CAÙC CON RAÁT YEÂU MEÁN!
1. Ta noùi cuøng caùc con vôùi nieàm vui tieáp noái cuoäc ñoái thoaïi laâu daøi maø caùc con cuøng ta thöïc hieän nhaân Ngaøy Giôùi treœ Theá giôùi. Thoâng coâng cuøng toaøn theå Daân Chuùa ñang tieán veà Naêm Thaùnh 2000 troïng ñaïi, ta muoán môøi goïi caùc con ngöôùc nhìn Nhan Thaùnh Chuùa Gieâsu laø Thaày vaø laø Thieân Chuùa cuœa cuoäc soáng chuùng ta, qua ñoaïn Tin Möøng theo Thaùnh Gioan: "Laïy Thaày, Thaày ôœ ñaâu? Haõy ñeán maø xem!" (Gioan 1, 38-39).
Trong nhöõng thaùng saép tôùi, caùc con seõ cuøng vôùi caùc vò chuœ chaên cuœa caùc Giaùo Hoäi ñòa phöông suy nieäm veà ñoaïn Phuùc aâm naøy. Thaùng Taùm 1997, nhieàu ngöôøi trong caùc con seõ cuøng ta cöœ haønh Ngaøy Giôùi Treœ Theá Giôùi kì thöù XII coù taàm möùc quoác teá ôœ Paris, trung taâm cuœa luïc ñòa chaâu AÂu. Trong thaønh phoá naøy, töø nhieàu theá kæ nay laø giao ñieåm cuœa caùc daân toäc, cuœa ngheä thuaät vaø vaên hoùa, giôùi treœ Phaùp saün saøng tieáp ñoùn caùc baïn cuøng löùa tuoåi ñeán töø khaép chaân trôøi goùc bieån treân haønh tinh naøy vôùi bao nhieät tình. Theo chaân Thaùnh Giaù cuœa Naêm Thaùnh, moät laàn nöõa giôùi treœ tin vaøo Chuùa Kitoâ trôœ neân bieåu töôïng soáng ñoäng cuœa Giaùo Hoäi trong cuoäc haønh höông treân khaép neœo ñöôøng theá giôùi. Caùc cuoäc gaëp gôõ trong kinh nguyeän vaø suy tö, trong söï ñoái thoaïi vöôït ngoaøi caùc khaùc bieät veà ngoân ngöõ, chuœng toäc, trong söï trao ñoåi nhöõng lí töôœng, nhöõng khoù khaên vaø hi voïng, seõ laø kinh nghieäm soáng ñoäng cuœa thöïc taïi maø Chuùa Gieâsu ñaõ phaùn höùa: "Nôi nôi naøo coù hai hoaëc ba ngöôøi hoäi hoïp vì danh ta, ta ôœ giöõa hoï" (Mt 18- 20).
Kinh nghieäm gaëp gôõ Ñöùc Kitoâ
2. Caùc baïn treœ treân toaøn theá giôùi, chính treân caùc neœo ñöôøng cuœa cuoäc soáng haèng ngaøy maø caùc con coù theå gaëp gôõ Thieân Chuùa! Caùc con coù nhôù khi caùc moân ñeä tuoân veà bôø soâng Jourdain ñeå nghe vò tieân tri cuoái cuøng laø Gioan Taåy giaœ rao giaœng Chuùa Gieâsu Nazareth laø ñaáng Cöùu chuoäc, laø Chieân Thieân Chuùa? Caùc toâng ñoà thoâi thuùc bôœi söï toø moø ñöùng xa theo doõi, haàu nhö ngaïi nguøng vaø boái roái. Tôùi khi nhaø tieân tri quay laïi hoœi hoï: "Caùc oâng kieám gì?". Thoaïi ñaàu naøy laø khôœi ñieåm cho töông lai cuœa Gioan, Andreù, Simon "Pheâroâ" vaø caùc Thaùnh Toâng ñoà khaùc (Gioan 1, 29-51).
Trong hieän thöïc cuœa cuoäc kì ngoä naøy, ñöôïc ghi laïi trong maáy haøng chöõ thieát yeáu, chuùng ta tìm laïi nguoàn coäi cuœa toaøn boä haønh trình ñöùc tin, khôi nguoàn töø Ñöùc Gieâsu. Khi ta caàn tôùi Chuùa, caâu hoœi khi naøo cuõng ñaœo ngöôïc: töø ngöôøi ñaët caâu hoœi, chuùng ta trôœ thaønh ngöôøi bò tra hoœi, töø "ngöôøi tìm kieám", ngöôøi ta trôœ neân "muïc tieâu tìm kieám"; trong thöïc teá, chính Ngaøi thöông yeâu chuùng ta tröôùc töø thuôœ ñôøi ñôøi (Gioan 4, 10). Ñoù laø chieàu caên baœn cuœa söï gaëp gôõ: ngöôøi ta khoâng caàn moät ñieàu gì ñoù tröøu töôïng, nhöng caàn moät ngöôøi naøo ñoù, "baèng xöông baèng thòt". Nhöõng ngöôøi Kitoâ giaùo khoâng phaœi laø moân ñeä cuœa moät heä thoáng trieát hoïc: hoï laø nhöõng con ngöôøi cuï theå ñaõ töøng coù kinh nghieäm gaëp gôõ vôùi Ñöùc Kitoâ trong ñöùc tin (1 Gioan 1, 1-4).
Chuùng ta soáng trong moät thôøi ñaïi coù nhieàu bieán ñoåi lôùn lao caùc heä tö töôœng töôœng chöøng coù theå choáng laïi söï soi moøn cuœa thôøi gian chæ trong moät sôùm moät chieàu ñaõ suïp ñoå; treân haønh tinh, nhieàu giôùi tuyeán, nhieàu bieân ñòa ñang ñöôïc veõ laïi. Nhaân loaïi luoân baát oån, mô hoà vaø aâu lo (Mt 9, 36), nhöng Lôøi Chuùa khoâng bao giôø phai nhaït, luoân xuyeân suoát Lòch söœ, giöõa nhöõng thay ñoåi cuœa thôøi ñaïi, vaãn vöõng vaøng, thaép saùng (Mt 24, 35). Ñöùc tin cuœa Giaùo Hoäi ñöôïc ñaët treân neàn taœng Chuùa Gieâsu Kitoâ, laø ñaáng Cöùu chuoäc duy nhaát cuœa theá giôùi, hoâm qua, hoâm nay vaø maõi maõi (He 13, 8). Chính trong Chuùa maø ñöùc tin chieáu roïi, ñeå chuùng ta giaõi baày cuøng Ngaøi nhöõng vaán naïn phaùt xuaát töø taâm can ñoái vôùi maàu nhieäm soáng - cheát. Thöïc ra ta coù theå nhaän ñöôïc töø rieâng Ngaøi nhöõng lôøi giaœi ñaùp khoâng phaœi laø aœo voïng hay thaát voïng.
Nhôù laïi yù kieán cuœa caùc con trong nhöõng cuoäc gaëp gôõ khoâng bao giôø phai nhoøa maø ta vui söôùng soáng cuøng caùc con trong nhöõng cuoäc du haønh muïc vuï khaép nôi treân theá giôùi, döôøng nhö ta ñoïc ñöôïc ôœ ñoù cuøng caâu hoœi soáng ñoäng vaø nhieät thaønh cuœa caùc Thaùnh Toâng ñoà: "Laïy Thaày, Thaày ôœ ñaâu?" Caùc on haõy laéng nghe trong thinh laëng cuœa lôøi caàu nguyeän tieáng Chuùa traœ lôøi: "Haõy ñeán maø xem!"
