Trong soá 36&37 phaùt haønh thaùng 11&12/95, taïp chí Thôøi Ñieåm Coâng Giaùo ñaõ ñaêng taûi moät baøi cuûa oâng Nguyeãn Ñình Ñaàu vôùi nhan ñeà VEÀ ÑÖÔØNG HÖÔÙNG MUÏC VUÏ CUÛA ÑÖÙC TGM NGUYEÃN VAÊN BÌNH VÖØA QUA ÑÔØI: Maëc Daàu Bò Khoù Khaên Hay Traán AÙp, Giaùo Hoäi Vaãn Rao Giaûng Tin Möøng Vaø Khoâng Chòu ÔÛ Thaàm Laëng. Ñoïc xong baøi baùo toâi khoâng khoûi ngaån ngô trong giaây laùt. Ñaõ laâu laém roài toâi khoâng muoán nghó tôùi oâng cuõng nhö nhöõng khuoân maët moät soá ngöôøi coøn ôû trong nöôùc hoaëc ñaõ thoaùt ra haûi ngoaïi, maëc daàu thænh thoaûng coù anh em nhaéc tôùi. Caùch ñaây maáy naêm, toâi ñoïc thaáy teân oâng trong moät kí söï cuûa Tom Fox treân tôø National Catholic Report vaø trong moät vaøi cuoán saùch bieân khaûo, hoài kí veà nhöõng vaán ñeà thôøi söï trong nöôùc. Trong nhöõng dòp nhö vaäy, toâi thöôøng tìm caùch neù traùnh khoâng cho trí toø moø coù cô hoäi ngöøng laïi laâu hôn ñeå tìm hieåu theâm veà con ngöôøi coù moät nhaân daùng deã thöông, lòch söï, trang phuïc chaûi chuoát, aên noùi nhoû nheï, luùc naøo cuõng coù veû nhö khoâng chuù yù tôùi chuyeän gì chung quanh nhöng laïi laø ngöôøi ñaõ saém nhöõng vai troø tích cöïc trong nhöõng bieán coá quan troïng lieân quan tôùi Giaùo Hoäi vaø ñaát nöôùc hieän nay cuõng nhö trong nhieàu thaäp nieân qua.

Ñoïc qua noäi dung baøi baùo treân ñaây, nhöõng ngöôøi khoâng theo doõi thôøi cuoäc, nhaát laø khoâng bieát roõ con ngöôøi, haønh vi, tö caùch cuûa taùc giaû, seõ khoâng theå naøo nhaän ra ñöôïc nhöõng muïc tieâu thaàm kín aån giaáu beân trong vaø ñaøng sau nhöõng doøng chöõ xem ra coù veû hieàn laønh, chôn chaát aáy. Coù theå noùi raèng haàu heát nhöõng ñieàu oâng Ñaàu vieát veà Ñöùc Coá TGM Nguyeãn Vaên Bình ñeàu khoâng sai. Quaû thaät ngaøi laø ngöôøi cha nhaân laønh vaø caàn maãn, moät vò chuû chaên giaàu loøng ñaïo ñöùc, luoân coù thaùi doä hieàn hoøa, bao dung, ñoä löôïng... Coù ñieàu loøng ñaïo ñöùc, thaùi ñoä khoan hoøa, bao dung, ñoä löôïng aáy ñaõ bò oâng vaø phe nhoùm uoán naén vaø laïm duïng ra sao thì khoâng thaáy taùc giaû baøi baùo ñeà caäp, vaø cuõng laø ñieàu nhöõng ñoäc giaû cuûa oâng muoán bieát.

Sau khi noùi veà nhöõng ñöùc tính ñaùng quí cuûa Ñöùc TGM, taùc giaû vieát tieáp: "Neáu chieán tranh khoâng giaûi quyeát baèng töông nhöôïng (thoûa hieäp Paris chæ nhaèm vieäc Mó ruùt quaân) taát phaûi coù keû thaéng ngöôøi baïi. Ngaøy 30/4/1975, chính quyeàn Coäng saûn thaéng vaø cai trò toaøn quoác Vieät Nam. Caû hai Ñöùc TGM Hueá vaø Saøi Goøn ñeàu leân tieáng ñoùn chaøo chính quyeàn môùi vaø khuyeân giaùo daân neân tích cöïc hôïp taùc ñeå taùi thieát ñaát nöôùc vaø xaây döïng moät xaõ hoäi coâng baèng baùc aùi. Caùc ngaøi haøm yù laø treân phaïm vi traàn theá, ngöôøi Coâng giaùo vaãn coù theå coäng taùc vôùi coäng saûn -- nhaát laø khi coäng saûn caàm quyeàn -- hay baát cöù ai ñeå thöïc hieän nhöõng ñieàu toát laønh maø vaãn laáy ñoäng cô vaø qui chieáu nôi Thieân Chuùa. Thaùng 12/1975, Hoäi Ñoàng Giaùm Muïc cuûa caû hai giaùo tænh Saøi Goøn - Hueá hoïp taïi Trung Taâm Coâng Giaùo nhö thöôøng leä. Thö chung cuûa HÑGM Mieàn Nam ñöa ra khi beá maïc ñaõ noùi leân roõ ñöôøng höôùng muïc vuï cuûa Giaùo hoäi döôùi cheá ñoä môùi: moät giaùo hoäi côûi môû, hôïp taùc vaø tieáp tuïc rao giaûng Tin Möøng -- moät Tin Möøng yeâu thöông vaø phuïc vuï con ngöôøi. Ñöùc Toång Bình ñoùng vai troø chuû yeáu trong Hoäi Ñoàng vaø Thö Chung Muïc Vuï naøy. Vôùi phong ñoä hieàn hoøa, nhöng vôùi kinh nghieäm chuû chaên cuûa 20 naêm vöøa xaùo troän vöøa tröôûng thaønh, laïi coù moät giaùo phaän vôùi moät haøng nguõ linh muïc taøi ñöùc, moät heä thoáng doøng tu vöõng chaéc, moät taàng lôùp ñoâng ñaûo giaùo daân tröôûng thaønh, Ñöùc Toång Bình thaáy phaûi thöïc hieän moät Giaùo hoäi côûi môû tieáp tuïc söù maïng coâng khai, khoâng neân kheùp kín hay chòu ôû thaàm laëng nhö taïi moät soá nöôùc coäng saûn khaùc..."

