Thænh Nguyeän Thô Cuûa Doøng Anh Em Thuyeát Giaùo

Nhaø Meï Soá 74/85/1171
Roâma ngaøy 28 thaùng 12 naêm 1985

Kính ñeä Ñöùc Giaùo Hoaøng Gioan Phaoloâ II,
Ñieän Vatican

Kính thöa Ñöùc Thaùnh Cha,

Ngaøy 24 thaùng 11 naêm nay ghi nhôù 25 naêm thaøn laäp Haøng Giaùo Phaåm taïi Vieät Nam. Nhaân dòp kyû nieäm naøy Ñöùc Thaùnh Cha göûi tôùi Haøng Giaùm Muïc taïi quoác gia noùi treân moät söù ñieäp, trong ñoù sau khi tröng laïi "truyeàn thoáng cuûa Chö Huynh traûi qua ba traên naêm ñaõ hôn moät laàn ñöôïc nhuoäm maùu caùc vò Töû Ñaïo". Ñöùc Thaùnh Cha tieáp theo: "Neáu ñaáy laø söù meänh haït gioáng gieo vaøo loøng lòch söû, chaéc chaén muøa nôû hoa seõ doài daøo cho töông lai Giaùo Hoäi".

Hoøa aâm vôùi lôøi nguyeän chuùc treân ñaây cuûa Ñöùc Thaùnh Cha, Doøng Anh Em Thuyeát giaùo raát haân hoan vì ñöôïc goùp phaàn hieän dieän truyeàn giaùo laâu daøi, chôùm nôû baèng haït gioáng gieo treân ñaát Vieät Nam vaøo nöûa phaàn theá kyû XVI do caùc Linh muïc truyeàn giaùo Boà Ñaøo Nha vaø naêm 1588 ñöôïc thaám maùu hai vò Töû Ñaïo taïi chaâu thaønh Qui Nhôn. Töø naêm 1676 söï nghieäp truyeàn Ñaïo laïi tieáp tuïc thöôøng xuyeân cho caùc Tu Só Doøng Ña Minh xuaát xöù töø Phi Luaät Taân . Naêm 1698 cha Raimondo Lezali ñöôïc boå nhieäm Giaùm muïc Giaùo Phaän Ñoâng Baéc Vieät. Naêm 1848 Giaùo Phaän Ñoâng Baéc Vieät naøy ñöôïc chia ra laøm hai: Ñoâng Baéc Vieät vaø Trung Baéc Vieät. Vaø naêm 1882 laïi theâm Giaùo Phaän Thöôïng Baéc Vieät. Maáy Giaùo phaän vöøa keå ñaây ñöôïc ngöôøi Taây Ban Nha vaø Phaùp quaûn nhieäm, maõi cho tôùi 1960 caùc laõnh thoå truyeàn giaùo naøy ñöôïc naâng leân haøng Giaùo Phaän thöïc thuï: Baéc Ninh, Buøi Chu, Haûi Phoøng, Laïng Sôn Cao Baèng vaø Thaùi Bình.

Trong theá kyû XX coøn thaønh laäp 3 Nöõ Tu vieän cho Chò Em Ña Minh, vaø naêm 1967 khaùnh thaønh Tænh Doøng "Nöõ Vöông caùc Töû Ñaïo" goàm 120 thaønh vieân chia ra trong 5 coäng ñoaøn rieâng bieät. Nguyeân trong thôøi gian 1738-1882 ñaõ cp1 137 thanh nieân ngöôøi Baéc xin nhaäp Doøng Ña Minh.

Quaû thaät Vieät Nam ñaõ trôû thaønh muøa luùa coù nhieàu thôï gaët, coù nhieáu boâng naëng haët, lôùn leân trong baàu khoâng khí nhöõng lôøi Chuùa höùa trong Tin Möøng, töùc laø höùa phuùc tröôøng sinh nhö phaàn thöôûng treân trôøi, vaø höùa seõ ñöôïc gaáp traêm gaáp nghìn qua caùc cuoäc baùch haïi nhö phaàn thöôûng traàn gian (Marc. 10, 29-30). Trong nhieàu cuoäc baùch haïi coù nhöõng laàn heát söùc gaét gao vaøo theá kyû XVIII ñôøi vua Caûnh Höng, vaø trong theá kyû XIX ñôøi hai vua Minh Maïng vaø Töï Ñöùc (1833-1862). Töøng chuïc vò chuû chaên phaûi hy sinh tính maïng, töøng ngaøn Giaùo daân ñaõ ngaõ guïc. Moät thí duï: naêm 1917 Toøa Thaùnh ñaõ nhaän moät ñôn thænh nguyeän phong Chaân Phöôùc cho 1315 Toâi Tôù Chuùa ñaõ boû mình vaøo khoaûng nhöõng naêm 1856 vaø 1862 trong caùc xöù Ñaïo thuoäc Doøng Ña Minh quaûn nhieäm trong hai Giaùopohaän Ñoâng Baéc Vieät vaø Trung Baéc Vieät.

