Nhöõng Hình Khoå Ngöôøi Coâng Giaùo Phaûi Chòu

Nhöõng anh huøng xöng ñöùc tin töø khi baét ñaàu caám ñaïo cho ñeán khi ñaïo Coâng Giaùo ñöôïc töï do, phaûi chòu nhöõng cöïc hình ñeå cheá dieãu nhö goït troïc ñaàu, chaët ngoùn tay, ñeo goâng, phôi naéng cho ñeán nhöõng cöïc hình daõ man nhö kìm moùc thòt vaø xöû töû baù ñao, xeûo ñuû 100 mieáng. Chuùng toâi xin laàn löôït döïa theo tieán trình lòch söû baét Ñaïo ñeå ñöa ra nhöõng hình phaït cuûa moãi thôøi kÿ.

1. Thôøi caùc chuùa Nguyeãn ôû Nam Haø (1615-1776)

Trong 8 ñôøi chuùa Nguyeãn cai trò 161 naêm ñaõ coù 13 laàn baét Ñaïo. Ban ñaàu leänh cuûa chuùa Nguyeãn chæ laø truïc xuaát caùc Linh Muïc Thöøa Sai vaø caám tín höõu ñeo aûnh ra ngoaøi vì hình thaùnh giaù quaáy nhieãu oâng baø toå tieân löông daân. Leänh naêm 1625 caám ngöôøi Coâng Giaùo khoâng ñöôïc vieän côù vì Ñöùc Tin ñeå töø choái cuùng leã thaàn laøng. Nhaø thôø bò phaù vaø aûnh töôïng phaûi ñoát ôû ngoaøi chôï.

Baét ñaàu töø naêm 1644, chuùa Nguyeãn ñaõ ra leänh xöû töû thaày Anreâ, Inhaxioâ, Vinxesoâ vaø ñaùnh ñoøn, caét toùc vaø chaët moùng tay moät soá thaày khaùc. Coøn Giaùo Daân chæ bò ñaùnh ñoøn 7,8 roi roài cho veà. Caùc thaày khi bò baét ñaõ phaûi ñeo goâng maø cha Ñaéc Loä goïi laø thaùnh giaù cuûa ngöôøi Nam Vieät, hình gioáng nhö caùi thang baéc leân trôøi cho nhöõng ngöôøi Coâng Giaùo. Nguyeân döôùi thôøi Hieàn Vöông (1648-1687) ñaõ coù 25 ngöôøi bò xöû töû ñöôïc töôøng thuaät ñaày ñuû chi tieát.

Ngoaøi nhöõng hình khoå bò ñaùnh ñoøn ñeán noãi nhieàu ngöôøi cheát trong tuø, coøn phaûi keå ñeán 2 thöù hình khoå ñaëc bieät laø bò voi giaày vaø boû ñoùi. Trong vuï haønh quyeát 12 giaùo daân tænh Quaûng Nam ngaøy 3-11-1665 coù 7 ngöôøi bò cheùm vaø 5 ngöôøi bò voi giaày, trong ñoù coù 2 anh em thieáu nieân môùi 12 tuoåi caø coâ Giovanna. Quan giaùm saùt ñaõ khuûng boá hoï baèng caùch baét hoï nhìn lyù hình cheùm ñaàu 7 ngöôøi lôùn, maùu phun leânh laùng vaø voi giaày xeù moät oâng 30 tuoåi, roài ñem ñaët nhöõng baøn tay vaø chaân coøn ñoäng ñaäy dính ñaày maùu tröôùc maët 3 ngöôøi treû. 3 ngöôøi thaûn nhieân ñeå cho baøn chaân to lôùn cuûa voi ñeø beïp treân thaân xaùc non nôùt cuûa hoï. Sau naøy moät ngöôøi khaùc teân laø Luxia cuõng bò keát aùn voi giaày ñaõ tuyeân boá vôùi nhöõng ngöôøi haønh quyeát mình baèng nhöõng lôøi noùi khoâi haøi bình thaûn: "caùi cheát cuûa toâi khoâng nhöõng ñöôïc vinh döï ñôøi sau maø coøn ngay caû ñôøi naøy nöõa. Caùc vò khoâng thaáy caùi vinh döï laø toâi ñöôïc caùc quan lôùn vaø binh só lôùp lang hoä toáng sao? Coøn 12 con voi daãn ñaàu nhö theá khoâng phaûi laø moät ñoaøn tuÿ tuøng sang troïng cho toâi ö?"