Haõy laät ñoå nhöõng raøo caœn cuœa söï sôï haõi
3. Caùc con raát yeâu meán, cuõng nhö caùc moân ñeä ñaàu tieân, caùc con haõy theo chaân Chuùa! Caùc con ñöøng sôï khi ñeán gaàn Ngaøi, khi böôùc vaøo ngöôõng cöœa Nhaø Chuùa, khi tröïc dieän haàu chuyeän cuøng Ngaøi, cuõng nhö ta quaán quít noùi chuyeän vôùi ngöôøi baïn thaân thieát (Ex 33, 11). Caùc con ñöøng sôï "cuoäc soáng môùi" maø Ngaøi trao ban: chính Ngaøi coøn ban cho caùc con khaœ naêng ñoùn nhaän vaø thöïc haønh cuoäc soáng môùi ñoù, nhôø hoàng aân cuœa Ngaøi vaø aân suœng cuœa Chuùa Thaùnh Thaàn.
Thaät ñuùng vaäy: Chuùa Gieâsu laø ngöôøi baïn caàu toaøn. Ngaøi chæ nhöõng ñænh cao vôøi vôïi vaø yeâu caàu ta böôùc ra khoœi baœn thaân ñeå ñi gaëp Ngaøi, taän hieán troùt ñôøi cho Chuùa: "Ai maát maïng soáng vì ta vaø vì Lôøi Haèng soáng seõ ñöôïc cöùu roãi" (Mc 8, 35). Caâu noùi naøy coù theå laøm ta caœm thaáy khoù thöïc hieän vaø trong vaøi tröôøng hôïp coøn coù theå laøm xao xuyeán. Nhöng, ta hoœi caùc con giöõa vieäc nhaém maét buoâng xuoâi chaáp nhaän moät cuoäc soáng khoâng lí töôœng, kieán taïo theá giôùi baèng hình aœnh vieån voâng cuœa chính mình, vaø vieäc ñi tìm chaân - thieän - leõ phaœi vôùi taám loøng roäng môœ cho moät theá giôùi phaœn aœnh söï tuyeät mó cuœa Thieân Chuùa, ngay khi phaœi ñöông ñaàu vôùi nhöõng thöœ thaùch?
Haõy laät ñoå nhöõng raøo caœn cuœa söï haøo nhaùng beà ngoaøi vaø sôï haõi! Baèng caùch nhaän bieát nhöõng con ngöôøi "môùi", ñöôïc taùi sinh bôœi pheùp röœa, haõy taâm tình cuøng Chuùa trong kinh nguyeän vaø trong söï laéng nghe Lôøi Chuùa; haõy chan hoøa nieàm vui hoøa giaœi trong bí tích giaœi toäi; haõy nhaän Mình vaø Maùu Cöïc Thaùnh Chuùa Kitoâ trong pheùp Thaùnh Theå; haõy nhaän vaø ñem Thaùnh Theå laïi cho anh em. Caùc con seõ tìm gaëp chaân lí nôi baœn thaân vaø trong söï hieäp nhaát noäi taâm; caùc con seõ tìm thaáy ngöôøi Cha thaân thöông chöõa laønh moïi aâu lo, aùc moäng, beänh chuœ quan daïi doät ñaõ xua maát bình an.
4. "Haõy ñeán maø xem". ÔŒ nôi naøo coù nhöõng ngöôøi ñau khoå vaø hi voïng, caùc con seõ gaëp Chuùa Gieâsu: trong nhöõng thoân laøng beù nhoœ ôœ raœi raùc khaép nôi treân theá giôùi, thoaït nhìn nhö ñuùng beân leà lòch söœ, cuõng nhö Nazareth khi Thieân Chuùa phaùi Toång Laõnh Thieân thaàn ñeán cuøng Ñöùc Meï; trong nhöõng thaønh phoá lôùn roäng meânh moâng coù haèng trieäu ngöôøi soáng chen chuùc beân nhau nhö nhöõng ngöôøi xa laï. Thöïc ra, moãi ngöôøi ñeàu laø "Daân Chuùa".
Chuùa Gieâsu caän keà beân con, trong ngöôøi anh em caùc con chia seœ cuoäc soáng haèng ngaøy. Nhan Thaùnh Ngaøi laø khuoân maët nhöõng ngöôøi ngheøo nhaát, nhöõng ngöôøi bò gaït ra ngoaøi leà xaõ hoäi, thöôøng laø naïn nhaân cuœa moät moâ hình phaùt trieån baát coâng, chæ nhaém tôùi lôïi nhuaän vaø bieán con ngöôøi laø phöông tieän thay vì muïc ñích. Nhaø Chuùa laø boán phöông trôøi, nôi con ngöôøi caœm thaáy ñau khoå vì caùc quyeàn lôïi cuœa hoï bò xaõ hoäi choái boœ, nhöõng nieàm hi voïng bò phaœn boäi, nhöõng aâu lo khoâng teân tuoåi. Chính giöõa kieáp nhaân sinh, ta tìm thaáy Nhaø Chuùa, Ngaøi môøi goïi caùc con nhaân danh Ngaøi lau saïch nöôùc maét tha nhaân vaø noùi vôùi nhöõng ai caœm thaáy leœ loi raèng khoâng ai coâ ñôn neáu hoï troâng caäy vaøo Chuùa (Mt 25, 31-46).
Ñoái thoaïi, hoøa giaœi, hieäp nhaát
5. Ñöùc Gieâsu ôœ giöõa nhöõng ngöôøi keâu caàu Ngaøi maø chöa bieát Ngaøi; giöõa nhöõng ngöôøi vöøa môùi bieát Ngaøi nhöng voâ tình ñaùnh maát, giöõa nhöõng ai tìm Ngaøi vôùi taám loøng ñôn sô, daàu hoï thuoäc veà nhöõng tình huoáng vaên hoùa vaø toân giaùo khaùc nhau (Lumen gentium, 16). Laø moân ñeä vaø baïn thaân thieát cuœa Chuùa, caùc con haõy laø nhöõng ngöôøi kieán taïo söï ñoái thoaïi vaø hôïp taùc vôùi taát caœ nhöõng ai tin vaøo moät Thieân Chuùa cai trò vuõ truï vôùi loøng yeâu thöông voâ bieân; caùc con haõy trôœ neân söù giaœ cuœa Ñaáng Cöùu chuoäc maø caùc con ñaõ tìm thaáy vaø nhaän bieát trong Nhaø Chuùa laø Giaùo Hoäi, ñeå nhieàu ngöôøi treœ coù theå ñi theo daáu chæ, ñöôïc taùc thaønh bôœi loøng baùc aùi huynh ñeä cuœa caùc con vaø bôœi nieàm vui trong aùnh maét töøng ñöôïc chieâm ngaém Ñöùc Kitoâ.
Chuùa Gieâsu ôœ giöõa nhöõng ngöôøi ñöôïc phuùc goïi laø Kitoâ höõu (Lumen gentium, 15). Taát caœ ñeàu coù theå gaëp Chuùa trong Phuùc aâm, trong lôøi nguyeän, trong khi phuïc vuï tha nhaân. Tröôùc theàm thieân nieân kæ thöù III, boån phaän söõa chöõa tình traïng phaân hoùa trong haøng nguõ Kitoâ höõu trôœ neân nhieäm vuï caáp baùch haøng ngaøy: caàn taêng cöôøng hieäp nhaát baèng caùch ñoái thoaïi, baèng lôøi caàu nguyeän chung vaø baèng chöùng taù. Khoâng theå choái boœ söï khaùc bieät vaø nhöõng vaán ñeà baèng söï haêng say töông ñoái hoùa söï vieäc, bôœi vì ñieàu ñoù chæ che ñaäy maø khoâng chöõa laønh ñöôïc veát thöông, coù theå caét ñöùt ñöôøng ñi tröôùc khi ñaït ñeán muïc tieâu hieäp thoâng troïn veïn. Ngöôïc laïi, nhôø söï daãn daét cuœa Thaùnh Linh, caùc con phaœi goùp phaàn hoøa giaœi thöïc söï baèng caùch vöõng tin vaøo hieäu quaœ cuœa lôøi caàu nguyeän maø Chuùa Gieâsu ñaõ phaùn tröôùc khi Thuï naïn: "Laïy Cha, xin cho chuùng neân moät" (Gioan 17, 22). Caùc con caøng lieân keát vôùi Chuùa Gieâsu, caùc con caøng gaàn guõi anh em; khi laøm nhöõng cöœ chæ hoøa giaœi cuï theå laø caùc con böôùc vaøo tình yeâu thaàm kín cuœa Ngaøi.