Caùc vò Giaùo Hoaøng Leâoâ XIII, Pioâ X vaø Pioâ XII ñaõ toân phong 117 vò Chaân Phöôùc ñaïi dieän cho nhieàu thôøi kÿ baùch haïi khaùc nhau vaø ñöôïc phaân chia laøm 4 nhoùm: 64 vò Töû Ñaïo naêm 1900; 8 vò naêm 1906; 20 vò naêm 1909 vaø 25 vò naêm 1951 chia theo hai danh töø ñòa dö thôøi ñoù Tokin vaø Annam cuøng ñöôïc phong chung vôùi 27 vò Töû Ñaïo ngöôøi Trung Hoa. Trong toång soá caùc Töû Ñaïo taïi Vieät Nam coù 59 vò thuoäc Doøng Ña Minh hay laø thuoäc Giaùo phaän do Doøng Ña Minh quaûn nhieäm, vaø 58 vò thuoäc Hoäi Thöøa Sai Paris hay laø trong Giaùo Phaän do Hoäi Thöøa Sai Paris phuï traùch.

Gia ñình Thaùnh Ña Minh ñaõ coáng hieán 6 Giaùm muïc, 5 Linh muïc ngöôøi Taây Ban Nha, 11 Linh muïc Vieät Nam, 13 vò Doøng Ña Minh trong ñoù 3 Linh Muïc. Theo sau coøn 25 vöøa laø Linh muïc vöøa Giaùo daân, nhö caùc Giaùm muïc Inhaxioâ Delgado, Ña Minh Henares Girolamoâ Hermosilla; coù nhöõng vò coøn treû trung, ñaày nhieät huyeát nhö Giaùm muïc Valentinoâ Berrio Ochoa vaø Pheâroâ Amato. Coù nhieàu vò tröôûng gia ñình hay laø Thaày giaûng thuoác giai caáp thöôïng löu, bình daân hay quaân ñoäi nhö Ña Minh AÙn Khaûm, Toâma Toaûn, Micae Myõ, Ña Minh Ñaït. Coù nhöõng vò soáng chung trong coäng ñoaøn vôùi caùc Linh muïc Thöøa Sai, trong toå chöùc goïi laø "Nhaø Ñöùc Chuùa Trôøi".

Neáp soáng anh huøng, söï chòu ñöïng hình khoå vôùi tinh thaàn can ñaûm laø nhöõng söï kieän hieån nhieân chính nhöõng vò Giaùo Hoaøng ñaõ leân tieáng ca ngôïi sau khi hay tin caùc Ngaøi meänh moät. Ñöùc Pioâ VI, trong buoåi hoïp Cô Maät Vieän ngaøy 13-11-1775 ñaõ ñeà cao hai Linh Muïc Ña Minh Giacintoâ Castaneda vaø Vinh Sôn Lieâm (Töû Ñaïo naêm 1773). Ñöùc Gregorioâ XVI, trong cuoäc hoïp Cô Maät Vieän khaùc (27-4-1840) ñaõ taùn ñöông Giaùm Muïc Inhaxioâ Delgado vaø caùc Baïn Töû Ñaïo naêm 1838, vaø Ngaøi caàu chuùc cho caùc vò choùng ñöôïc vinh döï toân phong treân baøn thôø.