Trong phaàn keá tieáp, taùc giaû noùi tôùi phieân hoïp ñaàu tieân cuûa HÑGMVN taïi Haø Noäi vaøo naêm 1980 maø theo oâng "Haàu nhö Ñöùc Toång Bình cuõng ñoùng vai troø chuû yeáu ñeå xaùc laäp moät ñöôøng höôùng muïc vuï côûi môû coâng khai chung cho caû nöôùc." Nhöng roài vaãn theo oâng NÑÑ, cuõng naêm ñoù, nhöõng khoù khaên cay nghieät baét ñaàu xuaát hieän. OÂng vieát: "Caùc toân giaùo ñeàu bò coi laø ñoái töôïng caûi taïo. Taát nhieân, tuøy ñòa phöông, coù nôi gaét nhieàu, coù nôi gaét ít. Hình nhö Hueá laø nôi gaét nhaát. Ñöùc Toång Ñieàn bò doàn tôùi chaân töôøng, phaûi tôùi coâng an "laøm vieäc" maáy traêm laàn (theo lôøi ngaøi keå), cho tôùi khi gaàn qua ñôøi... Tình hình ôû Saøi Goøn coù ñôõ hôn, nhaát laø töø 1986 ñeán 1990. Ñöùc Toång Bình vaãn kieân trì theo ñöôøng höôùng muïc vuï Giaùo hoäi côûi môû, maëc daàu phaûi ñoái phoù vôùi khoâng bieát bao nhieâu khoù khaên, nhö caùc vuï Ñöùc Cha Nguyeãn Vaên Thuaän, Phong Thaùnh, linh muïc bò caûi taïo, chuûng vieän, phong chöùc vaø thuyeân chuyeån linh muïc, caám ngöôøi Coâng giaùo khoâng ñöôïc hoïc moät soá tröôøng hoaëc laøm moät soá ngheà......."

Sau khi keát thuùc, oâng Ñaàu trích moät ñoaïn trong baøi vieát cuûa Giaùo sö Nguyeãn Ngoïc Lan ñaêng treân Tin Nhaø soá 21 - Muøa Thu - Aout 1995, trong ñoù, GS Lan toû yù phaøn naøn Ñöùc Cha Bình tröôùc khi nhaém maét ñaõ khoâng coù thaùi ñoä "döùt khoaùt vaø taän tình uûng hoä quyeát ñònh cuûa Toøa Thaùnh khoâng ñeå cho Nhaø nöôùc hay moät thaønh phaàn naøo ñoù trong Toång giaùo phaän duøng mình ñeå phuû nhaän hay choáng phaù Ñöùc Giaùm Quaûn Toâng Toøa Huyønh Vaên Nghi". Tieáp ñoù, oâng toû baøy thaùi ñoä rieâng ñoái vôùi caùch nhìn vaán ñeà cuûa GS Lan nhö sau: "Toâi xin thöa vôùi anh Lan laø ai cuõng coù quyeàn pheâ phaùn con ngöôøi coâng coäng cuûa keû quaù coá. Nhöng keû quaù coá laïi laø cha mình thì caøng khoâng neân ñöa ra nhöõng thoâng tin traùi vôùi söï thöïc lòch söû........."

Ñieåm qua noäi dung baøi baùo, ta thaáy xuaát hieän moät soá vaán ñeà caàn ñöôïc duyeät xeùt laïi tröôùc khi tìm hieåu kó hôn veà con ngöôøi taùc giaû, haàu xaùc ñònh muïc tieâu tieàm aån maø oâng muoán göûi tôùi ñoäc giaû haûi ngoaïi, nhaát laø nhöõng thaønh phaàn coù tín ngöôõng coâng giaùo. (Vì khoâng naèm trong muïc tieâu chính cuûa baøi nhaän ñònh naøy neân coù nhöõng vaán ñeà ñaõ khoâng ñöôïc baøn ñeán, maëc daàu noù khoâng ñuùng vôùi ñieàu maø taùc giaû quen goïi laø "nhöõng söï thaät lòch söû", thí duï nhö caùch hieåu sai laïc, vì voâ tình hoaëc coá yù, cuûa taùc giaû khi oâng ghi chuù (thoûa hieäp Paris chæ nhaèm vieäc Mó ruùt quaân) chaúng haïn)

a./ Khi Loøng Khoan Haäu Cuûa Vò Cha Chung Bò Lôïi Duïng:

Tröôùc heát, trong baøi vieát oâng Ñaàu ñaõ khoâng tieác lôøi ca ngôïi ñöùc tính khoan hoøa, ñoä löôïng cuûa Ñöùc TGM Nguyeãn Vaên Bình. Ñieàu naøy moïi ngöôøi Coâng giaùo ñeàu ñaõ bieát roõ. Tuy nhieân, khi ñoïc tôùi ñoaïn vaên treân ñaây, nhöõng ngöôøi hieåu roõ noäi tình söï vuï ñaõ khoâng giaáu ñöôïc caûm giaùc xoùt xa cay ñaéng khi nhôù laïi nhöõng haønh vi baát chính cuûa moät soá ngöôøi, trong ñoù coù oâng NÑÑ, ñaõ khai thaùc loøng khoan haäu vuûa vò Cha chung nhaèm thöïc hieän nhöõng möu ñoà cuûa caù nhaân phe nhoùm maø muïc tieâu toái haäu laø trieät tieâu ñi löïc ñoái khaùng quan troïng nhaân danh hoøa bình, coâng lí vaø söï thaät tröôùc söï phaù phaùch cuûa söï döõ laø chuû nghóa voâ thaàn CS. Nhöõng trang ghi cheùp cuûa linh muïc Chaân Tín ghi laïi chi tieát nhöõng buoåi hoïp ñònh kì taïi Toøa TGM Saøi Goøn vôùi söï hieän dieän cuûa Ñöùc Cha Bình, caùc LM Chaân Tín, Mai Xuaân Haäu, Nguyeãn Huy Lòch vaø ngöôøi giaùo daân duy nhaát laø oâng Nguyeãn Ñình Ñaàu hoài cuoái naêm 89, ñaàu 90, ñaõ giuùp cho ngöôøi ngoaïi cuoäc hieåu ñöôïc taïi sao ôû Saøi Goøn hoài aáy coù lôøi xaøo xaùo laø Ñöùc Toång Bình ñaõ bò moät soá ngöôøi khoáng cheá tö töôûng, thaäm chí leøo laùi caû nhöõng quyeát ñònh vaø haønh ñoäng cuûa ngaøi. Sau ñaây laø moät trong nhöõng tröôøng hôïp ñieån hình. Vaøo khoaûng giöõa naêm 89, 20 nhaân vaät thuoäc thaønh phaàn trí thöùc Coâng giaùo ñaõ göûi leân Ñöùc Cha Bình moät böùc thö ñeå trình baøy 3 vaán ñeà. Thöù nhaát laø xin ngaøi coù thaùi ñoä ñoái vôùi "oâng LM" Phan Khaéc Töø vì oâng naøy ñaõ coâng khai vi phaïm luaät soáng ñoäc thaân. Thöù hai xin ñaët laïi quan heä gaëp gôõ giöõa Toøa TGM vaø Nhaø Nöôùc: neân tröïc tieáp maø khoâng qua trung gian UÛy Ban ÑKCGYN. Vaø thöù ba laø yeâu caàu Ñöùc Cha Bình coù thaùi ñoä tích cöïc ñoái vôùi tröôøng hôïp Ñöùc Cha Thuaän. Xuyeân qua nhöõng ghi nhaän cuûa cha Chaân Tín, ngöôøi ta ñöôïc bieát, trong khi ñem ra baøn thaûo nhöõng ñeà nghò ñöôïc coi laø heát söùc chính ñaùng trong böùc thö keå treân, haàu giuùp Ñöùc TGM coù ñöôïc nhöõng quyeát ñònh saùng suoát, thì cuõng nhö nhöõng laàn hoïp baøn quan troïng khaùc, cuøng vôùi LM Lòch, oâng Ñaàu ñaõ tìm heát caùch ñeå chi phoái vaø uoán naén nhöõng suy nghó cuõng nhö quyeát ñònh cuûa Ñöùc Cha Bình. Keát quaû laø haàu heát nhöõng ñeà nghò xaây döïng cuûa anh em giaùo daân ñaõ khoâng ñöôïc ñeám xæa tôùi, keå caû ñeà nghò xeùt laïi tö caùch LM cuûa oâng Phan Khaéc Töø cuõng nhö ñeà nghò loaïi boû vai troø trung gian cuûa caùi goïi laø UBÑKCGYN trong moái giao tieáp giöõa giaùo quyeàn vaø nhaø nöôùc CS. Chi tieát döôùi ñaây cuõng laø moät chöùng lieäu hieån nhieân cho thaáy haønh vi coâng khai vaø traéng trôïn cuûa oâng NÑÑ nhaèm khoáng cheá moïi suy tö, haønh ñoäng cuûa ngöôøi caàm ñaàu Toång Giaùo Phaän Saøi Goøn sau ngaøy CS laøm chuû mieàn Nam. ".....vieäc leân aùn caùc vuï Vinh Sôn, Ñaéc Loä, Doøng Ñoàng Coâng... ñeàu coù baøn tay thuùc ñaåy cuûa Nguyeãn Ñình Ñaàu. Chính NÑÑ ñaõ soaïn thoâng caùo cuûa Toøa Toång Giaùm Muïc Saøi Goøn leân aùn vuï Doøng Ñoàng Coâng roài caàm leân thuùc baùch Ñöùc TGM Nguyeãn Vaên Bình kí teân vaøo, nhöng Ñöùc TGM khoâng chòu kí. Nguyeãn Ñình Ñaàu ñaõ laáy con daáu cuûa Toøa TGM ñoùng vaøo roài göûi cho caùc baùo Vieät Coäng yeâu caàu coâng boá." <Löõ Giang - NHÖÕNG BÍ AÅN ÑAØNG SAU CAÙC CUOÄC THAÙNH CHIEÁN TAÏI VIEÄT NAM - 1994, trang 221.> Cho neân coù theå noùi chaéc maø khoâng sôï sai laàm raèng phaàn lôùn naõo traïng cuûa Ñöùc Cha Bình theå hieän trong caùch haønh söû cuûa ngaøi trong moái lieân heä vôùi Nhaø Nöôùc CS thöôøng bò dö luaän ñöông thôøi coi laø "nhu nhöôïc", laø "thoûa hieäp" vôùi keû aùc, ñeàu ñaõ ñöôïc uoán naén bôûi nhöõng giaùo daân kieåu NÑÑ, beân caïnh nhöõng khuoân maët trong caùi goïi laø UÛy Ban Ñoaøn Keát Yeâu Nöôùc... Ngöôøi ta ghi nhaän trong raát nhieàu tröôøng hôïp, ñaëc bieät trong nhöõng dòp xuaát ngoaïi, coù cô hoäi traû lôøi tröïc tieáp caùc cuoäc phoûng vaán cuûa baùo chí ngoaïi quoác maø khoâng coù söï keàm thuùc cuûa nhöõng phaàn töû baát löông beân caïnh, Ñöùc TGM Nguyeãn Vaên Bình thöôøng toû ra raát saùng suoát vaø cöùng raén tröôùc nhöõng caâu hoûi lieân quan tôùi tình hình Giaùo hoäi vaø ñaát nöôùc.

b./ Töø Ngoân Töø Tôùi Thöïc Chaát:

Trong baøi vieát, oâng NÑÑ cho hay, sau khi CS chieám ñöôïc mieàn Nam, caû hai Ñöùc TGM Hueá vaø Saøi Goøn ñeàu leân tieáng ñoùn chaøo chính quyeàn môùi. Trong thö chung coâng boá sau khoùa hoïp thöôøng nieân thaùng 12/75, Hoäi Ñoàng Giaùm Muïc cuûa caû hai giaùo tænh Hueá, Saøi Goøn ñaõ noùi roõ ñöôøng höôùng muïc vuï cuûa giaùo hoäi döôùi cheá ñoä môùi: moät giaùo hoäi côûi môû, hôïp taùc vaø tieáp tuïc rao giaûng Tin Möøng. Phaûi noùi ngay raèng ñaây laø moät söï löïa choïn thöùc thôøi, khoân ngoan vaø saùng suoát. (Chính Ñöùc TGM Nguyeãn Vaên Thuaän, ngöôøi töøng bò nhöõng thaønh phaàn Coâng giaùo caáp tieán nhö oâng NÑÑ xua ñuoåi, leân aùn < Löõ Giang - NHÖÕNG BÍ AÅN ÑAØNG SAU CAÙC CUOÄC THAÙNH CHIEÁN TAÏI VIEÄT NAM - 1994, trang 221.> vaø môû ñöôøng cho CS caàm tuø 13 naêm tröôùc khi bò truïc xuaát ra haûi ngoaïi, cuõng chia seû moät ñöôøng höôùng muïc vuï treân ñaây cuûa hai Ñöùc TGM Hueá vaø Saøi Goøn. Traû lôøi cuoäc phoûng vaán cuûa oâng Jacques Berset, Giaùm Ñoác haõng thoâng taán Coâng Giaùo APIC cuûa Thuïy Só ngaøy 20/10/93, Ñöùc Cha Thuaän noùi: "Ñieàu chaéc chaén laø Giaùo hoäi taïi Vieät Nam phaûi tieáp tuïc laøm vieäc vaø soáng coøn duø trong baát cöù caûnh ngoä naøo." Tuy nhieân, tieáp tuïc laøm vieäc vaø soáng coøn khoâng coù nghóa laø khom löng quò luïy tröôùc baïo löïc, ñoàng loõa vôùi söï aùc, ñi ngöôïc laïi huaán quyeàn Toøa Thaùnh. Quan nieäm nhö vaäy neân cuõng trong cuoäc phoûng vaán treân ñaây, Ñöùc TGM Nguyeãn Vaên Thuaän ñaõ nhaán maïnh raèng "Ñoái vôùi toâi, ñieàu quan troïng laø yù kieán cuûa Toøa Thaùnh, vaø Toøa Thaùnh daïy phaûi tuaân theo luaät Chuùa) <TPV - TÖØ NHAÄT KÍ NGUYEÃN NGOÏC LAN MÔÛ VAØO MOÄT CUOÄC TRA VAÁN - Nguyeät San Hieäp Nhaát, Tieáng Noùi Cuûa CÑCGVN, Giaùo Phaän Orange, Nam California, soá 15, phaùt haønh thaùng 3 naêm 1994, Trang 70.> Laø nhöõng baäc chuû chaên coù traùch nhieäm veà söï toàn vong cuûa giaùo hoäi queâ nhaø, duø Ñöùc Cha Bình, Ñöùc Cha Ñieàn, Ñöùc Cha Thuaän hay vò Giaùm Muïc naøo khaùc ñeàu khoâng theå nuoâi tieân kieán, tö kieán hoaëc thaønh kieán ñoái vôùi baát cöù ai, vôùi baát cöù khoái löïc caàm quyeàn naøo, keå caû CS, nhaát laø trong böôùc ñaàu cuûa moät cuoäc thöû nghieäm. Nhöng, vaán ñeà seõ trôû neân phöùc taïp hôn khi giai ñoaïn thöû nghieäm ñaõ qua vaø keû thaéng ñaõ coâng khai boäc loä chaân dieän laø moät thöù baïo quyeàn, bieåu töôïng cuûa caùi aùc, vaø laø caên nguyeân cuûa noâ leä, tuø ñaày, haän thuø, cheát choùc, khieán cho muïc tieâu "hôïp taùc ñeå taùi thieát ñaát nöôùc vaø xaây döïng moät xaõ hoäi coâng baèng baùc aùi" cuõng nhö "ñöôøng höôùng côûi môû, hôïp taùc" ngoõ haàu coù theå "tieáp tuïc rao giaûng Tin Möøng" trôû thaønh khoâng töôûng! Chính töø ñaáy ñaõ ñaët ra nhöõng söï löïa choïn nhöùc nhoái cho Ñöùc TGM Nguyeãn Kim Ñieàn, cho LM Chaân Tín, LM Nguyeãn Vaên Lyù vaø nhöõng anh em trí thöùc Coâng giaùo nhö Nguyeãn Ngoïc Lan, Ñoaøn Thanh Lieâm, Ngoâ Vaên AÂn, Vuõ Sinh Hieân, Hoà Coâng Höng v.v... Khi ñaët buùt vieát: "Ñöùc Toång Ñieàn bò doàn tôùi chaân töôøng, phaûi tôùi coâng an "laøm vieäc" maáy traêm laàn (theo lôøi ngaøi keå), cho tôùi khi gaàn qua ñôøi..." khoâng hieåu oâng NÑÑ coù töï hoûi veà caùi caên nguyeân ñöa tôùi söï theå ñau xoùt aáy khoâng? Coù ñieàu khi ñoïc maáy chöõ ñeå trong ngoaëc ñôn (theo lôøi ngaøi keå) trong maïch vaên treân ñaây cuûa oâng Ñaàu, ngöôøi ñoïc khoâng theå khoâng naûy sinh yù nghó laø döôøng nhö oâng Ñaàu khoâng maáy tin raèng söï kieän Ñöùc TGM Nguyeãn Kim Ñieàn bò baïo quyeàn CS khuûng boá laø coù thaät, hoaëc ít nöõa thì oâng cuõng coù duïng yù taïo söï hoaøi nghi ñoái vôùi ñoäc giaû cuûa oâng veà söï kieän naøy. Hôn ai heát, haún oâng NÑÑ chöa queân ñöôïc noäi dung böùc Thö Chung cuûa Ñöùc TGM Ñieàn göûi caùc LM, TS, giaùo daân thuoäc Toång giaùo phaän Hueá ngaøy 17/10/1984 sau khi ngaøi bò coâng an Nhaø nöôùc thaåm cung trong 3 thaùng trôøi lieân tieáp chæ vì ngaøi khoâng chaáp nhaän caùi goïi laø UÛy Ban Ñoaøn Keát Coâng Giaùo Yeâu Nöôùc. Trong Thö Chung, Ñöùc TGM Hueá ñaõ thuaät laïi nguyeân vaên nhöõng lôøi haïch hoûi cuûa coâng an cuõng nhö nhöõng caâu traû lôøi cuûa ngaøi. Khi ngöôøi thaåm vaán khaúng quyeát "UBÑKCGYN ñöôïc luaät phaùp Nhaø nöôùc cho pheùp vaø baûo trôï... neáu choáng laø choáng laïi phaùp luaät vaø chính saùch cuûa Nhaø nöôùc", Ñöùc TGM ñaõ khaûng khaùi traû lôøi: "Toâi xaùc ñònh khi luaät phaùp theá traàn nghòch vôùi luaät Thieân Chuùa, thì cuõng nhö caùc Thaùnh Toâng Ñoà xöa vaø caùc Thaùnh Töû Ñaïo cuûa moïi theá heä: toâi phaûi vaâng lôøi Thieân Chuùa hôn vaâng lôøi ngöôøi ta." Trong phaàn cuoái Thö Chung, Ñöùc Coá TGM Hueá vieát: "Tuy laø chuû chaên, nhöng toâi khoâng coøn coù theå ñi thaêm vieáng töøng coäng ñoaøn, töøng hoï ñaïo... ñeå noùi lôøi khích leä nöõa. Tuy nhieân, anh chò em bieát laø Giaùm Muïc cuûa anh chò em ñang thaáy tröôùc maët mình moãi ngaøy töøng ngoâi nhaø thôø, vaø canh caùnh beân loøng töøng hoï ñaïo, töøng Coäng Ñoaøn: Toâi haèng caàu nguyeän vaø hieán teá vôùi anh chò em... Xin nhaéc anh chò em haõy soáng xöùng ñaùng vôùi Ôn Goïi cuûa mình. Haõy haêm hôû duy trì söï hieäp nhaát cuûa Thaùnh Thaàn. Coøn veà töông lai, Anh chò em haõy phaán chaán leân trong Chuùa, trong maõnh löïc quyeàn pheùp cuûa ngaøi. < THÖ CHUNG CUÛA ÑÖÙC TGM NGUYEÃN KIM ÑIEÀN, Nguyeät San Ñöôøng Soáng, soá ñaëc bieät phaùt haønh thaùng Tö naêm 1985, nhaân kæ nieäm 10 naêm tò naïn, trang 15.>

