GIÔÙI TREŒ VIEÄT NAM TRONG GIAÙO HOÄI

Naêm 1997 coù hai bieán coá troïng ñaïi lieân heä ñeán Coäng ñoaøn Coâng giaùo Vieät Nam taïi Phaùp vaø Giôùi Treœ toaøn caàu:

- Ngaøy 10 vaø 17-5-1997: Giaùo Xöù Vieät Nam taïi Paris cöœ haønh troïng theå Ñaïi Leã Kim Khaùnh (Kæ nieäm 50 Naêm Thaønh Laäp: 1947-1997).

- Ngaøy 25-8-1997: Ñöùc Thaùnh Cha Gioan-Phaoloâ II cöœ haønh Thaùnh leã Ñaïi trieàu (messe pontificale) taïi thuœ ñoâ nöôùc Phaùp nhaân Ngaøy Giôùi Treœ Theá Giôùi laàn thöù XII (XIIeøme Journeùe mondiale de la jeunesse, vieát taét: JMJ). Ñòa ñieåm cöœ haønh Thaùnh Leã laø Longchamp, tröôùc 1789 laø Ñaïi Tu Vieän, di tích coøn laïi laø moät coái xay coå (vieux moulin). Longchamp ôœ ven röøng Boulogne (khu röøng roäng 850 ha naèm ôœ quaän XVI - Paris).

Ñeà taøi "Giôùi Treœ Vieät Nam trong Giaùo Hoäi" chính laø caùch baày toœ moái quan taâm cuœa coäng ñoaøn tröôùc söï lôùn maïnh caœ veà löôïng laãn veà phaåm cuœa Giôùi Treœ Coâng Giaùo Vieät Nam taïi Phaùp. Tröôùc khi trình baày veà noäi dung cuœa vaán ñeà, thieát töôœng cuõng neân tìm hieåu hai töø ngöõ "Giôùi Treœ" vaø "Giaùo Hoäi" trong phaàn I, tröôùc khi baøn veà "Hieän traïng cuœa giôùi treœ trong Giaùo Hoäi" (phaàn II) vaø "Trieån voïng cuœa giôùi treœ trong Giaùo Hoäi" (phaàn III).

I. TOÅNG QUAN:

A) PHAÏM VI THEÁ TUÏC:

1) Luaät daân söï:

Ñieàu 488 Daân luaät Phaùp qui ñònh "Tuoåi thaønh nieân luaät ñònh laø möôøi taùm tuoåi troøn; vaøo tuoåi naøy, ngöôøi ta coù theå laøm moïi loaïi giaáy tôø cuœa ñôøi soáng daân söï". Qui ñònh naøy cuõng töông töï nhö ñieàu 20 cuœa Luaät Daân söï hieän haønh Vieät Nam (28-10-1995): "Ngöôøi ñuœ möôøi taùm tuoåi trôœ leân laø ngöôøi thaønh nieân. Ngöôøi chöa ñuœ möôøi taùm tuoåi laø ngöôøi chöa thaønh nieân". Caùc qui ñònh vöøa keå cho thaáy "giôùi treœ" tuy laø moät thöïc theå khoâng choái caõi ñöôïc trong xaõ hoäi, nhöng chöa coù "choã ñöùng" xöùng ñaùng trong phaùp luaät. Söï thieáu soùt naøy ñaõ ñöôïc söœa chöõa böôùc ñaàu veà phöông dieän haønh chaùnh.

2) Caùc bieän phaùp haønh chaùnh:

Taïi Phaùp, sau khi boä tröôœng Vaên hoùa Phaùp Jack Lang (PS) thieát laäp hai ñònh cheá coù lieân quan ñeán Giôùi Treœ: "Ngaøy Hoäi AÂm Nhaïc" (Feâte de la Musique) vaøo 21-6 moãi naêm (ngaøy baét ñaàu muøa heø) vaø "Theœ Giôùi Treœ" (Carte Jeunes) bao goàm nhieàu bieän phaùp öu ñaõi, tôùi löôït thuœ töôùng Edouard Balladur (RPR) ra leänh thöïc hieän moät cuoäc Tröng caàu YÙ kieán Giôùi treœ vaøo naêm 1994.

3) Vieäc tham khaœo yù kieán giôùi treœ:

Trong thö ngoœ göœi cho giôùi treœ vaøo dòp naøy, thuœ töôùng Phaùp vieát: "Ngöôøi ta noùi nhieàu ñeán "giôùi treœ" noùi chung. Ngöôøi ta thöôøng phaùt bieåu thay cho caùc baïn. Giôùi treœ coù kinh nghieäm rieâng, coù nhaân sinh quan rieâng, coù caùch nhìn töông lai rieâng bieät, nhöng khoâng moät ai chòu hoœi yù kieán caùc baïn. Vì vaäy, ñích thaân toâi quyeát ñònh tham khaœo yù kieán caùc baïn". Vieäc tham khaœo ñöôïc thöïc hieän döôùi hình thöùc caùc caâu hoœi daønh cho caùc baïn treœ töø 15 ñeán 25 tuoåi. Nhö vaäy, veà phöông dieän haønh chaùnh, giôùi treœ bao goàm caùc thanh nieân nam nöõ töø 15 tôùi 25 tuoåi.

B) QUAN ÑIEÅM NGOÂN NGÖÕ:

"Giôùi treœ" laø moät caùch "laøm treœ laïi ngoân ngöõ", thay töø ngöõ "thanh nieân" quen thuoäc. Taïi sao "laøm treœ laïi ngoân ngöõ", vaø "laøm treœ laïi" baèng caùch naøo ? - Tröôùc heát, "thanh nieân" laø chöõ Haùn, tröøu töôïng (noùi chung giai ñoaïn "tuoåi xanh" cuœa cuoäc soáng), ñaõ ñöôïc söœ duïng laâu nay. Ngöôïc laïi, "giôùi treœ" laø chöõ Noâm, cuï theå (goàm nhöõng ngöôøi treœ baèng xöông baèng thòt), trôœ neân thoâng duïng luùc sau naøy.

1) Ngoân ngöõ Vieät Nam:

Veà ngöõ hoïc, theo hoïc giaœ Coâng giaùo Paulus Huyønh Tònh Cuœa (1834-1907):

- Giôùi: chieáu saùng, coù ngôøi, khoe treœ. - Treœ : tuoåi xanh, coøn nhoœ tuoåi.

Tieáng Vieät trong Ñaïi Nam Quoác AÂm Töï Vò cuœa Huyønh Tònh Cuœa laø tieáng Vieät coå töø theá kæ XIX trôœ veà tröôùc. Theo Töï Ñieån Vieät Nam:

- Giôùi coù nghóa laø phaïm vi, ñòa haït - Treœ : coøn nhoœ tuoåi.

Caùc ñònh nghóa "Giôùi treœ" noùi chung ñeàu döïa tieâu chuaån thôøi gian (tuoåi). Tuoåi treœ coù ñöùc tính quí nhaát laø thaønh thöïc. Vì vaäy, tuïc ngöõ coù caâu: "Ra ñöôøng hoœi giaø, veà nhaø hoœi treœ".

2) Ngoân ngöõ Phaùp:

Jeune trong tieáng Phaùp do tieáng latinh juvenis coù nghóa laø tuoåi ñôøi môùi chôùm (peu avanceù en aâge), ngöôøi trong löùa tuoåi thanh xuaân (qui est dans la jeunesse). Nhaø thô Alfred Vigny (1797-1863) cho raèng "Moät cuoäc soáng yù vò khi nieàm öôùc mong tuoåi treœ ñöôïc thöïc hieän khi tuoåi ñôøi ñaõ chín" (Une grande vie est un reâve de jeunesse reùaliseù dans l'aâge mur). "J" laø chöõ vieát taét cuœa jeune(s). Ñaây cuõng laø chöõ ñaàu cuœa danh thaùnh Chuùa: Jeùsus. Chöõ taét (sigle) JMJ (Journeùe Mondiale de la Jeunesse) coøn coù nghóa laø Jeùsus - Marie - Joseph: nhö lôøi caàu chuùc cho söï gaén boù beàn chaët giöõa Giôùi treœ & Gia ñình & Giaùo Hoäi (3G trong tieáng Vieät), qua bieåu töôïng cuœa Thaùnh gia. Vieäc giôùi treœ gaëp gôõ Thieân Chuùa ngay töø chöõ ñaàu (lettre initiale), luùc tuoåi thanh xuaân "môùi chôùm", laø moät daãn nhaäp höõu ích cho chuœ ñeà "Giôùi Treœ Trong Giaùo Hoäi" cuœa baøi vieát naøy.

3) Toång quan veà Giaùo Hoäi:

EÙglise (vieát hoa), trong tieáng Phaùp, do chöõ Hi Laïp ekkleâsia. Linh muïc Jacques Beùnigne Bossuet, nhaø vaên vaø nhaø thaàn hoïc Phaùp (1627-1704), ñaõ ñònh nghóa töø ngöõ naøy nhö sau: "Chuùa Kitoâ taäp hôïp quanh Ngaøi nhöõng ngöôøi tuyeân nhaän Ngaøi laø Thaày. Nhö vaäy, Giaùo Hoäi Coâng giaùo vöøa laø höõu hình (visible), vöøa laø voâ hình (invisible)". Giaùo Hoäi coù boán ñaëc tính laø: duy nhaát (uniteù), thaùnh thieän (sainteteù), coâng giaùo (catholiciteù) vaø toâng truyeàn (apostoliciteù). Giaùo Hoäi ñöôïc phaùt trieån treân caœ ba bình dieän:

- Tín lí (doctrinal): qui ñònh tín lí; - Ñònh cheá (institutionnel): Ñöùc Thaùnh Cha coù quyeàn haønh toái cao; - Muïc vuï (pastoral): Bình dieän naøy nhaèm thích nghi vôùi thôøi gian vaø khoâng gian.

Hai bình dieän ñaàu lieân quan ñeán moät Giaùo Hoäi hoaøn vuõ (EÙglise universelle). Bình dieän thöù ba lieân quan ñeán caùc Giaùo Hoäi ñòa phöông (EÙglises locales). Saéc leänh qui ñònh "Nhieäm vuï Muïc vuï cuœa caùc Giaùm muïc trong Giaùo Hoäi" (28-10-1965) ñaõ phaân bieät Giaùo Hoäi phoå quaùt vaø caùc Giaùo Hoäi ñòa phöông nhö sau:

a) Yeáu toá xaõ hoäi: moät phaàn cuœa daân Thieân Chuùa, cuœa Giaùo Hoäi phoå quaùt treân moät laõnh thoå nhaát ñònh, coù Giaùm Muïc laõnh ñaïo. Treân phöông dieän naøy, giaùo phaän laø moät ñôn vò muïc vuï vaø haønh chaùnh.

b) Yeáu toá sieâu nhieân: Chuùa Kitoâ, Chuùa Thaùnh Thaàn, ôn cöùu roãi, toaøn theå maàu nhieäm Giaùo Hoäi ñeàu hieän dieän toaøn veïn trong moãi giaùo phaän. Nhöõng thöïc taïi naøy vì thieâng lieâng neân khoâng theå chia caét. Treân phöông dieän naøy, giaùo phaän laø toaøn theå Giaùo Hoäi hieän dieän taïi moät nôi nhaát ñònh.

Ñeà taøi "Giôùi treœ Vieät Nam" ñöôïc xem xeùt veà caœ ba töông quan:

- Giaùo Hoäi hoaøn vuõ; - Giaùo Hoäi Phaùp; - Giaùo Hoäi Vieät Nam (taïi queâ nhaø).

