ñeå oâng xaáu hoå maø boû ñaïo:

- "Giaû nhö maøy voán soáng ñaïo ñöùc maø muoán cheát vì ñaïo thì coøn hieåu ñöôïc. Chöù nhö maøy beâ boái toäi loãi coù hai vôï vaø soáng nhö ngöôøi ngoaïi giaùo, maø maøy coøn khö khö giöõ ñaïo thì quaû ñieân khuøng."

Ong Huy ñaõ khieâm nhöôøng ñaùp laïi:

- "Toâi nhaän ñaõ laøm göông muø theo yeáu ñuoái xaùc thòt, khoâng xöùng ñaùng laøm ngöôøi coâng giaùo. Nhöng Thieân Chuùa nhaân laønh voâ cuøng ñaõ thöông toâi, cho toâi bieát thoáng hoái vaø tha toäi cho toâi roài. Thì giôø ñaây toâi saün saøng boû moïi söï, keå caû maïng soáng toâi, ñeå giöõ ñöùc tin."

Sau ñoù quan cho haønh haï lieân tieáp 21 ngaøy, vaø duøng moät keá hieãm ñoäc laø baét taát caû hoï haøng vaø daân laøng cuûa ba oâng phaûi heát söùc khuyeân caùc oâng boû ñaïo, neáu khoâng taát caû ñeàu phaûi chòu cheát nhö ba oâng.

Trong moät thaùng, quan haønh haï anh em baø con caùc oâng. Cuoái cuøng vì ñoäng loøng thöông maø ba oâng ñaõ ñaønh boû ñaïo ñeå cöùu hoï. Quan phaùt cho moãi ngöôøi 10 quan tieàn roài thaû cho veà.

Nhöng khi veà nhaû, ba oâng ñaõ caûm thaáy hoái haän. Vì suoát thôøi gian 8 thaùng trôøi caùc oâng vaãn trung kieân duø bao cöïc hình, theá maø nay laïi ngaõ quò. Bò löông taâm caén röùt, caùc oâng ñaõ ñi xöng toäi, roài ruû nhau leân tænh khieáu naïi veà chuyeän vì bò aùp böùc taâm lyù maø boû ñaïo, vaø xin traû laïi tieàn cho quan. Nhöng quan ñaõ khoâng xöû maø ñuoåi caùc oâng veà.

Theá laø caùc oâng ñaõ baøn tính cuøng nhau ñi vaøo taän kinh ñoâ Hueá ñeå xöng ñaïo vôùi nhaø vua. OÂng Ñaït baän coâng vuï khoâng ñi ñöôïc, cuõng baèng loøng kyù giaáy ñeå hai oâng Huy vaø Theå thay maët.

Caùc oâng ñaõ ñi maát 20 ngaøy môùi vaøo tôùi Hueá, nhöng caùc quan khoâng theøm tieáp. Caùc oâng phaûi chôø ngaøy vua ñi ra ngoaøi chôi, lieàn quì ôû veä ñöôøng daâng ñôn khieáu naïi vaø xöng ñaïo.

Sau moät thôøi gian tra taán ñuû moïi hình khoå vaø duï doã boû ñaïo maø khoâng ñöôïc, vua töùc giaän ra leänh xöû töû.

Ngaøy 2.5.1839 oâng Huy vaø oâng Theå bò ñieäu ra cöûa Thuaän Hoùa. Lyù hình ñaõ laáy rìu chaët ngang löng, roåi chaët ñaàu boå laøm boán vaø lieäng xaùc xuoáng bieån. Coøng oâng Ñaït thì bò xöû thaét coå cheát ôû Nam Ñònh.

Hoïc Hoûi Vaø Thöïc haønh

1. Thaùnh Phaïm Vieát Huy ñaõ laøm chöùng nhaân Tin Möøng gì?

"Khi chuùng ta coøn trong tình traïng voâ phöông cöùu chöõa, thì Ñöùc Kitoâ ñaõ ñeán ñuùng luùc maø cheát thay cho nhöõng ngöôøi toäi loãi. Hieám coù ngöôøi naøo daùm cheát thay cho ngöôøi ñaøng hoaøng. Neáu vì ñieàu nghóa thì coù cheát cuõng ñaønh. Coøn Thieân Chuùa thì laïi chöùng toû loøng yeâu thöông cuûa Ngaøi ñoái vôùi chuùng ta theá naøy: ...laø Ñöùc Kitoâ ñaõ cheát thay cho chuùng ta ñang khi chuùng ta coøn laø toäi nhaân thuø nghòch vôùi Ngaøi" (Roâma 5:6-8)

Thaùnh Phaïm Vieát Huy ñaõ nhaän ra tình traïng toäi loãi cuûa mình laø lyù do khieán mình soáng baát an töï laøm khoå mình. Ngaøi ñaï thöïc taâm thoáng hoái vaø nhaän ñöôïc söï tha thöù cuûa Chuùa. Chuùa ñaõ cheát vaø cöùu chuoäc Ngaøi, vaø vì theá Ngaøi cuõng ñaõ daùm nhaän caùi cheát ñeå chöùng toû Ngaøi ñaõ caûm nhaän ñöôïc tình yeâu cuûa Chuùa.

2. Caûn trôû naøo lôùn nhaát trong toâi maø toâi muoán thuù nhaän vaø quyeát taâm khai thoâng töø boû, ñeå maïch cuûa toâi ñöôïc troáng ra cho doøng nhöïa soáng böøng leân?