Ngaøy 21. 11. 1964 caùc Nghò Phuï ñaõ boû phieáu chung quyeát Hieán Cheá Tín Lí veà Giaùo Hoäi. Hieán Cheá goàm 8 chöông vaø chöông cuoái cuøng laø "Ñöùc Trinh Nöõ Maria Meï Thieân Chuùa trong maàu nhieäm Chuùa Kitoâ vaø Giaùo Hoäi". Nhö chuùng ta bieát, Ñaây laø moät trong nhöõng chöông ñöôïc tranh luaän nhieàu nhaát. Saùng kieán ñöa chöông naøy vaøo hieán cheá cuõng ñaõ gaây nhieàu soâi noåi. Trong soá nhöõng löïôc ñoà ñöôïc ñeä trình töø 1962, coù löïôc ñoà veà Ñöùc Maria. Vì nhöõng lí do coù tính caùch hoaëc thaàn hoïc, hoaëc muïc vuï hoaëc hieäp nhaát, moät vaøi Nghò Phuï muoán cho löôïc ñoà veà Ñöùc Maria xen vaøo Hieán Cheá Tín Lí veà Giaùo Hoäi. Ngaøy 29.03.1963, caùc Nghò Phuï boû phieáu moät caâu hoûi nhö sau: "Caùc Nghò Phuï Coâng Ñoàng coù muoán löôïc ñoà veà Ñöùc Trinh Nöõ Meï Giaùo Hoäi ñoåi thaønh chöông cuoái cuøng cuûa löôïc ñoà veà Giaùo Hoäi khoâng?". Tröôùc khi boû phieáu, coù hai baûn phuùc trình chính thöùc veà vaán ñeà naøy. Ñöùc Hoàng Y Konig, ngöôøi muoán cho xen vaøo Hieán Cheá vaø Ñöùc Hoàng Y Santos muoán laøm moät löôïc ñoà rieâng. Caû hai duøng nhöõng luaän chöùng doài daøo ñeå trình baøy tröôùc caùc Nghò Phuï vaø söï thích hôïp cuûa quan ñieåm mình. Keát quaû cuoäc ñaàu phieáu thaät saùt nuùt: Vôùi 2,193 Nghò Phuï coù maët thì 1,114 vò boû phieáu thuaän, 1,074 phieáu choáng. Phieáu thuaän chæ hôn coù 40 phieáu vaø Coâng Ñoàng chaáp nhaän vieäc xen löôïc ñoà vaøo trong Hieán Cheá.

Khi vöøa ra khoûi phoøng hoäi coâng ñoàng, Ñöùc Hoàng Y Emile Leùger, toång giaùm muïc Montreùal, bò chaën laïi bôûi nhieàu kí giaû. Hoï ñaët vôùi Ngaøi nhieàu caâu hoûi hoùc buùa lieân quan ñeán vai troø cuûa Ñöùc Maria trong caùc buoåi thaûo luaän cuûa caùc Nghò Phuï Coâng Ñoàng. Baèng moät nuï cöôøi thaät töôi, Ñöùc Hoàng Y Emile Leùger xaùc quyeát luoân raèng: "ÑÖÙC MARIA LAØ MUØA XUAÂN CUÛA GIAÙO HOÄI".

Caâu traû lôøi yù vò cuûa Ñöùc Hoàng Y Emile Leùger laø ñeà taøi cuûa baøi tham luaän thaàn hoïc veà Ñöùc Maria naøy.

Coâng Ñoàng chæ laø leã Hieän Xuoáng môùi trong Giaùo Hoäi, khi toaøn theå daân Chuùa "moät loøng kieân trì caàu nguyeän vôùi Ñöùc Maria, Meï Chuùa Gieâsu" (Cv 1,14; x.GH 59).

Vaäy phaûi chaêng Ñöùc Maria ñaõ keâu van cho Giaùo Hoäi sô sinh "ôn Chuùa Thaùnh Thaàn, Ñaáng ñaõ phuû boùng treân Ngöôøi töø luùc Truyeàn Tin"? (GH 59)

Söï lieân keát giöõa maàu nhieäm Truyeàn Tin vaø maàu nhieäm Hieän Xuoáng ñaõ ñöôïc thaùnh Luca minh hoïa roõ raøng, tuyeân chöùng veà ñôøi soáng noäi taâm töông giao cuûa Giaùo Hoäi vaø cuûa Ñöùc Maria.

Ñöùc Gioan XXIII hieåu roõ ñieàu ñoù. Ngaøi ñaõ nhaéc nhôû caùc gia ñình Kitoâ giaùo caàu nguyeän vôùi Ñöùc Maria, Meï Chuùa Gieâsu cho Coâng Ñoàng ñöôïc keát quaû:

"Anh chò em haõy xin Thieân Chuùa ban laïi cho thôøi ñaïi chuùng ta, nhöõng aân hueä kì dieäu maø Ngaøi ñaõ khaáng ban cho thôøi ñaïi Hieän Xuoáng. Hôïp vôùi Ñöùc Maria, Meï cuûa Chuùa Gieâsu, anh chò em haõy nhaát trí, tha thieát vaø beàn vöõng xin Thieân Chuùa ban cho Giaùo Hoäi, döôùi söï höôùng daãn cuûa thaùnh Pheâroâ, loøng nhieät thaønh môû roäng Nöôùc Chuùa Cöùu Theá, Nöôùc cuûa söï thaät, söï coâng chính vaø söï an bình" (C.6, 37). (1)

Ngay tröôùc ngaøy khai maïc khoùa hoïp ñaàu tieân cuûa Coâng Ñoàng, (11.10.62), Ñöùc Thaùnh Cha ñaõ ñoïc lôøi caàu nguyeän vôùi Ñöùc Maria. Lôøi caàu nguyeän naøy aáp uû laáy Coâng Ñoàng suoát moïi khoùa hoïp. Coøn gì saâu xa vaø hôïp lí hôn, vieäc Coâng Ñoàng tuyeân döông Ñöùc Maria laø Meï cuûa Giaùo Hoäi nhö ñeå keát thuùc Hieán Cheá Tín Lí veà Giaùo Hoäi: maàu nhieäm cuûa Giaùo Hoäi, gaén lieàn vôùi maàu nhieäm cuûa Ñöùc Maria.

"Cuõng nhö chuùng ta ñaõ theo lôøi môøi goïi cuûa Ñöùc Gioan XXIII, ngaøy 11.10.1962, böôùc vaøo trong phoøng hoäi (aula) Coâng Ñoàng, "vôùi Ñöùc Maria, Meï Chuùa Gieâsu", thì cuõng vaäy, hoâm nay, ngaøy beá maïc khoùa ba coâng ñoàng, chuùng ta ra khoûi cung vöông thaùnh ñöôøng mang teân raát thaùnh vaø raát dòu daøng cuûa Ñöùc Maria, Meï cuûa Giaùo Hoäi" (C. 6,186).

Tuyeân döông Ñöùc Maria laø Meï cuûa Giaùo Hoäi, Ñöùc Phaoloâ VI khoâng phaùt ñoäng moät phong traøo moä ñaïo tình caûm, caøng khoâng haønh ñoäng nhö moät maùnh khoùe chính trò muoán lieân minh vaø naém chaéc nhöõng ngöôøi baûo thuû töøng ñoái laäp coâng vieäc caäp nhaät hoùa Hieán Cheá veà Giaùo Hoäi. Traùi laïi saùng kieán cuûa Ñöùc Giaùo Hoaøng keát öôùc hoaït ñoäng saâu ñaäm nhaát, khai môû baûn laõnh thaàm kín nhaát cuûa Coâng Ñoàng. Moät soá Kitoâ höõu chuù taâm quan saùt vieäc laøm cuûa Ñöùc Phaoloâ VI vôùi söï yeân laëng khoâng haøi loøng: nhieàu hay ít hoï caûm thaáy khoù chòu veà yù nghóa canh taân Giaùo Hoäi.