II - HIEÄN TRAÏNG CUŒA GIÔÙI TREŒ TRONG GIAÙO HOÄI:

Giôùi treœ laø löùa tuoåi trung gian giöõa tuoåi thieáu nhi (enfance) vaø tuoåi tröôœng thaønh (aâge adulte). Trong khi chôø caùc nhaø laäp phaùp qui ñònh roõ raøng, caùc vaên kieän laäp qui cuœa Phaùp aán ñònh giôùi treœ goàm nhöõng ngöôøi töø 15 tôùi 25 tuoåi. Trong baøi naøy, chuùng toâi ñoàng yù tuoåi baét ñaàu cuœa giôùi treœ laø 15, nhöng giôùi haïn 25 tuoåi chæ coù yù nghóa veà phöông dieän luaät phaùp (thueá vuï vaø lao ñoäng). Vì vaäy, coù theå nôùi roäng löùa tuoåi naøy theâm töø 10 tôùi 15 naêm, xeùt veà maët coâng giaùo tieán haønh.

A) Hieän traïng giôùi treœ taïi Vieät Nam:

1) Tình traïng giôùi treœ taïi Vieät Nam noùi chung:

Trong huaán töø ñoïc taïi Denver ngaøy 12-8-1993, ÑTC Gioan-Phaoloâ II tuyeân boá:

"Ta ñeán Denver laø ñeå laéng nghe giôùi treœ teà töïu ôœ ñaây, ñeå cuøng tìm kieám vôùi hoï cuoäc soáng. (...) Trong caùc chuyeán vieáng thaêm muïc vuï Giaùo Hoäi khaép nôi treân theá giôùi, ta xoùt xa nhaän thaáy haàu nhö taïi khaép nôi, giôùi treœ lôùn leân vaø soáng trong nhöõng ñieàu kieän khoù khaên. Hoï phaœi chòu quaù nhieàu ñau khoå vì thieân tai, ñoùi keùm, beänh dòch, caùc xaùo troän kinh teá xaõ hoäi vaø chieán tranh kinh hoaøng".

Taïi caùc nôi Ñaáng Keá Vò Thaùnh Pheâroâ chöa theå vieáng thaêm (ñaëc bieät laø Vieät Nam vaø Trung Quoác), tình traïng cuõng raát ñaùng quan ngaïi. Taïi Thaønh phoá Hoà Chí Minh, "nhieàu gia ñình tuùng thieáu baùn con cho nhöõng ngöôøi Taây phöông hoaëc ngöôøi Mó muoán nhaän con nuoâi vôùi giaù 200 USD (töông ñöông vôùi tieàn löông cuœa moät ngöôøi trong moät naêm). Ngoaøi ra, ngöôøi nhaän con nuoâi coøn phaœi traœ nhieàu traêm ñoâ la cho ngöôøi moâi giôùi".

2) Soá lieäu thoáng keâ veà giôùi treœ trong nöôùc:

Theo thoáng keâ, daân soá Vieät nam trong löùa tuoåi töø 15 tôùi 24 nhö sau:

1990: a) Nam: 6,421,292 b) Nöõ: 6,771,302 Coäng: 13,192,594

1995: a) Nam: 7,319,172 b) Nöõ: 7,254,218 Coäng: 14, 573,390

Nhö vaäy, soá ngöôøi treœ ôœ Vieät Nam (1995) laø 14,574,000 treân toång soá laø 74,500,000 ngöôøi. Giôùi treœ trong nöôùc chieám tæ leä laø 19,46% so vôùi daân soá toaøn quoác. Veà tæ leä giôùi tính cuœa giôùi treœ trong nöôùc (1995), daân soá nam hôn daân soá nöõ laø 64,954 ngöôøi (+9,91). Trong soá caùc baïn treœ ôœ Vieät Nam:

- Hoïc ngheà: 46,498 - Trung hoïc chuyeân nghieäp: 81,032 - Phoå thoâng Trung hoïc: 724,381 - Ñaïi hoïc cao ñaúng: 226,274 Coäng: 1,078,185

Tæ leä ñeán tröôøng caên cöù vaøo caùc soá lieäu thoáng keâ trong nöôùc laø 7% so vôùi toång soá giôùi treœ laø 14,573,390. Caùc soá lieäu chuùng toâi söœ duïng ñeå tính caùc tæ soá caên cöù vaøo thoáng keâ hoaëc taøi lieäu chính thöùc trong nöôùc. Neáu so saùnh caùc soá lieäu naøy vôùi taøi lieäu nöôùc ngoaøi veà Vieät Nam (1995), chuùng toâi nhaän thaáy:

- Scolarisat 12 - 17 ans: 47% habitants (hab.)- Scolisation 3eøme degreù: 1,5% hab.

Taøi lieäu naøy ghi chuù "tæ soá ñi hoïc ñoái vôùi löùa tuoåi 12-17: töông ñöông vôùi caáp 2 (secondaire), vaø caáp 3 laø ñaïi hoïc (niveau universitaire)". Nhö vaäy, phaàn lôùn caùc hoïc sinh Vieät Nam sau khi hoïc heát phoå thoâng trung hoïc ñeàu nghæ hoïc. Chuùng ta coù theå so saùnh caùc soá lieäu thoáng keâ treân ñaây vôùi tình traïng giaùo duïc cuœa Phaùp. Theo thoáng keâ (1995):

- Daân soá nöôùc Phaùp: 58 trieäu. - Scolarisation 2eøme degreù: 90% - Scolarisation 3eøme degreù: 49,5% hab.

Nhö vaäy, tæ leä sinh vieân ghi cao ñaúng vaø ñaïi hoïc ôœ Vieät Nam (so vôùi daân soá toaøn quoác) laø 1,5%. Tæ leä naøy chæ baèng 0,3% soá hoïc sinh (trung hoïc) vaø sinh vieân (ñaïi hoïc) ôœ Phaùp.

3) Tình traïng giôùi treœ Coâng giaùo trong nöôùc:

Linh muïc Nguyeãn Ngoïc Sôn ñaõ ghi nhaän veà giôùi treœ Coâng giaùo trong nöôùc sau naêm 1975 nhö sau: "Trong phaïm vi nhaø thôø, caùc giaùo xöù sau naêm 1975 cuõng nhö tröôùc ñoù, vaãn toå chöùc nhöõng buoåi daïy giaùo lí cho giôùi treœ do caùc giaùo lí vieân, tu só hay chính linh muïc phuï traùch. Caùc lôùp giaùo lí thöôøng coù laø: lôùp chuaån bò xöng toäi, röôùc leã laàn ñaàu, lôùp chuaån bò nhaän bí tích theâm söùc, lôùp röôùc leã bao ñoàng, lôùp döï bò hoân nhaân, lôùp taân toøng. Ngoaøi caùc lôùp treân, chuùng ta thöôøng thaáy giaùo xöù thöôøng toå chöùc thaùnh leã daønh rieâng cho thieáu nhi hoaëc giôùi treœ haøng tuaàn, caùc kyø tónh taâm moãi naêm, caùc khoùa hoïc ñaëc bieät nhaân dòp leã lôùn. Trong phaïm vi giaùo phaän, ta cuõng thaáy toå chöùc caùc buoåi hoïp maët hay tónh taâm giôùi treœ moät vaøi laàn trong naêm."

Ngoaøi ra, coù hai taùc giaœ Phaùp noùi leân moät vaøi khía caïnh cuœa hieän traïng giôùi treœ Vieät Nam. Theo Leùon Vandermeersch:

"Giôùi treœ li khai caùc ñoaøn theå cuœa ñaœng vaø boœ hoïc, daán thaân trong caùc toå chöùc baát hôïp phaùp, tuy ñaõ bò giaœi theå nhöng ñöôïc mau choùng taùi laäp".

Trong baøi baùo khaùc nhan ñeà laø: "Saigon: les eùcoles la dernieøre chance", Luc Adrian ghi nhaän:

"ÔŒ Vieät Nam, gaàn 9 trieäu treœ em khoâng coù ñieàu kieän ñi hoïc taïi caùc tröôøng coù thu hoïc phí (eùcole payante). Vì vaäy, chính quyeàn ñaønh phaœi laøm ngô cho caùc tröôøng cuœa Giaùo Hoäi Coâng Giaùo môœ ra baát hôïp phaùp ñeå giaœi quyeát tình traïng thieáu soùt trong heä thoáng giaùo duïc Nhaø nöôùc".

B) Hieän traïng giôùi treœ taïi Phaùp :

1) Tình traïng giôùi treœ taïi Phaùp (noùi chung):

Vieäc trình baày hieän traïng giôùi treœ Phaùp laø caàn thieát vì giôùi treœ Vieät Nam taïi Phaùp noùi chung ñaõ hoäi nhaäp xaõ hoäi naøy. Tröôùc heát, theo keát quaœ kieåm tra daân soá naêm 1990 (recensement de 1990), daân soá Phaùp tuoåi töø 15 tôùi 25 tuoåi (sinh töø 1972 tôùi 1982) nhö sau:

1990: a) Nam: 4,467,482 b) Nöõ: 4,301,488 Coäng: 8,768,970

Nhö vaäy, tæ leä daân soá treœ (töø 15 - 25 tuoåi) laø 15,15% so vôùi daân soá nöôùc Phaùp (58,000,000 ngöôøi). Tæ leä naøy cuœa Vieät Nam laø 19,46%. Trong löùa tuoåi naøy, daân soá nam hôn daân soá nöõ laø 165,994 ngöôøi (+ 9,62%, xaáp xæ tæ leä +9,91% cuœa Vieät Nam, trong ñoù daân soá nöõ daân soá nam). Theo cuoäc thaêm doø yù kieán naêm 1986 do Vieän Sofres thöïc hieän cho nhaät baùo Le Monde:

- 81% ngöôøi Phaùp traœ lôøi laø "Coâng giaùo". - 15,5% khoâng coù toân giaùo. - 97% traœ lôøi ñaõ chòu pheùp röœa toäi. - 91% traœ lôøi ñaõ ñöôïc hoïc giaùo lí.

G. Cholvy ñaõ phaân bieät giöõa "toân giaùo qui ñònh" (religion prescrite) vaø "soáng ñaïo" (religion veùcue): Phaàn ñaàu nhaèm vun troàng söï hieåu bieát toân giaùo nôi giôùi treœ qua caùc lôùp giaùo lí, caùc baøi giaœng chuœ nhaät (sermons du dimanche), naêm thaùnh (jubileùs), caùc cuoäc haønh höông, ñaïi hoäi giôùi treœ v.v. Phaàn "soáng ñaïo" do aœnh höôœng cuœa gia ñình, xaõ hoäi... taïo loøng soát meán nôi taâm hoàn ngöôøi treœ.