Chuùa Gieâsu ñaëc bieät ôœ trong giaùo xöù cuœa caùc con, trong coäng ñoaøn nôi con ñang sinh hoaït; trong caùc hoäi ñoaøn, trong caùc phong traøo cuœa coäng ñoaøn maø caùc con tham gia, nhö nhieàu hình thöùc hieän ñaïi cuœa cuoäc soáng vaø toâng ñoà, phuïc vuï cho vieäc truyeàn baù phuùc aâm môùi meœ. Söï phong phuù cuœa moïi hình thöùc soáng ñaïo sinh ích cho toaøn theå Giaùo Hoäi vaø thuùc ñaåy ngöôøi tín höõu daâng khaœ naêng cuœa moãi ngöôøi leân Thieân Chuùa duy nhaát laø nguoàn cöùu chuoäc cuœa muoân daân.
6. Chuùa Gieâsu laø "lôøi haèng soáng cuœa Chuùa Cha" (Gioan 1, 1) truyeàn ban cho nhaân traàn ñeå nhaän ra nhan thaùnh Chuùa, ñoàng thôøi mang laïi yù nghóa vaø muïc ñích cho nhöõng böôùc chaân baát ñònh cuœa nhaân gian. Thieân Chuùa "xöa ñaõ phaùn cuøng caùc toå phuï vaø caùc tieân tri nhieàu laàn, döôùi nhieàu hình thöùc khaùc nhau, trong nhöõng ngaøy cuoái naøy, phaùn baœo chuùng ta qua Ngoâi Hai maø Ngaøi ñaõ thieát laäp moïi söï vaø taïo döïng theá giôùi" (He 1, 1-2). Lôøi Ngaøi ñöôïc nhaän bieát khoâng phaœi baèng caùch töï yù len loœi vaøo taâm khaœm chuùng ta, nhöng laø moät tieáng noùi dòu daøng, moät aân suœng ban cho, ñeå trôœ neân nguoàn cöùu chuoäc trong thöïc taïi cuoäc soáng moãi ngöôøi, môøi goïi moät thaùi ñoä saün saøng vaø traùch nhieäm, moät traùi tim trong saïch vaø moät tinh thaàn töï do.
Caùc con thaân yeâu, caùc con haõy gia taêng cô hoäi laéng nghe Lôøi Chuùa trong nhoùm cuœa caùc con, nhaát laø baèng caùch ñoïc saùch thieâng lieâng (lectio divina): ôœ ñoù caùc con seõ tìm thaáy nhöõng ñieàu bí nhieäm cuœa Thaùnh Taâm vaø tìm thaáy lôïi ích khi caân nhaéc nhöõng tình huoáng khaùc nhau vaø bieán caœi thöïc taïi. Ñöôïc Lôøi Chuùa daãn daét, caùc con seõ nhaän ra söï hieän dieän cuœa Thieân Chuùa trong moãi ngaøy cuœa cuoäc soáng, nhôø vaäy maø ngay caœ "sa maïc"cuõng coù theå trôœ thaønh "khu vöôøn" trong ñoù loaøi thuï taïo coù theå ñôn sô thöa leân Chuùa Teå Caøn khoân: "Khi con ñoïc Lôøi haèng Soáng laø thaáy Chuùa trôœ laïi daïo chôi vöôøn ñòa ñaøng" (Thaùnh Ambroise, EÙpitre 49, 3).
7. Chuùa Gieâsu soáng giöõa chuùng ta trong pheùp Thaùnh Theå, nôi söï hieän dieän coù thöïc cuœa Ngaøi ñöôïc thöïc hieän moät caùch tuyeät dieäu nhaát, nôi Ngaøi bieán lòch söœ nhaân loaïi trôœ thaønh hieän ñaïi. Trong soá nhöõng ñieàu baát ñònh vaø nhöõng sai laàm cuœa cuoäc soáng haøng ngaøy, caùc con haõy baét chöôùc caùc thaùnh toâng ñoà treân ñöôøng höôùng veà Emmau vaø cuõng nhö hoï, caùc con haõy noùi cuøng Thieân Chuùa Phuïc sinh maëc khaœi trong vieäc beœ baùnh: "Haõy ôœ laïi cuøng chuùng toâi, vì chieàu hoâm buoâng xuoáng vaø ngaøy cuõng ñaõ taøn" (Lc 24, 29). Caùc con haõy khaån caàu Chuùa Gieâsu, ñeå doïc theo nhöõng neœo ñöôøng Emmau cuœa traàn theá, Ngaøi luoân ôœ laïi cuøng caùc con. Caàu xin Ngaøi laø söùc löïc, daãn daét vaø laø nieàm hi voïng ñôøi ñôøi cuœa caùc con. Caùc con thaân meán, nguyeän xin Thaùnh Theå khoâng bao giôø thieáu treân baøn thaùnh trong cuoäc ñôøi caùc con. Chính nhôø Baùnh Haèng soáng boå söùc maø caùc con coù theå laøm chöùng cho Ñöùc Tin.
Söï hieäp nhaát haøi hoøa cuœa Giaùo Hoäi ñöôïc thöïc hieän vaø baày toœ quanh baøn tieäc Thaùnh Theå, nhôø maàu nhieäm hieäp thoâng trong söù vuï maø moïi ngöôøi ñeàu caœm thaáy laø con moät Cha vaø laø anh em vôùi nhau, khoâng coù thieân kieán hoaëc caùc dò bieät veà chuœng toäc, ngoân ngöõ, tuoåi taùc, thaønh phaàn xaõ hoäi hoaëc vaên hoùa. Caùc con thaân meán, caùc con haõy goùp phaàn roäng raõi vaø coù traùch nhieäm vaøo vieäc xaây döïng lieân tuïc Giaùo Hoäi nhö gia ñình, nôi ñoái thoaïi vaø ñoùn tieáp laãn nhau, laø khoâng gian bình an, cuœa loøng thöông soùt vaø thöù tha...
Soáng tình huynh ñeä
8. Caùc con yeâu meán, ñöôïc soi saùng bôœi Lôøi Chuùa vaø boå söùc nhôø Thaùnh Theå, caùc con ñöôïc môøi goïi trôœ neân nhöõng nhaân chöùng ñaùng tin caäy cuœa Phuùc aâm Chuùa Kitoâ laø ñaáng laøm neân moïi ñieàu môùi meœ.
