"Söï thaät gioáng nhö nhöõng vì sao treân trôøi, noù chæ chieáu saùng giöõa maøn ñeâm u toái. Söï thaät gioáng nhö nhöõng vaät ñeïp ñeõ treân ñôøi, noù chæ toû loä veû quyeán ruõ cuûa noù cho nhöõng ai ñaõ töøng chòu aûnh höôûng cuûa tình traïng laàm laãn. Söï thaät laø noãi dòu daøng saâu thaúm, daïy cho chuùng ta bieát tìm thaáy ñieàu maõn nguyeän trong nhöõng ngaøy soáng cuûa cuoäc ñôøi vaø bieát chia seû vôùi tha nhaân chính nieàm haïnh phuùc ñoù." (Kahlil Gibran)

(Truth is like stars: it does not appear except from behind obscurity of the night. Truth is like all beautiful things in the world; it does not disclose its desirability except to those who first feel the influence of falsehood. Truth is a deep kindness that teaches us to be content in our every day life and share with the people the same happiness.)

Baïn thaân meán, söï thaät laø gì? Ñaâu laø söï thaät? Ai laø söï thaät?

Söï thaät bao giôø cuõng chæ coù moät. Moät söï thaät ñöôïc nhìn döôùi nhieàu khía caïnh khaùc nhau. Laøm theá naøo ñeå bieát ñöôïc ñaâu laø söï thaát chaân chính?

Chaéc baïn ñaõ töøng nghe caâu chuyeän naêm anh muø sôø voi roài? Ngöôøi sôø tai voi voäi vaõ cho raèng con voi noù to vaø deïp nhö moät caùi quaït. Ngöôøi sôø voøi thì noùi raèng voi thon vaø daøi nhö caùi voøi nöôùc. Ngöôøi sôø chaân voi thì nghó raèng voi to vaø vöõng chaéc nhö caùi coät nhaø. Ngöôøi sôø ñuoâi thì nghó raèng voi gioáng nhö moät caùi choåi. Anh sôø buïng thì cho raèng voi troøn nhö moät caùi troáng. Vaø hoï baét ñaàu baát ñoàng yù kieán. Thaät ra anh naøo cuõng ñuùng, nhöng moãi anh chæ naém ñöôïc moät phaàn cuûa söï thaät. Vaán ñeà laø hoï nghó raèng hoï bieát ñöôïc taát caû söï thaät. Söï thaät chæ coù moät, ngöôøi ta goïi noù baèng nhieàu teân khaùc nhau maø thoâi. Caâu chuyeän naøy aùp duïng cho chính baïn vaø toâi, nhöõng con ngöôøi moûng gioøn, yeáu ñuoái vaø baát toaøn, nhöõng con ngöôøi chæ bieát ñöôïc moät phaàn cuûa söï thaät. Tuy nhieân, nhieàu luùc chuùng ta ñaõ ñi laïc vaø taùch ra khoûi "moät" söï thaät chaân chính duy nhaát laø chính Ñöùc Gieâsu Kitoâ. Ñoù laø nhöõng luùc toâi cho raèng toâi ñuùng vaø baïn sai. Ñoù laø luùc toâi khaêng khaêng giöõ laáy caùi ñöôøng loái laøm vieäc cuõ maø khoâng côûi môû ñoùn nhaän nhöõng gì môùi laï. Ñoù laø nhöõng luùc toâi coi thöôøng yù kieán cuûa baïn. Ñoù laø nhöõng böôùc ñaàu laøm cho tình baïn, tình gia ñình, tình ñoàng ñoäi söùt meû; bôûi vì chuùng ñang ñi xa "söï thaät." Thaùnh Augustine Hippo noùi: "Khoâng coù ñieàu gì thaéng noåi söï thaät, vaø chieán thaéng cuûa söï thaät chính laø Ñöùc Baùi AÙi."