2) YÙ kieán cuœa giôùi treœ Phaùp veà gia ñình, xaõ hoäi vaø caùc giaù trò tinh thaàn:

Theo Baùo caùo cuœa UŒy ban Tham khaœo YÙ kieán Giôùi Treœ Toaøn quoác (Comiteù pour la Consultation nationale des Jeunes), yù kieán cuœa giôùi treœ Phaùp veà moät soá vaán ñeà chính (coù lieân quan ñeán phaïm vi nghieân cöùu cuœa taäp saùch naøy) nhö sau:

a) YÙ kieán veà xaõ hoäi hieän nay (Mon opinion sur la socieùteù actuelle):

- Nöôùc Phaùp laø quoác gia baœo veä nhaân quyeàn:

- ñoàng yù (d'accord): 78,8% - khoâng ñoàng yù (pas d'accord): 21,2%

- Tin töôœng vaøo töông lai (J'ai confiance en l'avenir)

- ñoàng yù: 28,9% - khoâng ñoàng yù: 71,1%

- Haøi loøng veà söï ñoái thoaïi giöõa ngöôøi tröôœng thaønh vaø giôùi treœ (Le dialogue jeunes-adultes me satisfait):

- ñoàng yù: 36,8% - khoâng ñoàng yù: 68,2%

b) YÙ kieán veà gia ñình vaø baïn beø (Mon opinion sur la famille et les amis):

- Caœm thaáy deã chòu trong gia ñình (Je me sens aø l'aise dans ma famille)

- ñoàng yù: 90,8% - khoâng ñoàng yù: 9,2%

- Baèng loøng vôùi nôi aên choán ôœ (L'endroit ouø j'habite me plait):

- ñoàng yù: 84,5% - khoâng ñoàng yù: 15,5%

- Cha meï tín nhieäm vaøo toâi (Mes parents me font confiance)

- ñoàng yù: 88,3% -khoâng ñoàng yù: 11,7%

- Mong cha meï thöông yeâu nhieàu hôn (J'attends plus d'amour de mes parents):

- ñoàng yù: 25,9% -khoâng ñoàng yù: 74,1%

- Mong coù theâm quyeàn haønh trong gia ñình (Je souhaiterais plus d'autoriteù dans ma famille)

- ñoàng yù: 13,9% - khoâng ñoàng yù: 86,1%

- OÂng baø quan troïng ñoái vôùi toâi (Des grands-parents, c'est important pour moi)

- ñoàng yù: 86,4% - khoâng ñoàng yù: 13%

- Gia ñình chuaån bò cho toâi tröôœng thaønh (Ma famille me preùpare aø eâtre adulte)

- ñoàng yù: 79% - khoâng ñoàng yù: 21%

- Ngay töø baây giôø, toâi mong muoán coù moät choã ôœ rieâng (J'aimerais deøs aujourd'hui, avoir un logement indeùpendant)

- ñoàng yù: 63,9% - khoâng ñoàng yù: 36,1%

- Toâi daønh nhieàu thì giôø cho baïn thaân, sô (Je passe beaucoup de temps avec mes amis, mes copains)

- ñoàng yù: 75,9% - khoâng ñoàng yù: 24,1%

- Gia ñình toâi coù ñuœ phöông tieän sinh soáng (Ma famille a suffisamment d'argent pour vivre):

- ñoàng yù: 65,2% -khoâng ñoàng yù: 34,8%

c) Caùc giaù trò tinh thaàn (valeurs morales):

- Kính troïng laø öu tieân (respect en "prioriteù"): 1,1% - Löông thieän, danh döï... laø öu tieân (honneâteù honneur... En "prioriteù"): 1% - Loøng yeâu nöôùc laø öu tieân (patriotisme en "prioriteù"): 0,9% - Toân giaùo laø öu tieân (religion en "prioriteù"): 0,6% - Ñaïo ñöùc laø öu tieân (moraliteù en "prioriteù"): 0,3% - Can ñaœm laø öu tieân (courage en "prioriteù"): 0,2% - Truyeàn thoáng laø öu tieân (tradition en "prioriteù"): 0,1%

d) Nhaân quyeàn vaø caùc söï nghieäp troïng ñaïi (Humanisme et grand causes)

- Tình yeâu, tình baïn, tình huynh ñeä laø öu tieân (amour, amiteù, fraterniteù en "prioriteù"): 23% - Loøng khoan dung, töï do phaùt bieåu (toleùrance, liberteù d'expression...): 13,4% - Töï do, bình ñaúng.. (liberteù, eùgaliteù...): 0,5% - Ñaáu tranh choáng naïn kì thò chuœng toäc (lutte contre le racisme): 3,7% - Loøng roäng raõi (geùneùrositeù en "prioriteù"): 1,8% - Nhaân quyeàn (droits de l'Homme en "prioriteù"): 3,5% - Tieán boä, khoa hoïc (progreøs, science): 0,3% - Hoøa bình, chieán tranh (paix, guerre): 7,4%

Chuùng ta coù theå ruùt ra moät nhaän xeùt caên cöù vaøo nhöõng caâu traœ lôøi cuœa giôùi treœ Phaùp. Noùi chung, qua caùc caâu traœ lôøi, ña soá giôùi treœ Phaùp toœ ra thöïc duïng (pragmatiste) vaø caù nhaân (individualiste). Caùc nhaø xaõ hoäi hoïc cho raèng: "Giôùi treœ coù khuynh höôùng caù nhaân hôn laø giôùi tröôœng thaønh (Les jeunes sont souvent plus individualistes que les personnes d'aâge mur)". Tuy nhieân, giôùi treœ ôœ Phaùp vaãn coøn gaén boù vôùi gia ñình (oâng baø, cha meï). Nhaän xeùt naøy traùi ngöôïc vôùi yù kieán cuœa nhaø xaõ hoäi hoïc Leâ Höõu Khoùa veà "tình traïng "nöœa ñoaïn tuyeät" (semi-rupture) giöõa theá heä thöù nhaát vaø theá heä thöù hai, giöõa caù nhaân haáp thuï hai neàn vaên hoùa vaø coäng ñoàng Vieät Nam; giöõa giaùo duïc hoïc ñöôøng cuœa Phaùp vaø moâi tröôøng vaên hoùa Vieät Nam". Toân giaùo vaø nhöõng giaù trò tinh thaàn tröøu töôïng ít ñöôïc giôùi treœ Phaùp quan taâm ñuùng möùc.

3) Hieän traïng Giôùi Treœ Coâng Giaùo Vieät Nam taïi Phaùp:

Giôùi treœ Vieät Nam taïi Phaùp (coâng giaùo vaø khoâng coâng giaùo), coù nhöõng ñieåm töông ñoàng vaø nhöõng ñieåm dò bieät so vôùi giôùi treœ trong nöôùc vaø giôùi treœ Phaùp. So vôùi giôùi treœ Vieät Nam taïi Phaùp noùi chung (coâng giaùo vaø khoâng coâng giaùo), giôùi treœ Coâng giaùo Vieät Nam laïi coù baœn saéc rieâng. "Kæ Yeáu 50 Naêm Thaønh Laäp Giaùo Xöù Vieät Nam taïi Paris" (Phaàn II) ñaõ giôùi thieäu "Caùc Coäng Ñoaøn vaø Hoäi Ñoaøn Coâng Giaùo Tieán Haønh" nhö sau:

"Truï sôœ chính cuœa Giaùo Xöù Vieät Nam ôœ soá 15 rue Boissonade, Paris 14 vaø coù saùu ñòa ñieåm muïc vuï khaùc: Cergy-Pontoise, Ermont, Sarcelles & Villiers le Bel (95, Giaùo phaän Pontoise), Stains Pierrefitte (93, Giaùo phaän Saint Denis) vaø Noisy le Grand (77, Giaùo phaän Meaux)".

Moãi Coäng Ñoaøn ñöôïc giôùi thieäu trong töøng baøi baùo: Coäng Ñoaøn Cergy-Pontoise (tr. 68-69), Coäng Ñoaøn Ermont (tr. 70), Coäng Ñoaøn Noisy le Grand (tr. 71-72), Coäng Ñoaøn Sarcelles-Garges (tr. 74-75), Coäng Ñoaøn Stains Pierrefitte (tr. 76), Coäng Ñoaøn Villiers le Bel (tr. 77).

Neáu caùc Coäng Ñoaøn thöôøng giôùi thieäu sinh hoaït cuœa giôùi treœ trong phaïm vi ca ñoaøn, Giaùo Xöù Vieät Nam ñöa ra nhieàu sinh hoaït ña daïng vaø sinh ñoäng cuœa giôùi treœ. Caùc baïn treœ ñaõ tham gia vaøo haàu heát caùc hoäi ñoaøn coâng giaùo tieán haønh cuœa Giaùo Xöù: Vôùi danh nghóa laø caùc "quaân binh treœ" trong Ñaïo Binh Ñöùc Meï (tr. 80-81), nhöõng "ngöôøi treœ quaœng ñaïi can ñaœm ñaùp laïi tieáng goïi cuœa Chuùa vaø Giaùo hoäi" trong Hoäi Yeåm Trôï Ôn Goïi Taän Hieán (tr. 82), caùc "cursillistas treœ" cuœa Phong Traøo Cursillo (tr. 83), caùc "nghóa só" (töø 14 ñeán 17 tuoåi) vaø caùc "huynh tröôœng" cuœa Phong traøo Thieáu nhi Thaùnh Theå (tr.101-102) v.v. Ngoaøi ra laø caùc sinh hoaït maø ñoái töôïng chuyeân bieät laø giôùi treœ: Lôùp Chuaån Bò Hoân Nhaân (tr. 90), Sinh Hoaït Giôùi Treœ (tr. 91-93), Ca Ñoaøn (tr. 94), Nhoùm Xaõ Hoäi (tr. 98), Nhoùm Baùo Emmau (tr. 99), Nhoùm Gia Ñình Treœ (tr. 100), Phong Traøo Thieáu Nhi Thaùnh Theå (tr. 101-102), Thö Vieän Thanh Thieáu Nieân (tr. 103), Lôùp Giaùo Lí (tr. 104-105), Lôùp Vieät Ngöõ (tr. 106-107), Lôùp Ñaøn Tranh Phöôïng Ca taïi Giaùo Xöù (tr. 108). Söï tham gia ñoâng ñaœo cuœa giôùi treœ trong caùc hoäi ñoaøn Coâng Giaùo Tieán Haønh taïi Giaùo Xöù Vieät Nam Vuøng Paris ñaõ khieán cho "Giaùo Xöù ñöôïc vui töôi ñaày sinh ñoäng. (...) Moät thôøi thònh ñaït. Thaät ñaùng möøng vaø khuyeán khích". Trong thoâng ñieäp chaøo möøng 50 naêm Thaønh laäp Giaùo Xöù, ÑHY Jean-Marie Lustiger ñaëc bieät löu yù ñeán giôùi treœ cuœa Giaùo Xöù: "Moät trong nhöõng gia nghieäp quí baùu cuœa Anh Chò Em laø giôùi treœ, nhöõng ngöôøi treœ ñaõ mang laïi cho coäng ñoaøn cuœa Anh Chò Em moät noát nhaïc vui töôi. Ñoù laø baèng chöùng cuœa nieàm hi voïng".

