Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Gio-an.

Khi ấy, Đức Giê-su nói với các môn đệ rằng : “Khi Đấng Bảo Trợ đến, Đấng mà Thầy sẽ sai đến với anh em từ nơi Chúa Cha, Người là Thần Khí sự thật phát xuất từ Chúa Cha, Người sẽ làm chứng về Thầy. 27 Cả anh em nữa, anh em cũng làm chứng, vì anh em ở với Thầy ngay từ đầu.

16 1 “Thầy đã nói với anh em các điều ấy, để anh em khỏi bị vấp ngã. 2 Họ sẽ khai trừ anh em khỏi hội đường. Hơn nữa, sẽ đến giờ kẻ nào giết anh em cũng tưởng mình phụng thờ Thiên Chúa. 3 Họ sẽ làm như thế, bởi vì họ không biết Chúa Cha cũng chẳng biết Thầy. 4a Nhưng Thầy đã nói với anh em những điều ấy, để khi đến giờ họ hành động, anh em nhớ lại là Thầy đã nói với anh em rồi.”

Đó là Lời Chúa

 

1. Nga và Ukraine lời qua tiếng lại trước thềm cuộc duyệt binh.

Các quan chức giải thích sự thay đổi đột ngột về hình thức là do “tình hình hoạt động hiện tại” và cho biết các biện pháp an ninh bổ sung đã được thực hiện để đối phó với mối đe dọa tấn công từ Ukraine. Các bình luận viên truyền hình nhà nước cho rằng vũ khí hạng nặng càng cần thiết hơn trên chiến trường ở Ukraine.

Lần đầu tiên, cuộc duyệt binh hôm thứ Bảy có sự tham gia của binh lính từ Bắc Hàn, một sự tri ân đối với Bình Nhưỡng, quốc gia đã cử binh lính của mình chiến đấu cùng lực lượng Mạc Tư Khoa để đẩy lùi cuộc xâm lược của Ukraine vào khu vực Kursk của Nga.

Tổng thống Trump hôm thứ Sáu tuyên bố rằng một lệnh ngừng bắn sẽ được áp dụng từ thứ Bảy đến thứ Hai theo sáng kiến của ông và cả Nga lẫn Ukraine đều đã đồng ý. Tổng thống Trump giải thích rằng việc ngừng bắn là để trao đổi 2.000 tù binh, đồng thời khẳng định rằng việc tạm ngừng giao tranh có thể là “sự khởi đầu cho kết thúc” của cuộc chiến.

Tuy nhiên, Oleksandr Merezhko, Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại của Quốc Hội Ukraine, chỉ ra rằng từ trước đến nay, Ukraine và Nga đã có nhiều cuộc trao đổi tù binh. Gần đây nhất, trong năm 2025 đã có 10 cuộc trao đổi tù binh, và từ đầu năm 2026 đến nay đã có 3 cuộc trao đổi tù binh. Tất cả đều diễn ra trong bối cảnh xung đột đang tiếp diễn, không có lệnh ngừng bắn nào cả. Ông cho rằng lệnh ngừng bắn đột ngột của Tổng thống Trump chỉ là nhằm trói tay Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy, không cho ông ra lệnh tấn công các cuộc diễn binh của Nga.

Tổng thống Zelenskiy, người trước đó trong tuần này đã nói rằng chính quyền Nga “lo ngại máy bay điều khiển từ xa có thể bay lượn trên Quảng trường Đỏ” vào ngày 9 tháng 5, đã tiếp nối tuyên bố của Tổng thống Trump bằng cách miễn cưỡng ban hành một sắc lệnh mỉa mai cho phép Nga tổ chức lễ kỷ niệm Ngày Chiến thắng vào thứ Bảy, tuyên bố Quảng trường Đỏ tạm thời bị cấm các cuộc tấn công của Ukraine.

Phát ngôn nhân Điện Cẩm Linh Dmitry Peskov đã bác bỏ sắc lệnh của Tổng thống Zelenskiy như một “trò đùa ngớ ngẩn”. “Chúng ta không cần sự cho phép của bất kỳ ai để tự hào về Ngày Chiến thắng của mình”, Peskov nói với các phóng viên.

Lực lượng quân sự lớn hơn và được trang bị tốt hơn của Nga đang mất dần những tiến bộ dọc theo chiến tuyến dài hơn 1.000 km. Ukraine đã đáp trả bằng các cuộc tấn công tầm xa ngày càng hiệu quả, nhắm vào các cơ sở năng lượng, nhà máy sản xuất và kho quân sự của Nga. Nước này đã phát triển các máy bay điều khiển từ xa có khả năng vươn tới các mục tiêu sâu hơn 1.000 km vào lãnh thổ Nga, vượt xa khả năng của họ trước năm 2022.

Giới chức Nga cảnh báo rằng nếu Ukraine tìm cách phá hoại lễ hội ngày thứ Bảy, Nga sẽ tiến hành một “cuộc tấn công hỏa tiễn quy mô lớn vào trung tâm Kyiv”. Bộ Quốc phòng Nga cảnh báo người dân và nhân viên các phái đoàn ngoại giao nước ngoài “cần phải rời khỏi thành phố ngay lập tức”. Liên Hiệp Âu Châu cho biết các nhà ngoại giao của họ sẽ không rời khỏi thủ đô Ukraine bất chấp những lời đe dọa từ Nga.

Putin đã sử dụng các lễ kỷ niệm Ngày Chiến thắng để khuyến khích lòng tự hào dân tộc và nhấn mạnh vị thế của Nga như một cường quốc toàn cầu. Liên Xô đã mất 27 triệu người trong giai đoạn 1941-1945 trong Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại, một sự hy sinh to lớn đã để lại vết sẹo sâu sắc trong tâm lý dân tộc và vẫn là một điểm đồng thuận hiếm hoi trong lịch sử đầy chia rẽ của quốc gia dưới chế độ Cộng sản.

“Chúng ta kỷ niệm ngày này với niềm tự hào và tình yêu dành cho đất nước, với sự thấu hiểu về nghĩa vụ chung của chúng ta trong việc bảo vệ lợi ích và tương lai của Tổ quốc,” Putin phát biểu tại lễ duyệt binh.

“Những người lính của chúng ta đã chịu tổn thất to lớn, hy sinh to lớn vì tự do và phẩm giá của các dân tộc Âu Châu, trở thành hiện thân của lòng dũng cảm và cao thượng, sự kiên cường và lòng nhân đạo, và đã lập nên vinh quang lớn lao của một chiến thắng vĩ đại.”

Các cuộc diễn hành Ngày Chiến thắng trên Quảng trường Đỏ hàng năm kể từ năm 2008 đều có sự tham gia của nhiều loại vũ khí hạng nặng — từ xe thiết giáp đến hỏa tiễn đạn đạo liên lục địa mang đầu đạn hạt nhân. Các cuộc diễn hành nhỏ hơn được tổ chức ở những nơi khác trên cả nước, nhưng lần này nhiều cuộc diễn hành đã bị thu hẹp quy mô hoặc thậm chí bị hủy bỏ hoàn toàn vì lý do an ninh.