Baïn thaân meán, tröôùc khi cuøng nhau moå xeû söï thaät vaø con ngöôøi thaät cuûa Chuùa Gieâsu Kitoâ, môøi baïn haõy cuøng toâi nhaän xeùt moät vaøi vaán ñeà döôùi caùi nhìn thaät vaø giaû. Ñaõ coù thaät thì phaûi coù giaû. Giöõa thaät vaø giaû ñoâi khi khoâng khaùc nhau laém. Ñieàu ñoù khieán chuùng ta ñoâi khi khoù löïa choïn cho ñuùng.

Hoa thaät vaø hoa giaû:

Ngaøy xöa coøn beù, toâi raát thích caùi thuù chôi hoa... giaû, hoa ny loâng, hoa baèng vaûi, hoa baèng giaáy... Toâi coøn nhôù nhieàu buoåi toái, sau khi hoïc baøi, toâi say söa ngoài caét nhöõng caùnh hoa baèng vaûi xoa maøu hoàng, ñeå roài keát laïi thaønh nhöõng boâng hoàng xinh xaén. Hoa vaûi cuûa toâi raát ñeïp vaø raát beàn. Caønh hoa luùc naøo cuõng coù moät maøu xanh töôi maùt. Caùnh hoa chaúng bao giôø ruïng. Hoa hoàng cuûa toâi khoâng bao giôø taøn...

Baây giôø lôùn leân, toâi khoâng coøn caùi thuù laøm hoa, toâi baét ñaàu thích ngaém hoa, nhöõng boâng hoa thaät, nhöõng boâng hoa sôùm nôû toái taøn. Phaûi, toâi bò meâ hoaëc bôûi nhöõng boâng hoa sôùm nôû toái taøn, chæ vì chuùng nhaéc nhôû cho toâi moät "söï thaät", chuùng nhaéc nhôû cho toâi veà caùi cheát cuûa moät cuoäc ñôøi, veà caùi keát thuùc cuûa moät chuoãi ngaøy soáng. Sôû dó hoa taøn laø vì hoa ñaõ coù söï soáng. Hoa giaû khoâng taøn vì thöïc ra hoa giaû khoâng coù söï soáng. Neáu ñöôïc choïn, toâi seõ khoâng choïn laøm nhöõng caùnh hoa ny loâng ñöùng trô treõn ngaøy naøy qua ngaøy khaùc trong nhöõng phoøng khaùch trang troïng lòch söï, moät cuoäc soáng an toaøn nhöng khoâng coù söùc soáng. Toâi thích soáng thaân phaän cuûa nhöõng caùnh hoa giaáy (ngöôïc ñôøi vaäy ñoù, hoa thaät nhöng laïi coù teân laø hoa giaáy); nhöõng caùnh hoa ñang nôû ra töø nhöõng thaân caây khaúng khiu khoâ heùo, coù veû nhö ñaõ cheát... Theá nhöng söùc soáng töø trong loøng ñaát, töø coäi reã ñaõ laøm trieån nôû nhöõng boâng hoa voâ cuøng töôi thaém. Ñoù laø moät cuoäc soáng phong söông trong möa naéng, nhöng thaät töï do vaø raát gaàn vôùi "söï thaät."

Ngöôøi thaät vaø ngöôøi giaû:

Khi noùi ñeán ngöôøi giaû, toâi nghó ñeán moät loaïi ngöôøi. Nhöõng con ngöôøi baèng goã hay baèng plastic (manequin) ñöùng trong nhöõng cöûa tieäm quaàn aùo. Thöôøng thaân hình cuûa hoï raát ñeïp, ñöôïc trang söùc baèng nhöõng aùo quaàn loäng laãy. Nhöõng nuï cöôøi treân moâi hoï khoâng bao giôø taét...