Trong Ñaïi Hoäi Giôùi Treœ Theá Giôùi laàn thöù XII Paris (töø 18 tôùi 24-8-1997), "250 baïn treœ chuùng ta taïi Phaùp cuøng vôùi caùc baïn treœ Vieät Nam töø caùc nöôùc AÂu Chaâu, Mó Chaâu vôùi caùc baïn treœ AÙ Chaâu (...): AÁn Ñoä (150 baïn treœ), Ñaøi Loan (100), Hoàng Koâng (350), Singapour (50), Nhaät Baœn (100), Ñaïi Haøn (500), Phi Luaät Taân (400), Maõ Lai (100), Indoneùsie (100), Thaùi lan (40), Campuchia (10), Moâng Coå (5); coøn laïi laø caùc quoác gia chöa traœ lôøi nhö Vieät Nam, Laøo, Mieán Ñieän, Bangladesh, Pakistan, Tích Lan vaø Macao... Vieäc giôùi treœ Vieät Nam taïi Phaùp tham gia ñoâng ñaœo Ñaïi Hoäi Giôùi Treœ Theá Giôùi laàn thöù XII ñaùnh daáu moät böôùc tieán quan troïng trong noã löïc hieäp thoâng vôùi Giaùo Hoäi hoaøn vuõ vaø Giaùo Hoäi ñòa phöông taïi Phaùp. Ñaây laø chieàu kích môùi khieán caùc hoaït ñoäng coâng giaùo tieán haønh hieän nay cuœa giôùi treœ Vieät Nam taïi Phaùp theâm chieàu saâu phong phuù. III - TRIEÅN VOÏNG CUŒA GIÔÙI TREŒ TRONG GIAÙO HOÄI:

A) Trieån voïng cuœa giôùi treœ trong Giaùo Hoäi hoaøn vuõ:

1) Caùc qui ñònh cuœa Coâng Ñoàng Vaticanoâ II:

Keå töø Coâng ñoàng thöù XXI cuœa lòch söœ Giaùo Hoäi Coâng Giaùo: Coâng ñoàng Vaticanoâ II (1962-1965), vai troø cuœa giôùi treœ trong Giaùo Hoäi khoâng ngöøng ñöôïc naâng cao. Ngaøy 25-1-1959, taïi Ñeàn thôø Thaùnh Phaoloâ, Ñöùc Thaùnh Cha Gioan XXIII ñaõ coâng boá quyeát ñònh trieäu taäp coâng ñoàng chung (concile oecumeùnique) nhaèm muïc ñích canh taân (aggiornamento) Giaùo Hoäi tröôùc theá giôùi môùi vaø söœa soaïn hieäp nhaát nhöõng ngöôøi Kitoâ giaùo (uniteù des chreùtiens). Ngaøy 11-10-1962, Ñöùc Gioan XXIII ñaõ cöœ haønh nghi thöùc khai maïc Coâng Ñoàng. Ngaøy 11-4-1963, Ñöùc Gioan XXIII qua ñôøi. Ngaøy 27-6-1963, Ñöùc Thaùnh Cha Phaoloâ VI ñöôïc baàu laøm Ñaáng Keá vò Thaùnh Pheâroâ. Töø thaùng 12-1963, Coâng Ñoàng Vaticanoâ II thoâng qua taát caœ laø möôøi saùu vaên kieän, bao goàm:

(1) Boán hieán cheá (constitutions conciliaires):

- Hieán cheá veà phuïng vuï thaùnh (Sacrasanctum Concilium: SC);

- Hieán cheá tín lí veà Giaùo Hoäi (Lumen Gentium: LG);

- Hieán cheá tín lí veà maïc khaœi cuœa Thieân Chuùa (Dei Verbum: DV);

- Hieán cheá muïc vuï veà Giaùo Hoäi trong theá giôùi ngaøy nay (Gaudium et Spes: GS).

(2) Chín Saéc leänh (deùcrets conciliaires):

- Saéc leänh veà caùc phöông tieän truyeàn thoâng xaõ hoäi (Inter Mirifica: IM);

- Saéc leänh veà caùc Giaùo Hoäi Coâng Giaùo Ñoâng Phöông (Orientalium Ecclesiarum: OE);

- Saéc leänh veà hieäp nhaát (Unitatis Redintegratio: UR);

- Saéc leänh veà nhieäm vuï muïc vuï cuœa caùc Giaùm Muïc trong Giaùo Hoäi (Christus Dominus: CD);

- Saéc leänh veà canh taân thích nghi ñôøi soáng tu (Perfectae Caritatis: PC);

- Saéc leänh veà ñaøo taïo linh muïc (Optatam Totius: OT);

- Saéc leänh veà toâng ñoà giaùo daân ( Apostolicam Actuositatem: AT);

- Saéc leänh veà hoaït ñoäng truyeàn giaùo cuœa Giaùo Hoäi (Ad Gentes: AG);

- Saéc leänh veà chöùc vuï vaø ñôøi soáng linh muïc (Presbyteror Ordinis: PO).

(3) Ba tuyeân ngoân (deùclarations conciliaires):

- Tuyeân ngoân veà giaùo duïc Kitoâ giaùo (Gravissimum Educationis: GE);

- Tuyeân ngoân veà lieân laïc cuœa Giaùo Hoäi vôùi caùc toân giaùo ngoaøi Kitoâ giaùo (Nostra Aetate: NA);

- Tuyeân ngoân veà töï do toân giaùo (Dignitatis Humanae: DH).

Trong thôøi gian coù Coâng ñoàng Chung, Ñöùc Thaùnh Cha Gioan-Phaoloâ II coøn laø moät nghò phuï (peøre conciliaire) uœy vieân cuœa tieåu ban phuï traùch nghieân cöùu nhöõng "daáu chæ thôøi ñaïi" (signes des temps) vaø töø thaùng 11-1964, Ngaøi laø uœy vieân cuœa uœy ban soaïn thaœo hieán cheá "Vui möøng vaø Hi voïng". Hieán cheá "Vui möøng vaø Hi voïng" laø vaên kieän quan troïng nhaát, toång keát coâng trình cuœa coâng ñoàng duy nhaát cuœa theá kæ XX, nhaèm "hieän ñaïi hoùa" Giaùo Hoäi. Hieán cheá naøy coù yù nghóa lôùn lao ñoái vôùi giôùi treœ. Ñöùc Thaùnh Cha Gioan-Phaoloâ II töøng tham gia vieäc soaïn thaœo hieán cheá naøy, trong thö göœi cho giôùi treœ ngaøy 31-3-1985, ñaõ tuyeân boá:

"Caùc con hun ñuùc nieàm hi voïng, bôœi vì caùc con thuoäc veà töông lai, vaø ngöôïc laïi töông lai laø cuœa caùc con. Nieàm hi voïng bao giôø cuõng gaén lieàn vôùi töông lai. Nieàm hi voïng ñôïi chôø nhöõng "gia nghieäp töông lai". Nieàm hi voïng chính laø ñöùc tính coâng giaùo, laø moät vôùi söï troâng ñôïi phaàn gia nghieäp ñôøi ñôøi maø Thieân Chuùa ñaõ höùa cuøng loaøi ngöôøi nhôø Chuùa Gieâsu Kitoâ".

Cuõng trong toâng thö naøy, Ñaáng Keá vò Thaùnh Pheâroâ ñaõ ñöa ra nhöõng ñònh höôùng veà vai troø cuœa giôùi treœ trong Giaùo Hoäi nhö sau:

"Neáu haønh trình cô baœn moãi ngaøy cuœa Giaùo Hoäi laø nhaân loaïi, ngöôøi ta hieåu vì sao Giaùo Hoäi daønh moät taàm quan troïng ñaëc bieät cho giôùi treœ: ñoù laø giai ñoaïn then choát trong cuoäc soáng cuœa moãi ngöôøi. Laø nhöõng ngöôøi treœ, caùc con laø hieän thaân cho tuoåi thanh xuaân cuœa caùc quoác gia vaø caùc xaõ hoäi. Caùc con laø hieän thaân cuœa tuoåi thanh xuaân trong gia ñình vaø cuœa toaøn theå nhaân loaïi. Caùc con laø tuoåi treœ cuœa Giaùo Hoäi. Hôõi taát caœ caùc con, Giaùo Hoäi trìu meán nhìn caùc con. Nhôø caùc con maø Giaùo Hoäi khoâng ngöøng treœ trung.Vì vaäy, tuoåi treœ khoâng rieâng cuœa caùc con hoaëc cuœa moät theá heä. Tuoåi treœ chính laø moät phaàn cuœa cuoäc soáng maø moãi ngöôøi ñeàu traœi qua. Ñoù coøn laø gia nghieäp cuœa caœ nhaân loaïi.

Toâng thö veà giôùi treœ ñaõ trieån khai caùc qui ñònh cuœa Coâng ñoàng coù lieân quan ñeán giôùi treœ:

- "Giôùi treœ laø söùc maïnh raát quan troïng trong xaõ hoäi ngaøy nay (AA 12). Giôùi treœ caøng ngaøy caøng yù thöùc taàm quan troïng cuœa mình trong ñôøi soáng xaõ hoäi (GS 7). Khuœng hoaœng hieän taïi: giôùi treœ ñoøi ñaët laïi vaán ñeà nhöõng giaù trò ñaõ tieáp nhaän, hoï lo aâu, noåi loaïn vaø ñoøi hoœi chia xeœ traùch nhieäm (GS 7). Giôùi treœ khoâng ñöôïc chuaån bò ñeå ñaœm nhaän nhöõng troïng traùch môùi (AA 12). Giôùi treœ laø hi voïng cuœa Giaùo Hoäi (GE 2). Buoân baùn treœ em laø toäi xuùc phaïm ñeán nhaân phaåm (GS 27).

"Giôùi treœ vaø quyeàn ñöôïc giaùo duïc (GE 1). Giôùi treœ ñaùng ñöôïc ñaëc bieät löu taâm (AG 12). Quyeàn ñöôïc höôœng moät neàn giaùo duïc Kitoâ giaùo (GE 2). Nhöõng ngöôøi coù traùch nhieäm ñaëc bieät veà vaán ñeà giaùo duïc giôùi treœ laø caùc linh muïc (PO 6), caùc linh muïc chính xöù (CD 30), caùc tu só, giaùo daân (PC 0). Ngaøy nay vieäc giaùo duïc giôùi treœ trôœ neân deã daøng vaø caáp baùch hôn (GE 0). Muïc ñích cuœa vieäc giaùo duïc (GE 1-2). Caùc phöông theá giaùo duïc vaø caùc phong traøo thanh thieáu nieân (GE 4). Loøng tin vaøo Ñöùc Kitoâ laøm phaùt sinh nhieàu toå chöùc giaùo duïc nôi anh em li khai (UR 23).

"Phaœi giaùo duïc giôùi treœ coù tinh thaàn hoøa bình (GS 82). Höôùng daãn hoï vaøo vieäc hôïp taùc quoác teá (GS 89). Vai troø cuœa giôùi treœ trong vieäc töông trôï quoác teá (GS 88). "Giaùo duïc giôùi treœ veà tinh thaàn traùch nhieäm trong xaõ hoäi (GS 31). Giaùo duïc cho giôùi treœ veà tinh thaàn traùch nhieäm, veà ñôøi soáng xaõ hoäi, kó thuaät, bieát phaùn ñoaùn caùc giaù trò luaân lí vaø giaùo duïc veà sinh lí (GE 1, 2). Phaœi giuùp giôùi treœ choïn löïa baäc soáng nhöng khoâng ñöôïc duøng aùp löïc (GS 52). Höôùng daãn trong vieäc taïo laäp gia ñình (GS 52).

"Caàn thöùc tænh giôùi treœ tröôùc vaán ñeà ôn goïi linh muïc vaø tu doøng (PC 24, OT 2, PO 11). Phaœi ñeå hoï töï do löïa choïn ôn goïi (OT 2, PO 11, GS 52). Keâu goïi giôùi treœ böôùc vaøo ngheà giaùo (GE 10).

"Vieäc toâng ñoà: Giôùi treœ laø moät moâi tröôøng hoaït ñoäng toâng ñoà cuœa giaùo daân (AA 9). Chính giôùi treœ cuõng ñöôïc ñaëc bieät keâu môøi tham gia vaøo hoaït ñoäng toâng ñoà (AA 33). Vaø phaœi ñöôïc huaán luyeän theo ñöôøng höôùng naøy (GE 2, AA 30). Hoï ñöôïc keâu môøi hoaït ñoäng toâng ñoà trong moâi tröôøng giôùi treœ cuœa hoï (AA 12). Phaœi huaán luyeän tinh thaàn truyeàn giaùo cho hoï (AG 38). Khai taâm cho hoï veà hoaït ñoäng baùc aùi (AA 31). Khôi daäy tinh thaàn vaâng lôøi vaø loøng yeâu meán Giaùo Hoäi nôi giôùi treœ (AA 12). Giuùp cho hoï tham döï ñôøi soáng coäng ñoaøn, nhaát laø coäng ñoaøn xöù ñaïo (AA 30). Vieäc ñoái thoaïi giöõa giôùi treœ vaø ngöôøi lôùn (AA 12).

