BÀI ĐỌC 1 1Sm 16:1b,6-7,10-13a

Bài trích sách Sa-mu-en quyển thứ nhất.

Thời đó, Đức Chúa phán với ông Sa-mu-en: “Ngươi hãy lấy dầu

đổ đầy sừng và lên đường. Ta sai ngươi đến gặp Gie-sê người

Bê-lem, vì Ta đã thấy trong các con trai nó một người Ta muốn

đặt làm vua.”

Khi ông Gie-sê và các con trai ông đến, ông Sa-mu-en thấy Ê-li-

áp, ông nghĩ: “Đúng rồi! Người Đức Chúa xức dầu tấn phong

đang ở trước mặt Đức Chúa đây!” Nhưng Đức Chúa phán với ông

Sa-mu-en: “Đừng xét theo hình dáng và vóc người cao lớn của

nó, vì Ta đã gạt bỏ nó. Thiên Chúa không nhìn theo kiểu người

phàm: người phàm chỉ thấy điều mắt thấy, còn Đức Chúa thì

thấy tận đáy lòng.”

Ông Gie-sê cho bảy người con trai đi qua trước mặt ông Sa-mu-

en, nhưng ông Sa-mu-en nói với ông Gie-sê: “Đức Chúa không

chọn những người này.” Rồi ông lại hỏi ông Gie-sê: “Các con ông

có mặt đầy đủ chưa?” Ông Gie-sê trả lời: “Còn cháu út nữa, nó

đang chăn chiên.” Ông Sa-mu-en liền nói với ông Gie-sê: “Xin

ông cho người đi tìm nó về, chúng ta sẽ không nhập tiệc trước

khi nó tới đây.” Ông Gie-sê cho người đi đón cậu về. Cậu có mái

tóc hung, đôi mắt đẹp và khuôn mặt xinh xắn. Đức Chúa phán

với ông Sa-mu-en: “Đứng dậy, xức dầu tấn phong nó đi! Chính

nó đó!” Ông Sa-mu-en cầm lấy sừng dầu và xức cho cậu, ở giữa

các anh của cậu. Thần khí Đức Chúa nhập vào Đa-vít từ ngày đó

trở đi.

Đó là Lời Chúa.

BÀI ĐỌC 2 Ep 5:8-14

Bài trích thư của thánh Phao-lô tông đồ gửi tín hữu Ê-

phê-xô.

Thưa anh em, xưa anh em là bóng tối, nhưng bây giờ,

trong Chúa, anh em lại là ánh sáng. Vậy anh em hãy ăn ở

như con cái ánh sáng; mà ánh sáng đem lại tất cả những

gì là lương thiện, công chính và chân thật. Anh em hãy

xem điều gì đẹp lòng Chúa. Đừng cộng tác vào những việc

vô ích của con cái bóng tối, phải vạch trần những việc ấy

ra mới đúng. Vì những việc chúng làm lén lút, thì nói đến

đã là nhục rồi. Nhưng tất cả những gì bị vạch trần, đều do

ánh sáng làm lộ ra; mà bất cứ điều gì lộ ra, thì trở nên ánh

sáng. Bởi vậy, có lời chép rằng:

Tỉnh giấc đi, hỡi người còn đang ngủ!

Từ chốn tử vong, trỗi dậy đi nào!

Đức Ki-tô sẽ chiếu sáng ngươi!

Đó là Lời Chúa.

TUNG HÔ TIN MỪNG Ga 8:12

Chúa nói: Tôi là ánh sáng thế gian.

Ai theo tôi, sẽ nhận được ánh sáng đem lại sự sống.

TIN MỪNG Ga 9:1-41

Tin mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Gio-an.

Khi ấy, ra khỏi Đền Thờ, Đức Giê-su nhìn thấy một

người mù từ thuở mới sinh. Đức Giê-su nhổ nước

miếng xuống đất, trộn thành bùn và xức vào mắt

người mù, rồi bảo anh ta: “Anh hãy đến hồ Si-lô-ác

mà rửa” (Si-lô-ác có nghĩa là : người được sai phái).

Vậy anh ta đến rửa ở hồ, và khi về thì nhìn thấy

được.

Các người láng giềng và những kẻ trước kia thường

thấy anh ta ăn xin mới nói: “Hắn không phải là người

vẫn ngồi ăn xin đó sao?” Có người nói: “Chính hắn

đó!” Kẻ khác lại rằng: “Không phải đâu! Nhưng là

một đứa nào giống hắn đó thôi!” Còn anh ta thì quả

quyết: “Chính tôi đây !”

Họ dẫn kẻ trước đây bị mù đến với những người

Pha-ri-sêu. Nhưng ngày Đức Giê-su trộn chút bùn và

làm cho mắt anh ta mở ra lại là ngày sa-bát. Vậy, các

người Pha-ri-sêu hỏi thêm một lần nữa làm sao anh

nhìn thấy được. Anh trả lời: “Ông ấy lấy bùn thoa vào

mắt tôi, tôi rửa và tôi nhìn thấy.” Trong nhóm Pha-

ri-sêu, người thì nói: “Ông ta không thể là người của

Thiên Chúa được, vì không giữ ngày sa-bát”; kẻ thì

bảo: “Một người tội lỗi sao có thể làm được những

dấu lạ như vậy?” Thế là họ đâm ra chia rẽ. Họ lại hỏi

người mù: “Còn anh, anh nghĩ gì về người đã mở mắt

cho anh?” Anh đáp: “Người là một vị ngôn sứ!”