Veà khoå hình bò boû ñoùi, taùc giaû töôøng thuaät cuoäc Töû Ñaïo caùc giaùo daân ôû Vinh Caùt vieát: "Thaân theå ngöôøi bò boû ñoùi khaùt xanh xao nhö moät xaùc cheát, maét loõm saâu vaøo trong goø maù, da khoâ ñeùt nhö vöøa môùi hô treân löûa, trong buïng coàn caøo nhö löûa ñoát, maùu phun ra ngoaøi mieäng, loã muõi vaø loã tai, taát caû cô quan teâ lieät vaø bò caâm, gaàn nhö maát heát löông tri.

Moät ngöôøi noâ tì trong hoaøng cung bò phaùt giaùc laø Coâng Giaùo ñaõ bò tra taán heát söùc ruøng rôïn nhö sau: caùc hoaïn quan laáy kim khaâu ñaâm vaøo 10 ñaàu ngoùn tay roài taåm daàu vaøo vaûi cuoán vaøo ñaàu ngoùn tay vaø ñoát soáng... Nhöng ngöôøi phuï nöõ naøy khi vaøo trong tuø ñaõ ñöa caùc veát tích cho baïn ñoàng Ñaïo xem vaø khuyeán khích hoï trung thaønh tuyeân xöng Ñöùc Tin.

2. Thôøi caùc Chuùa Trònh ngoaøi Baéc Haø (1627-1786)

Daàu sao taïi Thaêng Long laø kinh ñoâ cuûa bao nhieâu ñôøi vua, thaám nhuaàn vaên hoaù nhaân baûn, caùc tín höõu trung kieân chæ bò ñaùnh ñaäp theo ñuùng luaät leä, bò giam tuø laâu naêm. Nhieàu ngöôøi ñaõ bò cheát trong tuø. Suoát trong 6 ñôøi chuùa Trònh cai trò 159 naêm chæ coù 19 vuï haønh quyeát ñöôïc töôøng thuaät ñaày ñuû. Ñaëc bieät coù cha Gil De Federich bò giam tuø hôn 7 naêm trôøi roài môùi bò cheùm ñaàu. Ngoaøi xích xieàng vaø goâng cuøm, caùc ngaøi khi bò baét thì phaûi nhoát vaøo cuõi, khi ñi ñöôøng thì bò boïn treû cheá dieãu, laáy laù tre gheùp laïi laøm thaønh thaùnh giaù vaát xuoáng ñaát ñeå cha Gil böôùc leân, nhöng Ngaøi chæ cuùi xuoáng nhaët leân vaø hoân kính.

3. Thôøi Taây Sôn (1776-1801)

Ban ñaàu 3 anh em Taây Sôn ñöôïc daân chuùng phaán khôûi uûng hoä, thoáng nhaát töø Nam ra Baéc, nhöng laïi chia reõ vôùi nhau, moãi ngöôøi xöng Vöông moät vuøng, neân chæ cai trò ñöôïc coù 2 ñôøi. trong thôøi kÿ naøy ngöôøi Coâng giaùo phaûi noäp söu thueá gaáp 10 laàn hôn caùc ngöôøi khaùc. Töø naêm 1795 vua Caûnh Thònh ra leänh baét Ñaïo thì Giaùo Daân phaûi boàng beá nhau troán leân röøng. Cuõng vaãn nhöõng oâng quan mieàn Trung ñoäc aùc ñaõ baét moät soá giaùo daân ôû Quaûng Trò: ñaøn oâng bò ñoùng ñinh tay vaøo taám vaùn, coøn ñaøn baø bò cuoán vaûi taåm ñaàu ñoát ngoùn tay. Coù moät Thaày giaø cheát vì bò hoï ñoå daàu vaøo loã roán ñeå ñoát laøm ñuoác soi ñeâm.