"Phaœi giuùp ñôõ nhöõng ngöôøi treœ coù khaœ naêng theo ñuoåi vieäc hoïc (GS 60). Trong caùc ñaïi hoïc coâng giaùo (GE 11). Vaø naâng ñôõ giôùi treœ ñaïi hoïc veà phöông dieän thieâng lieâng cuõng nhö trí thöùc (GE 11). Phaœi giuùp ñôõ nhöõng noâng daân kieän toaøn khaœ naêng chuyeân nghieäp cuœa mình (GS 66).

"Caùc phöông tieän truyeàn thoâng xaõ hoäi vaø giôùi treœ (GE 4). Phaœi huaán luyeän cho giôùi treœ bieát caùch söœ duïng caùc phöông tieän naøy (IM 10, 16). Löu taâm ñeán giôùi treœ trong caùc chöông trình truyeàn thoâng (IM 11, 14). Chính quyeàn phaœi baœo veä giôùi treœ khoœi ngöõng aœnh höôœng xaáu cuœa baùo chí vaø kòch aœnh (IM 12)"AÏ.2) Caùc giaùo huaán cuœa Giaùo trieàu Gioan-Phaoloâ II: Giaùo trieàu Gioan-Phaoloâ II trung thaønh vôùi tinh thaàn cuœa Coâng ñoàng Vaticanoâ II noùi chung, ñaëc bieät laø nhöõng qui ñònh coù lieân heä ñeán giôùi treœ. Ñöùc Thaùnh Cha Gioan-Phaoloâ II ñaõ coâng boá nhieàu giaùo huaán veà giôùi treœ vaø cho giôùi treœ.

* Caùc giaùo huaán veà giôùi treœ:

- Giôùi treœ laø gia nghieäp cuœa nhaân loaïi (Toâng thö göœi giôùi treœ theá giôùi, 1985).

- Giôùi treœ bò gaït ra leà xaõ hoäi (Tuyeân ngoân cuœa Hoäi doàng caùc Giaùo hoäi, 21-10-1991).

- Giôùi treœ khoâng ñöôïc quan taâm ñuùng möùc (Dieãn töø cuœa ÑTC Gioan-Phaoloâ II taïi Denver, 12-8-1993).

- Giôùi treœ bò xeùt ñoaùn sai (Baøi giaœng cuœa ÑTC Gioan-Phaoloâ II trong Leã Laù 1994).

- Giôùi treœ : nieàm hi voïng cuœa töông lai (Dieãn töø cuœa ÑTC Gioan-Phaoloâ II cho caùc Giaùm muïc vaø cho giôùi ñaïi hoïc (Manille, 13, 14-1-1995).

* Caùc giaùo huaán cho giôùi treœ:

- Caùc con haõy sieâng naêng caàu nguyeän (Thö cuœa ÑTC Gioan-Phaoloâ II göœi giôùi treœ theá giôùi, 1985).

- Caùc con ñöøng ngaàn ngaïi neân thaùnh (Huaán töø cuœa ÑTC Gioan-Phaoloâ taïi Compstelle, 1989).

- Caùc con haõy trang bò cho mình tinh thaàn töï do cuœa con caùi Thieân Chuùa (Thoâng ñieäp cuœa ÑTC Gioan-Phaoloâ II nhaân Ñaïi Hoäi Czestochowa, 1991).

- Caùc con laø nhöõng ngöôøi coù traùch nhieäm, khoâng phaœi cho töông lai, nhöng ngay hoâm nay (Giaùo huaán cuœa ÑHY Dubost taïi Denver, 9-8-1993).

- Haõy kính troïng cha meï (Baøi giaœng cuœa ÑTC Gioan-Phaoloâ II, Manille 1995).

- Haõy toân vinh Thaùnh danh Chuùa Gieâsu (Baøi giaœng cuœa ÑTC Gioan-Phaoloâ II trong Canh thöùc caàu nguyeän cuœa giôùi treœ, Manille 1995).

- Naøy con mang taám thaân thöông tích maø Chuùa Gieâsu vieáng thaêm (Baøi giaœng cuœa ÑHY Lustiger, Manille, 1995).

3) Caùc Ñaïi Hoäi Giôùi Treœ Theá Giôùi:

Naêm 1984, trong leã beá maïc Naêm Thaùnh Cöùu Theá (kæ nieäm 1950 naêm Chuùa Thuï Naïn), ÑTC Gioan-Phaoloâ II ñaõ coâng boá quyeát ñònh trieäu taäp Ñaïi Hoäi Giôùi Treœ laàn thöù I taïo Giaùo ñoâ Roâma vaøo naêm 1985 [Lieân Hieäp Quoác (ONU) quyeát ñònh 1985 laø Naêm quoác teá Thanh nieân]. Hôn 250 000 töø hôn 60 quoác gia ñaõ tham döï Ñaïi Hoäi naøy. Trong naêm 1985, Hoäi ñoàng Toøa Thaùnh veà Giaùo daân quyeát ñònh bieán ngaøy leã laù haøng naêm trôœ thaønh Ñaïi hoäi giôùi treœ cuœa giaùo phaän. Ngaøy 20-12-1985, ÑTC quyeát ñònh Ñaïi hoäi Giôùi Treœ Theá Giôùi ñöôïc toå chöùc hai naêm moät laàn taïi caùc ñòa ñieåm haønh höông, thaùnh ñòa hoaëc thaønh phoá lôùn. Vì vaäy:- Caùc Ñaïi hoäi Giôùi Treœ mang soá leœ (vaøo naêm chaün) laø caùc Ñaïi hoäi Giôùi treœ ñöôïc toå chöùc trong phaïm vi giaùo phaän (dioceøse): Ñaïi Hoäi I (1986), III (1988), V (1990), VII (1992), IX (1994), XI (1996).- Ngöôïc laïi, caùc Ñaïi Hoäi Giôùi Treœ mang soá chaün (vaøo naêm leœ) laø Ñaïi Hoäi Giôùi Treœ Theá Giôùi: Ñaïi Hoäi II (1987 taïi Buenos Aires), VI (1989 taïi Saint-Jacques de Compostelle), VI (1991 taïi Czestochowa), VIII (1993 taïi Denver), X (1995 taïi Manille), XII (1997 taïi Paris).

Chuœ ñeà cuœa saùu Ñaïi Hoäi Giôùi Treœ Theá Giôùi nhö sau:

(1) Ñaïi Hoäi Giôùi Treœ Theá Giôùi Kì II: 11 tôùi 14-4-1987 taïi Buenos Aires (Argentine).

- Chuœ ñeà : "Chuùng ta nhìn nhaän tình yeâu Thieân Chuùa daønh cho chuùng ta vaø chuùng ta tin töôœng vaøo tình yeâu ñoù" (1 Gioan 4, 16).

- Khung caœnh : giai ñoaïn chuaån bò Thöôïng hoäi ñoàng Giaùm muïc thaœo luaän veà "Ñôøi soáng vaø söù meänh toâng ñoà giaùo daân trong Giaùo Hoäi vaø trong xaõ hoäi". Gaàn 1 trieäu ngöôøi döï Thaùnh leã.

(2) Ñaïi Hoäi Giôùi Treœ Kì IV: 19 tôùi 20-8-1989 taïi Saint-Jacques de Compostelle (Espagne).

- Chuœ ñeà : "Ta laø Ñöôøng, laø Söï Thaät vaø laø Söï Soáng" (Gioan 6).

- Khung caœnh : Ñaïi Hoäi ñöôïc toå chöùc taïi moà Thaùnh Giacoâbeâ Toâng ñoà. Ñaïi Hoäi dieãn ra taïi Monte del Gozo (Nuùi Haân Hoan). Nöœa trieäu baïn treœ ñeán töø Taây Ban Nha, YÙ, Phaùp, Boà Ñaøo Nha. Ña soá ñi boä caœ ngaøn caây soá.

(3) Ñaïi Hoäi Giôùi Treœ Theá Giôùi Kì VI: 14 tôùi 15-8-1991 taïi Czestochowa (Ba Lan).

- Chuœ ñeà : "Caùc con ñaõ nhaän hoàng aân laøm con caùi Thieân Chuùa" (Rm 8- 15).

- Khung caœnh : Gaàn 1 trieäu thanh nieân cuœa 85 nöôùc tham döï canh thöùc caàu nguyeän taïi Ñeàn Thôø Ñöùc Meï baèng ñoàng ñen.

(4) Ñaïi Hoäi Giôùi Treœ Kì VIII: 14 tôùi 15-8-1993 taïi Denver (Colorado, Hoa Kì).

- Chuœ ñeà: "Ta ñaõ ñeán laø ñeå chuùng coù söï soáng moät caùch doài daøo" (Gioan 10, 10).

- Khung caœnh: Beá maïc Baùch chu nieân Truyeàn baù Phuùc aâm taïi chaâu Mó.

(5) Ñaïi Hoäi Giôùi Treœ Theá Giôùi Kì X: 14 tôùi 15-1-1995 taïi Manille (Phi Luaät Taân).

- Chuœ ñeà : "Cuõng nhö Cha ñaõ sai Ta, Ta cuõng sai caùc con" (Gioan 20, 21).

- Khung caœnh: Gaàn 1 trieäu thanh nieân döï canh thöùc caàu nguyeän taïi Rizal Park (Manille). 4 trieäu ngöôøi döï Thaùnh leã. Ñaây laø soá ngöôøi kæ luïc qui tuï taïi moät ñòa ñieåm haønh leã chöa töøng coù trong lòch söœ.

(6) Ñaïi Hoäi Giôùi Treœ Theá Giôùi Kì XII: 19 tôùi 24-8-1997 taïi Paris (Phaùp).

- Chuœ ñeà : "Laïy Thaày, Thaày ôœ ñaâu? Haõy ñeán maø xem!" (Gioan 1, 38-39).

- Chöông trình: 14 tôùi 18-8: Caùc giaùo phaän treân khaép nöôùc Phaùp ñoùn tieáp caùc baïn treœ nöôùc ngoaøi. 18 tôùi 22-8: Caùc phaùi ñoaøn taäp trung taïi giaùo phaän Paris vaø vuøng phuï caän (Ile-de-France). 19-8: ÑHY Jean-Marie Lustiger chuœ söï Thaùnh leã Khai maïc Ñaïi Hoäi Giôùi Treœ Theá Giôùi Kì XII taïi quaœng tröôøng döôùi chaân thaùp Eiffel [moãi ngaøy thaùp Eiffel ghi soá ngaøy coøn laïi tính ñeán naêm 2000. Ngaøy 19-8-1997 (ngaøy cöœ haønh Thaùnh leã döôùi chaân thaùp), con soá naøy seõ laø: 833]. Hoïc hoœi lôøi Chuùa (Lectio Divina) cho moãi nhoùm ngoân ngöõ. Ñöùc TGM Phanxicoâ-Xavier Nguyeãn Vaên Thuaän, Phoù Chuœ tòch Hoäi ñoàng Toøa Thaùnh Coâng Lí vaø Hoøa Bình vaø ñöùc Cha Nguyeãn Vaên Sang, Giaùm muïc Thaùi Bình, Chuœ tòch UŒy Ban Giaùm muïc Vieät Nam veà Giaùo daân, höôùng daãn phaàn Hoïc Hoœi Lôøi Chuùa baèng tieáng Vieät. 21-8 (chieàu): ÑTC Gioan-Phaoloâ II tôùi thaêm giôùi treœ. 22-8: ñi ñaøng Thaùnh Giaù. Toái 23-8: canh thöùc caàu nguyeän. ÑTC Gioan-Phaoloâ ban pheùp röœa toäi cho 10 baïn treœ thuoäc naêm chaâu. 24-8: Thaùnh leã Ñaïi trieàu do ÑTC Gioan-Phaoloâ cöœ haønh taïi Longchamp.