Nhöng nhôø ñaâu ngöôøi ta nhaän ra caùc con laø moân ñeä thöïc söï cuœa Chuùa Kitoâ? Chæ baèng caùch "con con yeâu meán nhau" (Gioan 13, 35), theo göông Tình Yeâu cuœa Chuùa: moät tình yeâu cho khoâng, kieân nhaãn voâ song, khoâng töø choái moät ai (1 Co 13, 4-7). Chính söï trung thaønh vôùi giôùi raên môùi laøm chöùng laø caùc con thöïc söï gaén boù vôùi ñieàu caùc con loan baùo. Ñoù laø ñieàu voâ cuøng "môùi meœ" coù theå laøm kinh ngaïc theá giôùi, ñaùng tieác thay coøn tan naùt vaø chia reõ bôœi nhöõng tranh chaáp baïo haønh, khi thì loä lieãu coâng khai, khi thì che ñaäy kheùo leùo. Trong theá giôùi naøy, caùc con ñöôïc môøi goïi ñeå soáng tình huynh ñeä, khoâng phaœi chæ laø aœo töôœng, nhöng laø moät khaœ naêng coù thöïc; trong xaõ hoäi naøy, caùc con ñöôïc môøi goïi ñeå xaây döïng neàn vaên minh thöông yeâu nhö nhöõng thöøa sai thöïc söï cuœa Ñöùc Kitoâ.
9. Ngaøy 30-9-1997, chuùng ta seõ kæ nieäm 100 naêm ngaøy Thaùnh Teâreâxa Thaønh Lisieux qua ñôøi. Thaùnh nhaân chaéc chaén seõ thu huùt nhieàu baïn treœ trong nöôùc Phaùp tôùi haønh höông, vì Teâreâxa laø vò thaùnh treœ ñöa ra lôøi loan baùo ñôn giaœn, gôïi yù, chöùa ñaày söï laï luøng vaø aân tình: Thieân Chuùa laø Tình Yeâu; moãi ngöôøi ñeàu ñöôïc Chuùa yeâu thöông; Thieân Chuùa mong ñôïi ñöôïc moãi ngöôøi laéng nghe vaø yeâu meán. Moät thoâng ñieäp maø caùc con, giôùi treœ hoâm nay, ñöôïc môøi goïi ñoùn nhaän vaø doõng daïc noùi vôùi caùc baïn treœ khaùc: "Loaøi ngöôøi ñöôïc Thieân Chuùa yeân thöông! Ñoù laø lôøi loan baùo raát ñôn sô, caœm ñoäng maø Giaùo Hoäi coù traùch nhieäm mang laïi cho nhaân loaïi" (Christifideles laici, 34). Chính tuoåi treœ cuœa Teâreâxa Haøi Ñoàng Gieâsu ñaõ phaùt sinh loøng soát meán Thieân Chuùa, Thaùnh Nöõ ñaõ soáng trong Tình Yeâu vaø thöïc hieän nhöõng döï ñònh lôùn lao laø nhôø ôœ taâm tình maïnh meõ. Nhôø söï huyeàn nhieäm thaùnh thieän, Thaùnh Teâreâxa ñaõ minh xaùc raèng Thieân Chuùa chia seœ sung maõn kho taøng khoân ngoan cho caùc baïn treœ.
10. Caùc con thaân meán, trong nhaø Chuùa Gieâsu, caùc con haõy gaëp söï hieän dieän raát dòu daøng cuœa Thaùnh Maãu. Chính trong loøng Meï maø Ngoâi Lôøi ñaõ nhaäp theå. Chính khi chaáp nhaän traùch nhieäm trong keá hoaïch cöùu chuoäc, Ñöùc Trinh Nöõ ñaõ trôœ thaønh taám göông cho moãi moân ñeä cuœa Ñöùc Kitoâ.
Chính nhôø Ñöùc Meï maø ta daâng vieäc söœa soaïn vaø cöœ haønh Ngaøy Giôùi Treœ Quoác Teá laàn thöù XII, cuõng nhö nhöõng caäy troâng vaø mong ñôïi cuœa giôùi treœ, trong khaép choán nhaân gian, vaø ñoàng thanh laäp laïi cuøng Ñöùc Meï: "Naøy toâi laø toâi tôù Chuùa, toâi xin vaâng lôøi Thieân Thaàn truyeàn" (Lc 1, 38), cuøng nhau tôùi gaëp Gieâsu trong Nhaø Chuùa, saün saøng loan baùo cho caùc baïn treœ khaùc, nhö caùc Thaùnh Toâng Ñoà: "Chuùng toâi ñaõ tìm ñöôïc Ñaáng Cöùu Chuoäc!" (Gioan 1, 41).
Chính vôùi nhöõng tình caœm naøy maø ta thaân chaøo caùc con, ta ñoàng haønh cuøng caùc con trong kinh nguyeän vaø ban pheùp laønh cho caùc con. v
Taïi Ñieän Castel Gandolfo, ngaøy 15-8-1996,Ñaïi Leã Ñöùc Meï Hoàn Xaùc Leân Trôøi.GIOAN-PHAOLOÂ II.
* Baœn tieáng YÙ trong Osservatore Romano ngaøy 17-18 thaùng Taùm 1996. Baœn dòch tieáng Phaùp cuœa HOÄI ÑOÀNG TOØA THAÙNH VEÀ GIAÙO DAÂN, ñaêng trong Documentation catholique, no. 2145 (6-10-1996). Baœn dòch tieáng Vieät : LEÂ ÑÌNH THOÂNG.
GIOAN PHAOLOÂ II
TRAI THÔØI LOAÏN
TÖÏ THUAÄT VEÀ TUOÅI TREŒ CUŒAÑÖÙC THAÙNH CHAGIOAN-PHAOLO II
Thaùng 10-1978: Ñöùc Hoàng Y Karol Wojtyla ñöôïc maät nghò hoàng y (conclave) toân cöœ laøm vò Giaùo hoaøng thöù 262 cuœa Giaùo Hoäi Coâng giaùo hoaøn vuõ. Ngaøi laáy teân cuœa hai vò tieàn nhieäm coù coâng trieäu taäp vaø hoaøn taát coâng ñoàng Vaticanoâ II laø Gioan XXIII vaø Phaoloâ VI ñeå ñaët nieân hieäu cho giaùo trieàu haäu coâng ñoàng: Gioan-Phaoloâ II. Ngaøi töøng laø giaùm muïc phuï taù Cracovie (1958), tieáp ñoù laø toång giaùm muïc giaùo phaän Cracovie (1964). ÑTC Gioan-Phaoloâ II laø vò Giaùo Hoaøng ñaàu tieân ngöôøi Ba Lan.
Caùc söœ gia truyeàn tuïng moät caâu chuyeän lieân quan ñeán Ngaøi: khi vöøa ñöôïc baàu laøm giaùo chuœ Ba Lan, ÑHY Stefan Wyszynski ñaõ noùi vôùi Ñöùc TGM Karol Wojtyla: "Con seõ laø vò giaùo hoaøng laõnh ñaïo Giaùo Hoäi trong thieân nieân kyœ thöù 3" (Tu seras le pape qui conduira l'Eglise dans le IIIe milleùaire). Ngaøy 13-5-1981, Ngaøi bò truùng ñaïn töø tay Ali Agca ôœ quaœng tröôøng Thaùnh Pheâroâ (Roâma), chæ naêm ngaøy tröôùc sinh nhaät thöù 61. Nhöng Ñöùc Thaùnh Cha vöõng tin seõ "tai qua naïn khoœi", tieáp tuïc laõnh ñaïo Giaùo Hoäi vaø cöœ haønh Naêm Thaùnh 2000, khai nguyeân thieân nieân kæ thöù III, laøm chöùng cho lôøi tieân tri cuœa ÑHY Stefan Wyszynski.