Moät caâu hoûi ñöôïc ñaët ra: lí do naøo khieán cho Ñöùc TGM Nguyeãn Kim Ñieàn töø tö theá saün saøng hôïp taùc vôùi nhaø caàm quyeàn môùi luùc ban ñaàu, ñaõ bò ñaåy vaøo chaân töôøng (nhö lôøi thuaät laïi cuûa oâng NÑÑ), bò coâng an Nhaø nöôùc baét "laøm vieäc" trieàn mieân trong nhieàu thaùng trôøi ñeå roài maáy naêm sau ñoù ñaõ phaûi chaáp nhaän caùi cheát vôùi nhieàu nghi vaán (Nhaät kí 89-90 cuûa Nguyeãn Ngoïc Lan ñaõ ghi laïi nhöõng lôøi baøn taùn xoân xao cuûa dö luaän ñöông thôøi chung quanh caùi cheát cuûa Ñöùc TGM Nguyeãn Kim Ñieàn. Vaø trong tuyeân ngoân 10 ñieåm coâng boá ngaøy 24/11/1994 < Nguyeân Vaên Baûn TUYEÂN NGOÂN Cuûa LM Nguyeãn Vaên Lyù ñöôïc chuyeån ra haûi ngoaïi, do Phong Traøo Giaùo Daân Trung Öông coâng boá daàu naêm 1995 vaø sau ñoù ñöôïc nhieàu baùo chí VN taïi haûi ngoaïi ñaêng taûi> LM Nguyeãn Vaên Lyù ñaõ meänh danh caùi cheát naøy laø moät cuoäc Töû-Vì-Ñaïo.) Caâu traû lôøi tìm thaáy qua noäi dung Thö Chung cuûa Ñöùc TGM Hueá vöøa ñöôïc ñeà caäp treân ñaây. Caâu traû lôøi cuõng ñöôïc tìm thaáy qua nhöõng tieáng noùi baát khuaát cuûa GS Nguyeãn Ngoïc Lan, LM Chaân Tín, LM Nguyeãn Vaên Lyù cuøng nhöõng ngöôøi trí thöùc Coâng giaùo ñaõ coâng khai vieát thö cho Hoäi Ñoàng Giaùm Muïc vaø Ñöùc TGM Nguyeãn Vaên Bình 6 naêm tröôùc. Vaø neáu nhìn saâu vaøo söï vieäc ngöôøi ta coøn tìm thaáy caâu traû lôøi huøng hoàn xuyeân qua nhöõng yeâu saùch cuûa Hoäi Ñoàng Giaùm Muïc Vieät Nam sau moãi kì hoïp, trong ñoù nhieàu vaán ñeà ñaõ ñöôïc neâu ra, töø khía caïnh nhaân söï (nhö chuû tröông can thieäp quaù saâu cuûa nhaø nöôùc nhaèm gaây khoù khaên trôû ngaïi cho Giaùo hoäi trong vieäc tuyeån choïn öùng vieân vaøo caùc chuûng vieän, vieäc phong chöùc Linh muïc, vieäc caám LM cöïu Tuyeân uùy thi haønh coâng taùc muïc vuï sau khi ñöôïc phoùng thích, nhaát laø thaùi ñoä traùo trôû, baát nhaát ñoái vôùi nhöõng quyeát ñònh cuûa Toøa Thaùnh trong vieäc chæ ñònh caùc Ñöùc Giaùm Muïc ñieàn khuyeát vaøo caùc Giaùo phaän coøn troáng ngoâi maø ñieån hình laø tröôøng hôïp Ñöùc Cha Huyønh Vaên Nghi ñaõ bò caám ñoaùn khoâng cho thi haønh chöùc vuï Giaùm Quaûn cuûa ngaøi taïi Toång Giaùo Phaän Saøi Goøn...) tôùi khía caïnh vaên hoùa, giaùo duïc, xaõ hoäi, truyeàn thoâng (nhö thaùi ñoä ñoäc ñoaùn cuûa nhaø caàm quyeàn CS trong vieäc caám hoaëc giôùi haïn khaét khe caùc hoaït ñoäng coù tính caùch xaõ hoäi hoaëc giaùo duïc cuûa caùc nöõ tu, gaây khoù khaên cho HÑGM trong vieäc quaûng baù nhöõng tin töùc cuûa GH vì keå töø sau thaùng 4-1975 ñeán nay, GHVN chöa heà coù moät tôø baùo naøo, maëc duø ñaõ chính thöùc leân tieáng ñoøi hoûi nhieàu laàn - Chi tieát naøy minh nhieân cho thaáy thaùi ñoä döùt khoaùt cuûa caùc Ñöùc Giaùm Muïc Vieät Nam laø luoân luoân phuû nhaän söï hieän höõu cuûa tôø Coâng Giaùo & Daân Toäc!) Ñaëc bieät trong nhöõng vaên thö göûi nhaø caàm quyeàn CS, caùc Ñöùc GM coøn thaúng thaén leân tieáng yeâu caàu hoaøn traû cho GH nhöõng cô sôû toân giaùo töøng bò nhaø nöôùc chieám höõu, trong ñoù coù Giaùo Hoaøng Chuûng Vieän vaø caû Toøa Giaùm Muïc. Taát caû nhöõng yeâu saùch treân ñaây ñaõ ñöôïc HÑGMVN laäp ñi laäp laïi sau moãi kì hoïp thöôøng nieân. Trong vaên thö göûi Ñöùc Hoàng Y Phaïm Ñình Tuïng, chuû tòch HÑGMVN ñeà ngaøy 3-2-96 ñeå traû lôøi nhöõng yeâu saùch môùi nhaát cuûa HÑGM ngaøy 29-9-95 sau khoùa hoïp naêm roài, quyeàn Tröôûng Ban Toân Giaùo ñaõ thoâng baùo moät soá quyeát ñònh cuûa nhaø nöôùc nhö tieáp tuïc ngaên caám Ñöùc Cha Nghi khoâng cho ngaøi veà Saøi Goøn thi haønh chöùc vuï Giaùm Quaûn,vaø rieâng yeâu caàu cho aán haønh moät taïp chí thì nhaø caàm quyeàn CS chæ cho pheùp HÑGM xuaát baûn moät taäp san khoâng phaûi haèng tuaàn hay haèng thaùng maø laø ba thaùng moät kì. Ngöôøi ta ghi nhaän, coù hai yeâu saùch quan troïng cuûa HÑGM ñaõ bò nhaø nöôùc lôø ñi, ñoù laø vieäc ñoøi hoaøn traû caùc cô sôû cuûa Giaùo Hoäi ñang bò cöôõng chieám vaø cho caùc LM cöïu Tuyeân UÙy taùi thi haønh söù maïng muïc vuï sau thôøi gian giam giöõ. Khoâng hieåu oâng NÑÑ nghó sao veà ñieàu maø trong baøi baùo oâng heát lôøi ca tuïng ñoù laø thaùi ñoä hôïp taùc, côûi môû cuûa GH(!) ñeå ñoåi laáy cung caùch ñoái xöû coù tính kì thò vaø cheøn eùp nhö treân cuûa nhaø nöôùc CS?

c.-Muïc Tieâu Tieàm AÅn Ñaøng Sau Baøi Baùo:

Vieát baøi baùo treân ñaây, muïc tieâu cuûa taùc giaû ñaõ quaù roõ reät. Tröôùc heát, baèng nhöõng lôøi leõ hieàn laønh, saëc muøi nhaân ñöùc, oâng muoán taïo cho dö luaän caùi aán töôïng nôi oâng laø moät tín höõu Coâng Giaùo chaân chính, ñeå töø ñaáy khieán ngöôøi ñoïc deã daøng tin theo nhöõng laäp luaän cuûa oâng trong baøi baùo. Ñieåm nhaém tôùi cuûa nhöõng laäp luaän naøy khoâng gì khaùc hôn laø bieän minh cho chuû tröông raèng Giaùo hoäi CG caàn tieáp tuïc hôïp taùc vôùi Nhaø Nöôùc CS nhö thuôû sinh thôøi Ñöùc TGM Nguyeãn Vaên Bình ñaõ töøng chuû tröông nhö theá (?) Dó nhieân, oâng Ñaàu ñaõ giaáu nheïm vai troø cuûa oâng cuõng nhö cuûa nhöõng thaønh vieân trong caùi goïi laø UBÑKCGYN, moät toå chöùc do CSVN döïng leân vaø töøng bò Vatican phuû nhaän, trong möu toan uoán naén vaø chi phoái tö töôûng, haønh ñoäng cuûa ngöôøi laõnh ñaïo tinh thaàn Toång Giaùo Phaän Saøi Goøn trong ngoùt hai chuïc naêm trôøi qua. Thaät ra, luaän ñieäu cuûa taùc giaû ñaõ khoâng ñaùnh löøa ñöôïc ai. Ñoái vôùi nhöõng tín höõu trong nöôùc, khoâng ai coøn laï gì con ngöôøi thaät cuûa oâng Ñaàu, do ñoù neáu nhöõng khuoân maët trong caùi goïi laø UBÑKCGYN thöôøng bò coi laø nhöõng "ñoà doåm", nhöõng "saûn phaåm cuûa Nhaø Nöôùc" thì oâng Ñaàu cuõng ñöôïc xeáp vaøo moät loaïi. Vôùi duïng yù baén moät muõi teân haï hai con chim, baèng nhöõng lôøi chuù thích xem ra khoâng maáy quan troïng ôû phaàn cuoái baøi vieát, oâng NÑÑ ñaõ kheùo leùo haï uy tín cuûa Giaùo Sö Nguyeãn Ngoïc Lan, ngöôøi ñaõ kieân cöôøng duøng ngoøi buùt ñeå baûo veä thanh danh Giaùo Hoäi qua chieán dòch cuûa Nhaø Nöôùc CS nhaèm boâi nhoï Toøa Thaùnh cuõng nhö Giaùo Hoäi VN trong vuï Phong Thaùnh <Trong thôøi gian CSVN, vôùi söï phuï hoïa cuûa caùi goïi laø UBÑKCGYN vaø nhöõng khuoân maët trí thöùc CG côõ NÑÑ, NVT, môû chieán dòch choáng Phong Thaùnh, cuøng vôùi caùc LM Chaân Tín, LM Thanh Laõng vaø nhieàu Giaùo Só vaø giaùo daân khaùc, GS Nguyeãn Ngoïc Lan ñaõ vieát nhieàu baøi beânh vöïc vaø ñeà cao quyeát ñònh naøy cuûa Toøa Thaùnh, trong ñoù noåi tieáng nhaát laø baøi NOÙI CHUYEÄN "TÖÛ ÑAÏO" VÔÙI OÂNG NGUYEÃN KHAÉC VIEÄN> tröôùc ñaây vaø chuû tröông choáng baùng vieäc Vatican chæ ñònh Ñöùc GM Huyønh Vaên Nghi trong vai troø Giaùm Quaûn Toâng Toøa TGP Saøigoøn, vaø cuõng laø ngöôøi ñaõ coâng khai vaïch traàn maët traùi cuûa cheá ñoä ñoäc taøi, phi nhaân taøn baïo CS qua ba cuoán Nhaät Kí xuaát baûn taïi Phaùp caùch ñaây maáy naêm. <$F Ba cuoán NHAÄT KÍ NNL do Nhoùm TIN NHAØ ôû Paris phaùt haønh.> Sau khi khoân kheùo ñöa ñaåy baèng nhöõng lôøi leõ maät ngoït "Toâi xin thöa anh Lan laø ai cuõng coù quyeàn pheâ phaùn con ngöôøi coâng coäng cuûa keû quaù coá", oâng NÑÑ vieát tieáp "Nhöng khi keû quaù coá laø cha mình thì khoâng neân ñöa ra nhöõng thoâng tin traùi vôùi söï thöïc lòch söû..." Khi ñaët buùt vieát hai tieáng "cha mình", khoâng hieåu oâng Ñaàu coù nhôù tôùi nhöõng haønh vi toài teä cuûa oâng cuøng nhöõng thaønh vieân trong UBÑKCGYN ñoái vôùi Ñöùc Khaâm Söù Henri Lemaitre vaø Ñöùc TGM Nguyeãn Vaên Thuaän sau ngaøy CS cöôõng chieám ñöôïc mieàn Nam hay khoâng? < Löõ Giang - NHÖÕNG BÍ AÅN ÑAØNG SAU CAÙC CUOÄC THAÙNH CHIEÁN TAÏI VIEÄT NAM - 1994, trang 221.> Phaûi chaêng vì Ñöùc Khaâm Söù Toøa Thaùnh laø oâng Taây muõi loõ, khoâng cuøng maøu da, maøu toùc neân oâng khoâng muoán nhaän laø "cha" nhö chuû tröông cuûa ñaûng CS hoài môùi cöôùp ñöôïc chính quyeàn ñaõ thuyeát phuïc moät thieåu soá giaùo gian hoài aáy hoà hôûi thöïc haønh khaåu hieäu "döôùi boùng Chuùa Cuï Ta ñuoåi Coá Taây"? Nhöng coøn Ñöùc TGM Thuaän thì sao? Khoâng leõ ngaøi cuõng khoâng xöùng ñöôïc ngöôøi tín höõu coù teân Nguyeãn Ñình Ñaàu goïi laø "cha"? Thaät ra vieäc oâng Ñaàu coù duïng taâm trieät haï uy tín cuûa GS Nguyeãn Ngoïc Lan khoâng laøm cho ai ngaïc nhieân. Ngoaøi oâng, coøn coù nhieàu khuoân maët ñöôïc goïi laø "trí thöùc" thöôøng bò "dò öùng" tröôùc nhöõng lôøi noùi thaúng, noùi thöïc cuûa ngöôøi cöïu LM naøy. (Trong nhöõng naêm gaàn ñaây ñaõ hình thaønh caû moät chieán dòch qui moâ nhaèm boâi nhoï, khoâng phaûi chæ moät mình GS Lan maø coøn bao goàm caû LM Chaân Tín vaø Ñöùc Cha Huyønh Vaên Nghi, ñaëc bieät laø Ñöùc TGM Nguyeãn Vaên Thuaän vaø Ñöùc Coá TGM Nguyeãn Kim Ñieàn! Hieän nay, coù tin cho bieát, döôøng nhö chieán dòch naøy ñaõ theo chaân moät oâng "trí thöùc" quen teân ra tung hoaønh ôû haûi ngoaïi!)