Trong Thoâng ñieäp nhaân Ñaïi Hoäi Giôùi Treœ Theá Giôùi taïi Compostelle (27-11-1988), ÑTC Gioan-Phaoloâ II ñaõ nhaán maïnh "haønh höông chính laø "con ñöôøng" ñoåi môùi taâm hoàn, khieán ñöùc tin theâm saâu saéc, cuœng coá yù thöùc truyeàn ñaït vaø lieân ñôùi vôùi anh em, ñoàng thôøi laø phöông caùch khaùm phaù ôn goïi cuœa moãi ngöôøi". Ñaïi Hoäi Giôùi Treœ Theá Giôùi chính laø moät caùch ñaøo taïo hai chieàu sieâu nhieân vaø nhaân sinh nôi ngöôøi treœ, baèng caùch keát hôïp vôùi Giaùo Hoäi hoaøn vuõ vaø lieân ñôùi vôùi tín höõu khaép nôi. B) Trieån voïng cuœa giôùi treœ trong Giaùo Hoäi Phaùp: Caùc Giaùo Hoäi ñòa phöông thöôøng caên cöù vaøo tình traïng ñöùc tin cuœa giôùi treœ ñeå ñöa ra nhöõng bieän phaùp cuœng coá hoaëc caœi thieän.

1) Quan ñieåm cuœa Hoäi Ñoàng Giaùm Muïc Phaùp:

Hoäi nghò thöôøng nieân cuœa Hoäi ñoàng Giaùm muïc Phaùp hoïp trong hai ngaøy 23 vaø 24-4-1996 ñaõ thaœo luaän veà vaán ñeà "Ñöùc tin cuœa giôùi treœ trong xaõ hoäi ngaøy nay". Theo Ñöùc Cha Michel Dubost, toång tuyeân uùy Quaân ñoäi: "Thieân nieân kæ thöù III gaàn keà. Chuùng ta cuøng nhau suy nghó veà vaán ñeà giôùi treœ (question des jeunes). Moät laàn nöõa chuùng ta nhaän thaáy caùc yù kieán raát khaùc nhau. Kinh Thaùnh ñaõ noùi veà traùch nhieäm cuœa caùc theá heä cha oâng ñoái vôùi nhöõng ngöôøi treœ tieáp noái: Chuùa Kitoâ ra leänh cho Yairoâ: "Haõy cho noù aên" (Lc 8- 55). Treân ñaát nöôùc chuùng ta, trong khi coù nhöõng baïn treœ aên chöa ñuœ no, chuùng ta nghe meänh leänh cuœa Chuùa Kitoâ nhö theá naøo? (...) Trong cuoäc vieáng thaêm ad Limina môùi roài, ÑTC Gioan-Phaoloâ II ñaõ noùi vôùi moät soá giaùm muïc Phaùp: "Trong moät theá giôùi muoán phuœ nhaän söï hieän höõu cuœa Thieân Chuùa, chæ coù söï maëc khaœi veà nhan thaùnh Chuùa laø tình yeâu môùi coù theå mang laïi lí do ñeå tin töôœng, hi voïng vaø yeâu meán. Giaùo Hoäi phaœi nhieät taâm giaùo duïc con caùi, nhö meï hieàn yeâu con muoán trao laïi cho con phaàn gia nghieäp Chuùa ban, giuùp moãi ngöôøi phaùt trieån nhaân caùch vaø ñaït tôùi tình traïng sung maõn cuœa nhaân loaïi. Tình yeâu cuœa Thieân Chuùa môøi goïi chuùng ta giuùp giôùi treœ coù ñöôïc nieàm an vui nhaän bieát Lôøi Chuùa. Tình yeâu Thieân Chuùa môøi goïi chuùng ta giuùp giôùi treœ tìm ñöôïc yù nghóa vaø söï cao caœ cuœa con ngöôøi trong cuoäc soáng maàu nhieäm do Chuùa Kitoâ maëc khaœi troïn veïn cho chuùng ta".

Caùc giaùm muïc Phaùp ñaõ phaân tích baœn phuùc trình cuœa Ñöùc Cha Dagens veà "baåy thöœ thaùch" (sept deùfis) treân con ñöôøng nhaän bieát Chuùa:

(1) Thöœ thaùch laøm chöùng (ñöùc tin) (Le deùfi du teùmoignage): Neáu chuùng ta muoán ngöôøi treœ nghe noùi tôùi Chuùa Kitoâ, haõy coâng khai noùi vôùi hoï veà Chuùa. Nhieàu baïn treœ Coâng giaùo töï traùch khoâng ñöôïc hoïc hoœi veà ñaïo, hoaëc chæ ñöôïc hoïc caùc lôùp giaùo lí thieáu chieàu saâu, khoâng thích thôøi. Trong khi chuùng ta ñöa ra nhöõng khoùa huaán luyeän naëng veà lí trí, hoï caàn nhöõng khoùa huaán luyeän giuùp hoï "caœm nhaän" Lôøi Chuùa.

(2) Thöœ thaùch noäi taâm (Le deùfi de l'inteùrioriteù): Nhieàu baïn treœ khaùt khao coù moät ñôøi soáng noäi taâm ñeå nhaän bieát baœn thaân. Hoï caàn söï yeân laëng vaø baàu khí thöông yeâu. Nhieàu baïn khoâng theå caàu nguyeän ôœ moät nôi naøo khaùc caên phoøng cuœa hoï.

(3) Thöœ thaùch cuœa coäng ñoaøn ñöùc tin (Le deùfi de la communauteù confessante): Nhieàu baïn khaùt khao sinh hoaït coäng ñoaøn. Nhöng moät soá baïn treœ phaùt bieåu Giaùo Hoäi Phaùp döôøng nhö khoâng phaœi laø nhaø cuœa hoï. Chuùng ta phaœi nhaän raèng raát ít coäng ñoaøn cuœa giôùi tröôœng thaønh (communauteùs d'adultes) chòu giao traùch nhieäm cho giôùi treœ. Veà phaàn caùc coäng ñoaøn cuœa chuùng ta, chuùng ta noùi nhieàu vôùi giôùi treœ raèng hoï laø Giaùo Hoäi ngaøy mai. Caàn chöùng toœ ngay luùc naøy vaø ôœ ñaây raèng hoï laø Giaùo Hoäi hoâm nay. (Quant aø nos communauteùs, nous disons trop aux jeunes qu'ils sont l'Eglise de demain! Il faut leur prouver ici et maintenent qu'ils sont l'Eglise d'aujourd'hui).

(4) Thöœ thaùch cho khoâng (Le deùfi de gratuiteù): Nhieàu baïn treœ mong ñôïi ñöôïc toân troïng vaø yeâu meán töï nguyeän. Haõy laéng nghe caùc baïn treœ ñaët caùc caâu hoœi cô baœn.

(5) Thöœ thaùch chaân lí (Le deùfi de la veùriteù): Trong Thoâng ñieäp Evangelii nuntiandi, ÑTC Phaoloâ VI nhaän ñònh: "Söï ñoaïn tuyeät giöõa Phuùc aâm vaø vaên hoùa laø thaœm kòch lôùn nhaát cuœa thôøi ñaïi". Söï ñoaïn tuyeät ñoù ñaõ thöïc söï xaåy ra, baét nguoàn töø yù nieäm chaân lí.

Quan ñieåm cuœa Giaùo Hoäi veà caùc vaán ñeà lôùn nhö chieán tranh, phaù thai khoâng ñöôïc chia seœ, vì nhöõng ngöôøi ñoái thoaïi khoâng coù cuøng yù nieäm chaân lí nhö chuùng ta. Ngaøy nay, yù nieäm naøy thaønh hình qua saùch vôœ, truyeän tranh (BD), phim aœnh, aâm nhaïc, truyeàn thanh, truyeàn hình. Giaùo Hoäi chöa quan taâm ñuùng möùc veà caùc phöông tieän truyeàn thoâng (Et cela, dans le fond, l'Eglise l'ignore: Ñoái vôùi caùc phöông tieän naøy, xeùt veà noäi dung, Giaùo Hoäi vaãn khoâng bieát ñeán). Ngaøy nay, giôùi treœ soáng giöõa thôøi ñaïi tin hoïc (soft ideùologique) khieán tö töôœng trôœ neân ngheøo naøn. Nhöng hoï vaãn luoân khao khaùt chaân lí, dieãn taœ qua nhieàu baœn nhaïc. Giaùo Hoäi caàn tieáp caän vôùi nhöõng hình thöùc dieãn taœ noäi taâm môùi meœ naøy.

(6) Thöœ thaùch coâng lí (Le deùfi de la justice): Ngaøy 26-5-1996, Thanh Lao Coâng (JOC) hoïp baïn giôùi treœ lao ñoäng ôœ Cap Solidaire ñeå trao ñoåi veà chuœ ñeà "Tình lieân ñôùi laø chính laø ta" (La solidariteù, c'est moi): Giôùi treœ mong muoán chia seœ traùch nhieäm tröôùc cuoäc soáng cuœa anh em. Hoï than phieàn xaõ hoäi ngaøy nay thieáu söï raøng buoäc xaõ hoäi. Caùc ñònh cheá vaø Giaùo Hoäi caàn hoã trôï saùng kieán cuœa giôùi treœ, giuùp phöông tieän ñeå giôùi treœ thöïc hieän yù höôùng naøy.

(7) Thöœ thaùch soáng ñaïo (Le deùfi de la catholiciteù): Tröôùc xu höôùng toaøn caàu hoùa (mondialisation), giôùi treœ coù ba thaùi ñoä: hoaëc döœng döng vaø coù khuynh höôùng chæ thích quanh quaån ôœ nhaø (tendance casanieøre), hoaëc saün saøng laø "coâng daân cuœa theá giôùi" (citoyens du monde), hoaëc thu mình trong voœ oác kieám tìm moät baœn saéc rieâng, xua ñuoåi sôï haõi (soit ils se replient pour trouver une identiteù forte et lutter ainsi contre leurs peurs). Giaùo Hoäi caàn giuùp hoï trôœ neân ngöôøi coâng giaùo: haõnh dieän coù ñöùc tin vaø côœi môœ vôùi nhöõng ngöôøi xung quanh, trong tinh thaàn "töù haœi giai huynh ñeä" cuœa Ñöùc Kitoâ (fraterniteù universelle du Christ). Thöœ thaùch cuœa chuùng ta laø giuùp giôùi treœ soáng ñaïo trong moät Giaùo Hoäi ña nguyeân (une Eglise pluraliste: Giaùo Hoäi hoaøn vuõ bao truøm caùc Giaùo Hoäi ñòa phöông coù caùc neàn vaên hoùa khaùc nhau).

Baøi thuyeát trình cuœa Ñöùc Cha Michel Dubost keát luaän: Giôùi treœ caàn söï hieäp nhaát cuœa Giaùo Hoäi. Giôùi treœ caàn Giaùo Hoäi hoaït ñoäng cho söï hieäp nhaát theá giôùi. Giôùi treœ caàn moät Giaùo Hoäi laøm chöùng cho tình yeâu cuœa Thieân Chuùa cho theá giôùi (Les jeunes ont besoin de l'uniteù de l'EÙglise. Les jeunes ont besoin que l'EÙglise travaille aø l'uniteù du monde. Les jeunes ont besoin doõune EÙglise qui teùmoigne de l'amour du Christ pour le monde).