Veà taùc phaåm töï thuaät cuœa Ngaøi "Ôn goïi cuœa toâi, aân suœng vaø maàu nhieäm" (Ma vocation, don et mysteøre) do Bayard vöøa xuaát baœn, caùc nhaø pheâ bình cho raèng buùt phaùp cuœa ÑTC thaän troïng, giaœn dò, giaœi thích ñöôïc hai khía caïnh khaùc nhau trong caùc yù ñònh cuœa Ngaøi: baœo veä tín lyù vaø môœ ra theá giôùi beân ngoaøi. Chuùng toâi xin dòch moät soá ñoaïn quan troïng trong taùc phaåm naøy nhaèm giôùi thieäu tuoåi treœ cuœa ÑTC Gioan-Phaoloâ II. Ñaây cuõng laø moät caùch ñeå minh hoïa moái töông quan giöõa giôùi treœ vaø Giaùo Hoäi voán laø chuœ ñeà cuœa taäp saùch nhoœ naøy. Theo lôøi töï thuaät cuœa ÑTC, khi Theá Chieán II buøng noå (1939), Karol Wojtyla (sinh 1920 taïi Wadowice) ñaõ "xeáp buùt nghieân", rôøi boœ Ñaïi Hoïc Jagellon, ñeå trôœ neân ngöôøi thôï "ñuïc ñaù" vaøo naêm 20 tuoåi. 38 naêm sau, Ngaøi trôœ neân chính "vieân ñaù (Pheâroâ)" neàn taœng cuœa Giaùo Hoäi khai nguyeân moät thieân nieân kæ môùi. Ngaøi laø vò Giaùo Hoaøng ñaàu tieân cho vôøi moät soá vò trong Giaùo Hoäi Vieät Nam sang phuïc vuï taïi Giaùo Trieàu Roâma (Curia): Ñöùc OÂng Vincenteâ Traàn Ngoïc Thuï töøng laøm bí thö cuœa ÑTC Gioan-Phaoloâ II tröôùc khi nghæ höu, Ñöùc TGM Phanxicoâ Xavier Nguyeãn Vaên Thuaän (sinh naêm 1928) hieän laø Phoù Chuœ tòch UŒy ban Toøa Thaùnh Coâng Lí & Hoøa Bình, Ñöùc OÂng Nguyeãn Vaên Phöông, Ñöùc OÂng Traàn Vaên Hoaøi v.v. Tuoåi treœ cuœa ÑTC Gioan-Phaoloâ II bò ñaày ñoïa trong chieán tranh. "Trai thôøi loaïn" bò goïi nhaäp nguõ vaø chæ phuïc vu trong quaân ñoäi coù thôøi haïn. Ngöôïc laïi, "trai thôøi loaïn" Karol Wojtyla töï nguyeän phuïc vuï Thieân Chuùa vaø Giaùo Hoäi troïn ñôøi.
Sau ñaây, chuùng toâi xin giôùi thieäu moät soá trích ñoaïn quan troïng trong taùc phaåm cuœa ÑTC Gioan-Phaoloâ II, rieâng taëng caùc baïn treœ Vieät Nam, laø nguoàn hi voïng daït daøo cuœa Giaùo Hoäi vaø Ñaát Nöôùc.
n
Chieán tranh buøng noå laøm thay ñoåi töø coäi reã ñôøi toâi. Caùc vò giaùo sö ñaïi hoïc Jagellon tuy gaëp nhieàu khoù khaên vaãn coá coâng dieãn giaœng tôùi 6-11-1939. Vaøo ngaøy ñoù, nhaø caàm quyeàn Ñöùc buoäc caùc vò giaùo sö ñaïi hoïc tôùi hoïp, keát thuùc baèng vieäc baét giam caùc nhaø baùc hoïc khaœ kính vaøo traïi taäp trung Sachsenhausen. Nhö vaäy laø quaõng ñôøi theo hoïc moân ngöõ vaên hoïc Ba Lan (philologie polonaise) keát thuùc, baét ñaàu thôøi kì quaân Ñöùc chieám ñoùng. Luùc môùi nghæ hoïc, toâi muoán ñoïc vaø vieát tthaät nhieàu. Caùc hoaït ñoäng vaên hoïc ñaàu tieân cuœa toâi baét nguoàn töø daïo aáy.
Ñeå khoœi bò baét sang Ñöùc lao ñoäng khoå sai, muøa thu 1940, toâi baét ñaàu laøm coâng nhaân ñuïc ñaù (ouvrier dans une carrieøre de pierre) thuoäc nhaø maùy hoùa hoïc Solvay naèm ôœ Zakrzowek, caùch choã toâi ôœ chöøng nöœa tieáng. Ngaøy ngaøy toâi cuoác boä ñi laøm.
Nhöõng ngöôøi traùch nhieäm ñuïc ñaù ñeàu laø ngöôøi Ba Lan, heát loøng giuùp caùc thö sinh khoœi laøm caùc vieäc vaát vaœ nhaát. Toâi ñöôïc cöœ phuï vieäc cho ngöôøi thôï laøm phaùo boâng teân laø Franciszek Labus. Toâi nhaéc ñeán ngöôøi vì choác choác, ngöôøi laïi quay veà toâi noùi nhöõng caâu nhö laø: "Karol, con seõ laøm linh muïc. Con haùt hay, gioïng toát, cuoäc soáng ngay laønh..." Ngöôøi noùi thaät laø giaœn dò, baày toœ quan nieäm cuœa ngöôøi ñôøi veà nhöõng ñieàu kieän ñeå laøm linh muïc. Nhöõng lôøi cuœa ngöôøi thôï tuoåi taùc naøy khaéc ghi taâm khaéc coát trong toâi.
Trong thôøi kì naøy, toâi lieân laïc vôùi nhoùm kòch noùi do Mieczy Korlarczyk thaønh laäp vaø tieáp tuïc ñieàu khieån baát hôïp phaùp. Thoaït ñaàu, toâi tham gia ban kòch vì chuœ nhaø cuœa toâi laø Kotlarczyk vaø vôï laø Sofia ñaõ may maén doïn töø Wadovice tôùi Cracovie trong phaàn ñaát cuœa phuœ toaøn quyeàn. Chuùng toâi chung soáng vôùi nhau. Toâi laøm vieäc nhö ngöôøi thôï. Coøn Mieczyslaw môùi ñaàu laøm coâng nhaân xe ñieän (traminot), veà sau laøm nhaân vieân vaên phoøng. Chia nhau soáng trong caên nhaø, chuùng toâi tieáp tuïc baøn luaän veà kòch ngheä, veà sau chuyeån sang döïng kòch noùi (theùaâtre de la parole). Ñaây laø moät saân khaáu raát giaœn dò. Phaàn daøn döïng vaø trang trí thu goïn ñeán möùc toái thieåu; moái baän taâm ñöôïc taäp trung chính yeáu veà caùch dieãn ngaâm kòch thô (deùclamation du texte poeùtique).
Caùc buoåi kòch ngheä ñöôïc trình dieãn tröôùc moät nhoùm ngöôøi coù caên baœn kieán thöùc, coøn khaùch môøi toaøn laø nhöõng ngöôøi quan taâm ñeán vaên hoïc, coù caùc hoaït ñoäng bí maät caœ. Caùc nôi trình dieãn ñöôïc giöõ kín, neáu khoâng seõ bò nhaø caàm quyeàn chieám ñoùng xöœ phaït, bò baét vaøo caùc traïi taäp trung. Kinh nghieäm saân khaáu ñaõ ghi trong toâi nhöõng kæ nieäm saâu ñaäm, tuy trong thöïc teá, toâi nhaän ra ñaáy khoâng phaœi laø ôn goïi cuœa toâi.
Muøa thu 1942, toâi quyeát ñònh döùt khoaùt xin vaøo chuœng vieän Cracovie, tu "chui" (baát hôïp phaùp). Toâi ñöôïc cha vieän tröôœng Jan Piwowarczyk tieáp. Vieäc tieáp xuùc hoaøn toaøn bí maät, giaáu caœ ngöôøi thaân. (...)