Hôm thứ Bảy, chính quyền đã ra lệnh hạn chế tất cả các dịch vụ truy cập internet di động và nhắn tin tại thủ đô Mạc Tư Khoa của Nga, với lý do cần bảo đảm an ninh công cộng. Chính phủ đã từng bước siết chặt kiểm duyệt internet và thiết lập các biện pháp kiểm soát ngày càng nghiêm ngặt đối với các hoạt động trực tuyến, gây ra những lời xì xào và những biểu hiện bất mãn hiếm hoi từ công chúng.

[CBSNews: Russia-Ukraine trade barbs in parade lead-up]

2. Putin nói ông tin rằng cuộc xung đột ở Ukraine sắp kết thúc trong bối cảnh lễ kỷ niệm Ngày Chiến thắng được tổ chức với quy mô nhỏ hơn.

Putin hôm thứ Bảy cho biết ông tin rằng cuộc xung đột ở Ukraine đang sắp kết thúc sau khi ông chủ tọa cuộc duyệt binh trên Quảng trường Đỏ kỷ niệm chiến thắng trước Đức Quốc xã trong Thế chiến II - một cuộc trình diễn không có vũ khí hạng nặng lần đầu tiên sau gần hai thập niên.

Theo hãng thông tấn AFP, Putin nói với các phóng viên: “Tôi nghĩ cuộc xung đột này đang đi đến hồi kết nhưng nó vẫn là một vấn đề nghiêm trọng.”

Theo AFP, Putin nói thêm rằng ông sẵn sàng gặp Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy tại một quốc gia thứ ba chỉ khi tất cả các điều kiện cho một thỏa thuận hòa bình tiềm năng được giải quyết.

“Đây mới là điểm mấu chốt cuối cùng, chứ không phải là bản thân các cuộc đàm phán,” ông nói.

Trước đó vào sáng thứ Bảy, an ninh được thắt chặt ở Mạc Tư Khoa khi Putin và một số nhà lãnh đạo nước ngoài tham dự cuộc duyệt binh, vốn được thu nhỏ quy mô ngay cả khi thỏa thuận ngừng bắn ba ngày do Mỹ làm trung gian đã xoa dịu những lo ngại về các nỗ lực có thể xảy ra của Ukraine nhằm phá hoại lễ hội.

Tên độc tài Putin, người đã nắm quyền hơn một phần tư thế kỷ, đã sử dụng Ngày Chiến thắng, ngày lễ thế tục quan trọng nhất của Nga, để phô trương sức mạnh quân sự của đất nước và tập hợp sự ủng hộ cho hành động quân sự của ông ở Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ năm.

Phát biểu tại cuộc duyệt binh, Putin ca ngợi binh lính Nga đang chiến đấu ở Ukraine, tuyên bố rằng họ “đang đối mặt với một lực lượng hung hãn được trang bị vũ khí và hỗ trợ bởi toàn bộ khối NATO”, và đang chiến đấu vì một “chính nghĩa”.

“Chiến thắng luôn thuộc về chúng ta và sẽ mãi thuộc về chúng ta,” Putin nói khi các hàng quân dàn trận trên Quảng trường Đỏ. “Chìa khóa thành công là sức mạnh tinh thần, lòng dũng cảm và sự quả cảm, sự đoàn kết và khả năng chịu đựng mọi thứ và vượt qua mọi thách thức.”

Nhưng trong một sự thay đổi đáng chú ý năm nay, cuộc duyệt binh diễn ra mà không có xe tăng, hỏa tiễn và các thiết bị hạng nặng khác, ngoại trừ màn trình diễn máy bay chiến đấu trên không theo truyền thống.

[CBSNews: Putin says he believes Ukrainian conflict nearing end amid scaled-down Victory Day celebrations]

3. Trung Quốc được tường trình đang tìm cách đòi lại các binh sĩ bị bắt giữ ở Ukraine.

Theo các nguồn tin, Trung Quốc cho biết họ đang tìm cách đòi lại hai công dân Trung Quốc bị Ukraine bắt giữ sau khi tham gia chiến đấu cho Nga.

Phát ngôn nhân của Bộ Ngoại giao Trung Quốc là Vương Văn Bân (Wang Wenbin - 王文斌) đã nói với hãng thông tấn nhà nước Ukraine Ukrinform rằng Trung Quốc đã “kêu gọi phía Ukraine” trả lại hai tù binh chiến tranh.

Ông Bân cho biết, khi trả lời câu hỏi về các tù binh chiến tranh: “Chính phủ Trung Quốc đã kêu gọi phía Ukraine tuân thủ các chuẩn mực quốc tế trong việc đối xử với công dân Trung Quốc bị bắt giữ”.

Theo Ukinform, Bân cũng cho biết Trung Quốc đang “thực hiện mọi biện pháp pháp lý để đưa công dân của họ trở về quê hương trong thời gian sớm nhất có thể.”

Tuy nhiên, câu nói này không có trong bản ghi chính thức từ Bộ Ngoại giao Trung Quốc.

Ông Bân cũng nói với Ukrinform rằng Bắc Kinh đã khuyên công dân Trung Quốc không nên tham gia vào cuộc chiến của Nga ở Ukraine, dù đứng về phe nào trong cuộc xung đột.

“ Chúng tôi đã ban hành nhiều cảnh báo an ninh yêu cầu công dân Trung Quốc tránh xa các khu vực xung đột vũ trang, tránh mọi hình thức can thiệp vào xung đột vũ trang, và đặc biệt là tránh tham gia vào các hoạt động quân sự của bất kỳ bên nào”. Ông cũng nói thêm rằng Bắc Kinh ủng hộ “mọi nỗ lực vì hòa bình” khi được hỏi về lập trường của mình đối với lệnh ngừng bắn đơn phương của Kyiv vào ngày 6 tháng 5.

Tổng thống Volodymyr Zelenskiy đã chia sẻ đoạn video ghi lại hình ảnh của Vương Quảng Quân (Wang Guangjun, 王广军) sinh năm 1991 và Trương Nhân Ba (Zhang Renbo,张仁波) sinh năm 1998, ngay sau khi bị bắt giữ, trong đó một người mô tả lại khoảnh khắc mình bị bắt sau khi máy bay điều khiển từ xa tấn công chỉ huy của anh ta.

“Vù vù… bùm bùm bùm bùm bùm… rồi đến lượt chỉ huy của tôi… ‘Bùm’”, Vương Quảng Quân nói, bắt chước tiếng nổ và những thương tích mà cả anh ta và chỉ huy của mình phải chịu.

Sau đó, cả hai đã tham gia một cuộc họp báo do Cơ quan An ninh Ukraine, gọi tắt là SBU tổ chức và mô tả quá trình tuyển mộ, đồng thời cho biết họ đã bị “lợi dụng”.