Töø nhöõng con ngöôøi giaû, toâi nghó ñeán thaân phaän con ngöôøi thöïc cuûa chính mình. Ñoâi luùc toâi ñaõ öôùc mô ñöôïc laøm ngöôøi giaû, ñeå chæ bieát cöôøi maø khoâng bao giôø phaûi khoùc. Toâi öôùc mô ñöôïc thieân haï trang söùc vaø phuû leân ngöôøi toâi nhöõng tieáng khen löøng laãy, nhöõng lôøi nònh bôï dieâm duùa. Toâi mô laøm ngöôøi giaû ñeå khoâng phaûi ñöông ñaàu vôùi nhöõng yeáu ñuoái vaø baát toaøn trong con ngöôøi thaät cuûa toâi. Ñoâi luùc, toâi öôùc mô mình coù moät thaân xaùc caân xöùng, moät saéc ñeïp nghieâng nöôùc nghieâng thaønh, vaø nhö theá toâi seõ khoâng coøn giôø ñeå laøm ñeïp cho caùi linh hoàn baát töû cuûa toâi nöõa...

Caøng mô öôùc, toâi caøng thaáy mình phaûi löïa choïn. Moät löïa choïn ñeå soáng moät ñôøi soáng giaû taïo hay moät cuoäc soáng "thaät". Coù moät ñieàu... Baïn coù theå soáng noåi moät cuoäc soáng trong boán böùc töôøng kính ngaøy naøy qua ngaøy khaùc, khoâng hít thôû ñöôïc baàu khí trong laønh cuûa moät baàu trôøi töï do? Toâi bieát coù nhöõng ngöôøi ñaõ vaø ñang soáng cuoäc soáng ñoù. Phaàn toâi, toâi bieát mình phaûi löïa choïn.

Tình thaät vaø Tình giaû:

Ngöôøi yeâu baïn thaät laø ngöôøi yeâu linh hoàn cuûa baïn. Toâi khoâng nhôù danh nhaân naøo ñaõ noùi caâu treân, nhöng toâi vaãn duøng chaâm ngoân ñoù ñeå ñaùnh giaù moät tình baïn. Neáu treân ñôøi naøy coù nhieàu ngöôøi giaû, thì cuoäc ñôøi naøy cuõng ñaày daãy nhöõng moái tình giaû taïo. Ñaõ vaäy, nhöõng moái tình "giaû" thöôøng haáp daãn hôn, vì noù cho baïn nhieàu höùa heïn; noù khieán baïn soáng trong aûo töôûng vaø queân ñi caùi baûn chaát khaéc khoaûi cuûa moät cuoäc soáng "thaät." Trong khuoân khoå haïn heïp cuûa trang suy nieäm, toâi muoán möôïn caâu truyeän "The gift of the Magi" cuûa O. Henry ñeå gôïi leân trong chuùng ta nhöõng thaéc maéc, suy tö, ñeå chuùng ta ñaët laïi vaán ñeà, töø ñoù neáu caàn chuùng ta baét ñaàu choïn laïi. Ñoâi khi neáu ñaõ ñi xa, chuùng ta haõy trôû veà vaø ñaàu haøng söï thaät. Vì söï thaät chæ coù moät maø thoâi.

OÂng Henry keå raèng coù moät caëp vôï choàng treû, yeâu nhau thaém thieát. Thöôøng nhöõng ngöôøi giaàu tình thì ngheøo tieàn. Ñoâi vôï choàng naøy cuõng trong hoaøn caûnh aáy, tình yeâu hoï daønh cho nhau thaät noàng naøn, thaém thieát, traøn ñaày; nhöng hoï raát thieáu thoán tieàn cuûa. Gia taøi quí nhaát cuûa chaøng laø moät chieác ñoàng hoà, nhöng tieác thay chieác ñoàng hoà khoâng coù daây ñeo. Gia taøi quí nhaát cuûa naøng laø maùi toùc daøi oùng aû, nhöng tieác thay naøng khoâng coù moùn nöõ trang naøo ñeå caøi leân maùi toùc tuyeät vôøi aáy.