Trong thôøi kì bò chieám ñoùng, chuœng vieän bí maät hoaït ñoäng trong khuoân vieân toøa toång giaùm muïc. Baát cöù luùc naøo, caùc ñaáng beà treân vaø caùc chuœng sinh cuõng coù theå bò nhaø caàm quyeàn Ñöùc thaúng tay ñaøn aùp. Toâi soáng trong chuœng vieän hôi khaùc thöôøng naøy vôùi caùc baïn cuœa toâi, nôi nhaø vò toång giaùm muïc khaœ aùi suoát töø thaùng 9-1944 tôùi ngaøy 18-1-1945, ngaøy, noùi ñuùng ra laø ñeâm giaœi phoùng. Trong thöïc teá, Hoàng quaân ñaõ tieán ñeán vuøng phuï caän Cracovie. Khi ruùt lui, quaân Ñöùc giaät saäp caàu Debnicki. Toâi coøn nhôù tieáng noå kinh hoàn: hôi thoåi maïnh ñeán noãi laøm beå (vôõ) caùc cöœa soå lôïp kính cuœa toøa toång giaùm muïc. Caùc chuœng sinh ñang döï leã ôœ nhaø nguyeän coù söï hieän dieän cuœa ñöùc toång giaùm muïc. Ngaøy hoâm sau, chuùng toâi voäi vaøng söœa chöõa nhöõng thieät haïi. (...)
Sau naøy, khi ñaõ thuï phong linh muïc, trong thôøi gian du hoïc ôœ Roma, khi cuøng caùc cha baïn ôœ Hoïc vieän Bæ (Colleøge belge) ñöông ñaàu vôùi vaán ñeà linh muïc thôï (preâtres ouvriers) vaø phong traøo Thanh Lao Coâng (JOC), toâi hieåu raèng ñieàu raát quan troïng cho Giaùo Hoäi vaø haøng giaùo phaåm Taây phöông laø vieäc tieáp xuùc vôùi giôùi thôï thuyeàn. Ñieàu naøy khaéc ghi trong kinh nghieäm soáng cuœa toâi.
Trong thöïc teá, kinh nghieäm cuœa toâi khoâng phaœi laø kinh nghieäm cuœa moät "linh muïc thôï", nhöng cuœa moät "chuœng sinh thôï" (seùminariste ouvrier). Khi laøm vieäc tay chaân, toâi thaáu hieåu söï khoù nhoïc cuœa lao ñoäng tay chaân. Haèng ngaøy toâi chen vai thích caùnh vôùi nhöõng ngöôøi lao ñoäng laøm luïng vaát vaœ. Toâi bieát nôi aên choán ôœ cuœa hoï, gia ñình hoï, nhöõng noãi baän taâm cuœa hoï, giaù trò nhaân baœn vaø phaåm giaù ñaùng quí troïng. Toâi caœm nhaän tình caœm chaát phaùc (cordialiteù) cuœa hoï. Hoï khoâng nhöõng bieát toâi laø moät sinh vieân, maø coøn bieát roõ raèng nhôø hoaøn caœnh ñöa ñaåy, toâi tieáp tuïc töï hoïc. Khoâng bao giôø toâi bò kình choáng vì lí do naøy. Hoï khoâng ngaên caœn vieäc toâi mang theo saùch vôœ tôùi sôœ laøm. Hoï baœo toâi: "Chuùng toâi troâng chöøng cho, coøn con, con cöù vieäc ñoïc saùch". Toâi thöôøng nghieàn ngaãm saùch vôœ trong caùc "cas" ñeâm. Hoï thöôøng baœo toâi: "Nghæ ñi con, ñeå chuùng toâi troâng chöøng cho".
Toâi quen thaân nhieàu baïn thôï thuyeàn. Thænh thoaœng, hoï môøi toâi laïi nhaø. Sau naøy, khi trôœ neân linh muïc vaø giaùm muïc, toâi laøm pheùp röœa toäi cho con chaùu hoï, toâi chuùc phuùc cho nhieàu pheùp cöôùi vaø cöœ haønh tang leã cho nhieàu ngöôøi trong soá hoï. Toâi tìm thaáy nhöõng tình caœm toân giaùo soáng ñoäng aån giaáu trong hoï vaø caùch xöœ theá khoân ngoan.
Nhö ñaõ noùi, ôn keâu goïi laøm linh muïc hình thaønh khi Theá chieán thöù II buøng noå, döôùi thôøi Ñöùc Quoác Xaõ chieám ñoùng. Phaœi chaêng ñoù chæ laø moät söï truøng hôïp traàn theá? Hoaëc coù sôïi daây thaàm kín giöõa ôn goïi chín muøi vaø hoaøn caœnh lòch söœ? - Khoù maø traœ lôøi moät caâu hoœi nhö vaäy. Nhöng coù ñieàu chaéc chaén laø trong keá hoaïch cuœa Chuùa, khoâng coù gì laø tình côø. Ñieàu toâi coù theå noùi laø thaœm kòch chieán tranh ñaõ mang laïi cho tieán trình hình thaønh ôn goïi cuœa toâi moät saéc thaùi rieâng. Ñieàu ñoù giuùp toâi nhaän ra giaù trò vaø taàm quan troïng cuœa ôn goïi theo moät quan ñieåm môùi meœ. Tröôùc söï lan traøn cuœa ñaïi hoïa vaø söï man rôï chieán tranh, yù nghóa vaø söù maïng cuœa chöùc linh muïc trong theá giôùi saùng toœ trong toâi.
Chieán tranh buøng noå laøm toâi lìa boœ buùt nghieân vaø moâi tröôøng ñaïi hoïc. Vaøo luùc naøy, toâi maát cha, ngöôøi cuoái cuøng coøn laïi trong caùc baäc sinh thaønh ra toâi. Moät caùch khaùch quan, söï vieäc naøy khieán toâi töø boœ caùc döï ñònh tröôùc ñaây; moät caùch naøo ñoù nhö phaœi lìa khoœi maœnh ñaát giuùp nhaân caùch toâi phaùt trieån baáy laâu nay.
Nhöng ñoù khoâng phaœi laø moät tieán trình hoaøn toaøn tieâu cöïc. Thöïc ra, moät laøn aùnh saùng ngaøy caøng soi toœ taâm trí toâi: Thieân Chuùa muoán toâi trôœ neân linh muïc. Moät hoâm, toâi nhaän ra roõ reät ñieàu ñoù: nhö aùnh saùng taâm hoàn mang laïi cho toâi nieàm vui vaø söï vöõng taâm veà ôn goïi. Taâm hoàn toâi traøn ñaày bình an.
Ôn goïi thaønh hình trong boái caœnh caùc bieán coá khuœng khieáp dieãn ra chung quanh toâi ôœ Cracovie, ôœ Ba Lan, ôœ chaâu AÂu vaø treân khaép theá giôùi. So vôùi bao ñieàu cô cöïc maø caùc ñoàng baøo ruoät thòt cuœa toâi phaœi gaùnh chòu töø 1939, noãi cöïc khoå cuœa toâi chaúng thaám thía gì. Toâi nhôù caùch rieâng tôùi nhöõng ngöôøi baïn naêm cuoái trung hoïc (caáp 3 phoå thoâng) ôœ Wadowice, trong soá nhöõng ngöôøi baïn thaân thieát cuœa toâi, nhieàu ngöôøi laø Do Thaùi. Moät soá töï nguyeän nhaäp nguõ ngay töø 1938. Toâi nhôù döôøng nhö ngöôøi baïn ñaàu tieân töœ traän nhoœ tuoåi nhaát lôùp. Sau ñoù, toâi chæ bieát ñaïi khaùi soá phaän cuœa nhöõng baïn hoïc khaùc, boœ xaùc treân nhieàu maët traän, hoaëc cheát trong caùc traïi taäp trung, hoaëc leân ñöôøng chieán ñaáu ôœ taän Tobrouk, treân nuùi Cassin, hoaëc bò ñaày sang Lieân Xoâ (Nga hoaëc Kazakhstan). Caùc tin töùc naøy môùi ñaàu chæ thu nhaët laàn laàn, naêm 1948 môùi coù ñöôïc ñaày ñuœ nhaân buoåi hoïp maët ôœ Wadowice kæ nieäm naêm thöù X kì thi toát nghieäp phoå thoâng (tuù taøi).