Tuy nhieân, vieäc tuyeân döông Ñöùc Maria, Meï Giaùo Hoäi laø "choùp ñænh, laø trieàu thieân" (C.6, 183) cuûa Hieán Cheá veà Giaùo Hoäi vaø cuûa taát caû caùc vaên kieän khaùc cuûa Coâng Ñoàng.

Vieäc tuyeân döông töông öùng vôùi "muïc ñích cuûa Coâng Ñoàng laø laøm noåi baät khuoân maët cuûa Giaùo Hoäi maø Ñöùc Maria haèng keát hôïp chaët cheõ" (C.6, 183).

Vì yeáu tính cuûa Giaùo Hoäi khoâng heä taïi trong cô caáu phaåm traät, trong phuïng vuï, trong caùc bí tích, trong caùc aùn leänh tö phaùp cuûa Giaùo Hoäi, nhöng trong baùc aùi, trong söï keát hôïp maät thieát vaø töï thaân vôùi Ñöùc Kitoâ. Ñieàu naøy tuyeät ñoái khoâng theå quan nieäm ñöôïc ñoái vôùi nhöõng ai khoâng bieát ñeán ngöôøi Meï cuûa Ngoâi Lôøi nhaäp theå (x.C.6,184).

Nhö vaäy chaéc chaén, lí tính noäi taïi cuûa Coâng Ñoàng luoân thaät trong saùng trong vieäc tuyeân döông Ñöùc Maria.

Böùc hoïa cuûa coâng ñoàng veà khuoân maët cuûa Giaùo Hoäi bao haøm taát caû nhöõng yeáu toá caàn thieát ñeå ñöa ra aùnh saùng maàu nhieäm cuûa Ñöùc Maria. Ngoaøi ra chuùng ta nhìn nhaän caùch thaønh thaät raèng Coâng Ñoàng ñaõ khoâng baøn thaûo vaán ñeà naøy vôùi taát caû söï cöông quyeát veà thaàn hoïc chính ra phaûi coù. Chuùng ta coøn phaûi khaúng ñònh theâm raèng thaàn hoïc veà Ñöùc Maria chæ ñöôïc baøn caõi theo giai ñoaïn (eùpisode) vaø khoâng phaûi laø ñoái töôïng cuûa nhöõng cuoäc tranh luaän ñoät khôûi thaät söï. Nhöng chuùng toâi thaàm nghó raèng thaàn hoïc veà Ñöùc Maria cho pheùp chuùng ta nhìn thaät saâu vaø chaïm ñeán yeáu toá thieâng lieâng voán ngöï trò trong taâm ñieåm cuûa Coâng Ñoàng. Ñaây khoâng noùi ñeán nhöõng cuoäc tranh luaän veà vaên baûn nhöng veà thöïc taïi cuûa ñôøi soáng Giaùo Hoäi ñöôïc baøy toû ra trong caùc khoùa hoäi coâng ñoàng. ÔÛ ñaây chuùng ta thaáy roõ ñoaøn suûng cuûa Ñöùc Thaùnh Cha: tuyeân döông Ñöùc Maria Meï Giaùo Hoäi, Ngaøi laøm saùng toû bao ñieàu haøm suùc saâu xa trong baûn vaên coâng ñoàng maø nhieàu ngöôøi khoâng nhìn ra.

Thaät laø tuyeät vôøi, khi trình baøy maàu nhieäm cuûa Ñöùc Maria, Coâng Ñoàng töï nhieân nghieäm thaáy phaûi daãn chuùng ta veà vôùi nhöõng quan ñieåm ban ñaàu cuûa Hieán Cheá Tín Lí veà Giaùo Hoäi baèng caùch nhaéc nhôû chuùng ta chöông trình cuûa Thieân Chuùa haèng soáng ñoái vôùi theá giôùi.

"Thieân Chuùa laø Ñaáng voâ cuøng nhaân haäu vaø khoân ngoan ñaõ muoán hoaøn taát vieäc cöùu chuoäc theá giôùi, neân "ñeán thôøi vieân maõn, Ngaøi ñaõ sai Con Mình ñeán, sinh bôûi ngöôøi nöõ... ñeå chuùng ta ñöôïc nhaän laøm nghóa töû" (Gl 4,45). Ñoù chính laø Ngoâi Con "vì loaøi ngöôøi vaø ñeå cöùu roãi loaøi ngöôøi, Ngaøi ñaõ töø trôøi xuoáng theá, bôûi pheùp Chuùa Thaùnh Thaàn, Ngaøi ñaõ nhaäp theå trong loøng Trinh Nöõ Maria" (GH 52).

Vaäy, ñoù laø taâm ñieåm cuûa maïc khaûi veà chöông trình tình yeâu cuûa Thieân Chuùa ñoái vôùi theá giôùi maø Giaùo Hoäi chieâm ngaém Ñöùc Maria. Maàu nhieäm cöùu roãi ñaõ ñöôïc maïc khaûi cho chuùng ta nôi Ñöùc Gieâsu Kitoâ vaø coøn tieáp tuïc trong Giaùo Hoäi ñöôïc Ñaáng Cöùu Theá thieát laäp nhö nhieäm theå cuûa Ngaøi. Maàu nhieäm aáy gaén lieàn vôùi söï kieän laø nhôø Ñöùc Maria maø Con Thieân Chuùa ñaõ ñi vaøo trong lòch söû. Naøo Ngaøi ñaõ chaúng sinh ra bôûi moät ngöôøi nöõ (Gl 4,4) haàu ñem ñeán cho chuùng ta ôn cöùu ñoä baèng vieäc thaàn linh hoùa chuùng ta ñoù sao?

Quaû thaät, maàu nhieäm cuûa Ñöùc Kitoâ vaø vieäc höôûng kieán Chuùa Ba Ngoâi bao truøm taát caû Thaùnh maãu hoïc. Ñuùng hôn, chính Kitoâ hoïc ñaõ gôïi höùng cho Maria hoïc thuyeát. Nhöõng qui chieáu veà hieán cheá (GH 52) nhaéc nhôû ñeán vieäc Thaùnh Truyeàn ñaõ soaïn thaûo Kitoâ hoïc thuyeát nhö theá naøo: Coâng ñoàng Constantinople I (381, Coâng ñoàng chung thöù II) ñaõ minh ñònh roõ Kinh Tin Kính cuûa Coâng ñoàng Niceùe (Coâng ñoàng chung thöù I); Coâng ñoàng EÂpheâsoâ (Coâng ñoàng chung thöù III, 431) ñaõ duøng kieåu noùi Ñöùc Maria Meï Thieân Chuùa. Coâng Ñoàng Chalceùdoine II (Coâng ñoàng chung thöù IV, 451) vaø coâng ñoàng Constantinoiple II (Coâng Ñoàng chung thöù V, 553) ñaõ toång hôïp söï khaúng ñònh veà hai baûn tính trong Ñaáng Cöùu Theá (Thieân Chuùa vaø con ngöôøi) vaø söï duy nhaát cuûa ngoâi vò thaàn linh (personne divine). Ñöùc Kitoâ "quaû thaät ñaõ sinh ra bôûi ngöôøi ñaøn baø laø Ñöùc Trinh Nöõ".

Moïi ñònh tín cuûa Giaùo Hoäi veà Ñöùc Maria ñeàu giuùp chuùng ta hieåu bieát maàu nhieäm cuûa Ñöùc Kitoâ. Chaúng haïn caùc ñònh tín vaïch roõ söï kieän lòch söû cuûa vieäc Nhaäp Theå Cöùu Theá vaø möùc ñoä aûnh höôûng cuûa vieäc Nhaäp Theå trong lòch söû nhaân loaïi.