2) Caùc hoäi ñoaøn cuœa giôùi treœ taïi Phaùp:

Caùc hoäi ñoaøn cuœa giôùi treœ (organisations de jeunesse) laø moâi tröôøng soáng ñaïo cuœa giôùi treœ. Hoäi Nghieân cöùu söœ hoïc toân giaùo hieän ñaïi cuœa Phaùp (Association francaise d'histoire religieuse contemporaine) vaø Trung taâm Quoác gia Khaœo cöùu Khoa hoïc (CNRS) ñaõ khaœo saùt veà caùc hoäi ñoaøn cuœa giôùi treœ Thieân Chuùa giaùo (les organisations de jeunesse chreùtiennes). Danh muïc caùc hoäi ñoaøn naøy nhö sau:

- ACJF Association de la jeunesse francaise

- ACU Action catholique universitaire

- CMU Congreùgation mariale universitaire (Hieäp Hoäi Thaùnh Maãu Sinh Vieân)

- EDF EÙclaireurs de France (Höôùng Ñaïo: Thieáu Ñoaøn)

- FEÙDEÙ Feùdeùration francaise des associations chreùtiennes d'eùtudiants.

- FFE Feùdeùration francaise des EÙclaireuses (Lieân Ñoaøn Nöõ Höôùng Ñaïo)

- FSCF Feùdeùration sportive et culturelle de France

- GDF Guide de France

- JAC/F Jeunesse agricole catholique/feùminine (1929) (Thanh Nieân Thaùnh Nghieäp)

- JEC/F Jeunesse eùtudiante chreùtienne/feùminine (1929) (Thanh Sinh Coâng)

- JMC Jeunesse maritime chreùtienne (1930)

- JIC/F Jeunesse indeùpendante chreùtienne/feùminine

- JOC/F Jeunesse ouvrieøre chreùtienne/feùminine (do Cha Cardijin thaønh laäp ôœ Bruxelle naêm 1925) (Thanh Lao Coâng)

- JUC Jeunesse universitaire chreùtienne (Lieân Ñoaøn Sinh Vieân Coâng Giaùo)

- MEJ Mouvement Eucharistique des jeunes (ÔŒ Vieät Nam tröôùc 1975: Nghóa Binh Thaùnh Theå. Giaùo Xöù (Paris) töø 1986: Phong Traøo Thieáu Nhi Thaùnh Theå

- MRJC Mouvement rural de la jeunesse chreùtienne

- SDF Scouts de France (Höôùng Ñaïo)

- SE Scouts d'Europe

- SUF Scouts unitaires de France

- UCJC/F Union chreùtienne de jeunes gens/filles

- YMCA Young Men's christian association.

Ngoaøi ra, coøn phaœi keå tôùi caùc vaên phoøng tuyeân uùy sinh vieân taïi caùc trung taâm ñaïi hoïc lôùn. Caùc hoäi ñoaøn naøy khoâng nhöõng laø moâi tröôøng sinh hoaït thích hôïp cho giôùi treœ, nhöng tieáp tuïc taùc ñoäng laâu daøi nhö Hieäp hoäi Thaùnh maãu Sinh vieân (CMU) coù truï sôœ ñaët taïi Tröôøng Taberd (Saigon, Vieät Nam) cuœa caùc Sö huynh Doøng La San tröôùc 1975. Hieäp hoäi naøy qui tuï phaàn lôùn laø caùc sinh vieân y vaø döôïc khoa Saigon, nhöng moät soá sinh vieân caùc phaân khoa khaùc cuõng tham gia hoaït ñoäng. Treân bình dieän theá giôùi, Hieäp hoäi Thaùnh maãu Sinh vieân ñaõ coù ngay töø theá kæ XVI. Trong Toâng thö naêm 1587, ÑTC Sixte V ñaõ ban haønh qui cheá cho Hieäp hoäi, tieáng YÙ laø Congregazione mariana studiata, maø hoaït ñoäng gaén lieàn vôùi Doøng Teân (Compagnie de Jeùsus).

3) Kinh nghieäm soáng ñaïo cuœa giôùi treœ Phaùp ôœ Taizeù:

Taizeù laø moät trong 573 xaõ nhoœ cuœa tænh Saoâne-et-Loire [71], mieàn Ñoâng nöôùc Phaùp, trong vuøng Bourgogne, daân soá laø 144 ngöôøi. Giôùi treœ haønh höông ñi töø Paris chæ maát 1 giôø 40 phuùt taàu TGV laø tôùi Gare de Macon-Locheù. Naêm 1974 ñaõ dieãn ra Coâng ñoàng Giôùi treœ (Concile des jeunes) taïi Taizeù. Moãi baïn treœ tìm laïi leõ soáng, laáy laïi sinh löïc ñeå saün saøng gaùnh vaùc traùch nhieäm ngay khi trôœ veà. Khi tôùi Taizeù, moãi baïn treœ nhaän ñöôïc tôø taâm buùt ghi: "Neáu Chuùa Kitoâ lieân keát vôùi moãi ngöôøi chaúng tröø moät ai, Ngaøi chôø ñôïi moãi ngöôøi chuùng ta lôøi thaân thöa thaät ñôn sô vaø hoaøn toaøn töï do". ("Si le Christ est uni aø chaque eâtre humain sans exception, il attend de chacun de nous une reùponse toute simple, toute libre"). Coäng ñoaøn Taizeù höôùng daãn caùc baïn treœ:

(1) Maàu nhieäm Chuùa Kitoâ taïi Taizeù: Qua lôøi nguyeän, hoïc hoœi Lôøi Chuùa ñeå tôùi taän nguoàn Phuùc aâm. Trao ñoåi veà thö cuœa sö huynh Roger vaø thaœo luaän giöõa caùc baïn treœ.

(2) Caùc trôœ ngaïi trong vieäc ñi tìm leõ soáng: Caùc baïn treœ trao ñoåi kinh nghieäm veà nhöõng trôœ ngaïi thöôøng gaëp trong vieäc tìm kieám yù nghóa ñích thöïc cuœa cuoäc soáng vaø giuùp nhau vöôït qua caùc chöôùng ngaïi.

(3) Giuùp caùc baïn treœ nhaän laõnh traùch nhieäm: Coâng vieäc naøy ñöôïc tieán haønh laø nhôø söï tín nhieäm (confiance) vaø hoøa giaœi (conciliation).

C) Trieån voïng cuœa giôùi TREŒ trong Giaùo Hoäi Vieät Nam:

Giôùi treœ Coâng giaùo Vieät Nam taïi Phaùp laø hieän thaân caâu thô cuœa Xuaân Dieäu:

Ñeå linh hoàn raøng buoäc bôœi muoân daây,Hay chia seœ bôœi traêm tình yeâu meán.(Baøi Caœm xuùc trong taäp Thô Thô, tr. 71)

Caùc baïn treœ raøng buoäc, gaén boù vôùi "muoân daây" noái lieàn vôùi gia ñình, xaõ hoäi vaø Giaùo Hoäi. Trong phaïm vi Giaùo Hoäi, sôïi daây thieâng lieâng noái lieàn giôùi treœ vôùi Giaùo Hoäi hoaøn vuõ, Giaùo Hoäi nöôùc Phaùp vaø Giaùo Hoäi Vieät Nam. Ñoái vôùi Giaùo Hoäi Vieät Nam, ngoaøi Giaùo Hoäi queâ nhaø coøn laø Giaùo xöù hoaëc Coäng ñoaøn maø ngöôøi treœ tröïc tieáp sinh hoaït. Vì vaäy, veá sau cuœa caâu thô môøi goïi ngöôøi treœ "chia seœ bôœi traêm tình yeâu meán".

1) Giôùi treœ vaø Giaùo Xöù: Giaùo Xöù Vieät Nam ñaõ thöïc hieän töø laâu yù kieán cuœa Ñöùc Cha Michel Dubost:

Giôùi treœ khoâng nhöõng laø Giaùo Hoäi ngaøy mai, nhöng tröôùc heát, hoï tham döï tích cöïc vaøo Giaùo Hoäi hoâm nay. Ngay töø khi thaønh laäp, "Tuyeân uùy vaø Ñoaøn tröôœng Ñoaøn Sinh vieân" luoân coäng taùc vôùi nhau:

1947-1948: Linh muïc Nguyeãn Huy Mai, baùc só Ñaëng Vuõ Caœnh.

1948-1949: Linh muïc Traàn Vaên Hieán Minh, baùc só Nguyeãn Vaên AÙi.

1949-1950: Linh muïc Nguyeãn Bình An, baùc só Laâm Troïng Thöùc.

1951-1952: Linh muïc Nguyeãn Quang Laõm, kó sö Traàn Ngoïc Oaønh.

Trong soá boán Cha Tuyeân uùy tieân khôœi, Cha Nguyeãn Huy Mai laø Giaùm muïc tieân khôœi cuœa giaùo phaän Ban Meâ Thuoät, Cha Traàn Vaên Hieán Minh laø beà treân caùc Cha Buøi Chu (ñöôøng Buøi Chu Saigon), Cha Nguyeãn Bình An laø Beà treân Giaùm tænh Doøng Phanxicoâ, Cha Nguyeãn Quang Laõm laø chuœ nhieäm nhaät baùo Xaây Döïng. Caùc "Ñoaøn tröôœng Ñoaøn Sinh vieân" khi ñoù ñeàu thuoäc thaønh phaàn giôùi treœ caœ (sinh vieân du hoïc). Nguyeân taéc môøi goïi caùc baïn treœ chia seœ traùch nhieäm chung cuœa coäng ñoaøn trong Hoäi ñoàng muïc vuï luoân ñöôïc theå hieän trong caùc cô caáu chaáp haønh suoát töø naêm 1947 tôùi nay. Trong hoäi ñoàng muïc vuï cuœa Giaùo xöù hieän nay, ngöôøi ta thaáy nhieàu khuoân maët treœ: chò Ñaøo Kim Phöôïng (toång thö kí), anh Ñoã Duy Hoaøng (phoù thö kí), anh Nguyeãn Kim Tuaán (uœy vieân ñaëc traùch Vaên hoùa vaø Giôùi treœ), anh Ñoã Anh Só (uœy vieân taøi chaùnh), beân caïnh caùc vò cao nieân hoaëc trung nieân: OÂng Nguyeãn Vaên Hoä (chuœ tòch), Bs Nguyeãn Ngoïc Ñænh (Phoù Chuœ tòch), Chò Nguyeãn Thò Myõ Phöôùc (uœy vieân ñaëc traùch toân giaùo), OÂng Ngoâ Trieäu Huøng (uœy vieân ñaëc traùch xaõ hoäi). Tæ leä tham gia laø 4/8, theo ñuùng moâ hình "Tuyeân uùy vaø Ñoaøn tröôœng Ñoaøn Sinh vieân" (1/2) cuœa naêm 1947.

Ngoaøi ra laø caùc ñoaøn theå coâng giaùo tieán haønh cuœa Giaùo Xöù. ÑTC Pioâ XII tuyeân boá: "Ngöôøi ta coù theå xaùc quyeát raèng söï hôïp taùc cuœa caùc giaùo daân, maø ngaøy nay chuùng ta goïi laø "Coâng giaùo Tieán haønh", ñaõ khoâng bao giôø thieáu ngay töø khôœi nguyeân cuœa Giaùo Hoäi" (On peut assurer que le councours des laics, que nous appelons aujourd'hui "Action Catholique", n'a jamais manqueù depuis les origines de l'EÙglise). Söï daán thaân cuœa giôùi treœ trong caùc ñoaøn theå coâng giaùo tieán haønh cuœa Giaùo Xöù noùi leân söùc soáng vaø nieàm hi voïng cuœa Coäng ñoaøn chuùng ta, ñöôïc minh chöùng qua hai tæ leä sau ñaây:

- Ratio 1 (R1): soá baïn treœ toång soá giaùo daân

- Ratio 2 (R): soá baïn treœ nhaän traùch nhieäm (eùlus) toång soá chöùc vuï trong caùc ban chaáp haønh

- R1: chöùng minh coäng ñoàng Vieät Nam coù cô caáu giaùo höõu treœ hôn laø caùc coäng ñoaøn ngöôøi Phaùp.