Họ đối lại: “Mày sinh ra tội lỗi ngập đầu, thế mà mày

lại muốn làm thầy chúng ta ư?” Rồi họ trục xuất anh.

Đức Giê-su nghe nói họ đã trục xuất anh. Khi gặp lại

anh, Người hỏi: “Anh có tin vào Con Người không?”

Anh đáp: “Thưa Ngài, Đấng ấy là ai để tôi tin?” Đức

Giê-su trả lời: “Anh đã thấy Người. Chính Người

đang nói với anh đây.” Anh nói: “Thưa Ngài, tôi tin.”

Rồi anh sấp mình xuống trước mặt Người.

Đó là Lời Chúa.

 

Victoria Cardiel của EWTNNews, ngày 13 tháng 3, 2026, cho biết: Vào hôm thứ Sáu, ngày 13 tháng 3, Đức Giáo Hoàng Leo XIV đã đưa ra lời kêu gọi trực tiếp tới những người Kitô hữu gánh vác trách nhiệm trong các cuộc xung đột vũ trang, thúc giục họ tự xét lương tâm một cách nghiêm túc.

“Liệu những người Kitô hữu gánh vác trách nhiệm nặng nề trong các cuộc xung đột vũ trang có đủ khiêm nhường và can đảm để tự xét lương tâm một cách nghiêm túc và đi xưng tội không?” Đức Giáo Hoàng đã hỏi trước các linh mục chuyên trách việc giải tội.

Tuyên bố của Đức Thánh Cha được đưa ra trong bối cảnh quốc tế căng thẳng do cuộc xung đột giữa Hoa Kỳ và Israel với Iran.

Buổi tiếp kiến diễn ra tại Vatican trong một cuộc gặp gỡ với các linh mục tham gia khóa học hàng năm dành cho việc đào tạo các linh mục giải tội, do Tòa Ân xá Tông tòa tổ chức. Hàng năm, các khóa học này quy tụ các linh mục từ nhiều nơi trên thế giới để đào sâu hiểu biết về thực hành mục vụ của bí tích sám hối.

Trong bài phát biểu của mình, Đức Giáo Hoàng nhấn mạnh tầm quan trọng của bí tích hòa giải, gán cho nó sứ mệnh khôi phục “sự hiệp nhất nội tâm” của một người.

Ngài nói thêm rằng sự hòa giải tạo ra “sự hiệp nhất nội tâm của cá nhân và sự hiệp nhất với Giáo hội”, và vì lý do này “nó cũng thúc đẩy hòa bình và sự hiệp nhất trong gia đình nhân loại”.

Trong bài phát biểu của mình, Đức Giáo Hoàng Leo XIV nhắc lại rằng việc phục vụ giải tội đòi hỏi sự gần gũi, lắng nghe và khả năng đồng hành về mặt tinh thần với các tín hữu — đặc biệt là trong bối cảnh căng thẳng và xung đột.

Như ngài nói, trong một thế giới đang trải qua thời kỳ “phân mảnh”, Đức Giáo Hoàng nhấn mạnh rằng sự hòa giải nuôi dưỡng sự hiệp nhất nội tâm của người ta — một khát vọng đặc biệt phổ biến trong giới trẻ. Ngài lưu ý rằng những thất vọng do “chủ nghĩa tiêu dùng vô độ” hoặc do “sự tự do tách rời khỏi chân lý” gây ra có thể trở thành “cơ hội để truyền giảng tin mừng”.

Hơn nữa, ngài giải thích rằng sự hòa giải với Chúa cũng có một chiều kích Giáo hội. Ngài nhận xét: “Trong việc cử hành bí tích xưng tội, trong khi những người sám hối được hòa giải với Chúa và với Giáo hội, chính Giáo hội được xây dựng và làm giàu bởi sự thánh thiện được đổi mới của những người con ăn năn và được tha thứ của mình”.

Nhiều Kitô hữu không sử dụng bí tích hòa giải.

Đức Giáo Hoàng Leo XIV than thở rằng nhiều người đã được rửa tội không thường xuyên tìm đến bí tích hòa giải, cảnh báo rằng “kho báu vô tận của lòng thương xót” của Giáo hội có nguy cơ bị bỏ phí.

Trong cuộc gặp gỡ với các linh mục và các ứng viên chức linh mục tham gia khóa học hàng năm dành cho các vị giải tội do Tòa Ân xá Tông tòa tại Vatican tổ chức, Đức Giáo Hoàng nhấn mạnh rằng, mặc dù bí tích có thể được lãnh nhận nhiều lần, nhưng điều này không phải lúc nào cũng được thực hành trong đời sống tín hữu.

Ngài nói: “Dường như kho báu vô tận của lòng thương xót Giáo hội vẫn bị “bỏ phí”, do sự xao nhãng lan rộng trong số các Kitô hữu.

Như ngài giải thích, không hiếm trường hợp nhiều tín hữu “vẫn sống trong tội lỗi trong một thời gian dài thay vì đến với tòa giải tội với đức tin và tấm lòng đơn giản để đón nhận hồng ân của Chúa Phục Sinh”.

Đức Giáo Hoàng nhắc lại rằng việc xưng tội có một truyền thống quy phạm lâu đời trong Giáo hội. Vì vậy, ngài đã trích dẫn Công đồng Lateran IV, công đồng đã thiết lập vào năm 1215 nghĩa vụ phải xưng tội ít nhất mỗi năm một lần — một quy phạm cũng được Sách Giáo lý của Giáo Hội Công Giáo duy trì sau Công đồng Vatican II: “Sau khi đến tuổi khôn ngoan, mỗi tín hữu có nghĩa vụ phải xưng tội trọng ít nhất một lần một năm” (Bộ Giáo luật, 989).