Chính Thaùnh Kinh vaø Thaùnh Truyeàn "trình baøy moãi ngaøy moät saùng toû vai troø cuûa Meï Ñaáng Cöùu Theá trong chöông trình cöùu ñoä vaø nhö vaäy laø daãn chuùng ta ñeán söï chieâm ngaém Ñöùc Maria" (GH 55). Chieâm ngaém Ñöùc Maria khoâng phaûi ñeå gia taêng trí töôûng töôïng, taïo neân nhieàu huyeàn thoaïi, nhöng ñeå môû roäng taâm trí chuùng ta höôùng veà Thieân Chuùa, Ñaáng luoân noùi vôùi chuùng ta trong Giaùo Hoäi qua Thaùnh Kinh vaø Thaùnh Truyeàn, Ñaáng noái keát chuùng ta vôùi thöïc taïi ôn cöùu ñoä.

Chuùng ta haõy daønh maáy phuùt suy nieäm nhöõng phaùt bieåu cuûa truyeàn thoáng Ñoâng phöông:

"Thaät hôïp lí vaø phaûi leõ, chuùng ta goïi Ñöùc Maria laø Theotokos (Meï Thieân Chuùa), bôûi leõ danh xöng naøy bao goàm troïn veïn maàu nhieäm cuûa nhieäm cuïc cöùu theá" (2)

"Ngöôøi ta quan nieäm Thaùnh Trinh Nöõ nhö laø Theotokos. Ngöôøi ta goïi Ngöôøi nhö vaäy khoâng chæ vì thieân tính cuûa Ngoâi Lôøi, nhöng coøn vì nhaân loaïi ñöôïc thaàn linh hoùa". (3)

Vaäy khoâng coù Ñöùc Maria, thì khoâng theå coù söï keát hôïp cuûa Giaùo Hoäi vaøo Chuùa Kitoâ. Giaùo Hoäi chæ hieåu ñöôïc chính mình trong "yeáu tính thaâm saâu cuûa mình" (C.6,184), trong "nguoàn suoái ñaàu tieân veà höõu hieäu tính cöùu chuoäc cuûa mình" (C.6, 184), trong "söï keát hôïp maàu nhieäm vôùi Ñöùc Kitoâ" (C.6,184), tuøy theo möùc ñoä Giaùo Hoäi chieâm ngaém vôùi moät tinh thaàn yeâu meán "nhöõng kì dieäu maø Thieân Chuùa theå hieän nôi Meï Thaùnh cuûa Ngöôøi" (C.6,184). Noùi moät caùch khaùc, ñeå yù thöùc cao ñoä veà chính mình, Giaùo Hoäi phaûi ngöôùc nhìn leân ngöôøi nöõ ñaõ ñöôïc ban cho Giaùo Hoäi nhö "khuoân maãu vaø taám göông tuyeät haûo" (GH, 53).

Quang caûnh theá maït cuûa Giaùo Hoäi maø "Ñöùc Maria khai nguyeân vaø mieâu taû, phaûi hoaøn thaønh ôû ñôøi sau" (GH 53). Nhöng ngay trong baûn thaân, "Giaùo Hoäi ñaõ ñaït tôùi söï troïn laønh khoâng tì oá, khoâng veát nhaên roài" (x.Ep 5,27) (GH 65).

" Nhôø thaønh kính töôûng nhôù Ñöùc Maria vaø chieâm ngöôõng Ngöôøi döôùi aùnh saùng cuûa Ngoâi Lôøi Nhaäp Theå, Giaùo Hoäi cung kính tieán saâu hôn vaøo maàu nhieäm nhaäp theå cao sieâu, vaø caøng ngaøy caøng neân gioáng Phu Quaân cuûa mình hôn. Thöïc vaäy, Ñöùc Maria ñaõ maät thieát gaén lieàn vôùi lòch söû cöùu roãi vaø coù theå noùi laø Ngöôøi ñaõ qui tuï vaø phaûn chieáu nôi mình nhöõng ñoøi hoûi cao caû nhaát cuûa ñöùc tin. Caùc tín höõu nghe rao giaûng veà Ngöôøi vaø toân suøng Ngöôøi, seõ ñöôïc Ngöôøi môøi goïi ñeán keát hieäp vôùi hi leã cuûa Con Ngöôøi vaø yeâu meán Chuùa Cha" (GH 65).

Laø "göông soi tinh saïch thaùnh thieän cuûa veû ñeïp voâ bieân" (C.6,260), Ñöùc Maria laø "taïo vaät, trong ñoù hình aûnh cuûa Thieân Chuùa chieáu saùng vôùi söï tinh trong tuyeät ñoái, khoâng chuùt bôïn nhô, traùi haún vôùi moïi hình aûnh cuûa nhaân loaïi thuï taïo" (C.6,260). Vôùi töôùc hieäu "Göông Soi", Ñöùc Maria laø "maãu möïc cuûa nieàm tin, cuûa caâu traû lôøi troïn veïn daønh cho Thieân Chuùa trong moãi luùc, laø maãu möïc veà söï ñoàng hoùa troïn veïn vôùi moïi giaùo huaán cuûa Ñöùc Kitoâ vaø ñöùc baùc aùi cuûa Ngaøi" (C.6,186).

Ñoái vôùi chuùng ta, Ñöùc Maria laø khuoân maët cuûa Ñöùc Kitoâ. Ngöôøi luoân mong öôùc chuùng ta neân gioáng khuoân maët aáy: Ngöôøi coù moät söï trong saùng chieáu toûa tuyeät ñoái toaøn haûo vaø khoâng heà qui chieáu veà chính mình, nhöng roäng môû cho nhöõng ai chieâm ngaém aùnh quang aáy nôi maàu nhieäm khoân saùnh cuûa Khuoân Maët cuûa Ñöùc Kitoâ, Con Meï.

Trong Coâng Ñoàng, vieäc chieâm ngaém Maàu Nhieäm Ñöùc Maria baét ñaàu baèng söï suy nghó veà maàu nhieäm cuûa thieân chöùc laøm meï cuûa Ngöôøi:

"Ñöôïc cöùu chuoäc caùch kì dieäu hôn nhôø coâng nghieäp Con cuûa Ngöôøi vaø hieäp nhaát maät thieát vaø beàn chaët vôùi Con, Ñöùc Maria ñaõ laõnh nhaän nhieäm vuï vaø vinh döï cao caû laø ñöôïc laøm Meï Con Thieân Chuùa, do ñoù laøm aùi nöõ cuûa Chuùa Cha vaø cung thaùnh cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn. Nhôø laõnh nhaän aân suûng voâ cuøng cao quí naøy, Ngöôøi ñaõ troåi vöôït moïi taïo vaät khaùc treân trôøi döôùi ñaát" (GH53).

Vaãn luoân thuoäc veà doøng gioáng cuûa chuùng ta, luoân lieân ñôùi vôùi toäi loãi chuùng ta vaø ñöôïc cöùu chuoäc troïn veïn bôûi Ñöùc Kitoâ, Ñöùc Maria ñaõ laõnh nhaän hoàng aân soáng maät thieát vôùi Thieân Chuùa caùch tuyeät ñoái, khoâng ai saùnh baèng. Ngöôøi laø aùi nöõ bôûi vì Ngöôøi laø ñeàn thôø cung hieán cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn vôùi danh hieäu hoaøn toaøn ñoäc ñaùo do hoaït ñoäng cuûa chính Thaùnh Linh, khi Ngaøi thaùnh hieán toaøn dieän con ngöôøi Ñöùc Maria vaøo söù meänh laøm Meï Thieân Chuùa.

Thieân chöùc laøm meï cuûa Ñöùc Maria ñaõ ñöôïc khaúng ñònh vôùi moät yù nghóa thaät troøn ñaày!

"Khi söù thaàn truyeàn tin, Ñöùc Trinh nöõ Maria ñaõ ñoùn nhaän Ngoâi Lôøi Thieân Chuùa trong taâm hoàn cuøng thaân xaùc, vaø ñem Söï Soáng ñeán cho theá gian, neân ñöôïc coâng nhaän vaø toân kính laø Meï thaät cuûa Thieân Chuùa vaø cuûa Ñaáng Cöùu Theá" (GH 53).