Quân cho biết anh được tuyển mộ trên TikTok và được trả tiền để gia nhập quân đội Nga, trong khi Trương Nhân Ba nói rằng anh đã đến Nga để làm việc.

Cả hai đều bày tỏ sự hối tiếc vì đã tham gia chiến tranh và nói rằng họ đã bị tuyên truyền lừa dối.

“Trên phạm vi quốc tế, người ta nói rằng Trung Quốc và Nga là bạn bè, vì vậy người dân Trung Quốc nhìn nhận Nga… trước hết là với lòng tin. Chính vì lòng tin này mà chúng ta đã bị lợi dụng”, Trương Nhân Ba nói.

Mặc dù Bắc Kinh chưa chính thức ủng hộ cuộc chiến của Nga ở Ukraine, nhưng họ vẫn là một nhà tài trợ vật chất lớn cho Mạc Tư Khoa, với việc các quan chức Nga thừa nhận trong một cuộc điện đàm bị rò rỉ rằng “90%” phụ tùng điện tử máy bay điều khiển từ xa đến từ Trung Quốc.

Vào tháng 7 năm 2025, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị được tường trình đã nói với nhà ngoại giao hàng đầu của Liên Hiệp Âu Châu trong một cuộc họp kín rằng Bắc Kinh không thể chấp nhận việc Nga thất bại ở Ukraine.

[Newsweek: China Reportedly Seeks Return of Captured Soldiers in Ukraine]

4. Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc kêu gọi Mỹ và Iran tuân thủ thỏa thuận ngừng bắn.

Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc Antonio Guterres cho biết ông bày tỏ quan ngại về thông tin cuộc đấu súng giữa Iran và Hoa Kỳ tại eo biển Hormuz.

Ông nhấn mạnh rằng đây là thời điểm quan trọng để giảm leo thang căng thẳng và kêu gọi tất cả các bên kiềm chế tối đa để tránh leo thang hơn nữa.

Ông Guterres kêu gọi tất cả các bên kiềm chế mọi hành động “có thể dẫn đến leo thang căng thẳng trở lại hoặc làm suy yếu các nỗ lực ngoại giao đang diễn ra”

Trong khi đó, Đại sứ Iran tại Liên Hiệp Quốc, Amir Saeid Iravani, trong các bức thư gửi Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc và ông Guterres hôm thứ Sáu, cho biết hậu quả từ các hành động gần đây của Mỹ ở Vịnh Ba Tư và eo biển Hormuz “có thể là thảm khốc” và lan rộng ra ngoài khu vực Trung Đông.

Ông kêu gọi tổng thư ký và Hội đồng Bảo an thúc giục Mỹ “tuân thủ các nghĩa vụ của mình theo luật quốc tế và kiềm chế các hành động khiêu khích tiếp theo”.

Hôm thứ Năm, Mỹ và Iran đều báo cáo về việc lực lượng của hai nước đã nổ súng vào nhau tại eo biển Hormuz, trong đó Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ, gọi tắt là CENTCOM cáo buộc Tehran tiến hành các cuộc tấn công “vô cớ”.

“Lực lượng Mỹ đã chặn đứng các cuộc tấn công vô cớ của Iran và đáp trả bằng các cuộc tấn công tự vệ khi các tàu khu trục mang hỏa tiễn dẫn đường của Hải quân Mỹ di chuyển qua eo biển Hormuz đến Vịnh Oman vào ngày 7 tháng 5”, CENTCOM viết trong một bài đăng trên X.

Bài đăng cho biết: “Lực lượng Iran đã phóng nhiều hỏa tiễn, máy bay điều khiển từ xa và tàu nhỏ khi tàu USS Truxtun (DDG 103), USS Rafael Peralta (DDG 115) và USS Mason (DDG 87) đi qua tuyến đường biển quốc tế. Không có tài sản nào của Mỹ bị tấn công.”

CENTCOM cho biết lực lượng Mỹ đã đáp trả bằng cách tấn công vào các cơ sở quân sự của Iran chịu trách nhiệm tấn công lực lượng Mỹ, bao gồm các địa điểm phóng hỏa tiễn và máy bay điều khiển từ xa, cũng như các địa điểm chỉ huy và kiểm soát và các trung tâm tình báo, giám sát và trinh sát.

“CENTCOM không tìm cách leo thang căng thẳng nhưng vẫn duy trì vị trí và sẵn sàng bảo vệ lực lượng Mỹ”, bài đăng cho biết thêm.

Các cuộc tấn công diễn ra trong bối cảnh Washington và Tehran đang xem xét đề xuất chấm dứt xung đột, một số nhà phân tích đặt câu hỏi liệu cuộc trao đổi này có thể dẫn đến sự đổ vỡ hoàn toàn của thỏa thuận ngừng bắn hiện tại hay không.

Theo Reuters, truyền thông nhà nước Iran cho biết Mỹ đã nổ súng vào một tàu chở dầu của Iran và các tàu Mỹ buộc phải rút lui sau khi các cuộc tấn công của Iran gây thiệt hại.

Trước đó, đã có báo cáo về các vụ nổ trên khắp khu vực xung quanh, bao gồm cả trên đảo Qeshm, mà truyền thông nhà nước Iran đưa tin là cuộc đấu súng giữa lực lượng Iran và “kẻ thù”.

Hôm thứ Năm, Tổng thống Trump cũng đăng tải trên Truth Social rằng lực lượng Iran đã chịu “thiệt hại nặng nề”.

“Ba tàu khu trục hạng nhất của Mỹ vừa di chuyển rất thành công ra khỏi eo biển Hormuz, dưới làn đạn. Ba tàu khu trục không bị hư hại gì, nhưng lực lượng tấn công của Iran đã chịu thiệt hại nặng nề. Chúng bị phá hủy hoàn toàn cùng với nhiều tàu nhỏ, vốn đang được sử dụng để thay thế cho lực lượng hải quân bị suy yếu nghiêm trọng của Iran.”

“Những chiếc tàu này đã chìm xuống đáy biển một cách nhanh chóng và hiệu quả. Hỏa tiễn đã được bắn vào các tàu khu trục của chúng ta và dễ dàng bị bắn hạ. Tương tự, máy bay điều khiển từ xa cũng bị thiêu rụi trên không. Chúng rơi xuống đại dương một cách đẹp đẽ, giống như một con bướm rơi xuống nấm mồ của mình! Một quốc gia bình thường sẽ cho phép những tàu khu trục này đi qua, nhưng Iran không phải là một quốc gia bình thường. Chúng được lãnh đạo bởi những kẻ điên rồ, và nếu chúng có cơ hội sử dụng vũ khí hạt nhân, chúng sẽ làm điều đó mà không chút do dự — Nhưng chúng sẽ không bao giờ có cơ hội đó và, giống như chúng ta đã đánh bại chúng một lần nữa hôm nay, chúng ta sẽ đánh bại chúng mạnh hơn và dữ dội hơn nhiều trong tương lai, nếu chúng không ký kết thỏa thuận của mình, NHANH CHÓNG! Ba tàu khu trục của chúng ta, với thủy thủ đoàn tuyệt vời, giờ đây sẽ tham gia lại vào cuộc phong tỏa hải quân của chúng ta, thực sự là một 'Bức tường thép'. Tổng thống DONALD J. TRUMP.”