Trong bài diễn văn của mình, Đức Giáo Hoàng Leo XIV cũng nhắc lại một giáo huấn của Thánh Augustinô thành Hippo: “Ai xưng tội mình và thú nhận tội lỗi của mình, thì người đó đang làm việc với Thiên Chúa. Thiên Chúa tố cáo tội lỗi của bạn: và nếu bạn cũng tố cáo nó, thì bạn được hiệp nhất với Thiên Chúa.”

Bí tích hòa giải: ‘Một xưởng hiệp nhất’

Dựa trên ý tưởng này, Đức Giáo Hoàng giải thích rằng bí tích hòa giải có thể được hiểu như một “xưởng hiệp nhất” thực sự.

“Nó khôi phục sự hiệp nhất với Thiên Chúa thông qua sự tha thứ tội lỗi và sự ban ơn thánh hóa,” ngài khẳng định.

Đức Thánh Cha đã dành một phần bài diễn thuyết của mình để giải thích cách thức tội lỗi hoạt động — cụ thể là, tội lỗi “không phá vỡ sự hiệp nhất, được hiểu là sự phụ thuộc hữu thể học của tạo vật vào Đấng Tạo Hóa.”

“Ngay cả người phạm tội vẫn hoàn toàn phụ thuộc vào Thiên Chúa Đấng Tạo Hóa, và sự phụ thuộc này, khi được nhận ra, có thể mở đường cho sự hoán cải,” Đức Giáo Hoàng giải thích về vấn đề này.

Tội lỗi: Quay lưng lại với Thiên Chúa

Đức Giáo Hoàng Leo giải thích rằng tội lỗi thực sự phá vỡ “sự hiệp nhất thiêng liêng với Thiên Chúa,” vì nó giống như “quay lưng lại” với Người.

Ngài nhấn mạnh: “Khả thể nghiêm trọng này cũng có thực như ơn tự do mà chính Thiên Chúa đã ban cho loài người. Phủ nhận khả thể tội lỗi thực sự phá vỡ sự hiệp nhất với Thiên Chúa, trên thực tế, là không nhận ra phẩm giá của con người, người vốn dĩ – và vẫn luôn – tự do và do đó phải chịu trách nhiệm về hành động của mình”.

Nói chuyện với các linh mục trẻ và các ứng viên chức linh mục có mặt, Đức Leo XIV nhấn mạnh tầm quan trọng của việc truyền giảng bí tích xưng tội. “Hãy luôn luôn ý thức sâu sắc về nhiệm vụ cao cả nhất mà chính Chúa Kitô, qua Giáo Hội, đã giao phó cho anh em: đó là khôi phục sự hiệp nhất của con người với Thiên Chúa qua việc cử hành bí tích hòa giải.”

Đức Giáo Hoàng nhấn mạnh rằng nhiều linh mục đã đạt được sự thánh thiện chính nhờ sứ vụ này, nhắc lại những tấm gương như Thánh Gioan Maria Vianney, Leopold Mandić, Pio của Pietrelcina và Chân phước Michał Sopoćko.

Cuối cùng, Đức Giáo Hoàng Leo XIV lưu ý rằng hòa giải cũng là con đường dẫn đến hòa bình. “Chỉ người được hòa giải mới có khả năng sống một cách không vũ trang và không gây hấn! Những người buông bỏ vũ khí của sự kiêu ngạo và để cho mình được liên tục đổi mới bởi sự tha thứ của Chúa trở thành những người kiến tạo hòa giải trong cuộc sống hằng ngày. Nơi người ấy, những lời được cho là của Thánh Phanxicô Assisi được ứng nghiệm: ‘Lạy Chúa, xin cho con trở thành khí cụ của hòa bình Chúa.’”

Trước khi kết thúc, Đức Giáo Hoàng khuyên các linh mục nên thường xuyên đến gần bí tích hòa giải: “Đừng bao giờ bỏ bê việc đến gần bí tích hòa giải, với lòng trung thành kiên định, để anh em luôn là những người đầu tiên được hưởng lòng thương xót của Chúa.”

 

Akbar Ganji (*), trong bản tin ngày 13 tháng 3, 2026 của Foreign Affairs, nhận định rằng: Vụ ám sát có chủ đích nhằm vào Lãnh đạo tối cao Iran Ali Khamenei – và các cuộc tấn công sau đó vào cuộc họp của Hội đồng Chuyên gia Cộng hòa Hồi giáo – đã biến các cuộc thảo luận kéo dài về người kế nhiệm Khamenei thành một diễn trình khẩn cấp mờ mờ ảo ảo. Quyết định của Hội đồng chọn con trai của Khamenei là Mojtaba do đó được đưa ra vừa vì sự cần thiết vừa vì năng lực. Nó phản ảnh nỗ lực duy trì sự liên tục ở cấp cao nhất của chế độ sau khi các chiến dịch của Mỹ và Israel đã giết chết phần lớn lãnh đạo quân sự và giáo sĩ của chế độ.