Taát caû ñôøi soáng cuûa Ñöùc Maria ñaõ ñöôïc tröïc tieáp aán daáu bôûi vieäc Ngöôøi ñoùn nhaän vaø vöõng tin vaøo nhieäm cuïc cöùu theá cuûa Thieân Chuùa. Quaû vaäy, Ngöôøi ñaõ ñoùn nhaän vôùi "moät ñöùc tin toaøn haûo vaø göông maãu" moïi coâng trình maø Thieân Chuùa ñaõ hoaøn thaønh nôi Ñöùc Gieâsu Kitoâ, neân Meï xöùng ñaùng lôøi ca ngôïi cuûa Phuùc AÂm: "Phuùc cho Baø laø keû ñaõ tin" (C.6,185).

Meï soáng hoaøn toaøn theo thaùnh yù Thieân Chuùa. "Chính bôûi ñöùc tin vaø ñöùc vaâng lôøi maø Meï ñaõ sinh ra Con cuûa Chuùa Cha nôi traàn gian trong khi khoâng heà bieát ñeán ngöôøi nam, nhöng ñöôïc Chuùa Thaùnh Thaàn bao phuû. Nhö moät Evaø môùi, Meï ñaõ ñaët nieàm tin vaøo söù giaû cuûa Thieân Chuùa, chöù khoâng ñaët vaøo con raén xöa, moät nieàm tin khoâng bò chuùt nghi ngôø naøo laøm phai nhaït" (GH 63). Döôùi söï hoaït ñoäng cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn, Meï ñaõ laõnh nhaän Ngoâi Lôøi Thieân Chuùa, Ñaáng ñaõ ban mình cho Meï roài bôûi Ngaøi, Meï laïi ban söï soáng cho nhaân loaïi. Vôùi thaân phaän nöõ tì cuûa Thieân Chuùa, Meï hoaøn toaøn soáng theo Lôøi cuûa Ngaøi.

"Ñöùc Maria, con chaùu Adam, vì chaáp nhaän lôøi cuûa Thieân Chuùa ñaõ trôû neân Meï Chuùa Gieâsu. Heát loøng ñoùn laáy yù ñònh cöùu roãi cuûa Thieân Chuùa, vì khoâng moät toäi naøo ngaên trôû Ngöôøi, Ñöùc Maria ñaõ taän hieán laøm nöõ tì cuûa Chuùa, phuïc vuï cho thaân theå vaø söï nghieäp cuûa Con Ngaøi, vaø nhôø ôn suûng cuûa Thieân Chuùa toaøn naêng, phuïc vuï maàu nhieäm cöùu chuoäc döôùi quyeàn bính vaø cuøng coäng taùc vôùi Con Thieân Chuùa" (GH 56).

Baûn vaên tuyeät taùc treân ñaây laøm saùng toû ñöùc tin soáng ñoäng cuûa Ñöùc Maria: Meï tín thaùc voâ ñieàu kieän vaøo Thieân Chuùa haèng soáng, Ñaáng môøi goïi Ngöôøi ñoùn nhaän maàu nhieäm Nhaäp Theå. Meï ñaõ laõnh nhaän laáy trong Meï, moät caùch troïn haûo nhöng lu môø, maàu nhieäm Cöùu Chuoäc. Meï ñaõ mang laáy trong cung loøng toaøn theå maàu nhieäm voâ bieân veà tình yeâu cuûa Chuùa Con, Ñaáng ñaõ ñeán cöùu chuoäc theá giôùi baèng thaäp giaù. Vinh quang cuûa Meï chính laø ñöùc tin cuûa ngöôøi ngheøo hoaøn toaøn phuù thaùc cho Thieân Chuùa (x.GH 55) "Chò thaät coù phuùc vì chò ñaõ tin!" (Lc 1,45). Chính vì vaäy, Coâng Ñoàng nhaán maïnh ñaëc bieät ñeán söï öng thuaän töï do cuûa Meï trong ngaøy Truyeàn Tin, söï öng thuaän chi phoái caû ñôøi soáng cuûa Meï.

Vôùi toaøn theå Giaùo Hoäi, ngay töø ñaàu, Coâng Ñoàng ñaõ vang lôøi thaùn phuïc veà söï öng thuaän tuyeät ñoái cuûa Trinh Nöõ Maria daâng leân Thieân Chuùa. Söï öng thuaän môû ñöôøng daãn ñeán hoàng aân cao caû Thieân Chuùa thöïc hieän cho nhaân loaïi (x.GH 55).

Coù leõ chuùng ta seõ vui möøng vaø ñöôïc soi saùng nhieàu hôn khi ñoïc laïi moät vaøi baûn vaên maø Thaùnh Truyeàn coøn ñeå laïi vaø Coâng Ñoàng ñaõ tham chieáu:

Thaùnh Nicolas Cabasilas vieát: "Vieäc nhaäp theå cuûa Ngoâi Lôøi khoâng chæ laø coâng trình cuûa Chuùa Cha vaø cuûa Thaùnh Linh, nhöng... coøn laø coâng trình cuûa yù chí vaø ñöùc tin cuûa Trinh Nöõ Maria. Khoâng coù söï öng thuaän cuûa ngöôøi nöõ Voâ Nhieãm naøy, khoâng coù söï phaán ñaáu cuûa ñöùc tin, thì chöông trình cöùu theá khoâng thöïc hieän ñöôïc, cuõng gioáng nhö khoâng coù söï can thieäp cuûa chính Ba Ngoâi Thieân Chuùa vaäy. Chæ sau khi Maria ñaõ ñaén ño vaø xaùc tín, Thieân Chuùa môùi nhaän Maria laøm Meï vaø ñoùn laáy huyeát nhuïc Meï muoán hieán daâng. Nhö Chuùa ñaõ töï nguyeän nhaäp theå, thì Chuùa cuõng muoán Maria töï nguyeän trôû neân hieàn maãu cuûa Ngaøi. Chuùa khoâng muoán Meï chæ coäng taùc vaøo nhieäm cöùu theá moät caùch thuaàn tuùy thuï ñoäng vaø maùy moùc. Do ñoù, Maria phaûi töï nguyeän hieán thaân trôû thaønh ngöôøi coäng taùc cuûa Thieân Chuùa cho phaàn roãi nhaân loaïi, haàu ñaùng laõnh nhaän vinh quang cuûa ôn cöùu chuoäc... Vaø nhö vaäy, Trinh Nöõ laø Meï veà caû phaàn xaùc phaàn hoàn vaø toaøn theå nhaân loaïi ñoùng goùp vaøo vieäc sinh con khoâng lôøi taû xieát naøy. (4)

Truyeàn thoáng cuûa Giaùo Hoäi Ñoâng Phöông coi söù ñieäp cuûa Thieân Thaàn vaø caâu traû lôøi töï do cuûa Trinh Nöõ mang moät taàm möùc quan troïng, moät chieàu saâu thaàn hoïc haøng ñaàu. Vaäy caâu traû lôøi naøy laø caâu traû lôøi hoaøn toaøn töï do cuûa caû doøng gioáng nhaân loaïi. Ñaëc aân veà söï tinh khieát hoaøn toaøn cuûa Trinh Nöõ laõnh nhaän taát caû yù nghóa cuûa noù trong vieãn töôïng naøy. Chính laø vieäc baûn tính nhaân loaïi ñi vaøo trong söï töï do môùi: ngay töø giaây phuùt ñaàu tieân cuûa ñôøi soáng, Trinh Nöõ ñaõ ôû trong hoaøn caûnh toát ñeïp hôn hoaøn caûnh cuûa Evaø luùc taïo thaønh. Khoâng gì caûn ngaên Meï keát hôïp vôùi Thieân Chuùa, Ñaáng ñaõ mang laáy söï yeáu heøn cuûa chuùng ta khi xeù maây trôøi vaø ñi xuoáng vôùi chuùng ta (x.Is 64,1).