Trong thôøi kÿ naøy coù 2 Linh Muïc bò xöû töû ñöôïc töôøng thuaät ñaày ñuû ñoù laø cha Emmanuel Trieäu bò xöû taïi Hueá vaø cha Gioan Ñaït bò xöû taïi Thanh Hoaù. caùc thöøa Sai bò luøng baét gaét gao ñaõ phaûi troán khoå cöïc trong nhöõng haàm ngoaøi röøng hay giöõa oác ñaûo ngoaøi bieån.

4. Thôøi Minh Maïng Töï Ñöùc (1826-1862)

Töø Minh Maïng cuoäc baét ñaïo coù tính caùch toaøn dieän vaø trieät ñeå nhaèm xoaù boû haún nhöõng ngöôøi Coâng Giaùo neân raát nhieàu ngöôøi bò baét vaø haønh hình vôùi nhieàu thöù duïng cuï khaùc nhau vaø ñöôïc moâ taû raát tæ mæ:

Theo boä luaät "Hoaøng Vieät luaät leä" thì caùc hình khoå chia ra laøm 6 haïng:

• Roi: goàm 5 baäc; 10, 20, 30, 40 vaø 50.
• Tröôïng (gaäy): cuõng coù 5 baäc; 60, 70, 80, 90 vaø 100.
• Ñoà (taïp dòch), 5 baäc; 1 naêm vaø 60 gaäy, 1 naêm röôõi vaø 70 gaäy, 2 naêm vaø 90 gaäy, 2 naêm röôõi vaø 80 gaäy, 3 naêm vaø 100 gaäy.
• Löu (ñi ñaøy) coù 3 baäc: xa 2.000 daäm vaø 100 gaäy, xa 2.500 daäm vaø 100 gaäy, xa 3.000 daäm vaø 100 gaäy.
• Xöû töû coù 3 loaïi: xöû giaûo (thaét coå), xöû traûm (cheùm ñaàu), vaø xöû laêng trì (phaân thaây thaønh 4 mieáng). Ngoaøi ra coøn coù phuï theâm traûm khieâu töùc laø cheùm ñaàu vaø ñaàu bò treo leân caây 3 ngaøy.
• Caùc hình khoå sai khaùc nhö xung vaøo quaân ñoäi, ñeo goâng , khaéc chöõ, giam tuø. Coù 2 loaïi tuø: giam ngaët ôû phía trong vaø giam loûng ôû phía ngoaøi. Moät soá hình phaït ñöôïc chuoäc baèng tieàn.

Ñöùc Cha Sohier dieãn taû traän ñaùnh ñoøn ôû Hueá naêm 1857 nhö sau:

"Toäi nhaân phaûi naèm saáp maët xuoáng ñaát, tay chaân bò troùi xieát vaøo 2 coïc, moãi coïc troùi moät tay vaø moät chaân vaø nhö theá khoâng theå cöïc quaäy khi bò ñaùnh ñoøn. Hai beân coù 2 lyù hình caàm roi coù maáu chì to baèng ñaàu ngoùn tay, thay phieân ñaùnh vaøo moâng toäi nhaân. Sau 4, 5 caùi quaát, töøng mieáng thòt baén ra cho ñeán khi loøi xöông. Ñeå cho toäi nhaân thaám ñau, hoï ñaùnh töø töø, sau moãi caùi quaát nghæ 10 phuùt. Nhö theá ñeå baét toäi nhaân nhaän toäi hay böôùc qua aûnh thaùnh giaù. Moãi laàn ñaùnh ñoøn hoï ñaùnh töø 6 ñeán 20 caùi roài chôø 3 ngaøy sau laïi ñaùnh tieáp".

Ñöùc Cha Retord dieãn taû nhöõng cöïc hình cuûa giaùo daân phaûi chòu khi bò baét ôû Nam Ñònh vaøo naêm 1858 nhö sau:

"Tröôùc heát laø goâng naëng töø 10 ñeán 40 caân, daøi töø 4 hay 5 thöôùc ta, roäng côõ 2 gang tay vaø coù 4 song saét. Ñaàu toäi nhaân bò keïp ôû giöõa 2 song saét. Hoï phaûi ñeo luoân maõi cho ñeán khi xöû hay cheát. Coå vaø vai bò söng leân ñau ñôùn.