[CBSNews: U.N. chief calls on U.S., Iran to abide by the ceasefire]

5. Ai tham dự lễ diễn hành Ngày Chiến thắng?

Quốc vương Malaysia Sultan Ibrahim Iskandar, Tổng thống Lào Thongloun Sisoulith, Tổng thống Kazakhstan Kassym-Jomart Tokayev, Tổng thống Uzbekistan Shavkat Mirziyoyev và nhà lãnh đạo độc tài Belarus Alexander Lukashenko đã tham dự các lễ hội tại thủ đô Nga.

Thủ tướng Robert Fico của Slovakia, một thành viên của Liên minh Âu Châu, đã đặt hoa tại đài tưởng niệm Lăng mộ Chiến sĩ Vô danh ngay bên ngoài tường thành Cẩm Linh nhưng không tham dự cuộc duyệt binh ở Quảng trường Đỏ. Thủ tướng Đức Friedrich Merz đã chỉ trích chuyến đi của ông Fico, nói rằng, “Tôi vô cùng lấy làm tiếc về điều này, và chúng tôi sẽ thảo luận về chuyến thăm Mạc Tư Khoa của ông ấy với ông ấy.”

Phát biểu tại cuộc gặp với Putin ở Điện Cẩm Linh, Fico bày tỏ sự tiếc nuối về điều mà ông gọi là “Bức màn sắt” mới ở Âu Châu, gây cản trở thương mại, và nhấn mạnh tầm quan trọng của nguồn cung năng lượng từ Nga đối với Slovakia. Putin ca ngợi nhà lãnh đạo Slovakia vì đã theo đuổi chính sách đối ngoại “chủ quyền” và tôn vinh ký ức của những người lính Hồng quân đã hy sinh.

[CBSNews: Who attend Victory Day’s parade]

6. Iraq bác bỏ cáo buộc của Mỹ cho rằng thứ trưởng dầu mỏ của nước này đã giúp Iran trốn tránh lệnh trừng phạt.

Bộ dầu mỏ Iraq đã bác bỏ những cáo buộc của Mỹ đối với thứ trưởng bộ này, người bị Mỹ áp đặt lệnh trừng phạt vì bị cho là ủng hộ Iran, trong bối cảnh Washington leo thang áp lực lên Baghdad để cắt đứt quan hệ với các nhóm có liên hệ với Iran.

Bộ Ngoại giao Mỹ hôm thứ Năm đã công bố các biện pháp trừng phạt đối với Ali Maarij al-Bahadli, cho rằng ông ta “lạm dụng chức vụ trong chính phủ để chuyển hướng dầu mỏ của Iraq nhằm hỗ trợ chế độ Iran và các lực lượng khủng bố tay sai của nước này”.

Cáo buộc cho rằng ông ta đã gian lận trong việc pha trộn dầu của Iraq và Iran như một phần của kế hoạch giúp Iran tránh các lệnh trừng phạt.

Bộ của ông tuyên bố “bác bỏ các cáo buộc” chống lại Bahadli và nhấn mạnh “tầm quan trọng của sự minh bạch trong việc giải quyết tất cả các cáo buộc dựa trên bằng chứng và sự thật”.

Bộ này cho biết họ sẵn sàng điều tra vụ việc, nhưng nói thêm rằng “các hoạt động xuất khẩu dầu thô, tiếp thị, bốc xếp lên tàu chở dầu và các thủ tục liên quan” không thuộc phạm vi công việc của Bahadli.

Sau khi các thực thể do một doanh nhân người Iraq điều hành bị trừng phạt vì những cáo buộc tương tự vào năm ngoái, công ty tiếp thị dầu khí nhà nước Iraq SOMO đã phủ nhận việc bất kỳ hoạt động pha trộn dầu nào đang diễn ra tại các cảng hoặc vùng biển thuộc lãnh thổ nước này nhằm giúp đỡ Iran.

Mỹ áp đặt các lệnh trừng phạt đơn phương đối với dầu mỏ của Iran, nhằm trừng phạt bất kỳ quốc gia hoặc công ty nào mua loại dầu này.

Iran, dưới sự lãnh đạo của các giáo sĩ dòng Shiite, đã duy trì quan hệ mật thiết với nhiều nhân vật chủ chốt ở Iraq, quốc gia đa số theo đạo Shiite, kể từ cuộc xâm lược của Mỹ năm 2003 lật đổ Saddam Hussein.

Washington, quốc gia có ảnh hưởng lớn ở Iraq, đang gia tăng áp lực lên chính phủ Iraq để giải giáp các nhóm vũ trang được Tehran hậu thuẫn, mà Mỹ coi là các tổ chức khủng bố.

Theo một quan chức Mỹ, kể từ khi Mỹ và Israel tấn công Iran vào ngày 28 tháng 2, các nhóm này đã tấn công các cơ sở của Mỹ ở Iraq hơn 600 lần trước khi lệnh ngừng bắn được công bố.

[CBSNews: Iraq denies U.S. claims deputy oil minister helped Iran evade sanctions]

7. Nga chi hàng tỷ đô la vào các nhà máy lọc dầu, nhưng lại đánh mất lợi thế từ sự tăng giá dầu.

Doanh thu từ dầu khí của Nga tăng mạnh trong tháng 4 nhưng phần lớn bị bù đắp bởi hàng tỷ đô la tiền trợ cấp và chi phí sửa chữa nhà máy lọc dầu liên quan đến các cuộc tấn công của Ukraine vào cơ sở hạ tầng năng lượng.

Theo báo cáo của Viện Nghiên cứu Chiến tranh được công bố hôm Thứ Năm, 07 Tháng Năm, Mạc Tư Khoa đang gặp khó khăn trong việc tận dụng tối đa lợi thế từ giá dầu toàn cầu tăng cao do chi phí trong nước ngày càng leo thang.

Bộ Tài chính Nga cho biết doanh thu liên bang từ dầu khí gần như tăng gấp đôi so với tháng trước, đạt 917 tỷ ruble (khoảng 12 tỷ Mỹ Kim) trong tháng 4, tăng từ 443 tỷ ruble (6 tỷ Mỹ Kim) trong tháng 3. Riêng doanh thu từ dầu mỏ đã đạt 771 tỷ ruble (khoảng 10 tỷ Mỹ Kim).

Đồng thời, Nga đã tăng mạnh chi tiêu để hỗ trợ ngành năng lượng của mình, phân bổ gần 350 tỷ rúp (khoảng 4,7 tỷ đô la) tiền trợ cấp cho các công ty dầu mỏ.