Ñieàu ñaùng noùi vaø cuõng laø ñieàu caàn noùi ôû ñaây laø khi vieát baøi ñeà cao ñieàu maø taùc giaû goïi laø ñöôøng höôùng muïc vuï côûi môû cuûa Ñöùc TGM Nguyeãn Vaên Bình, oâng Nguyeãn Ñình Ñaàu khoâng ngöøng laïi ôû caùi dieän nhaèm bieän minh cho moät chaëng ñöôøng ñaõ ñi qua vôùi nhöõng troø muùa roái, thoïc gaäy baùnh xe töøng gaây neân nhieàu tai tieáng cho GHCG queâ nhaø do oâng vaø phe nhoùm chuû ñoäng, maø noù coøn qui chieáu vaøo caùi ñieåm maø chuû yeáu ngöôøi vieát muoán nhaém tôùi laø ñeå môû ñöôøng noái tieáp nhöõng möu toan baát chính khaùc cho giai ñoaïn tröôùc maët maø muïc tieâu vaãn khoâng gì khaùc hôn laø ru nguû haøng Giaùo Só vaø tín höõu Coâng Giaùo trong caùi aûo töôûng coù theå hôïp taùc, côûi môû vaø chung soáng vôùi moät cheá ñoä phi nhaân, traùo trôû, taøn ñoäc töøng bò Haø Só Phu Nguyeãn Xuaân Tuï, ngöôøi ñaõ lôùn leân vaø ñöôïc giaùo duïc töø taám beù trong loøng Xaõ Hoäi Chuû Nghóa, thaúng tay leân aùn laø loïc löøa, gian traù ñaõ tôùi taàm quoác saùch! < Haø Só Phu Nguyeãn Xuaân Tuï - ÑOÂI ÑIEÀU SUY NGHÓ CUÛA MOÄT COÂNG DAÂN - Nhoùm TIN NHAØ, Paris aán haønh Muøa Thu 1993, sau ñoù ñöôïc nhieàu taïp chí ôû haûi ngoaïi ñaêng taûi, vaø ngöôøi vieát baøi naøy cuõng ñaõ coù dòp ñoïc vaø phaân tích treân muïc Dieãn Ñaøn nhaät baùo NGÖÔØI VIEÄT lieân tieáp trong moät tuaàn leã.>

Theo taøi lieäu cuûa nhaø vaên Löõ Giang, töùc thaåm phaùn Nguyeãn Caàn trong taùc phaåm bieân khaûo nhan ñeà Nhöõng Bí AÅn Ñaøng Sau Caùc Cuoäc Thaùnh Chieán Taïi Vieät Nam thì "Nguyeãn Ñình Ñaàu sinh naêm 1920 taïi Haø Noäi, laø con trai cuûa moät vieân lao coâng gaùc tröôøng. Thuôû nhoû, NÑÑ hoïc Tieåu Chuûng Vieän Hoaøng Nguyeân, Keû Sôû, Haø Nam, giaùo phaän Haø Noäi. NÑÑ môùi hoïc tôùi Ñeä Luïc (Cinquieøme) thì xuaát, roài sau ñoù vaøo hoïc tröôøng Baùch Ngheä Haø Noäi, chöa coù Tuù Taøi. Thôøi ñoù, Phong Traøo Thanh Nieân Lao Ñoäng Coâng Giaùo (JOC) ñang phaùt trieån maïnh ôû Vieät Nam, Nguyeãn Maïnh Haø laøm Hoäi Tröôûng Phong Traøo toaøn quoác coøn Nguyeãn Ñình Ñaàu laøm Hoäi Tröôûng Phong Traøo ôû Haø Noäi. Ngaøy 22-8-45, Vieät Minh cöôùp chính quyeàn. Ngaøy 23-8-45, Hoà Chí Minh coâng boá thaønh phaàn chính phuû taïi Haø Noäi. Trong chính phuû naøy, ngöôøi ta thaáy Nguyeãn Maïnh Haø giöõ chöùc Boä Tröôûng Kinh Teá. Nguyeãn Ñình Ñaàu ñöôïc Nguyeãn Maïnh Haø giôùi thieäu laøm Toång Giaùm Ñoác Toång Nha Lao Ñoäng toaøn quoác, döôùi quyeàn Boä Tröôûng Lao Ñoäng Leâ Vaên Hieán... Trong chính phuû lieân hieäp thaønh laäp ngaøy 2-3-46, Nguyeãn Maïnh Haø vaéng maët, Leâ Vaên Hieán ñöôïc giao chöùc vuï Boä Tröôûng Taøi Chaùnh, Nguyeãn Vaên Taïo, moät ñaûng vieân cao caáp giöõ chöùc Boä Tröôûng Lao Ñoäng vaø NÑÑ tieáp tuïc laøm Toång Giaùm Ñoác Toång Nha Lao Ñoäng... Naêm 1951, nhaân moät chuyeán ñi tham quan ôû Phaùp, NÑÑ ñöôïc Nguyeãn Maïnh Haø baûo laõnh cho ôû laïi Phaùp hoïc xaõ hoäi hoïc taïi moät tröôøng tö, khoâng caàn baèng Tuù Taøi..." Vaãn theo taøi lieäu cuûa Löõ Giang thì sau khi veà nöôùc naêm 56, NÑÑ cuøng vôùi moät soá trí thöùc Coâng giaùo caáp tieán xuaát baûn tuaàn baùo Soáng Ñaïo, moät taïp chí coù khuynh höôùng choáng chính phuû vaø thieân veà ñöôøng loái xaõ hoäi chuû nghóa... Nguyeãn Ñình Ñaàu vaãn thöôøng xuyeân lieân laïc vôùi nhoùm caùn boä trí vaän cuûa Vieät coäng ñang hoaït ñoäng ôû Phaùp hay ñaõ veà naèm vuøng taïi mieàn Nam vaø naáp sau tôø Soáng Ñaïo ñeå hoaït ñoäng. "Tôø Soáng Ñaïo cuõng nhö tôø Coâng Giaùo & Daân Toäc hieän nay coù khuynh höôùng duøng Thaùnh Kinh ñeå beânh vöïc chuû nghóa Coäng saûn."