Do ñoù, Philareøte de Moscou ñaõ vui möøng keâu leân: "Vaøo ngaøy saùng taïo theá giôùi, khi Thieân Chuùa phaùn lôøi haèng soáng vaø uy quyeàn: "Haõy coù!", Lôøi cuûa Ñaáng Taïo Thaønh ñaõ xuaát sinh trong theá giôùi moïi taïo vaät. Nhöng trong ngaøy aûm ñaïm cuûa ñôøi soáng nhaân loaïi, khi ñöùc Maria thoát ra lôøi khieâm toán vaø vaâng phuïc "Xin vaâng!", thì bieán coá vó ñaïi naøo ñaõ xaåy ra? -- Lôøi cuûa thuï taïo ñaõ keùo Ñaáng Taïo Thaønh xuoáng traàn gian! ÔÛ ñaây cuõng vaäy, Thieân Chuùa tuyeân boá moät lôøi: "Baø seõ thuï thai vaø sinh haï moät con trai" (Lc 1,31). Ngaøi seõ neân cao troïng, Ngaøi seõ ngöï trò treân nhaø Giacoùp ñeán muoân ñôøi"... Lôøi khieâm toán "xin vaâng" cuûa Maria thaät laø caàn thieát ñeå lôøi cao troïng "Haõy coù" cuûa Thieân Chuùa bieán thaønh haønh ñoäng. Söùc maïnh thaàm kín naøo haøm suùc trong nhöõng lôøi ñôn sô: "Naøy toâi laø nöõ tì cuûa Thieân Chuùa, toâi xin vaâng nhö lôøi söù thaàn truyeàn cho toâi"? Nhöõng lôøi aáy ñaõ xuaát sinh moät hieäu quaû thaät laï thöôøng! Söùc maïnh kì dieäu aáy chính laø loøng taän tuïy tinh tuyeàn vaø tuyeät haûo cuûa Maria daâng leân Thieân Chuùa, loøng taän tuïy cuûa yù chí, cuûa tö töôûng, cuûa taâm hoàn, cuûa caû con ngöôøi vaø cuûa caû moïi mong öôùc cuûa Trinh nöõ Maria" (5).

Chuùng ta ñang ôû giöõa taâm ñieåm hieäp thoâng tuyeät ñoái maø Thieân Chuùa theå hieän cho loaøi ngöøôi: "Tính caùch sieâu vieät cuûa aân hueä ñöôïc thoâng ban, laø thieân chöùc laøm nghóa töû, luoân leân aùn moïi yeâu saùch cuûa con ngöôøi muoán chieám ñoaït caùi maø con ngöôøi chæ coù theå coù vì ñaõ laõnh nhaän caùch nhöng khoâng, nhôø söï tham döï vaøo thieân tính cuûa Con-ngöôøi-Thieân-Chuùa ñoäc nhaát... Ngay trong maàu nhieäm Nhaäp Theå, Thieân chuùa ñaõ toû ra quí meán vaø toân troïng nhaân tính ñeán noãi chæ keát hôïp vôùi nhaân tính khi coù söï öng thuaän roõ raøng. Quaû vaäy, bôûi lôøi "Fiat" cuûa Maria, ñaùp laïi lôøi "Fiat" taïo thaønh, maø Thieân Chuùa ñaõ döïng neân trong Maria moät ngöôøi con voán ôû vôùi Ngaøi, cuøng moät haèng tính vaø moät baûn tính vôùi Ngaøi, cuõng nhö cuøng moät haèng tính vaø moät baûn tính vôùi Maria. Haønh ñoäng treân ñaây cuûa Thieân chuùa khoâng cho pheùp con ngöôøi thieát laäp uy theá treân söùc maïnh rieâng cuûa mình: con ngöôøi chæ naâng cao uy theá khi bieát tuyeät ñoái töø boû moïi ñoà aùn muoán caïnh tranh vôùi Thieân Chuùa". (6).

Ñôøi soáng cuûa Ñöùc Maria dieãn tieán döôùi daáu hieäu cuûa chöõ "xin vaâng" thoát ra trong ngaøy truyeàn Tin, nghóa laø keå töø ngaøy ñoù, Maria hoaøn toaøn soáng theo aán tín tuaân phuïc troïn haûo ñoái vôùi Chuùa Cha. Maria keát hôïp toaøn veïn vôùi Con cuûa Ngöôøi trong coâng trình cöùu roãi maø toät ñænh laø thaùnh giaù.

"Nhö theá Ñöùc Trinh Nöõ cuõng ñaõ tieán böôùc trong cuoäc löõ haønh ñöùc tin, trung thaønh hieäp nhaát vôùi Con cho ñeán khi ñöùng beân thaäp giaù, vaø Ngöôøi ñaõ ñöùng ôû ñoù theo yù Chuùa muoán (x.Ga 19,25). Ñöùc Maria ñaõ ñau ñôùn chòu khoå cöïc vôùi con moät mình vaø döï phaàn vaøo hi leã cuûa Con vôùi taám loøng cuûa moät ngöôøi Meï heát tình öng thuaän hieán teá hi leã do loøng mình sinh ra. Cuoái cuøng chính Chuùa Gieâsu Kitoâ khi haáp hoái treân thaäp giaù ñaõ troái Ngöôøi laøm Meï cuûa moân ñeä qua lôøi "Thöa Baø, naøy laø con Baø" (x.Ga 19,26-27) (GH 58).

Thöïc taïi neàn taûng cuûa ñôøi soáng Ñöùc Maria, chính laø "cuoäc haønh trình ñöùc tin" (GH 58). Ñöùc Maria ñaõ laø ngöôøi ñaàu tieân ñi vaøo maàu nhieäm cuûa keá ñoà cöùu roãi môùi (x.GH 55) vaø Meï ñaõ lôùn leân trong ñöùc tin qua nhöõng bieán coá cöùu ñoä, töø Truyeàn Tin ñeán Hieän Xuoáng. Vaäy Ñöùc Maria ñaõ nhaän bieát moät con ñöôøng daøi vaø ñau khoå, con ñöôøng ñaõ gôïi leân caùch kín ñaùo bôûi söï khoâng hieåu noåi Lôøi cuûa Con khi Meï tìm laïi ñöôïc Ngaøi trong Ñeàn Thaùnh (x.GH 57). Ngaøi nhaéc laïi tính caùch sieâu vieät cuûa maàu nhieäm thaàn linh vaø cuûa chöông trình Ngaøi phaûi thi haønh. Chöông trình naøy coù nhieàu töông quan vôùi moät thuï taïo "ñaày traøn ôn suûng" (Lc 1,28). Tuy nhieân Maria ñaõ "trung thaønh keát hôïp vôùi Con mình cho ñeán thaäp giaù" (GH 58). Tieáp theo Toâng Ñoà Coâng Vuï, baûn vaên cuûa Coâng Ñoàng nhaéc nhuû chuùng ta raèng: ngaøy Hieän Xuoáng ñaõ ñem laïi cho Maria ôn thoâng quaùn ñaëc bieät veà maàu nhieäm cuûa Ñöùc Kitoâ, maàu nhieäm chan hoøa vaøo ñôøi soáng cuûa toaøn theå Giaùo Hoäi:

"Vì Thieân Chuùa khoâng muoán toû baøy maàu nhieäm cöùu roãi nhaân loaïi caùch troïng theå tröôùc khi Ngaøi ñoå traøn Thaùnh Thaàn maø Chuùa Kitoâ ñaõ höùa, neân chuùng ta thaáy caùc Toâng Ñoà tröôùc ngaøy leã Nguõ Tuaàn "ñaõ kieân taâm hieäp yù caàu nguyeän, cuøng vôùi caùc phuï nöõ, vôùi Ñöùc Maria, Meï Chuùa Gieâsu vaø vôùi caùc anh em Ngaøi (Cv 1,14). Ñöùc Maria cuõng tha thieát caàu xin Thieân Chuùa ban Chuùa Thaùnh Thaàn laø Ñaáng ñaõ phuû boùng laáy Ngöôøi trong ngaøy Truyeàn Tin" (GH 59).