Theo hãng tin Vlast của phe đối lập Nga, số tiền này được sử dụng để giữ giá nhiên liệu trong nước ở mức thấp và để sửa chữa, hiện đại hóa các nhà máy lọc dầu bị hư hại trong chiến dịch tấn công tầm xa của Ukraine.

Những chi phí này phần lớn bù đắp cho doanh thu bổ sung do giá dầu tăng cao do căng thẳng Mỹ/Israel-Iran gây ra, với tổng thu nhập từ dầu khí đạt khoảng 856 tỷ ruble (11,4 tỷ Mỹ Kim) trong tháng 4 – chỉ cao hơn một chút so với dự báo trước đó.

Một nguồn tin giấu tên trong Bộ Tài chính nói với Vlast rằng doanh thu dự kiến sẽ tiếp tục tăng trong tháng 5, với việc Bộ trưởng Tài chính Anton Siluanov trước đó đã dự báo thêm 200 tỷ ruble (khoảng 2,7 tỷ đô la).

UniCredit cho biết sẽ bán một phần công ty con AO Bank tại Nga cho một nhà đầu tư tư nhân từ Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, trong bối cảnh tiếp tục thu hẹp sự hiện diện tại Nga sau cuộc xâm lược Ukraine năm 2022. Ngân hàng cho biết thỏa thuận này sẽ giúp tập trung lại hoạt động kinh doanh còn lại vào lĩnh vực thanh toán quốc tế cho các khách hàng không bị trừng phạt và dự kiến sẽ hoàn tất vào năm 2027.

Các nhà phân tích của ISW nhận định rằng các cuộc tấn công liên tục của Ukraine vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Nga đang làm giảm khả năng xuất khẩu và hạn chế lợi nhuận thu được.

Các cảng quan trọng, bao gồm Ust-Luga và Primorsk ở vùng Leningrad của Nga, đang hoạt động dưới công suất, khiến Điện Cẩm Bânh không thể tận dụng tối đa lợi ích từ giá dầu tăng cao và việc nới lỏng một phần lệnh trừng phạt của Mỹ.

Báo cáo cho thấy chiến dịch của Ukraine nhằm vào các cơ sở dầu mỏ ở hậu phương Nga có khả năng sẽ tiếp tục làm suy yếu doanh thu năng lượng của Mạc Tư Khoa trong những tháng tới.

[Newsweek: Russia Spends Billions on Refineries, Loses Gains From Oil Surge]

8. Mỹ tấn công các tàu chở dầu của Iran trong khi chờ đợi phản hồi từ Tehran về kế hoạch hòa bình.

Hôm thứ Sáu, quân đội Mỹ cho biết lực lượng của họ đã tấn công và “vô hiệu hóa” hai tàu chở dầu mang cờ Iran để ngăn chúng cập cảng Iran trên Vịnh Oman.

Các cuộc tấn công vào các tàu thuyền gần eo biển Hormuz làm dấy lên thêm nghi ngờ về thỏa thuận ngừng bắn mong manh mà chính quyền Trump vẫn khẳng định đang được duy trì. Washington đang chờ phản hồi của Tehran đối với các đề xuất mới nhất của Mỹ về một thỏa thuận hòa bình.

“Lực lượng Mỹ tại Trung Đông vẫn cam kết thực thi triệt để lệnh phong tỏa đối với các tàu thuyền ra vào Iran”, chỉ huy Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ Brad Cooper cho biết trong một tuyên bố bằng văn bản.

Những ngày gần đây, Mỹ và Iran đã nổ súng vào nhau, bất chấp thỏa thuận ngừng bắn kéo dài một tháng mà Tổng thống Donald Trump khẳng định “vẫn còn hiệu lực”.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết Mỹ đang chờ đợi câu trả lời từ Iran về đề xuất hòa bình. “Chúng tôi đang mong đợi nhận được phản hồi từ họ vào một thời điểm nào đó trong ngày hôm nay”, Rubio nói với các phóng viên hôm thứ Sáu. “Tôi hy vọng đó là một đề nghị nghiêm chỉnh, thực sự là vậy… Hy vọng là nó có thể đưa chúng ta vào một quá trình đàm phán nghiêm chỉnh”, ông nói.

Tổng thống Trump đã cảnh báo rằng Mỹ sẽ “đánh bại [Iran] mạnh mẽ hơn và bạo lực hơn nhiều” nếu Tehran không chấp nhận một thỏa thuận hòa bình.

Hôm thứ Sáu, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cáo buộc Mỹ lựa chọn “cuộc phiêu lưu quân sự liều lĩnh” mỗi khi “giải pháp ngoại giao được đưa ra bàn bạc”.

“Đây có phải là một chiến thuật gây áp lực thô thiển? Hay là kết quả của việc một kẻ phá hoại lại một lần nữa lừa Tổng thống Mỹ vào một vũng lầy khác?” ông nói. “Dù nguyên nhân là gì, kết quả vẫn như nhau: Người Iran không bao giờ khuất phục trước áp lực.”

[CBSNews: US strikes Iranian oil tankers while awaiting Tehran response on peace plan]

9. Ảnh chụp cho thấy vệt dầu loang rõ ràng ngoài khơi cảng của Iran, theo AP đưa tin.

Các hình ảnh vệ tinh do hãng tin AP xem xét cho thấy dường như có một vệt dầu loang ở Vịnh Ba Tư, xuất phát từ phía tây đảo Kharg, cảng xuất khẩu dầu thô chính của Iran.

Những hình ảnh được chụp hôm thứ Sáu cho thấy vệt dầu loang bao phủ khoảng 27 dặm vuông và dường như cho thấy dầu vẫn đang rò rỉ từ nhà ga, theo Ami Daniel, Giám đốc điều hành của công ty tình báo hàng hải Windward AI.

Daniel ước tính lượng dầu tương đương khoảng 80.000 thùng đã tràn ra từ đảo Kharg kể từ khi vệt dầu loang được phát hiện lần đầu tiên bằng hình ảnh vệ tinh hôm thứ Ba. Hiện chưa rõ liệu vụ tràn dầu là do sự việc kỹ thuật, cuộc không kích hay nguyên nhân nào khác.

“Đây là rủi ro khi giao tranh ở khu vực giàu dầu mỏ,” Daniel nói, đồng thời cho biết thêm rằng khó có khả năng bất kỳ nỗ lực dọn dẹp nào sẽ được tiến hành ở vùng biển Vịnh đã trở thành một chiến trường khốc liệt.

Ông cho biết vụ tràn dầu dường như đang lan rộng về phía tây nam và trong vòng hai tuần tới có khả năng sẽ đến bờ biển của UAE, Qatar hoặc Ả Rập Xê Út.