Löõ Giang vieát "Nguyeãn Ñình Ñaàu laø moät teân chuyeân ñaâm bò thoùc choïc bò gaïo ñeå gaây maâu thuaãn trong haøng nguõ Coâng giaùo vaø tuyeân truyeàn nguïy hoøa. Khi Coâng giaùo bieåu tình leân aùn nhöõng vuï baïo loaïn taïi mieàn Trung do CS giaät daây, NÑÑ soaïn saün moät vaên thö choáng laïi khoái Coâng giaùo vaø chaïy ñi thuyeát phuïc moät soá Linh Muïc vaø giaùo daân kí teân vaøo. Trong cuoán 30 thaùng tö do nhaø xuaát baûn thaønh phoá Hoà Chí Minh aán haønh naêm 1985, kí giaû Voõ Traàn Nhaõ cuûa Vieät Coäng cho bieát NÑÑ laø ngöôøi yeåm trôï ñaéc löïc cho vieäc ñöa mieàn Nam vaøo tay CS. Nguyeãn Ñình Ñaàu coù chaân trong nhoùm Trí Vieät, goàm moät soá ñaëc coâng CS naèm vuøng, hoaït ñoäng döôùi danh nghóa "ñoøi thi haønh Hieäp ñònh Paris". Ngaøy 29-4-75, NÑÑ ñi vôùi Nguyeãn vaên Dieäp (cöïu Boä Tröôûng Kinh Teá) vaø Haø Baù Cang (coøn coù teân laø Ñinh Baù Thi vaø Hoaøng Quoác Vieät) vaøo traïi Davit trong phi tröôøng Taân Sôn Nhaát gaëp phaùi ñoaøn Vieät coäng ñeå baùo caùo tình hình vaø nhaän chæ thò veà vieäc vaän ñoäng Döông Vaên Minh ñaàu haøng... Sau naøy Haø Baù Cang töùc Ñinh Baù Thi ñöôïc cöû laøm Ñaïi Söù Vieät coäng taïi Lieân Hieäp Quoác, nhöng moät thôøi gian sau ñaõ bò thanh toaùn baèng moät tai naïn xe coä trong moät chuyeán veà thaêm VN. Sau ngaøy CS chieám mieàn Nam, beân ngoaøi NÑÑ khoâng giöõ chöùc vuï gì quan troïng, nhöng beân trong NÑÑ ñaõ ñöùng ra toå chöùc vaø giöït daây caùc chieán dòch choáng phaù Giaùo hoäi Coâng giaùo. Töø vuï hoâ haøo truïc xuaát Ñöùc Khaâm Söù Henri Lemaitre, ñoøi baõi chöùc Ñöùc TGM Nguyeãn Vaên Thuaän, ñeán vieäc leân aùn caùc vuï Vinh Sôn, Ñaéc Loä, Doøng Ñoàng Coâng... ñeàu coù baøn tay thuùc ñaåy cuûa NÑÑ...." < LÖÕ GIANG - Saùch ñaõ daãn - trang 218, 219, 220.>

Nhö ñaõ coù dòp ñeà caäp trong ñoaïn môû ñaàu, vaøo khoaûng cuoái thaäp nieân 80, ngöôøi vieát baøi naøy coù dòp ñoïc moät kí söï cuûa Tom Fox treân tôø NCR, trong ñoù taùc giaû ñeà caäp moät cuoäc hoäi kieán vôùi oâng Ñaàu nhaân dòp thaùp tuøng moät phaùi ñoaøn CG Hoa Kì qua tham quan VN. Tom Fox thuaät laïi raèng: moät buoåi toái trong khi noùi chuyeän vôùi NÑÑ taïi tö gia cuûa oâng naøy, khi ñeà caäp moät vaán ñeà rieâng maø vì ngaïi coù ngöôøi nghe ñöôïc taùc giaû ñaõ thaän troïng haï thaáp gioïng xuoáng thì oâng Ñaàu lôùn tieáng noùi: Baây giôø khoâng coøn nhö luùc tröôùc (yù haún oâng muoán aùm chæ thôøi gian tröôùc thaùng 4-75), anh coù theå noùi lôùn maø khoâng phaûi e ngaïi gì heát! Ñoïc xong baøi baùo vôùi nhöõng lôøi leõ toâ luïc chuoát hoàng cho cheá ñoä toâi khoâng khoûi buoàn raàu vôùi nhöõng yù nghó mæa mai khi lieân töôûng tôùi caûnh ngoä ñau thöông cuûa queâ höông vaø Giaùo Hoäi töø sau ngaøy mieàn Nam ñoåi chuû, trong khi vaãn khoâng thieáu nhöõng maãu ngöôøi vì mieáng aên hoaëc vì chuùt hö danh ñaõ cam phaän laøm toâi ñoøi cho keû aùc!

Ñoùng laïi nhöõng doøng naøy, ngöôøi vieát khoâng theå khoâng nghó tôùi nhöõng lôûi taâm huyeát cuûa Ñöùc Coá TGM Nguyeãn Kim Ñieàn trong Thö Chung göûi caùc LM, TS vaø Giaùo daân TGP Hueá sau hôn moät traêm ngaøy ngaøi bò goïi ñi "laøm vieäc" vôùi coâng an CS, ñeå roài maáy naêm sau ñoù ngaøi ñaõ qua ñôøi vôùi nhieàu nghi vaán. Söï lieân töôûng cuõng baét trí nhôù ngöôøi vieát nghó veà noäi dung böùc taâm thö cuûa 20 anh em trí thöùc CG göûi Ñöùc TGM Bình naêm 89 vaø nhaát laø nhöõng doøng chöõ röôùm maùu cuûa LM Nguyeãn Vaên Lyù trong baûn Tuyeân Ngoân coâng boá ngaøy 24-11-1994. Nhöõng doøng chöõ döôùi ñaây nhö ñang nhaûy muùa trong tieàm thöùc ngöôøi vieát baøi naøy: Toâi khoâng daùm goïi LM naøo, Ñöùc GM naøo laø "quoác doanh", vì toâi nghó caùc ngaøi coù theå cuõng heát loøng traên trôû keå caû trong nöôùc maét ñeå laøm cho GH môû mang, deã hoaït ñoäng. Nhöng toâi thaønh thöïc nghó raèng nhöõng gì caùc ngaøi thu ñöôïc tröôùc maét seõ coøn di luïy laâu daøi trong lòch söû laøm meùo moù hình aûnh moät GH hieân ngang xaây döïng Nöôùc Trôøi, töï do rao giaûng tieáng noùi löông taâm, maïnh daïn pheâ phaùn moïi baát coâng, sai laàm baát cöù töø ñaâu ñeán. Thay vaøo ñoù chæ taïo neân hình aûnh moät GH yeáu nhöôïc, quò luïy. Ngaøy caøng roõ neùt chaïy theo moät vaøi quyeàn lôïi vaät chaát tröôùc maét, chæ bieát "coäng taùc" (collaborer) maø thieáu haún tinh thaàn "ñeà khaùng" (reùsistant) (moâ thöùc Collaborer en reùsistant do Ñöùc GH Gioan Phaoloâ II Ñeà xöôùng), laøm naûn loøng ñaïi boä phaän Daân Chuùa vaø caùc ngöôøi thieän chí tröôùc ñaây voán khaâm phuïc Giaùo Hoäi Vieät Nam!"

Tieác raèng khi vieát nhöõng doøng naøy, Cha Lyù ñaõ khoâng noùi tôùi vai troø cuûa nhöõng "con roái" trong quaù khöù ñaõ vaø hieän nay vaãn coøn ñang muùa may ñeå cheøo keùo, uoán naén vaø gaây aûnh höôûng teä haïi tôùi nhöõng suy nghó vaø caùch haønh söû cuûa caùc giôùi coù thaåm quyeàn trong GHCGVN. Moät caâu hoûi choùt ñöôïc ñaët ra: nhöõng ai, nhöõng khuoân maët ñöôïc meänh danh laø "trí thöùc" naøo ñaõ goùp phaàn laøm neân caùi naõo traïng ñöôïc LM Lyù moâ taû treân ñaây? Thieát nghó oâng Nguyeãn Ñình Ñaàu phaûi laø moät trong nhöõng ngöôøi coù thaåm quyeàn hôn heát ñeå traû lôøi cho caâu hoûi naøy.

Nam California ñaàu Muøa Chay 1996