Leã Giaùng Sinh saép ñeán, naøng muoán taëng chaøng moät moùn quaø vöøa ñaét giaù vöøa höõu duïng. Naøng nghó ñeán moät chieác daây ñeo ñoàng hoà. Chieác ñoàng hoà ñeïp quaù, neáu noù coù moät caùi daây ñeo cuõng ñeïp ñeõ töông xöùng, ñeå chaøng ñeo treân coå tay thì thaät tuyeät! Nhöng naøng ñaâu coù tieàn mua daây ñoàng hoà. Suy nghó maõi, naøng chôït nhôù mình coù moät maùi toùc thaät ñeïp, vaø naøng quyeát ñònh ñoåi maùi toùc ñoù laáy sôï daây ñoàng hoà. Naøng ñeán ngöôøi chuyeân mua toùc ñeå hoï caét ñi maùi toùc oùng aû ñoù, roài laáy tieàn mua moät chieác daây ñeo ñoàng hoà raát ñeïp. Naøng maát maùi toùc, nhöng loøng naøng traøn treà haïnh phuùc, naøng töôûng töôïng ñeán coå tay chaøng ñeo chieác ñoàng hoà vôùi sôïi daây tuyeät ñeïp naøng taëng, troâng chaøng xinh trai, baûnh bao bieát maáy!

Trong khi ñoù, chaøng cuõng muoán mua taëng naøng moät moùn quaø ñaét giaù vaø höõu duïng. Chaøng nghó ñeán moät caây traâm caøi ñaàu, vì naøng coù maùi toùc ñeïp quaù. Neáu maùi toùc ñoù coù moät caây traâm caøi leân thì thaät tuyeät vôøi. Nhöng chaøng ngheøo laém, ñaâu coù tieàn mua traâm. Suy nghó maõi, chaøng nhôù mình coù moät chieác ñoàng hoà gia baûo, vaø chaøng quyeát ñònh ñoåi chieác ñoàng hoà laáy caây traâm caøi ñaàu. Chaøng ñeán ngöôøi chuyeân mua ñoàng hoà, ñöa cho hoï chieác ñoàng hoà quí, vaø laáy tieàn hoï traû mua moät chieác traâm caøi ñaàu loùng laùnh. Chaøng maát chieác ñoàng hoà, nhöng loøng chaøng traøn treà haïnh phuùc, chaøng töôûng töôïng ñeán maùi toùc naøng vôùi caây traâm tuyeät ñeïp chaøng taëng, troâng naøng loäng laãy, dieãm leä bieát bao!

Hai ngöôøi ñaõ trao quaø cho nhau, nhöng khoâng ai duøng ñöôïc moùn quaø quí baùu. Tuy nhieân, loøng hoï traøn treà haïnh phuùc vì hoï ñaõ khaùm phaù nôi nhau moät tình yeâu tuyeät dieäu, öôùp ñaày höông hy sinh noàng thaém.

"The gift of the Magi" laøm cho toâi lieân töôûng ñeán nhöõng tình baïn chaân thaät treân ñôøi naøy. Nhöõng tình baïn thaám nhuaàn höông hy sinh vaø chæ bieát nghó ñeán ngöôøi baïn cuûa mình. Nhöõng tình baïn daùm töø boû, daùm ñaùnh ñoåi moät caùi gì ñeå ñöôïc moät ñieàu gì. Ñoù laø moái tình "thaät."

Tình Yeâu - Hy sinh - Söï thaät. Ba yeáu toá ñoù keát tuï laïi baét buoäc toâi phaûi nghó ñeán moät ngöôøi: Gieâsu Kitoâ. Ngöôøi töï xöng mình laø Tình Yeâu (1Jn 4, 8). Ngöôøi ñaõ hy sinh cho ñeán cheát vaø cheát treân thaäp giaù. Ngöôøi ñaõ ñoàng hoùa mình vôùi söï thaät vaø ñaõ minh chöùng cho söï thaät. Do ñoù, soáng trong söï thaät laø soáng trong Chuùa Kitoâ, cho duø söï thaät coù laøm chuùng ta ñau khoå vaø cheát ñi chaêng nöõa, thì chuùng ta cuõng seõ soáng laïi nhö Chuùa Kitoâ Phuïc Sinh.