Nina Noelle, chuyên gia về hoạt động giải quyết khủng hoảng quốc tế của Greenpeace Đức, cho biết hôm thứ Sáu rằng những hình ảnh gần đây cho thấy vụ tràn dầu đang bắt đầu phân tán và dường như không có khả năng ảnh hưởng đến đất liền, mặc dù vẫn có thể ảnh hưởng đến một số môi trường sống biển nhạy cảm.

“Nhiều khả năng, nó sẽ tan biến ngoài khơi trong điều kiện hiện tại,” Noelle nói.

Ngũ Giác Đài từ chối bình luận về việc quân đội Mỹ có đang theo dõi vụ tràn dầu hay không, hoặc liệu có các cuộc tấn công gần đây vào hòn đảo của Iran hay không. Dựa trên hình ảnh được chụp hồi đầu tuần này, vụ tràn dầu xảy ra trước vòng tấn công gần đây nhất của Mỹ.

[CBSNews: Images show apparent oil slick off Iranian terminal, AP reports]

10. Bộ Tài chính Mỹ ban hành vòng trừng phạt mới đối với các thực thể bị cáo buộc hỗ trợ chương trình máy bay điều khiển từ xa và hỏa tiễn của Iran.

Bộ Tài chính Mỹ đã công bố một vòng trừng phạt mới đối với 10 cá nhân và công ty mà họ cáo buộc đã giúp đỡ Iran phát triển các chương trình máy bay điều khiển từ xa và hỏa tiễn đạn đạo.

Các biện pháp trừng phạt, do Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài thuộc Bộ Tài chính Hoa Kỳ thực thi, nhắm vào những đối tượng “tạo điều kiện cho quân đội Iran nỗ lực bảo đảm vũ khí, cũng như nguyên liệu thô có ứng dụng trong chương trình máy bay điều khiển từ xa dòng Shahed và hỏa tiễn đạn đạo của Iran”, Bộ Tài chính cho biết trong một thông cáo báo chí.

Bộ Ngoại giao cho biết họ đang tấn công trừng phạt thêm bốn thực thể khác.

Trong số những đối tượng bị trừng phạt có các công ty đặt trụ sở tại Trung Quốc, Dubai, Hương Cảng và Belarus mà Bộ Tài chính Mỹ cáo buộc đã đóng vai trò trung gian, hỗ trợ Trung tâm Hợp tác Đổi mới và Công nghệ Iran, gọi tắt là CITC về “tài chính, vật chất, công nghệ hoặc các hình thức hỗ trợ khác”.

Theo Bộ Tài chính Hoa Kỳ, CITC đã tìm cách mua vũ khí và hệ thống phòng không từ Trung Quốc.

Một trong những công ty bị trừng phạt, Mustad Limited có trụ sở tại Hương Cảng, đã giúp đỡ, hoặc cố gắng giúp đỡ, Iran mua “vũ khí trị giá hàng triệu đô la”, Bộ Tài chính Mỹ cho biết.

“Dưới sự lãnh đạo quyết đoán của Tổng thống Trump, chúng ta sẽ tiếp tục hành động để bảo vệ an ninh cho nước Mỹ và tấn công vào các cá nhân và công ty nước ngoài cung cấp vũ khí cho quân đội Iran để sử dụng chống lại lực lượng Mỹ”, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho biết trong một tuyên bố.

Ngoại trưởng Marco Rubio cho biết trong một tuyên bố riêng rằng các lệnh trừng phạt được ban hành hôm thứ Sáu nhằm buộc “các thực thể có trụ sở tại Trung Quốc phải chịu trách nhiệm về sự hỗ trợ của họ dành cho Iran. Hoa Kỳ sẽ thực hiện mọi hành động cần thiết trong khả năng của mình để tấn công vào các thực thể và cá nhân nước thứ ba đang hỗ trợ quân đội và cơ sở công nghiệp quốc phòng của Iran. “

[CBSNews: U.S. Treasury issues new round of sanctions against entities accused of supporting Iran's drone, missile programs]

11. Cố vấn của lãnh đạo tối cao Iran so sánh việc kiểm soát eo biển Hormuz với “bom nguyên tử”.

Hôm thứ Sáu, một cố vấn của lãnh đạo tối cao Iran đã so sánh việc kiểm soát eo biển Hormuz với việc sở hữu một “quả bom nguyên tử” và tuyên bố sẽ không từ bỏ quyền kiểm soát đó.

Cố vấn Mohammad Mokhber cho biết Iran từ lâu đã “bỏ bê” vị trí địa lý thuận lợi của mình dọc theo eo biển, một tuyến đường huyết mạch cho việc vận chuyển dầu khí mà Tehran đã đóng cửa vào đầu cuộc chiến Trung Đông, gây ra sự hỗn loạn trên thị trường và khiến hàng trăm tàu thuyền bị mắc kẹt.

“Eo biển Hormuz представляет một cơ hội quý giá như bom nguyên tử,” ông nói trong một video được hãng tin Mehr công bố.

“Thật vậy, nắm trong tay một vị trí cho phép bạn tác động đến nền kinh tế toàn cầu chỉ bằng một quyết định duy nhất là một cơ hội lớn.”

Cam kết không “từ bỏ những thành quả của cuộc chiến này”, ông nói tiếp rằng Iran sẽ “thay đổi thể chế (pháp lý) của eo biển này”, thông qua luật pháp quốc tế nếu có thể, và đơn phương nếu không.

Ông Mokhber không đề cập cụ thể đến việc thu phí tàu thuyền khi sử dụng tuyến đường thủy này, nhưng tạp chí hàng hải Lloyd's List đưa tin hôm thứ Sáu rằng Iran đã thành lập một cơ quan để phê duyệt việc quá cảnh qua eo biển và thu phí.

[Politico: Adviser to Iran supreme leader compares Strait of Hormuz control to “atomic bomb”]

12. Iran cáo buộc Mỹ vi phạm lệnh ngừng bắn và cho biết đã thực hiện các cuộc tấn công mới vào thứ Sáu.

Hôm Thứ Bẩy, 09 Tháng Năm, Đài truyền hình quốc gia Iran cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn giữa hai nước, bác bỏ phiên bản của Ngũ Giác Đài và Tòa Bạch Ốc về cuộc đụng độ bạo lực hôm thứ Năm tại eo biển Hormuz và cho biết đã có các cuộc tấn công mới được tiến hành vào thứ Sáu.

Trong một tuyên bố, Bộ Ngoại giao Iran cho biết chính quyền nước này “lên án mạnh mẽ hành động gây hấn của quân đội Mỹ khủng bố nhằm vào hai tàu chở dầu thuộc Cộng hòa Hồi giáo Iran” tại eo biển Hormuz, “cũng như các cuộc tấn công được thực hiện tại một số địa điểm ở khu vực ven biển nhìn ra eo biển Hormuz, diễn ra vào khuya thứ Năm, ngày 7 tháng 5, và rạng sáng thứ Sáu”.