Trong chieán tröôøng (theatrum) meânh moâng gheâ rôïn cuœa Theá chieán II, toâi thoaùt hieåm trong phaàn lôùn tröôøng hôïp. Haèng ngaøy, toâi ñeàu coù theå bò baét ngay taïi nhaø, trong xöôœng ñuïc ñaù hoaëc cô xöôœng, ñaày vaøo moät traïi taäp trung. Ñoâi khi toâi töï hoœi: coù bieát bao nhieâu baïn beø cheát yeåu, taïi sao khoâng phaœi laø toâi? Ngaøy nay toâi bieát soáng - cheát khoâng phaœi chæ laø tình côø. Trong tai hoïa chieán tranh, ñôøi toâi höôùng thöôïng laø ôn goïi linh muïc. Laøm sao toâi queân ñöôïc nhöõng ngöôøi Chuùa ñaõ ñaët ñeå treân cuoäc haønh trình cuœa toâi, giöõa moät thôøi buoåi nhieãu nhöông: caùc thaân baèng, quyeán thuoäc xa gaàn, thaân - sô (des amis ou des camarades). (...)
Toâi laøm sao queân ñöôïc nhöõng tình caœm nung naáu taâm hoàn toâi trong nhöõng naêm ñaàu du hoïc ôœ Roâma (journeùes "romaines") vaøo naêm 1946, khi toâi baét ñaàu laøm quen vôùi kinh thaønh muoân thuôœ (Ville eùternelle).
Moãi ngaøy, töø Hoïc vieän nöôùc Bæ (Colleøge belge), 26 rue du Quirinal, treân ñöôøng ñi hoïc ôœ Giaùo Hoaøng Hoïc Vieän Angelicum, toâi döøng chaân ôœ nhaø thôø Saint-Andreù cuœa caùc Cha Doøng Teân naèm treân ñöôøng Quirinal, coù haøi coát cuœa Thaùnh Stanislas Kostka. Thaùnh nhaân töøng maëc aùo doøng trong nhaø taäp ôœ keá beân vaø soáng troïn ñôøi ôœ ñaây. Toâi coøn nhôù trong soá nhöõng ngöôøi tôùi vieáng moä Ngaøi coù nhieàu chuœng sinh ngöôøi Ñöùc ôœ Hoïc vieän Germanicum, raát deã nhaän ra nhôø chieáu aùo doøng maàu ñoœ. Trong loøng Kitoâ giaùo vaø nhôø söï soi saùng cuœa chö thaùnh, caùc quoác gia gaëp gôõ nhau, baùo tröôùc moät theá giôùi vöôït qua nhöõng phaân hoùa, ñöùng ngoaøi taám thaœm kòch chieán tranh.
Kinh nghieäm coù ñöôïc ôœ Hoïc vieän Bæ sau ñoù ñöôïc môœ roäng nhôø cuoäc tieáp xuùc tröïc tieáp khoâng nhöõng vôùi nöôùc Bæ, nhöng caœ nöôùc Phaùp vaø Hoøa Lan. Vôùi söï chaáp thuaän cuœa ÑHY Saphieha, trong kì nghæ heø 1947, cha Stanislaw Starowieyski vaø toâi coù dòp thaêm vieáng caùc quoác gia naøy. Taàm nhìn chaâu AÂu cuœa toâi ñöôïc môœ roäng hôn. ÔŒ Paris, toâi truù nguï taïi chuœng vieän Ba Lan. Toâi maét thaáy tai nghe cuoäc haønh trình cuœa caùc linh muïc thôï, nhöõng vaán ñeà ñöôïc caùc cha Henri Dodin vaø Yvan Daniel ñeà caäp tôùi trong taùc phaåm "La France, pays de mission?" (Phaùp coù coøn laø nöôùc truyeàn giaùo?), muïc vuï truyeàn giaùo ôœ ngoaïi oâ Paris, nhaát laø trong giaùo xöù cuœa cha Michonneau. Nhöõng kinh nghieäm naøy ñaõ giuùp ích cho toâi raát nhieàu trong hai naêm ñaàu laøm linh muïc.
Töø nhöõng quan ñieåm khaùc nhau vaø boå sung nhau giuùp toâi phaùt hieän moät chaâu AÂu taây phöông (Europe occidentale), haäu chieán, chaâu AÂu cuœa nhöõng thaùnh ñöôøng nguy nga xaây töø thôøi Trung Coå, ñoàng thôøi laø moät chaâu AÂu bò ñe doïa bôœi tieán trình theá tuïc hoùa. Toâi chôït hieåu thöœ thaùch cuœa Giaùo Hoäi, ñöôïc môøi goïi ñoái phoù vôùi söï nguy hieåm lôùn lao baèng nhöõng hình thöùc muïc vuï môùi meœ, môœ ñöô ng cho vai troø quan troïng hôn cuœa giaùo daân.
Ñaàu naêm 1948, toâi trình luaän aùn tieán só taïi Giaùo Hoaøng Hoïc Vieän Angelicum vaø ngay sau ñoù, leân ñöôøng hoài höông. Khi vöøa ñeán Cracovie, toâi nhaän ñöôïc "thö boå nhieäm", teân chính thöùc laø aplikata. Ñöùc toång giaùm muïc ñang ôœ Roâma, ñeå laïi vaên thö ghi roõ yù muoán cuœa ngaøi. Toâi nhaän nhieäm sôû, trong loøng chan hoøa nieàm vui. Lieàn ñoù, toâi hoœi thaêm ñöôøng ñi tôùi Niegowic. Toâi tìm ñuœ moïi caùch ñeå coù maët ñuùng ngaøy. Toâi ñi töø Crocovie tôùi Gdow baèng xe buyùt; töø ñoù, moät noâng daân cho toâi ñi nhôø xe tôùi mieàn queâ Marzowice; sau ñoù, ngöôøi noâng daân naøy khuyeân toâi cuoác boä, ñi taét baêng qua caùnh ñoàng. Töø xa, toâi nhaän ra giaùo ñöôøng Niegowic. Luùc ñoù laø muøa gaët môùi. Toâi raœo böôùc giöõa caùnh ñoàng luùa chín, moät phaàn quang ñaõng ñaõ gaët xong, moät phaàn soùng luùa chaäp chuøng theo töøng côn gioù. Khi ñeán laõnh ñòa cuœa giaùo xöù Niegowic, toâi quì xuoáng hoân ñaát. Toâi hoïc ñöôïc cöœ chæ naøy cuœa Thaùnh Jean-Marie Vianney. Trong nhaø thôø, toâi ngöøng laïi tröôùc nhaø taïm, roài tôùi trình dieän Ñöùc Cha Kazimierz Buzala, nieân tröôœng giaùo phaän Niepolomice vaø laø cha xöù Niegowic. Cha sôœ tieáp toâi noàng haäu vaø sau vaøi caâu trao ñoåi, chæ cho toâi choã ôœ daønh cho cha phoù.