Nhưng cả sự khẩn cấp của thời điểm lẫn mong muốn duy trì sự liên tục đều không giải thích đầy đủ sự thăng tiến của Mojtaba. Nhân tố quan trọng nhất trong việc lựa chọn ông là Tổng thống Mỹ Donald Trump. Mong muốn được tổng thống bầy tỏ trong việc giúp lựa chọn lãnh đạo tối cao tiếp theo của Iran, cùng với những lời đe dọa ám sát từ Israel, đã biến Mojtaba thành lựa chọn khả thi duy nhất để chế độ tồn tại. Với chủ quyền bị suy yếu và giới lãnh đạo bị sỉ nhục, Iran đã chọn cách đưa một nhân vật đại diện cho sự kháng cự lại áp lực nước ngoài lên vị trí lãnh đạo – ngay cả khi lựa chọn đó mâu thuẫn với các nguyên tắc tư tưởng và chuẩn mực hiến pháp của chế độ.

Nếu không xảy ra trong thời chiến, việc đưa Mojtaba lên vị trí lãnh đạo sẽ không làm hài lòng người dân Iran bình thường, những người coi ông như một phần mở rộng của người cha tàn bạo của mình. Điều đó cũng không xoa dịu được những lo ngại của giới tinh hoa ôn hòa, những người cũng muốn một nhân vật ít cực đoan hơn. Nhưng đối diện với các cuộc oanh tạc của Mỹ và Israel, nhiều người Iran có thể miễn cưỡng chấp nhận Mojtaba như một biểu tượng của sự thách thức quốc gia và sức chịu đựng của chế độ, thà chọn trật tự không hoàn hảo hơn là hỗn loạn, an ninh hơn là bất an, và bất cứ điều gì hơn là chiến tranh và sự thống trị của nước ngoài. Trong khi đó, giới tinh hoa cứng rắn, thắng thế trong nỗ lực gây ảnh hưởng đến quốc hội, sẽ hoan nghênh việc ông nhấn mạnh đến an ninh và sự thuần khiết về tư tưởng cũng như quyết tâm tăng cường quyền lực của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC). Họ kỳ vọng, và hy vọng, rằng ông sẽ tăng cường đàn áp trong nước và dập tắt bất đồng chính kiến, duy trì lập trường hung hăng đối với Israel và Hoa Kỳ, và ưu tiên sự tồn tại của chế độ hơn là các cải cách kinh tế hoặc xã hội.

CHẾ ĐỘ DỰA TRÊN CÔNG TRẠNG HAY CHẾ ĐỘ THẦN QUYỀN?

Trong các chế độ dựa trên hệ tư tưởng, sự kế vị lãnh đạo thường là bước ngoặt quan trọng đối với sự sống còn hoặc sụp đổ. Tại Cộng hòa Hồi giáo Iran, quá trình này từ lâu đã trở nên phức tạp do cả áp lực bên ngoài và căng thẳng nội bộ. Bên trong đất nước, nó diễn ra trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt giành ảnh hưởng giữa những người cứng rắn trong IRGC, lực lượng dân quân Basij và các giáo sĩ theo chủ nghĩa nguyên tắc cực đoan một mặt, và liên minh gồm những người cải cách, các cựu chiến binh biểu tình và những người ôn hòa thực dụng mặt khác.

Vấn đề kế vị liên quan đến các cuộc tranh luận về vai trò của học thuyết Hồi giáo về quyền lực của giáo sĩ, hay velayat-e faqih, và áp lực kinh tế xuất phát từ các lệnh trừng phạt và chiến tranh. Sự xuất hiện của Mojtaba càng làm phức tạp thêm vấn đề, gây chia rẽ những người ủng hộ Cộng hòa Hồi giáo về mối quan hệ giữa velayat-e faqih và chế độ cha truyền con nối. Trước chiến tranh, Mojtaba là một nhân vật ít được biết đến nhưng có ảnh hưởng, hoạt động trong bóng tối của văn phòng cha mình. Ông duy trì sự phối hợp chặt chẽ với các thể chế an ninh và quân sự, đặc biệt là IRGC, nhưng theo hầu hết các nguồn tin, ông không có đủ tư cách tôn giáo cần thiết của một người kế vị tiềm năng. Velayat-e faqih yêu cầu một nhà lãnh đạo tối cao phải có trình độ học vấn tôn giáo sâu rộng, và Mojtaba - một giáo sĩ cấp trung - không đáp ứng được những tiêu chuẩn cao này. Không giống như các ứng cử viên lãnh đạo tối cao khác, những người đã chứng minh thế giá tôn giáo của họ thông qua các tác phẩm luật học Hồi giáo đã xuất bản, ông chưa từng xuất bản bất cứ tác phẩm học thuật nào. Không một giáo sĩ nào có thế giá cao nhất, hay marja-al taqlid, xác nhận rằng ông ta sở hữu khả năng lập luận pháp lý độc lập cần thiết. Tuy nhiên, mối quan hệ sâu rộng của ông ta với các thể chế nhà nước và tầm quan trọng mang tính biểu tượng với tư cách là người thừa kế di sản của cha mình đã đủ để đưa Mojtaba trở thành ứng cử viên hàng đầu cho vị trí kế vị.

Có lúc, chính Khamenei cha dường như phản đối việc đưa Mojtaba lên ngôi. Năm 2017, ông thậm chí còn lên án chế độ cha truyền con nối như biểu tượng của sự phục hồi chế độ quân chủ, đánh đồng việc chuyển giao quyền lực từ cha đến con với việc chuyển giao một chiếc bình rửa tay bằng đồng dùng trong phòng tắm từ vị vua này sang vị vua khác. Ông coi đó là điều trái ngược với lý trí cách mạng và các nguyên tắc Hồi giáo. Và ông nhiều lần cấm các con trai mình tham gia vào lĩnh vực kinh tế, cảnh báo rằng nếu họ lợi dụng vị thế gần gũi với quyền lực để tham gia vào những hoạt động trục lợi như vậy, họ sẽ bị buộc phải hoàn toàn cắt đứt quan hệ với ông.