Quân đội Mỹ cho biết Iran đã tấn công ba tàu chiến Mỹ đang di chuyển qua eo biển Hormuz hôm thứ Năm bằng hỏa tiễn, máy bay điều khiển từ xa và tàu tấn công cỡ nhỏ. Ngũ Giác Đài cho biết tất cả các mối đe dọa đã bị phá hủy, và các cuộc “tấn công tự vệ” nhằm vào các cảng của Iran đã được tiến hành để đáp trả.

“Mỗi khi có giải pháp ngoại giao trên bàn, Mỹ lại chọn con đường phiêu lưu quân sự liều lĩnh”, Ngoại trưởng Abbas Araghchi nói. “Đây có phải là chiến thuật gây áp lực thô thiển? Hay là kết quả của việc một kẻ phá hoại lại một lần nữa lừa Tổng thống Mỹ vào một vũng lầy khác? Dù nguyên nhân là gì, kết quả vẫn như nhau: Người Iran không bao giờ khuất phục trước áp lực.”

Trong tuyên bố của mình, Bộ này cho biết các hành động khiêu khích và hung hăng của Mỹ không chỉ cấu thành hành vi vi phạm rõ ràng thỏa thuận ngừng bắn ngày 8 tháng 4 năm 2026 mà còn là hành vi vi phạm trắng trợn Điều 2(4) của Hiến chương Liên Hiệp Quốc và được coi là hành vi xâm lược theo luật quốc tế.

[CBSNews: Iran accuses U.S. of ceasefire breaches, says new strikes carried out on Friday]

13. Các tổ chức viện trợ đang trong “tình thế ác mộng” do việc đóng cửa eo biển Hormuz.

Thành phố ven biển hào nhoáng Dubai nổi tiếng với nhiều điều, đặc biệt là các trung tâm mua sắm rộng lớn và lối sống xa hoa mà người nước ngoài đổ xô đến để tận hưởng sự quyến rũ của thiên đường thuế thuộc Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất.

Nhưng thành phố này còn có thêm một danh tiếng khác. Dubai, một trung tâm giao thông thương mại toàn cầu, cũng tự hào sở hữu một “thành phố nhân đạo” với trung tâm hậu cần lớn nhất thế giới dành cho các tổ chức viện trợ, bao gồm cả Liên đoàn Hồng Thập Tự và Trăng Lưỡi Liềm Đỏ quốc tế.

Gần 200 nhóm viện trợ quốc gia dưới ngọn cờ này điều phối thực phẩm, thuốc men và các nhu yếu phẩm khác trên khắp Trung Đông, Phi Châu và các khu vực khác từ Dubai, thành phố có mật độ giao thông cao, là cửa ngõ lý tưởng cho dòng viện trợ hướng đến một số điểm nghèo đói hoặc bị xung đột tàn phá nhất trên thế giới, như Iran, Somalia và Sudan.

Tuy nhiên, Hội Hồng Thập Tự và Trăng Lưỡi Liềm Đỏ, cùng các nhóm viện trợ có ảnh hưởng khác, cho biết kể từ khi cuộc chiến tranh Iran bắt đầu vào ngày 28 tháng 2, họ đã gặp khó khăn trong việc vận chuyển các nhu yếu phẩm thiết yếu do sự phong tỏa của Iran và Mỹ đối với tuyến đường vận chuyển quan trọng qua eo biển Hormuz.

Giá dầu tăng vọt do việc phong tỏa tuyến đường thủy quốc tế cũng làm tăng chi phí vận chuyển hàng hóa bằng đường bộ. Chỉ một lượng hàng viện trợ hạn chế có thể được vận chuyển bằng đường hàng không, với số lượng ít hơn và giá cao hơn.

Sự chậm trễ đồng nghĩa với việc thuốc men không đến được tay hàng ngàn người cần nó ở Sudan, trong khi hàng triệu người khác có thể bị đói, đặc biệt là ở vùng Sừng Phi Châu và Sahel, do các chuyến hàng phân bón không đến kịp thời cho việc gieo trồng.

Các tổ chức quốc tế đã bị ảnh hưởng bởi việc Mỹ rút vốn viện trợ nhân đạo vào năm ngoái và việc các nhà tài trợ lớn khác cũng rút lui.

Mặc dù Tổng thống Donald Trump tuần này tuyên bố Iran sắp đạt được thỏa thuận chấm dứt chiến tranh và mở lại eo biển, việc đóng cửa tuyến đường thủy quan trọng này trong hơn tám tuần qua đã gây ra thiệt hại rất lớn. Lưu lượng giao thông hàng hải qua eo biển hiện vẫn chỉ bằng một phần nhỏ so với trước đây, chưa đến 90% so với lượng hàng hóa thường đi qua khu vực này mỗi ngày.

Và khi thời gian trôi qua, các tổ chức viện trợ đã gióng lên hồi chuông cảnh báo với sự quyết liệt hơn về thiệt hại nhân đạo ngày càng gia tăng do việc đóng cửa biên giới, ở Trung Đông và các khu vực khác.

“Chúng tôi đang ở trong tình huống ác mộng khi ngân sách bị thu hẹp, giá cả lại tăng cao”, phát ngôn viên của Hội Hồng Thập Tự và Trăng Lưỡi Liềm Đỏ Tommaso Della Longa, cho biết. “Trong bối cảnh đó, chúng ta phải đưa ra quyết định về cách sử dụng tốt nhất các nguồn lực khan hiếm hiện có.”

Các thiết bị cứu sinh đang bị cất giữ trên kệ.

Vào thời điểm này năm ngoái, Hội Hồng Thập Tự và Hội Trăng Lưỡi Liềm Đỏ đã chuyển phát hơn 21 chuyến hàng viện trợ thiết yếu từ Dubai trong hai tháng từ tháng 3 đến tháng 4.

Nhưng trong gần cùng kỳ năm nay, khi eo biển bị đóng cửa, họ chỉ vận chuyển được một phần bảy con số đó. Hàng hóa phải được vận chuyển bằng đường bộ - một hành trình dài hơn và tốn kém hơn nhiều, theo mạng lưới nhân đạo.

Một tổ chức cứu trợ khác, Ủy ban Cứu trợ Quốc tế, cũng sử dụng Dubai làm căn cứ để điều phối các chuyến hàng viện trợ. Tuy nhiên, theo lời ông Ciarán Donnelly, đại diện của tổ chức này, số hàng viện trợ y tế trị giá 130.000 đô la dành cho Sudan đang bị chiến tranh tàn phá, dự kiến sẽ giúp đỡ 20.000 người, đã bị kẹt lại ở thành phố này trong hai tháng. Cuối cùng, lô hàng đã đến cảng Sudan vào cuối tháng Tư trên một chuyến bay từ Dubai, gây ra một khoản chi phí rất lớn.

Một lô hàng khác của Ủy ban Cứu trợ Quốc tế, lần này là thực phẩm trị liệu sẵn sàng sử dụng, gọi tắt là RUTF - một loại bột nhão giàu chất dinh dưỡng để điều trị tình trạng suy dinh dưỡng đe dọa tính mạng ở trẻ nhỏ - đã được vận chuyển đến Somalia để điều trị cho 1.000 trẻ em nhưng đã bị trì hoãn hơn một tháng do các cảng trở nên quá tải.