Trong chöùng töø kæ nieäm leã kim khaùnh linh muïc, toâi khoâng theå khoâng baày toœ loøng bieát ôn ñoái vôùi toaøn theå Giaùo Hoäi Ba Lan. Toâi chaøo ñôøi vaø ñôøi tu trì cuœa toâi chín vaøng nôi maœnh ñaát queâ höông. Ñoù laø moät Giaùo Hoäi thöøa höôœng moät di saœn ñöùc tin caœ ngaøn naêm, cöu mang nhieàu vò hieån thaùnh vaø chaân phöôùc qua bao theá kæ; moät Giaùo Hoäi coù hai vò thaùnh giaùm muïc töœ ñaïo ñöôïc suy toân laøm boån maïng: Wojciech vaø Stanislaw. Ñoù laø moät Giaùo Hoäi gaén boù saâu xa vôùi daân toäc vaø vaên hoùa Ba Lan; moät Giaùo Hoäi luoân naâng ñôõ vaø baœo veä ngöôøi daân, nhaát laø trong nhöõng thôøi kì bi thaœm nhaát cuœa lòch söœ.
Chính trong baàu khí thieâng lieâng nhieät thaønh maø söù meänh linh muïc vaø giaùm muïc cuœa toâi ñaõ trieån nôœ. Hai heä thoáng ñoäc taøi bi thaœm cuœa theá kæ chuùng ta: moät beân laø cheá ñoä quoác xaõ vôùi nhöõng kinh hoaøng cuœa chieán tranh vaø caùc traïi taäp trung, moät beân laø cheá ñoä coäng saœn vôùi cheá ñoä ñaøn aùp khuœng boá, toâi ñeàu bieát toœ töôøng töø beân trong. Ngöôøi ta hieåu ñöôïc deã daøng söï thieát thaân cuœa toâi ñoái vôùi nhaân phaåm vaø söï toân troïng caùc quyeàn lôïi con ngöôøi, khôœi ñaàu laø quyeàn ñöôïc soáng. Söï thieát thaân ñoù ñaõ thaønh hình trong nhöõng naêm ñaàu linh muïc, caøng ñöôïc cuœng coá theâm vôùi thôøi gian. Ngöôøi ta cuõng hieåu ñöôïc deã daøng moái öu tö cuœa toâi ñoái vôùi gia ñình vaø giôùi treœ, taát caœ phaùt trieån nhòp nhaøng trong toâi, noùi ñuùng ra ñöôïc baét nguoàn töø nhöõng kinh nghieäm bi thöông. (...)
Naêm möôi naêm linh muïc laø quaù nhieàu. Coù bieát bao nhieâu söï vieäc ñaõ hình thaønh trong nöœa theá kæ cuœa lòch söœ! Caùc vaán ñeà môùi xuaát hieän, caùc caùch soáng môùi, caùc thöœ thaùch môùi. Moät caùch töï phaùt, ngöôøi ta töï hoœi: treân saân khaáu theá giôùi khoâng ngöøng bieán chuyeån, söï vieäc laø linh muïc hoâm nay bao haøm nhöõng gì, trong khi nhaân loaïi saép böôùc sang ngaøn naêm thöù III?
Coù ñieàu chaéc chaén laø linh muïc, cuõng nhö toaøn theå Giaùo Hoäi, daán böôùc theo thôøi gian. Linh muïc laéng nghe vôùi taát caœ chaêm chuù vaø khoan dung nhöõng ñieàu hình thaønh trong Lòch söœ, nhöng ñoàng thôøi cuõng caàn coù oùc pheâ phaùn vaø caœnh giaùc. Coâng ñoàng chung Vaticanoâ II ñaõ chöùng minh moät söï ñoåi môùi ñích thöïc laø coù theå vaø caàn thieát, trong söï trung thaønh vôùi Lôøi Chuùa vaø vôùi truyeàn thoáng. Nhöng ngoaøi söï ñoåi môùi muïc vuï (renouveau pastoral), toâi tin chaéc linh muïc khoâng ñöôïc e ngaïi khi "ñöùng ngoaøi thôøi gian" (hors du temps), bôœi vì con ngöôøi hieän taïi cuœa linh muïc laø trong khuoân khoå cuœa hieän taïi cöùu theá cuœa Ñöùc Kitoâ. Nhieäm vuï quan troïng nhaát cuœa caùc linh muïc trong baát cöù thôøi ñaïi naøo laø tìm thaáy moãi ngaøy "hieän taïi tö teá" cuœa Ñöùc Kitoâ, ñöôïc noùi tôùi trong thö göœi tín höõu Do Thaùi. Hieän taïi cuœa Chuùa Kitoâ hoäi nhaäp trong lòch söœ, trong quaù khöù vaø trong töông lai cuœa theá giôùi, cuœa moãi ngöôøi vaø trong moãi linh muïc. "Chuùa Gieâsu Kitoâ hoâm qua vaø hoâm nay vaãn laø moät, vaø cho ñeán muoân ñôøi" (Heùbr. 13, 8). Vaäy neáu chuùng ta mieät maøi trong hieän taïi cuœa Chuùa Kitoâ, nhôø hieän taïi tö teá vaø nhaân sinh cuœa chuùng ta, khoâng coù gì khieán chuùng ta phaœi e ngaïi vì quaù khöù ñaõ qua... Chuùa Kitoâ laø ñaáng ño löôøng thôøi gian. Hieän taïi cuœa Ngaøi bao goàm caùc yeáu toá: thieâng lieâng, nhaân sinh vaø tö teá, ñònh ñoaït moät caùch cô baœn moïi tranh chaáp giöõa hai khuynh höôùng truyeàn thoáng (traditionalisme) vaø tieán boä (progressisme), voán ñöôïc tranh luaän nhieàu luùc sau naøy.
Neáu ta phaân tích nhöõng troâng ñôïi cuœa nhaân loaïi hieän nay ñoái vôùi linh muïc, ta thaáy töø cô baœn coù söï troâng ñôïi duy nhaát vaø cuõng laø lôùn lao nhaát: hoï khaùt khao Chuùa Kitoâ. Coøn laïi laø lôïi ích kinh teá, xaõ hoäi vaø chính trò, ngöôøi ta coù theå ñoøi hoœi ôœ linh muïc nhieàu ñieàu khaùc nöõa. Ngöôøi ta khao khaùt Chuùa Kitoâ nôi vò linh muïc. Ngöôøi ta coù quyeàn mong ñôïi ñieàu ñoù nôi linh muïc, tröôùc heát bôœi söï loan baùo Tin Möøng. Cuõng nhö giaùo huaán cuœa coâng ñoàng, caùc linh muïc "coù boån phaän tröôùc tieân laø loan baùo Phuùc aâm cho moïi ngöôøi" (Presbyterorum ordinis, n. 4). Söï loan baùo naøy nhaèm muïc ñích daãn daét nhaân loaïi tôùi gaëp Chuùa, ñaëc bieät laø trong maàu nhieäm Thaùnh Theå, laø trung taâm ñieåm soáng ñoäng cuœa Giaùo Hoäi vaø cuœa ñôøi soáng linh muïc. Linh muïc naém giöõ quyeàn haïn maàu nhieäm vaø lôùn lao ñoái vôùi Thaùnh Theå. Vì vaäy, linh muïc laø ngöôøi quaœn lí gia nghieäp Cöùu Theá. Cöœ haønh Thaùnh Theå, ñoù laø chöùc vuï cao troïng nhaát vaø thieâng lieâng nhaát cuœa Thaày Caœ. Ñoái vôùi toâi, ngay nhöõng naêm ñaàu tieân trong chöùc vuï tö teá, vieäc cöœ haønh Thaùnh Theå khoâng nhöõng laø boån phaän thieâng lieâng nhaát, nhöng tröôùc heát laø moät nhu caàu saâu xa nhaát cuœa taâm hoàn toâi.
Ñöùc Thaùnh Cha GIOAN-PHAOLOÂ II