- R2: chöùng minh soá baïn treœ Vieät Nam tham gia caùc cô caáu ñieàu haønh cuœa hoäi ñoàng muïc vuï hoaëc caùc ñoaøn theå coâng giaùo tieán haønh nhieàu hôn cuøng moät tæ leä trong caùc giaùo xöù Phaùp.

Trong soá caùc hoaït ñoäng chuyeân bieät cuœa Giaùo Xöù daønh cho giôùi treœ coù caùc Khoùa Chuaån bò Hoân nhaân. Keå töø thaùng 12-1995, Giaùo xöù Vieät Nam vuøng Paris toå chöùc moät naêm hai laàn khoùa Chuaån bò Hoân nhaân (khoùa Giaùng sinh vaø khoùa Phuïc sinh), moãi khoùa qui tuï khoaœng 30 hoïc vieân. Lôùp hoïc goàm nhieàu moân hoïc (multidiscipline) do hai linh muïc (cha Giaùm ñoác Mai Ñöùc Vinh vaø Cha Ñinh Ñoàng Thöôïng Saùch) vaø taùm giaùo daân phuï traùch. Theo vaên phoøng toaøn quoác cuœa Muïc vuï Gia ñình (la Pastorale familiale) coù maët taïi khaép caùc giaùo phaän (dioceøse) treân nöôùc Phaùp: "Söï hôïp taùc giöõa caùc vò tö teá thuï phong (linh muïc hoaëc phoù teá) vaø caùc giaùo daân laø caàn thieát. 85% hoân nhaân coâng giaùo vaãn coøn do moät linh muïc chuaån bò (La collaboration est donc neùcessaire entre ministres ordonneùes (preâtres ou diacres) et laics. 85% des mariages catholiques sont encore preùpareùs par des preâtres seuls).

Khaœ naêng tham gia cuœa giôùi treœ trong Giaùo Hoäi coøn coù theå ñöôïc naâng cao hôn veà caœ soá löôïng laãn chaát löôïng, neáu haøng giaùo phaåm bieát roõ tình traïng vaø nguyeän voïng cuœa giôùi treœ, phaùt bieåu trung thöïc qua moät cuoäc tham khaœo yù kieán. Chuùng toâi ñeà nghò ban Giaùm ñoác Giaùo Xöù, Cha Traàn Anh Duõng, Tuyeân uùy Giôùi treœ Giaùo Xöù vaø Hoäi ñoàng Muïc vuï neân phoái hôïp thöïc hieän moät cuoäc tham khaœo nhö vaäy, döôùi daïng caùc caâu hoœi in saün.

2) Giôùi treœ vaø Giaùo Hoäi Vieät Nam:

Giôùi treœ Coâng giaùo Vieät Nam taïi Phaùp laø moät thaønh phaàn cuœa coäng ñoaøn ñòa phöông. Coäng ñoaøn Vieät Nam voán tröïc thuoäc cuœa Toøa Toång Giaùm muïc ñòa phöông theo thaåm quyeàn laõnh thoå (compeùtence territoriale, ratione loci) vaø Giaùo Hoäi Coâng Giaùo trong nöôùc theo thaåm quyeàn ñoái vaät (compeùtence d'attribution, ratione materiae), Vì vaäy, giôùi treœ trong coäng ñoaøn coøn gaén boù vôùi Giaùo Hoäi ôœ queâ nhaø.

Tröôùc vaø sau 1975, Hoäi ñoàng Giaùm muïc Vieät Nam (HÑGMVN) khoâng ngöøng baày toœ söï quan taâm ñeán giôùi treœ. Thoâng caùo ngaøy 30-7-1971 cuœa HÑGMVN noùi veà giôùi treœ nhö sau: "Ñoái vôùi giôùi treœ, chuùng toâi ñaõ toå chöùc laïi UŒy ban Giaùo duïc. Caœ moät maïng löôùi tröôøng hoïc, nhaát laø caùc nôi thoân queâ heœo laùnh vaø caùc xoùm lao ñoäng ngheøo, bao truøm hôn nöa trieäu thanh thieáu nieân (thoáng keâ 1971: 529 802 hoïc sinh). Trong soá naøy, moät nöœa laø thanh thieáu nieân khoâng coâng giaùo". Thö chung cuœa Hoäi nghò Giaùm muïc mieàn Nam Vieät Nam ngaøy 16-7-1976 ñaõ "Ngoœ lôøi vôùi phuï nöõ vaø giôùi treœ": "Vôùi caùc baïn treœ, chuùng toâi muoán noùi: xaõ hoäi ñang ñöôïc xaây döïng laø cuœa caùc baïn, noù phaœi do caùc baïn vaø cho caùc baïn. Laø thaønh phaàn tieân tieán trong nhaân loaïi, caùc baïn phaœi laø nhöõng ngöôøi ñaàu tieân can ñaœm baœo veä vaø phaùt huy nhöõng giaù trò nhaân baœn vaø thieâng lieâng. Chuùng toâi muoán ñaëc bieät nhaéc laïi nhöõng ñöùc tính maø caùc baïn caàn coù: söï thaønh thaät, loøng nhaân ñaïo, tính khoan dung, ñöùc khieát tònh, loøng trung thaønh, loøng yeâu nöôùc, nieàm tin nôi con ngöôøi vaø nhaát laø nôi Thieân Chuùa. Caùc baïn haõy taän duïng trí tueä taøi naêng vaø söùc löïc ñeå cuøng vôùi ñoàng baøo xaây döïng moät coäng ñoàng daân toäc giaàu maïnh vaø bieát yeâu thöông. Nhöng treân heát, laø thaønh phaàn öu tuù cuœa Daân Chuùa, caùc baïn haõy gaén boù vôùi Ñöùc Gieâsu Kitoâ, haõy hoïc hoœi giaùo lí vaø göông soáng cuœa Ngaøi, haõy caàu nguyeän vôùi Ngaøi vì "khoâng coù Thaày, caùc con seõ khoâng laøm ñöôïc vieäc gì" (Gioan 15,5)". Thö Muïc vuï cuœa HÑGMVN ngaøy 19-10-1992 daønh muïc 14 ñeå baày toœ söï "Quan taâm ñeán giôùi treœ": "Giôùi treœ laø töông lai cuœa ñaát nöôùc, laø "nieàm hi voïng cuœa Hoäi Thaùnh" (GE 2), khoâng chæ vì ngaøy mai laø cuœa hoï, maø chính vì hoï laø nhöõng ngöôøi phaœi xaây döïng ngaøy mai töø hoâm nay. Vì theá maø caœ xaõ hoäi cuõng nhö Hoäi Thaùnh ñeàu phaœi quan taâm ñeán giôùi treœ, ñeå giuùp hoï ñaœm nhaän vai troø hoâm nay vaø ngaøy mai trong xaõ hoäi vaø Hoäi Thaùnh. Muoán giuùp ngöôøi treœ ñaït tôùi söï tröôœng thaønh vaø ñuœ khaœ naêng ñaœm nhaän traùch nhieäm, ngoaøi giaùo duïc gia ñình vaø hoïc ñöôøng coøn phaœi coù giaùo duïc trong moâi tröôøng xaõ hoäi vaø Hoäi Thaùnh. ÔŒ ñaây chuùng toâi chæ muoán noùi veà moâi tröôøng cuœa Hoäi Thaùnh. Nhaân caùch vaø taøi naêng cuœa ngöôøi treœ caàn ñöôïc phaùt huy nhôø sinh hoaït vaø töông quan vôùi ngöôøi khaùc. Do ñoù coù nhieàu hình thöùc sinh hoaït thích hôïp cho töøng löùa tuoåi nhö: gaëp gôõ trao ñoåi qua Thaùnh leã cho giôùi treœ trong xöù, trong haït, giao löu giöõa caùc ca ñoaøn, caùc giaùo lí vieân caáp giaùo xöù, haït vaø giaùo phaän. Caùc hoï ñaïo cuõng neân maïnh daïn cho giôùi treœ giöõ phaàn tích cöïc vaøo sinh hoaït giaùo xöù, keå caœ trong thaønh phaàn laõnh ñaïo. Trong toâng huaán "Kitoâ höõu giaùo daân", Ñöùc Gioan Phaoloâ II ñaõ khaúng ñònh:

"Khoâng ñöôïc coi ngöôøi treœ nhö chæ laø ñoái töôïng cuœa moái quan taâm muïc vuï cuœa Hoäi Thaùnh. Thaät söï hoï laø vaø phaœi ñöôïc khuyeán khích ñeå trôœ neân nhöõng chuœ theå naêng ñoäng, döï phaàn vaøo coâng cuoäc Phuùc aâm hoùa vaø ñoåi môùi xaõ hoäi".

Trong khi döï phaàn tích cöïc naøy, ngöôøi treœ khoâng chæ coù dòp töï reøn luyeän maø coøn coù dòp ñeå ñoùng goùp höõu hieäu nöõa, vì "Nhôø söï nhaäy beùn, ngöôøi treœ nhaän thöùc saâu xa nhöõng giaù trò cuœa coâng baèng, baát baïo ñoäng, hoøa bình... Taâm hoàn ngöôøi treœ ñoùn roäng tình huynh ñeä, tình baïn vaø tình lieân ñôùi. Hoï töï ñoäng toái ña ñeå uœng hoä nhöõng vieäc nhaèm naâng cao phaåm chaát cuoäc soáng vaø baœo veä thieân nhieân (soá 46). Ñoàng thôøi vôùi vieäc ngöôøi treœ döï phaàn tích cöïc vaøo sinh hoaït hoï ñaïo, phaœi coù moät noã löïc ñoái thoaïi vôùi ngöôøi treœ, ÑTC ñaõ noùi: "Hoäi Thaùnh coù nhieàu ñieàu ñeå noùi vôùi ngöôøi treœ vaø ngöôøi treœ cuõng coù nhieàu ñieàu ñeå noùi vôùi Hoäi Thaùnh. Cuoäc ñoái thoaïi song phöông naøy maø ta phaœi tieán haønh vôùi taát caœ thaân tình, trong saùng, can ñaœm seõ hoã trôï cho söï gaëp gôõ vaø trao ñoåi giöõa caùc theá heä, cuoäc ñoái thoaïi naøy cuõng seõ laø nguoàn phong phuù vaø treœ trung cho Hoäi Thaùnh vaø cho xaõ hoäi" (KTH, 46). Ñeå ñoái thoaïi, phaœi laéng nghe vaø toân troïng nhöõng nhaïy beùn cuœa tuoåi treœ, haõy ñeå cho giôùi treœ coù cô hoäi ñoùng goùp vì töông lai laø cuœa hoï. Ngoaøi ra, caàn coù nhöõng lôùp giaùo lí cho giôùi treœ ñeå phaùt trieån ñôøi soáng ñöùc tin phuø hôïp vôùi ñaø tieán trong cuoäc soáng, vaø nhöõng khoùa döï bò hoân nhaân ñeå giuùp hoï xaây döïng nhöõng gia ñình coâng giaùo göông maãu. Phaœi ñaëc bieät chuù yù ñeán nhöõng ngöôøi hoïc leân baäc ñaïi hoïc, ñeå giuùp hoï phaùt trieån söï hieåu bieát vaø ñôøi soáng ñöùc tin cho phuø hôïp vôùi trình ñoä trí thöùc cuœa hoï".

Thö Muïc vuï ngaøy 19-10-1992 goàm 19 muïc "göœi caùc thaønh phaàn Daân chuùa ôœ Vieät Nam" cuœa HÑGMVN laø moät vaên kieän ñaày ñuœ nhaát cuœa haøng giaùo phaåm Vieät Nam lieân quan ñeán giôùi treœ.Vaên kieän naøy khoâng chæ daønh rieâng cho giôùi treœ trong nöôùc. Caùc vò coù traùch nhi