Thöïc ra vinh döï ñöôïc toân phong Chaân Phöôùc caøng laøm vöõng maïnh vaø taêng cöôøng thanh danh caùc vò taïi Vieät Nam, Taây Ban Nha vaø Phaùp. Hai vò Giaùm Muïc Ña Minh Melchior Gracia Sampedro (+1858) vaø Valentino Berrio Ochoa ñöôïc toân kính nhö hai vò Töû Ñaïo tieân khôûi taïi hai mieàn Asturia vaø Biscaglia. Doøng Ña Minh ñaõ möøng 100 naêm ngaøy Chaân Phöôùc Girolamoâ Hermosilla vaø caùc Baïn Töû Ñaïo (Thö luaân löu Cha Toång Quyeàn M. Browne ngaøy 16-10-1961); sau ñoù toaøn Doøng ñaõ uyû thaùc Cha Beà Treân Toång Quyeàn Vinh Sôn De Couesnongle ñeâ ñôn xin phong Hieån Thaùnh cho caùc vò Töû Ñaïo taïi Vieät Nam (Bieân baûn Hoäi Nghò toaøn Doøng taïi Quezon City, naêm 1977, soá 59).

Ñoàng thôøi Ñöùc Hoàng Y Giuse Maria Trònh Vaên Caên, Toång Giaùm muïc Haø noäi, ñaõ lieân laïc vôùi Doøng Ña Minh töø 1979 ñeå coå ñoäng vieäc phong Thaùnh naøy vaø xin: "Toaøn theå Doøng tham gia vaøo ñôït soùng caàu nguyeän töø nay caøng theâm thaønh khaån ñi töø Vieät Nam ñau khoå leân maõi taän trôøi cao xa ñeå xin cho nhöõng vò Toå tieân anh duõng chuùng toâi ñöôïc troâng thaáy ngaøy vinh hieån beà ngoaøi, vì ñoù laø nhö moät söï noái tieáp coâng cuoäc truyeàn Ñaïo ñaõ ñöôïc khai nguyeân toát ñeïp trong nhöõng theá kyû tröôøc ñaây, ñeå môû roäng bôø coõi Giaùo Hoäi" (Thö ÑHY göûi Cha Vinh Sôn De Couesnongle ngaøy 23-7-1979).

Trong thuû tuïc ñaõ ñöôïc chaáp nhaän ñeå phong Chaân Phöôùc, caùc vò Giaùo Hoaøng tieân nhieäm coâng nhaän raèng: "Veà söï kieän Töû Ñaïo ñaõ coù chöùng nghieäm, coù ñaày ñuû lyù do chính ñaùng vaø coù caû pheùp laï keøm theo" cho 90 vò. Coøn laïi 27 vò (2 vò trong ñôït I (1900) vaø 25 vò ñôït IV (1951), vì ñaõ coù baèng chöùng hieån nhieân caùc Ngaøi ñaõ cheát vì tín ngöôõng, do ñoù caùc Ñöùc Giaùo Hoaøng ñaõ tha khoâng ñoøi hoûi vieäc nghieân cöùu pheùp laï.

Ñoái vôùi 64 vò Toâi Tôù Chuùa trong ñôït I (1900): tröø hai vò nhö vöøa keå treân, coøn vò khaùc thì trong hoà sô coøn ghi roõ: ngoaøi moät vaøi ñieàm laï, ñaõ coù caû vuï aùn ñieàu tra (theo Giaùo Luaät) veà hai pheùp laï thaät söï chöõa laønh beänh: moät xaûy ra ôû Paris naêm 1853, vaø moät ôû Reims naêm 1854. Coøn caùc vò ñôït II (1906) taát caû thuoäc Doøng Ña Minh cuõng theá, trong hoà sô khoâng keå moät vaøo daáu laï coøn toaøn veïn tôø bieân baûn ghi moät pheùp laï thöïc söï taïi Vic (Taây Ban Nha) naêm 1888 nhôø söï baûo trôï cuûa Chaân Phöôùc Pheâroâ Amato. Rieâng Chaân Phöôùc Valentinoâ Berio Ochoa cuøng moät lôùp coù nhieàu pheùp laï, nhaát laø sau ngaøy ñöôïc phong Chaân Phöôùc, chính vaøo naêm 1927 kyû nieäm baùch chu nieân ngaøy sinh nhaät cuûa Ngaøi. Coøn moät soá pheùp laï khaùc vaøo thôøi ñaïi gaàn ñaây, nhöng thöôøng ñöôïc keå laø pheùp laï chung caû nhoùm 7 ñoàng Baïn Töû Ñaïo. Moät vaøi ôn ñaëc bieät cuõng ñaõ ñöôïc ghi laø cuûa Chaân Phöôùc Melchior Garcia Sampedro thuoäc ñôït IV (1951).