Chính trong ñöùc tin, neàn taûng cuûa söï hieäp thoâng, vaø trong söï coäng taùc vaøo maàu nhieäm cuûa Ñöùc Kitoâ maø Maria ñaõ daàn daàn ñöôïc bieán ñoåi neân gioáng ngöôøi Con chí aùi cuûa Meï, ñeán ñoä, "khi hoaøn taát cuoäc ñôøi döôùi theá, Ñöùc Trinh Nöõ Voâ Nhieãm ñaõ ñöôïc ñöa leân höôûng vinh quang treân trôøi caû hoàn laãn xaùc, vaø ñöôïc Thieân Chuùa toân vinh laøm Nöõ Vöông vuõ truï ñeå neân gioáng Con cuûa Meï troïn veïn hôn, laø Chuùa caùc chuùa (x.Kh 19,16), Ñaáng ñaõ chieán thaéng toäi loãi vaø söï cheát" (GH 59). Ñaây laø ñaëc aân duy nhaát gaén lieàn vôùi thieân chöùc laøm meï cuûa Ñöùc Maria. Chuùng ta coù theå laëp laïi ôû ñaây lôøi cuûa thaùnh Jean Damasceøne: "Danh "Meï Thieân Chuùa" (Theùotokos) chöùa ñöïng toaøn theå lòch söû cuûa chöông trình maø Thieân Chuùa muoán thöïc hieän trong traàn gian".

Ñöôïc suy toân trong vinh quang, Ñöùc Maria hoaøn taát cuoäc haønh trình ñöùc tin. Vaø nhö vaäy, Meï trôû thaønh Muøa Xuaân vinh quang cuûa Giaùo Hoäi.

Caû ñôøi, trong moïi luùc, Ñöùc Maria soáng maàu nhieäm cuûa Ñöùc Kitoâ. Luùc ñöùng döôùi chaân Thaùnh Giaù, Ñöùc Maria theå hieän maàu nhieäm aáy vôùi Con cuûa Meï. Vaø khi leân trôøi laø luùc Meï hoaøn taát maàu nhieäm, nhö lôøi khaúng ñònh cuûa Andronic II Paleùologue (1297):

"Dieãn tieán cuûa ngaøy ñaïi leã keát thuùc taát caû maàu nhieäm cuûa Ñöùc Kitoâ. Ñöùc Kitoâ ñaõ trôû veà trôøi, nhö töø trôøi Ngaøi ñaõ xuoáng theá, vôùi caû huyeát nhuïc Ngaøi ñaõ laõnh nhaän töø Ñöùc Maria tinh saïch. Sau ñoù, Ñöùc Maria raát thaùnh, Meï cuûa Chuùa Gieâsu cuõng ñöôïc trieäu veà trôøi, ngöï beân toøa cuûa Con Meï theo yù muoán cuûa Chuùa Cha. Ñoù chính laø noäi dung cuûa thaùnh leã Moâng Trieäu". (7)

Coâng Ñoàng Vatican II khoâng ngöøng laïi ôû ñoù. Coâng Ñoàng nhìn thaáy thieân chöùc laøm Meï Thieân Chuùa cuûa Ñöùc Maria trieån nôû trong thieân chöùc laøm meï thieâng lieâng cuûa caû Giaùo Hoäi. Vì lí do ñöôïc laøm Meï Thieân Chuùa ñoái vôùi ngöôøi Con ñaàu loøng, thì Maria cuõng ñöôïc laøm meï cuûa ñoaøn con ñoâng ñaûo, anh chò em cuûa Chuùa Gieâsu nöõa. Ñöùc Maria ñaõ thi haønh chöùc phaän laøm meï naøy khi coäng taùc vaøo vieäc sinh haï vaø giaùo duïc caùc tín höõu.

"Ngöôøi Con Meï sinh ra ñaõ ñöôïc Thieân Chuùa ñaët laøm Tröôûng Töû cuûa nhieàu anh em (x.Rm 8,29), nghóa laø caùc tín höõu. Vaø Meï ñaõ coäng taùc vaøo vieäc sinh haï vaø döôõng duïc hoï vôùi tình meï thöông con" (GH 63).

Daây raøng buoäc buoäc giöõa hai thieân chöùc laøm meï chính laø saùng kieán töï do cuûa Thieân Chuùa trong nhieäm cuïc cöùu theá cuûa Ngaøi. Quan ñieåm naøy ñöôïc xaùc quyeát maïnh meõ trong baûn vaên sau ñaây cuûa Coâng Ñoàng:

"Töø muoân ñôøi, Ñöùc Trinh Nöõ ñaõ ñöôïc tieàn ñònh laøm Meï Thieân Chuùa cuøng moät luùc vôùi vieäc nhaäp theå cuûa Ngoâi Lôøi Thieân Chuùa vaø theo chöông trình cuûa Chuùa Quan Phoøng, Ngöôøi trôû neân Meï cao troïng cuûa Ñaáng Cöùu Chuoäc thaàn linh treân traàn gian, vaø caùch ñaëc bieät hôn moïi ngöôøi khaùc, Ngöôøi laø coäng söï vieân quaûng ñaïi vaø toâi taù khieâm toán cuûa Chuùa. Vì ñaõ cöu mang sinh haï vaø nuoâi döôõng Ñöùc Kitoâ, ñaõ daâng Ñöùc Kitoâ leân Chuùa Cha trong ñeàn thaùnh vaø cuøng ñau khoå vôùi Con mình cheát treân Thaäp giaù, Ñöùc Maria ñaõ coäng taùc caùch raát ñaëc bieät vaøo coâng trình cuûa Ñaáng Cöùu Theá, nhôø loøng vaâng phuïc, nhôø ñöùc tin, ñöùc caäy vaø ñöùc aùi noàng nhieät, ñeå taùi laäp söï soáng sieâu nhieân cho caùc linh hoàn. Bôûi vaäy, treân bình dieän aân suûng, Ngöôøi laø Meï chuùng ta" (GH 61).

Nhöng söï coäng taùc vaøo coâng trình cöùu ñoä khoâng chæ laø coâng trình cuûa quaù khöù, maø coøn laø coâng trình cuûa hoâm nay vaø ngaøy mai. Ñaây laø söï coäng taùc thöùc thôøi, bôûi leõ vieäc Moâng Trieäu coù nghóa laø Ñöùc Maria vaãn tham döï vaøo quyeàn pheùp cuûa Ñaáng Phuïc Sinh vaø Leân Trôøi.

"Keå töø khi öng thuaän tin töôûng trong ngaøy Truyeàn Tin, Ñöùc Maria luoân tieáp tuïc thieân chöùc laøm Meï, cho tôùi luùc hoaøn taát vónh vieãn vieäc cöùu roãi moïi ngöôøi ñöôïc tuyeån choïn. Thöïc vaäy, sau khi veà trôøi, vai troø cuûa Ñöùc Maria trong vieäc cöùu ñoä khoâng chaám döùt, nhöng Ngöôøi vaãn luoân tieáp tuïc caàu baàu ñeå ñem laïi cho chuùng ta nhöõng aân hueä giuùp chuùng ta ñöôïc phaàn roãi ñôøi ñôøi. Vôùi tình meï hieàn, Ngöôøi chaêm soùc nhöõng anh em cuûa Chuùa Gieâsu ñang löõ haønh treân döông theá vaø ñang gaëp bao nguy hieåm, thöû thaùch cho ñeán khi hoï ñaït tôùi haïnh phuùc queâ trôøi" (GH 62).