Nhưng vụ ám sát Khamenei đã đáp ứng điều mà nhiều nhà phân tích nghi ngờ là khát vọng tử đạo lâu dài của nhà lãnh đạo tối cao, bắt nguồn từ lý tưởng kháng chiến hy sinh của người Shia, và do đó đã nâng cao vị thế của con trai ông. Những lời chỉ trích từ Washington cũng vậy. Khi những đồn đoán về Mojtaba ngày càng gia tăng, Trump bày tỏ sự không hài lòng trước viễn cảnh Khamenei con có thể nắm quyền. "Con trai của Khamenei là một kẻ tầm thường," ông nói với Fox News, gọi ông ta là "không thể chấp nhận được" và so sánh ông ta với Tổng thống Venezuela Delcy Rodríguez, người sẵn sàng tuân thủ các yêu cầu của Washington sau khi cựu Tổng thống Nicolás Maduro bị bắt giữ.

Trong khi đó, Israel đã công khai tuyên bố ý định ám sát bất cứ nhà lãnh đạo tối cao mới nào được lựa chọn, cũng như tất cả các nhân vật ưu tú trong chính trị và quân sự Iran hiện tại, trước đây và tương lai. Ngày 4 tháng 3, Bộ trưởng Quốc phòng Israel, Israel Katz, tuyên bố rằng “bất cứ nhà lãnh đạo nào được chế độ khủng bố Iran bổ nhiệm… sẽ là mục tiêu loại bỏ không thể chối cãi, bất kể tên tuổi hay nơi ẩn náu của họ”. Vài ngày sau, Lực lượng Phòng vệ Israel cảnh báo rằng các thành viên của Hội đồng Chuyên gia tham gia vào quá trình lựa chọn cũng sẽ bị nhắm mục tiêu.

Những bình luận này đã phản tác dụng. Đối với chế độ Iran, những phát ngôn của Trump và Israel là một sự sỉ nhục quốc gia. Thay vì nhượng bộ, họ đã đáp trả bằng sự thách thức, bác bỏ lập trường phản đối lâu nay của cựu lãnh đạo tối cao đối với chế độ cha truyền con nối bằng cách nhanh chóng bầu Mojtaba làm người kế nhiệm.

TÌNH TRẠNG KHẨN TRƯƠNG

Việc bổ nhiệm Mojtaba không hoàn toàn là phản ứng trước những sự sỉ nhục mà họ cho là do Israel và Hoa Kỳ gây ra. Cuộc cạnh tranh về người kế nhiệm đã âm ỉ trong nhiều năm. Những người theo chủ nghĩa cải cách và ôn hòa, đứng đầu là cựu Tổng thống Iran Mohammad Khatami và Hassan Rouhani, từ lâu đã yêu cầu cải cách cấu trúc trong chính sách đối nội và đối ngoại. Họ coi Mojtaba là hiện thân của việc tiếp tục các chính sách cứng rắn trong nước và quốc tế, không có khả năng tạo dựng sự đồng thuận quốc gia và không sẵn lòng đấu tranh cho những thay đổi có ý nghĩa.

Nhưng Mojtaba lại nhận được sự ủng hộ của những người theo chủ nghĩa nguyên tắc, đứng đầu là nhân vật cứng rắn có ảnh hưởng lớn Saeed Jalili, các chỉ huy Lực lượng Vệ binh Cách mạng (IRGC), các lãnh đạo lực lượng Basij và các quan chức an ninh cấp cao (mặc dù không nhất thiết là cấp dưới của họ). Và trong bối cảnh hỗn loạn sau vụ ám sát Khamenei, những người theo chủ nghĩa cứng rắn này, đặc biệt là IRGC, có quyền tiếp cận chưa từng có với Hội đồng Chuyên gia, nhiều thành viên trong đó dựa vào Lực lượng Vệ binh Cách mạng để được bảo vệ và an ninh cá nhân. Đối thủ của họ đã cố gắng phủ nhận ảnh hưởng này; Trong những ngày sau khi Khamenei qua đời, Mặt trận Cải cách, một liên minh các đảng và nhóm cải cách, đã đưa ra các tuyên bố yêu cầu lựa chọn một nhà lãnh đạo tối cao có sức hấp dẫn rộng rãi, và Đảng Phát triển Quốc gia Hồi giáo Iran lập luận rằng “bằng cách lựa chọn một nhân vật toàn diện, bao quát, am hiểu các mối quan hệ toàn cầu và cam kết vì lợi ích quốc gia và lợi ích công cộng, [Hội đồng Chuyên gia] có thể mở đường cho sự thống nhất và đoàn kết quốc gia để vượt qua cuộc khủng hoảng hiện tại”. Nhưng do thiếu các mối quan hệ cá nhân tương tự với các thành viên có ảnh hưởng của hội đồng—và do đó không có quyền tiếp cận trực tiếp với các cơ chế quyền lực—họ không có cách nào để truyền đạt quan điểm của mình một cách trực tiếp hơn và vận động hành lang các thành viên hội đồng.