Giaùm muïc thaønh Cordova, töùc thaùnh Eulogioâ Töû Ñaïo, trong cuoán "Bieän hoä cho caùc vò Töû Ñaïo thaønh Codova" (Apologeticum Martyrum Cordulensium) theá kyû IX ñaõ vieát: "Phaûi xaùc tín raèng khoâng phaûi vì nhöõng pheùp laï, vì nhöõng vieäc kÿ dieäu, nhöng chính laø vì Ñöùc Tin veïn toaøn, söï beàn vöõng tuyeân xöng môùi laø ñieåm xuaát chuùng nôi caùc vò Töû Ñaïo. Söï kieän caùc chöùng nhaân cuûa Chuùa coù nhieàu pheùp laï löøng danh, hay chæ chieán ñaáu anh duõng maø khoâng laøm pheùp laï naøo, ñieàu ñoù khoâng quan troïng".

Caùc vò Töû Ñaïo Vieät Nam, phaàn ña soá cuõng löøng danh vì nhöõng pheùp laï, nhöng taát caû ñeàu xuaát chuùng, vì caùc Ngaøi naém vöõng Ñöùc Tin veïn toaøn vaø kieân trì tuyeân xöng, do ñoù trong thôøi gian hai theá kyû truyeàn Ñaïo taïi ñaây caùc Ngaøi ñöôïc ghi nhaän vôùi quí tính cao danh, nhö laø nhöõng vò Töû Ñaïo trong ñeá quoác La Maõ hoài xöa trong ba theá kyû môùi khai nguyeân Ñaïo Thieân Chuùa. Trong thôøi ñaïi chuùng ta, caùc Ngaøi laø nhöõng taám göông chieáu saùng cho caû moät daân toäc ñaày tín ngöôõng ñang laøm chöùng nhaân cho Chuùa baèng caùch chòu ñöïng moät cuoäc töû naïn thaàm laëng trieàn mieân.

Do ñoù vieäc toân phong Hieån Thaùnh cho caùc Ngaøi cuõng nhö vieäc phong Thaùnh cho caùc vò Töû Ñaïo Ñaïi Haøn naêm 1984 coù moät yù nghóa cao caû vöøa lòch söû, vöøa hoä giaùo, vöøa truyeàn Ñaïo trong hieän taïi vaø trong töông lai Giaùo Hoäi Vieät Nam. Giaùo hoäi naøy coøn treû trung, neáu xeùt veà phöông dieän môùi thaønh laäp haøng Giaùo phaåm, nhöøng laø Giaùo Hoäi ñaõ beùn reã sau trong tín ngöôõng, trong doøng maùu nhöõng con caùi cuûa chính mình ñang soáng hoâm nay vaø coøn sinh saûn ngaøy mai.

Kính thöa Ñöùc Thaùnh Cha,

Chính vì theá maø hoâm nay, vôùi tö caùch Toång Quyeàn Doøng Anh Em Thuyeát Giaùo, nhaân danh toaøn Doøng, nhaát laø nhaân danh gia ñình Ña Minh Vieät Nam, nhaân danh tænh doøng "Raát Thaùnh Maân Coâi" taïi Vieãn Ñoâng, ñoàng taâm hôïp yù vôùi caùc Giaùm Muïc vaø coäng ñoaøn Daân Chuùa taïi Vieät Nam, cuõng nhö hôïp yù vôùi Hoäi Thöøa Sai Paris, ñeä leân Ñöùc Thaùnh Cha lôøi thænh nguyeän tha thieát, xin Ngaøi duøng quyeàn toái cao ñoäi haøo quang Hieån Thaùnh cho 117 vò Chaân Phöôùc Töû Ñaïo cuûa Giaùo Hoäi naøy, trong ñoù 60 vò laø ñaïi dieän cho Doøng Ña Minh vaø Giaùo Phaän Ña Minh.

Roâma ngaøy 28 thaùng 12 naêm 1985
Leã Caùc Thaùnh Anh Haøi Töû Ñaïo

Kyù teân: Hieàn töû Linh Muïc Damian Byrne, OP
Toång Quyeàn Doøng Ña Minh