Vaäy Coâng Ñoàng khaúng ñònh thieân chöùc laøm meï veà aân suûng cuûa Ñöùc Maria treân hai bình dieän: Ngöôøi ñaõ laø Meï cuûa Giaùo Hoäi trong quaù khöù, bôûi vì "Meï ñaõ coäng taùc vaøo vieäc sinh haï trong Giaùo Hoäi caùc tín höõu, chi theå cuûa Ñöùc Kitoâ laø Ñaàu nhieäm theå" theo kieåu noùi cuûa thaùnh Au-cô-tinh maø Coâng Ñoàng trích daãn (x.GH 53); ngaøy nay, Meï laø Meï cuûa Giaùo Hoäi vì Meï coäng taùc vaøo vieäc laøm cho Giaùo Hoäi neân meï caùc tín höõu.

"Tuy nhieân khi chieâm ngöôõng söï thaùnh thieän kì dieäu vaø noi göông baùc aùi cuûa Ñöùc Maria cuõng nhö vieäc Ngöôøi trung thaønh chu toaøn thaùnh yù Chuùa Cha, Giaùo Hoäi vì trung thaønh laõnh nhaän lôøi Thieân Chuùa, neân cuõng ñöôïc laøm meï. Thöïc vaäy, nhôø vieäc rao giaûng vaø ban pheùp röûa, Giaùo Hoäi sinh haï nhöõng ngöôøi con ñöôïc thuï thai bôûi Chuùa Thaùnh Thaàn vaø sinh ra do Thieân Chuùa ñeå hoï laõnh nhaän moät ñôøi soáng môùi vaø baát dieät. Giaùo Hoäi cuõng laø trinh nöõ ñaõ giöõ gìn toaøn veïn vaø tinh tuyeàn loøng trung nghóa ñaõ hieán cho Phu Quaân, vaø noi göông Meï Chuùa mình, nhôø thaàn löïc cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn, Giaùo Hoäi baûo toàn cho tinh tuyeàn moät ñöùc tin toaøn veïn, moät ñöùc caäy beàn vöõng vaø moät ñöùc meán chaân thaønh" (GH 64).

Vieäc sinh haï caùc tín höõu cuûa Giaùo Hoäi ñöôïc trình baøy baèng nhöõng töø ngöõ voán laøm noåi baät vieäc sinh haï Chuùa Gieâsu cuûa Ñöùc Maria: Con caùi cuûa Giaùo Hoäi "ñöôïc thuï thai bôûi Chuùa Thaùnh Thaàn vaø ñöôïc sinh ra bôûi Thieân Chuùa". Hôn theá, chính bôûi vieäc ñoùn nhaän trung thaønh "lôøi" cuûa Thieân Chuùa maø Giaùo Hoäi trôû neân ngöôøi meï. Vaäy raäp theo hình aûnh Ñöùc Maria sinh haï chuùa Gieâsu maø Giaùo Hoäi, nhôø söï coäng taùc töø maãu cuûa Ñöùc Maria, sinh ra caùc tín höõu, con caùi cuûa Giaùo Hoäi.

"Trong thieân chöùc laøm meï, giöõa Maria vaø Giaùo Hoäi coù moät töông quan thaät roõ raøng vaø maät thieát. Ví nhö hai thöïc taïi khoâng naèm choàng leân nhau maø hoøa laãn vaøo nhau. Trong bí tích Röûa Toäi, Giaùo Hoäi sinh ra caùc tín höõu. Tuy nhieân Ñöùc Maria laø ngöôøi ñaàu tieân , giöõa loøng Giaùo Hoäi, ñaõ sinh ra Giaùo Hoäi. Ngöôøi ta cuõng coù theå noùi raèng: tình meï cuûa Ñöùc Maria ñaõ toâ ñieåm tình meï cuûa Giaùo Hoäi baèng moät khuoân maët rieâng bieät, baèng moät khaû naêng ñoái thoaïi. Moät taäp theå khoâng coù khuoân maët theo caùch theá cuûa moät ngöôøi. Taäp theå laø moät toaøn theå bao la nhöng vaãn voâ danh. Ñeå ngöôøi ta coù theå ñoái thoaïi ñöôïc vôùi taäp theå, chính taäp theå phaûi coù moät caù tính ñaëc bieät vaø cuï theå. Tính caù bieät ñoù, Ñöùc Maria ñaõ trao taëng cho vai troø laøm meï cuûa Giaùo Hoäi. Vôùi Maria, coù theå noái keát söï ñoái thoaïi cuûa tình yeâu nghóa töû vôùi tình yeâu hieàn maãu. Laø kieåu maãu tình meï cuûa Giaùo Hoäi, Ñöùc Trinh Nöõ phaûi hieän dieän ngay trong taâm ñieåm cuûa tình meï cuûa Giaùo Hoäi. Noùi khaùc, Ngöôøi phaûi bieán Giaùo Hoäi thaønh ngöôøi meï thaät toaøn haûo" (8).

Maàu nhieäm cuûa Ñöùc Maria vaø maàu nhieäm cuûa Giaùo Hoäi hoøa laãn vaøo nhau moät caùch tuyeät haûo. Maáy lôøi cuûa ñöùc Phaoloâ VI döôùi ñaây coù theå toùm löôïc nhöõng ñieàu chuùng ta trình baøy ôû treân:

"Cuõng nhö thieân chöùc laøm Meï Thieân Chuùa laø neàn taûng cuûa moái lieân laïc ñaëc bieät giöõa Ñöùc Maria vôùi Chuùa Gieâsu vaø laø lí do Ngöôøi hieän dieän trong nhieäm cuïc cöùu chuoäc maø Chuùa Gieâsu thöïc hieän. Cuõng nhö Ñöùc Maria laø meï cuûa Ñaáng, töø phuùt ñaàu tieân nhaäp theå trong loøng trinh khieát, ñaõ keát hôïp, xeùt theo laø thuû laõnh, vôùi thaân theå maàu nhieäm cuûa Ngaøi laø Giaùo Hoäi, thì Ngöôøi, xeùt theo laø meï cuûa Chuùa Gieâsu, cuõng laø meï cuûa moïi muïc töû vaø cuûa moïi tín höõu, nghóa laø cuûa caû Giaùo Hoäi" (C.6,185).

"Trong suoát cuoäc ñôøi traàn theá, Ñöùc Maria ñaõ thöïc hieän hình aûnh tuyeät haûo cuûa ngöôøi moân ñeä Chuùa Gieâsu. Meï laø göông maãu veà moïi nhaân ñöùc, laø hieän thaân cuûa taùm moái phuùc thaät maø Chuùa Gieâsu coâng boá trong Phuùc AÂm. Vì theá, toaøn theå Giaùo Hoäi, duø raát khaùc nhau veà veà ñôøi soáng vaø vieäc laøm, coù theå hoïc ñöôïc nôi Ñöùc Meï moät hình thöùc xaùc thöïc nhaát veà söï neân gioáng Chuùa Gieâsu caùch tuyeät haûo" (C.6,186).

Nôi Ñöùc Maria, Giaùo Hoäi chieâm ngaém maàu nhieäm rieâng cuûa mình.