Nếu quá trình kế vị diễn ra trong hoàn cảnh bình thường, việc lựa chọn Mojtaba có thể đã gây ra các cuộc biểu tình rộng khắp. Xã hội dân sự Iran, những người cải cách do Khatami lãnh đạo, và những người ôn hòa do Rouhani lãnh đạo sẽ phản đối rằng Mojtaba đại diện cho sự trở lại chế độ quân chủ. Họ sẽ chống trả thay vì để Iran tiếp tục theo đuổi các chính sách phi lý, đàn áp và tự hủy hoại. Mặc dù các cuộc biểu tình có lẽ sẽ không làm lung lay Hội đồng Chuyên gia do phe trung thành thống trị hoặc ngăn cản sự lên ngôi của Mojtaba, nhưng chúng sẽ tạo ra những vấn đề to lớn cho chế độ. Nếu kết quả cuộc bầu cử tổng thống năm 2024 là một dấu hiệu, thì chế độ sẽ phải đối diện với một cuộc khủng hoảng lớn khi đưa lên nắm quyền một nhà lãnh đạo đại diện cho một chính sách bị ít nhất 75% xã hội phản đối.

Tuy nhiên, các cuộc tấn công và cuộc chiến sau đó đã kiềm chế giới tinh hoa ôn hòa và đóng kín mọi không gian cho sự bất đồng chính kiến của công chúng. Phe cứng rắn đã có thể tiến hành mà không bị cản trở, biến quá trình kế nhiệm được thiết kế để chọn ra ứng cử viên có trình độ pháp lý cao nhất thành một nỗ lực tuyệt vọng (và có khả năng thành công) nhằm tập hợp sự ủng hộ cho một chế độ đang bị bao vây. Ưu tiên chính trị hàng đầu là bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ và sự tồn tại quốc gia của Iran; tất cả các vấn đề khác đều là thứ yếu.

CHA NÀO CON NẤY

Mojtaba, người bị thương sau các cuộc tấn công của Israel, có khả năng sẽ tiếp bước cha mình trên con đường lãnh đạo. Với nhiệm vụ thời chiến bổ sung, ông có thể tập trung vào an ninh nội bộ bằng cách tăng cường quyền lực cho Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), siết chặt kiểm soát của chế độ đối với truyền thông và Internet, và tăng cường nỗ lực đàn áp bất đồng chính kiến và bóp nghẹt các nỗ lực cải cách. Và ông sẽ tiếp tục chính sách đối ngoại hung hăng của Tehran. Trong tuyên bố đầu tiên trên danh nghĩa với tư cách lãnh đạo tối cao, Mojtaba đe dọa sẽ tiếp tục tấn công các căn cứ của Mỹ ở Trung Đông, thề sẽ giữ eo biển Hormuz đóng cửa, và kêu gọi các lực lượng ủy nhiệm của Iran tham gia vào nỗ lực chiến tranh.

Tất nhiên, Trump hoặc các quan chức Israel cuối cùng có thể thực hiện lời đe dọa của họ và tìm cách ám sát Mojtaba. Nhưng cũng giống như việc giết cha ông không gây ra cuộc nổi dậy chống lại chế độ hay dẫn đến sự sụp đổ của nó, sự ra đi của Mojtaba sẽ không giúp đạt được bất cứ mục tiêu chiến tranh nào của Mỹ hoặc Israel. Nếu có, nó có thể sẽ củng cố cơ sở ủng hộ tôn giáo của chế độ, khiến các nhà lãnh đạo quân sự của đất nước tăng cường chiến tranh, và gây tiếng vang trong cộng đồng người Shia trên khắp thế giới Hồi giáo. Người Shia sẽ coi đó là một ví dụ khác về sự đàn áp của các cường quốc nước ngoài đối với họ—một câu chuyện đã có từ triều đại Umayyad thế kỷ thứ sáu.

Ngay cả khi Hoa Kỳ và Israel theo đuổi chiến lược chặt đầu tối đa, hy vọng rằng chế độ cuối cùng sẽ không còn người thay thế, thì kế hoạch kế nhiệm chi tiết và cấu trúc phi tập trung của IRGC vẫn cung cấp đủ sự dự phòng để ngăn chặn sự sụp đổ của nhà nước Iran. Một kịch bản trong đó IRGC quyết định loại bỏ hoàn toàn velayat-e faqih và nắm quyền kiểm soát hoàn toàn chính phủ, chuyển đổi đất nước thành một chế độ độc tài quân sự loại bỏ vỏ bọc giáo sĩ nhưng vẫn giữ quyền lực độc đoán, là hoàn toàn khả thi.

Tuy nhiên, bất kể các cuộc đấu tranh quyền lực nội bộ và bên ngoài diễn ra như thế nào, không một bên tham gia nào có khả năng giải quyết các vấn đề của Iran. Cả sự lãnh đạo của Mojtaba lẫn những nỗ lực thay đổi chế độ bằng bạo lực của Hoa Kỳ và Israel đều không thể cải thiện cuộc sống của người dân Iran bình thường. Chỉ có chính người dân Iran mới có thể dẫn dắt quá trình chuyển đổi hướng tới một nền cộng hòa thế tục cam kết tự do, nhân quyền và công lý. Trong khi đó, họ sẽ tiếp tục phải chịu đựng – dưới một chế độ đàn áp một mặt và mặt khác, những trận oanh tạc.

________________________________

(*) AKBAR GANJI là một nhà báo người Iran. Từng là thành viên của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo từ năm 1980 cho đến khi từ chức năm 1985, ông trở thành một nhà bất đồng chính kiến và bị giam giữ tại nhà tù Evin ở Tehran từ năm 2000 đến năm 2006.