Tổ chức bác ái Save The Children điều hành 90 phòng khám ở Sudan. Nhưng một lô hàng y tế trị giá 500.000 đô la Mỹ hướng đến quốc gia Bắc Phi này đã bị ứ đọng ở Dubai trong nhiều tuần liền, theo lời Willem Zuidema, người phụ trách chuỗi cung ứng của tổ chức bác ái.

Hội Hồng Thập Tự và Trăng Lưỡi Liềm Đỏ cho biết hồi tháng 3 rằng giá vận chuyển hàng hóa bằng đường biển đã tăng gấp ba lần trên một số tuyến đường, trong khi việc vận chuyển hàng viện trợ bằng máy bay đã tăng vọt 70% trong một số trường hợp, do nhu cầu tăng cao và giá nhiên liệu máy bay tăng. Tình hình tương tự cũng xảy ra với các chuyến đi đường bộ, chi phí xăng dầu tăng cao khi các đoàn xe tải làm tắc nghẽn xa lộ và các trạm kiểm soát.

Ông Zuidema cho biết, chi phí vận chuyển hàng viện trợ bằng đường bộ đến cảng Jeddah ở phía tây Ả Rập Xê Út rồi tiếp tục đến cảng Sudan cao hơn 65% cho mỗi container so với vận chuyển cùng lượng hàng viện trợ đó đến thành phố Jeddah của Sudan bằng đường biển.

Tại Somalia và Kenya, các đội cứu trợ đã báo cáo chi phí cho các nhiệm vụ phân phát viện trợ tăng 30%, theo lời ông Donnelly từ Ủy ban Cứu trợ Quốc tế.

Tỷ lệ này tăng lên khoảng 50% ở vùng đông bắc Nigeria, nơi các nhân viên của Ủy ban Cứu trợ Quốc tế cần các cơ sở y tế di động để điều trị cho các cộng đồng bị cô lập ở những khu vực bị tàn phá bởi bạo lực, nằm giữa lực lượng chính phủ và nhóm phiến quân Hồi giáo Boko Haram.

Ủy ban Cứu trợ Quốc tế cho biết họ phải giảm tần suất các đội cấp cứu đến thăm những thị trấn này. Nhưng đối với trẻ em bị tiêu chảy, chỉ cần chờ thêm một hoặc hai ngày để được chăm sóc khẩn cấp cũng có thể là sự khác biệt giữa sự sống và cái chết, ông Donnelly nói.

Tổ chức Dubai Humanitarian, đơn vị điều hành trung tâm viện trợ của thành phố, lại đưa ra một quan điểm khác. Tổ chức này cho biết 155 chuyến hàng viện trợ nhân đạo đã được vận chuyển ra khỏi trung tâm hậu cần trong tháng 3 và tháng 4 năm nay — chỉ ít hơn 15 chuyến so với cùng kỳ năm 2025.

Theo tổ chức Dubai Humanitarian, vận tải đường biển bị ảnh hưởng nặng nề trong giai đoạn đầu của chiến tranh, nhưng các tuyến đường mới nhanh chóng xuất hiện.

Họ cho rằng, nhìn chung, số lượng hàng hóa xuất kho không giảm đáng kể, nhưng lại bị ùn tắc do chậm trễ và chi phí tăng cao.

Tắc nghẽn phân bón gây ra nạn đói

Khoảng một phần ba lượng phân bón vận chuyển bằng đường biển trên thế giới đã đi qua eo biển Hormuz, phần lớn đến từ các nhà sản xuất ở Trung Đông. Các lệnh phong tỏa đã đe dọa các hoạt động xuất khẩu này, đồng nghĩa với việc nông dân phụ thuộc vào phân bón để canh tác sẽ sản xuất được ít lương thực hơn.

Các chuyên gia Liên Hiệp Quốc cảnh báo rằng tình trạng thiếu hụt này có thể ảnh hưởng nặng nề nhất đến các nước đang phát triển, đặc biệt là ở khu vực Phi Châu cận Sahara. Ông Donnelly cho biết, hầu hết các chuyến hàng phân bón đều được dành cho những khu vực nghèo nhất của lục địa này.

Ông cho biết, nông dân ở những khu vực này đã bắt đầu đưa ra quyết định về cách thức gieo trồng, có nghĩa là lượng lương thực sẽ có sẵn vào cuối năm nay đã được định đoạt.

Ông dự đoán rằng trong những tháng tới, sẽ có thêm hàng triệu người không đủ ăn, bên cạnh con số ước tính 39 triệu người được xếp vào nhóm đối mặt với tình trạng đói nghèo “khẩn cấp” năm ngoái. Con số này, được các chuyên gia toàn cầu công bố tháng trước, đã tăng gần gấp ba lần so với một thập niên trước.

Ông Donnelly cho biết, những hậu quả dây chuyền sẽ còn kéo dài rất lâu sau khi bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào được ký kết. Nạn đói thường dẫn đến tình trạng mại dâm gia tăng khi phụ nữ phải làm nghề này để nuôi sống gia đình, trẻ em bỏ học để đi làm, và cha mẹ phải nhịn đói để chu cấp cho con cái.

“Tác động này có thể được giảm thiểu thông qua hành động ngay bây giờ, nhưng không thể đảo ngược được”, ông nói.

Trước khi các cuộc phong tỏa eo biển Hormuz diễn ra, các tổ chức nhân đạo đã chịu nhiều áp lực sau khi Mỹ, Anh và Đức cắt giảm ngân sách viện trợ để tăng chi tiêu cho quốc phòng và vũ khí.

Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ, gọi tắt là USAID, bị chính quyền Trump đóng cửa năm ngoái, từng là cơ quan tài trợ lớn nhất cho viện trợ nhân đạo và phát triển trên toàn thế giới.

Việc cắt giảm ngân sách của USAID có thể gây ra thêm hơn 14 triệu ca tử vong vào năm 2030, một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Lancet cảnh báo ngay sau khi cơ quan này đóng cửa. Gần một phần ba trong số “con số đáng kinh ngạc về các ca tử vong có thể tránh được” này có thể là trẻ em dưới 5 tuổi, các tác giả cho biết.

Trong một phân tích riêng biệt, Oxfam America cho biết việc mất đi USAID có thể dẫn đến hơn 3 triệu ca tử vong có thể phòng ngừa được mỗi năm.

“Ngân sách nhân đạo đã bị ảnh hưởng rất, rất, rất nặng nề trên mọi lĩnh vực,” Della Longa nói.

“Hiện tại hệ thống không còn bất kỳ vùng đệm nào nữa,” Zuidema nói thêm.

[Newsweek: Aid Agencies in ‘Nightmare Situation’ With Strait of Hormuz Closure]