"Ñoái vôùi ngöôøi coù nieàm tin, Giaùo Hoäi laø gì, neáu khoâng phaûi laø coäng ñoàng nhaân loaïi, xeùt theo Giaùo Hoäi ñoùn tieáp vaø mang trong mình Con-Ngöôøi-Thieân-Chuùa, nghóa laø xeùt theo Giaùo Hoäi tham döï vaøo ôn goïi ñaëc bieät cuûa Ñöùc Maria thaønh Nagiareùt? Söï noái keát ôn goïi vaø chöùc phaän nhö vaäy trong moät taäp theå nhaân loaïi ñaõ ñöôïc Thieân Chuùa keát öôùc vaø laøm cho phong nhieâu. Ngöôøi nöõ ñöôïc nhìn nhaän trong ñöùc tin laø meï cuûa Ngöôøi-Thieân-Chuùa, laø ngöôøi quaûn thuû vaø phuïc vuï Ñaáng ñaõ ñöôïc kí thaùc cho baø caùch nhöng khoâng: maïc khaûi vaø ôn suûng cöùu ñoä baét nguoàn trong con ngöôøi cuûa Ñöùc Gieâsu-Kitoâ. Thaät roõ raøng, ñoù laø tình traïng leä thuoäc tuyeät ñoái vaøo ôn thaùnh. Ôn thaùnh kieán taïo vaø baûo toaøn khoâng nhöõng chaân lí vaø ñôøi soáng vinh quang cuûa Ñöùc Maria maø coøn caû chöùc vuï cuûa Giaùo Hoäi giöõa loaøi ngöôøi. Moät maàu nhieäm laøm meï ôû ngay trong Giaùo Hoäi, maàu nhieäm aáy ngaên caám Giaùo Hoäi: khoâng ñöôïc phaûn boäi Chuùa Cha laø Ñaáng laøm cho Giaùo Hoäi hieän höõu vaø coù söù meänh; khoâng ñöôïc phaûn boäi Ngoâi Con nhaäp theå maø Giaùo Hoäi laø ngöôøi quaûn thuû chöù khoâng phaûi höõu chuû; khoâng ñöôïc phaûn boäi loaøi ngöôøi maø Ngoâi Con ñeán ban ñöùc tin vaø söï soáng thaàn linh. Ñöùc Maria soáng giöõa gia ñình, nôi ñoù Thieân Chuùa vaø loaøi ngöôøi gaëp gôõ nhau trong Ñaáng kieán taïo cho rieâng mình moät vuõ truï thieâng lieâng. Ñaáng aáy chính laø Ngöôøi-Thieân-Chuùa (Homme-Dieu)". (9)

Ñöøng sôï raèng Ñöùc Maria giöõ caùc tín höõu laïi cho rieâng mình: Ngöôøi höôùng hoï veà vôùi Ñöùc Kitoâ, bôûi Ngöôøi chæ muoán laø söï trong saùng tinh tuyeàn:

"Vai troø cuûa Ñöùc Maria ñoái vôùi loaøi ngöôøi khoâng laøm lu môø hay giaûm bôùt vai troø trung gian duy nhaát cuûa Chuùa Kitoâ chuùt naøo, traùi laïi coøn laøm saùng toû maõnh lieät söï trung gian aáy. Thöïc theá, moïi aûnh höôûng coù söùc cöùu roãi cuûa Ñöùc Trinh Nöõ treân nhaân loaïi khoâng phaùt sinh töø moät söï caàn thieát khaùch quan naøo nhöng töø yù ñònh nhaân laønh cuûa Thieân Chuùa vaø baét nguoàn töø coâng nghieäp dö traøn cuûa Chuùa Kitoâ. AÛnh höôûng aáy nöông töïa vaø hoaøn toaøn tuøy thuoäc vaøo söï trung gian cuûa Chuùa Kitoâ, nguoàn phaùt sinh taát caû aûnh höôûng aáy. AÛnh höôûng naøy khoâng caûn trôû gì, traùi laïi coøn giuùp ñôõ caùc tín höõu keát hôïp tröïc tieáp vôùi Chuùa Kitoâ" (GH 60).

Ñöùc Maria luoân qui höôùng veà Chuùa Kitoâ: "Qua moïi danh döï daønh cho Meï Ngaøi, Ngoâi Con maø vì Ngaøi moïi vaät ñöôïc taïo thaønh (x.Cl 1,15-16) vaø trong Ngaøi Chuùa Cha haèng höõu "muoán coù ñaày ñuû moïi söï" (Cl 1,19), coù theå ñöôïc nhaän bieát, yeâu meán, toân vinh vaø vaâng phuïc trong moïi giôùi raên Ngaøi truyeàn" (GH 66).

"Loøng suøng kính Ñöùc Maria, luoân maõi laø voâ taän, laø moät phöông theá coát yeáu höôùng ñöa moïi linh hoàn veà vôùi Ñöùc Kitoâ, vaø nhö vaäy laø keát hôïp hoï vôùi Chuùa Cha, trong tình yeâu cuûa Chuùa Thaùnh Thaàn" (C.6,183).

Nhìn ngaém khuoân maët cuûa Ñöùc Maria trong "aùnh saùng cuûa Thieân Chuùa laøm ngöôøi" (GH 65), Giaùo Hoäi döïa vaøo hoaït ñoäng thaàn linh cuûa Ñöùc Maria haàu thöïc hieän vieäc thaàn linh hoùa chuùng ta trong Ngoâi Con chí aùi: Giaùo Hoäi hoaøn toaøn ñeå cho maàu nhieäm cöùu roãi hoaït ñoäng vaø bieán ñoåi.

Ñöùc Maria quaû thaät laø maàu nhieäm thanh luyeän vaø bieán ñoåi trong tình yeâu: "Ngöôøi qui höôùng caùc tín höõu veà vôùi Con yeâu quí cuûa Ngöôøi, veà vôùi Hi leã cuûa Chuùa Gieâsu, vaø veà vôùi tình yeâu cuûa Chuùa Cha" (GH 65).

Nhìn ngaém Ñöùc Maria, Giaùo Hoäi luoân khaùm phaù theâm maõi ñieàu maø Giaùo Hoäi phaûi trôû thaønh: moät maàu nhieäm trong saùng tinh tuyeàn!

*

Ñeå keát thuùc, chuùng ta möôïn lôøi Giaùo Hoäi caàu nguyeän vaø ca khen ÑÖÙC MARIA, Meï Muoân Ôn, Muoân Veû Ñeïp Vaø Muoân Huy Hoaøng...

Hôõi cöûa Thieân ñaøng, xin roäng môû,

OÂi nguoàn hy voïng, Maria!

Tay tieân baûo veä hoàn thanh khieát,

Laïy Meï Chuùa Trôøi, ñoùa anh hoa!

Ngaøo ngaït höông thôm boâng hueä traéng,

Dòu daøng neùt maët boà caâu xinh,

Traàn gian chaïy ñeán tìm nôi Meï,

Thaùnh döôïc thaàn y chöõa toäi tình... (9)

OÂi Trinh nöõ, khoaùc aùnh hoàng röïc saùng,

Möôøi hai sao laø muõ ngoïc tinh tuyeàn,

Maûnh traêng ngaø laøm beä ñaët goùt sen,

Röïc rôõ quaù, vinh quang Ngöôøi choùi loïi!

Ngöôøi chieán thaéng töû thaàn vaø toäi loãi,

Leân ngöï ngai vaøng caïnh Ñöùc Kitoâ,

Laøm traïng sö cho chuùng töû caäy nhôø,

Trôøi cuøng ñaát tung hoâ: Taâu Baø Chuùa! (10)

_____________________________________________

(1) C. 6 : Documents conciliaires No 6. Discours au Concile, Jean XXIII, Paul VI. Ed. du Centurion, 1966.

(2) S. Jean Damasceøne, De Fide orthodoxa, 3,2. P.G. 94, 1029,1032

(3) nhö treân.

(4) Homeùlies mariales byzantines, P.O. t.19,fasc.13,485...

(5) Choix de sermons et discours de S. Em. Mgr Philareøte, Paris, 1866, t.I, 187.

(6) Paul Toinet, Existence chreùtienne et philosophie, paris, 1965, tr. 343

(7) E. Mercenier, La prieøre des Eglises de rite byzantin, II, L. 375

(8) P.Toinet, sd, tr.344

(9) Kinh Chieàu "Leã Meï Voâ Nhieãm".

(10) Kinh Saùng "Leã Ñöùc Meï Moâng Trieäu" _