 

ĐỪNG ĐỂ CƠM ÁO LÀM MÙ MẮT

Có những buổi sáng vừa mở mắt ra, lòng đã thấy nặng. Điện thoại sáng lên với hàng loạt tin nhắn công việc. Email báo thêm một rắc rối mới. Tiền nhà, tiền xe, tiền học cho con, hóa đơn, áp lực ở chỗ làm, những nỗi lo về tương lai… cứ thế chồng lên nhau như sóng dồn. Giữa guồng quay đó, nhiều người Kitô hữu vẫn đi lễ, vẫn đọc kinh, vẫn cố giữ đạo. Nhưng nếu thành thật, ta phải thú nhận rằng không ít lần cơm áo gạo tiền đã làm mắt lòng mình mờ đi. Ta vẫn thấy rất rõ chuyện tiền nong, thiệt hơn, thành bại, nhưng lại thấy mờ dần sự hiện diện của Chúa, nỗi đau của người thân, tiếng lương tâm, và cả chính linh hồn mình.

Tin Mừng về người mù từ thuở mới sinh là một lời đánh thức mạnh mẽ cho thời đại hôm nay. Khi thấy anh mù, các môn đệ hỏi Chúa Giêsu: “Ai đã phạm tội, anh ta hay cha mẹ anh ta, khiến anh ta sinh ra đã bị mù?” Đó là kiểu câu hỏi rất giống chúng ta. Hễ có đau khổ, thất bại, đổ vỡ, ta thường vội đi tìm một người để đổ lỗi. Ta nghĩ chắc ai đó sai. Chắc Chúa phạt. Chắc số mình xấu. Chắc đời bất công. Nhưng Chúa Giêsu trả lời một cách hoàn toàn khác: “Không phải anh ta, cũng chẳng phải cha mẹ anh ta, nhưng là để công việc của Thiên Chúa được tỏ hiện nơi anh ta.”

Chỉ một câu ấy thôi đã đủ mở ra một ánh sáng mới: không phải mọi đau khổ đều là hình phạt; có những vết thương lại là nơi Thiên Chúa bắt đầu làm việc.

1. Khi đời tối lại, đừng vội nghĩ Chúa bỏ mình.

Có những giai đoạn trong đời mà người ta rất dễ mất đức tin: khi bị mất việc, khi làm ăn thất bại, khi gia đình lục đục, khi bệnh tật đổ xuống, khi cố gắng mãi mà vẫn không khá hơn. Trong những lúc đó, lòng người rất dễ bật ra những câu quen thuộc: “Con đã làm gì sai?” “Sao Chúa để chuyện này xảy ra?” “Tại sao lại là con?”

Những câu hỏi đó rất người, rất thật. Chúa không trách chúng ta vì đã đau. Nhưng Tin Mừng mời ta đi xa hơn một bước: thay vì chỉ hỏi “ai sai?”, hãy thử hỏi: “Chúa muốn tỏ hiện điều gì trong hoàn cảnh này?” Biết đâu chính lúc thất bại là lúc ta bắt đầu sống thật hơn. Biết đâu lúc túng thiếu là lúc vợ chồng biết nắm tay nhau hơn. Biết đâu lúc bị chặn đường là lúc Chúa đang kéo ta sang một hướng khác tốt hơn mà ta chưa hiểu. Điều đó không làm nỗi đau biến mất ngay. Nhưng nó giúp ta không tuyệt vọng. Nó giúp ta hiểu rằng bóng tối không phải lúc nào cũng là dấu chấm hết. Có những đêm rất đen, nhưng lại là lúc bình minh đang gần nhất.

Khi gặp một biến cố xấu, đừng phản ứng ngay bằng hoảng loạn hay đổ lỗi. Hãy tập ngồi yên 1 phút, hít sâu, và nói với Chúa một câu rất ngắn: “Lạy Chúa, con chưa hiểu, nhưng xin đừng để con bỏ Ngài trong lúc này.” Đó là bước đầu tiên để ánh sáng đức tin không bị dập tắt.

2. Chúa không sợ bùn đất của đời ta.

Một chi tiết rất đẹp trong câu chuyện người mù là Chúa Giêsu đã lấy nước miếng hòa với đất thành bùn rồi bôi lên mắt anh. Nghe có vẻ rất bình thường, rất “đất”, rất thô. Nhưng chính ở đó lại có một ý nghĩa sâu xa: Chúa không ngại chạm vào phần lấm lem của con người. Cuộc sống hôm nay làm nhiều người cảm thấy đời mình như đang dính đầy bùn, bùn của nợ nần, bùn của căng thẳng, bùn của những sai lầm cũ, bùn của nóng giận, chán nản, thất vọng, bùn của những ngày chỉ biết cắm đầu làm mà không còn hồn vía. Nhưng Tin Mừng nói với ta rằng: Chúa không chờ mình sạch rồi mới đến. Ngài đến ngay trong cái bùn đó. Và nhiều khi, chính từ bùn đất ấy, Ngài bắt đầu tái tạo con người mình. Tuy nhiên, người mù không được sáng mắt ngay khi Chúa bôi bùn lên. Anh còn phải đi rửa ở hồ Silôác. Nghĩa là phép lạ luôn cần sự cộng tác. Ngày nay cũng vậy. Chúng ta thường xin Chúa đổi đời mình, nhưng nhiều khi lại không muốn bước những bước cần thiết, không chịu xin lỗi, không chịu sửa thói quen xấu, không chịu đi xưng tội, không chịu bỏ một lối sống đang làm mình tối đi.