Hình khoå thöù hai laø cuøm chaân. Cuøm laø 2 mieáng goã coù khoeùt loã vöøa roäng ñeå xoû chaân vaøo. Thöôøng bò cuøm luùc ban ñeâm. Caùi khoå laø goã saàn suøi laøm ñau nhöùc coå chaân.

Hình khoå thöù ba laø roi. Ngöôøi bò ñaùnh phaûi naèm saáp. Khi coù ñoâng ngöôøi bò ñaùnh thì tay chaân ngöôøi naøy troùi vaøo tay chaân ngöôøi kia. Moãi khi moät ngöôøi bò ñaùnh thì ngöôøi khaùc cuõng bò ñau. Lyù hình ñaùnh chaäm raõi ñeå quan coù thôøi giôø duï doã hay ñe doaï baét khai teân caùc ngöôøi khaùc. Roi thöôøng meàm coù giaây coät vaøo 4 mieáng chì, daøi chöøng 4 thöôùc ta.

Hình khoå thöù tö laø kìm keïp. Khi tra taán coù thôï reøn ñoát loø nung saün kim noùng. Kim noùng thì ñau vaø da thòt bò ñoát chaùy vaø laøm muû ñau maõi veà sau. Coøn kìm soáng thì raát ñau nhöng mau choùng khoûi. Moãi laàn tra taán khoaûng 5 caùi keïp.

Hình khoå thöù naêm laø toäi nhaân phaûi quì treân baøn choâng coù muõi ñinh nhoïn. Caùc muõi nhoïn ñaâm thaáu khôùp xöông ñaàu goái, maùu chaûy ra. Toäi nhaân thôû hoån heån ñau ñôùn, caùc quan thì cöôøi khoaùi traù, keøm theo nhöõng lôøi maï lò Chuùa Gieâsu.

Neáu ngöôøi Coâng Giaùo coøn can ñaûm chöa chòu choái Ñaïo thì phaûi chòu ñeán khoå hình thöù saùu; lính caàm hai ñaàu goâng naâng boång tuø nhaân leân vaø lyù hình maëc söùc ñaùnh caùc oáng chaân ñeå hoï phaûi ñaïp chaân vaøo thaùnh giaù ñaët ôû döôùi. Neáu giaùo daân keâu teân Chuùa vaø Meï Maria hay caàu nguyeän thì hoï coät mieäng laïi khoâng cho noùi ra tieáng. Trong khi ñoù caùc lính ñaùnh ñaäp treân Thaùnh Giaù, hay ñaïp leân aûnh vaø chöûi ruûa: "Maøy xem ñaáy, Chuùa Gieâsu cuûa maøy khoâng coù quyeàn löïc gì heát". Sau cuøng ngöõng ngöôøi can tröôøng bò xích xieàng toáng vaøo nguïc chôø ngaøy laøm aùn vaø haønhquy quyeát. Xích hoï phaûi mang coù hình chöõ Y coät tay vaø chaân vôùi coå. Nhieàu khi xích ngaén laøm cho toäi nhaân phaûi khom ngöôøi luoân maõi. Xích naëng töø 5 ñeán 15 caân.

Ñôøi soáng trong nhaø tuø thaät khoå cöïc. Khoå nhaát laø coù nhöõng con boï caén nhöùc nhoái, hoaëc nhaø giam toài taøn, nöôùc möa rôi xuoáng hoaëc phaûi ñi veä sinh luoân trong ñoù khieán hoâi haùm. Tuø nhaân phaûi traû tieàn aên vaø tieàn canh cho lính coi nguïc. Neáu khoâng ñuùt tieàn thì lính coù quyeàn haønh haï khoå cöïc, moãi khi ñoåi phieân canh chuùng phaûi ñieåm danh goõ treân goâng caùc tuø nhaân khieán ban ñeâm tuø nhaân cuõng khoâng ñöôïc nguû yeân".