“Hồ Silôác” của mỗi người hôm nay có thể là một lần xưng tội thật lòng, một cuộc nói chuyện hòa giải, một quyết định cắt bớt điều đang làm mình sa ngã, một giờ bớt điện thoại để trở về với gia đình, một bước dứt khoát với cách làm ăn không ngay thẳng. Phép lạ không luôn đến bằng những điều ngoạn mục. Nhiều khi phép lạ bắt đầu từ một bước rất nhỏ mình chịu làm.

3. Điều đáng sợ nhất không phải là nghèo, mà là mù tâm linh.

Người mù trong Tin Mừng thì được sáng mắt. Nhưng những người tưởng mình thấy rõ nhất lại hóa ra là kẻ mù thật sự. Họ có mắt, có kiến thức, có địa vị, có tôn giáo, nhưng không nhận ra công việc của Thiên Chúa ngay trước mặt mình. Đó là kiểu mù lòa rất đáng sợ. Ngày nay, người ta có thể rất giỏi: giỏi kiếm tiền, giỏi quản lý, giỏi tính toán, giỏi theo dõi tình hình thế giới, giỏi cập nhật mọi thứ… Nhưng lại mù trước những điều quan trọng nhất: không thấy người bạn đời đang kiệt sức, không thấy con mình đang cô đơn, không thấy tâm hồn mình đang chai đá, không thấy Chúa đang hiện diện âm thầm trong từng ngày sống. Chính vì vậy, bài học quan trọng nhất cho người Kitô hữu hôm nay không phải là làm thêm thật nhiều việc đạo đức, mà là giữ cho mắt lòng mình sáng. Làm sao để không bị cơm áo làm mù mắt? Một là dành vài phút hồi tâm mỗi ngày. Cuối ngày, đừng lao thẳng từ công việc vào điện thoại rồi ngủ gục. Hãy ngồi yên 3–5 phút và tự hỏi hôm nay con đã sống thế nào, lúc nào con mất bình an, lúc nào con thiếu ánh sáng, lúc nào con thấy Chúa gần mình nhất. Hai là tập thánh hóa công việc. Không phải đợi tới nhà thờ mới sống đạo. Một email viết trung thực, một cuộc nói chuyện không gian dối, một lựa chọn ngay thẳng dù thiệt hơn, một sự nhịn nhục không cay cú. Tất cả đều có thể trở thành lời cầu nguyện. Ba là giảm bớt tiếng ồn. Nhiều khi điều thiêng liêng nhất mình có thể làm hôm nay là… tắt bớt điện thoại. Vì nếu tâm hồn lúc nào cũng đầy tiếng ồn, làm sao nghe được tiếng Chúa?

4. Sống theo ánh sáng sẽ có giá phải trả.

Người mù sau khi được chữa lành không bước vào một cuộc sống dễ chịu hơn ngay lập tức. Trái lại, anh bị chất vấn, bị nghi ngờ, bị ép chối bỏ sự thật, và cuối cùng bị loại trừ. Điều đó cho thấy một sự thật rất đời: sống trong ánh sáng không phải lúc nào cũng thuận lợi. Giữa cuộc sống hôm nay, biết bao người Kitô hữu phải trả giá chỉ vì muốn sống tử tế: không chịu gian dối nên mất lợi, không chịu “đi đêm” nên bị chậm thăng tiến, không muốn làm điều sai nên bị xem là khó hợp tác, không chạy theo kiểu sống của số đông nên bị coi là lạc hậu. Nhưng thà đau vì giữ ánh sáng còn hơn yên ổn trong bóng tối. Người mù đã nói một câu rất mạnh: “Một điều tôi biết: trước đây tôi mù, còn nay tôi thấy được.” Đó là lời chứng của một người đã thật sự gặp Chúa. Khi đã nếm được ánh sáng, người ta không thể quay lại yêu bóng tối như cũ nữa.

Mỗi ngày sẽ có những lúc bạn phải chọn thật hay giả, ngay hay gian, ánh sáng hay bóng tối, bình an lương tâm hay lợi ích trước mắt. Không phải lúc nào chọn điều đúng cũng dễ. Nhưng người Kitô hữu sống bằng một niềm xác tín sâu hơn: thà thiệt một chút mà lòng còn sáng, còn hơn được nhiều mà đánh mất chính mình.

5. Làm sao áp dụng những bài học này cách thiết thực nhất?

Nếu phải gom tất cả lại thành một lối sống rất cụ thể, có lẽ người Kitô hữu hôm nay chỉ cần giữ 5 điều sau:

1. Mỗi sáng, dâng ngày cho Chúa trước khi cầm điện thoại. Chỉ một câu thôi: “Lạy Chúa, xin đừng để cơm áo làm mù mắt con hôm nay.”

2. Khi gặp áp lực, đừng phản ứng ngay. Hít sâu vài giây và tự hỏi: “Con đang hành động từ sợ hãi hay từ ánh sáng?”

3. Mỗi ngày dành 3–5 phút hồi tâm. Đó là cách lau lại đôi mắt tâm hồn.

4. Mỗi tuần làm một việc rất cụ thể để trở về với ánh sáng. Có thể là đi xưng tội, xin lỗi một người, bỏ một thói quen xấu, dành thời gian thật cho gia đình, giúp một người đang khó khăn hơn mình.

5. Khi rơi vào thất bại, thay vì hỏi “ai sai?”, hãy hỏi “Chúa muốn làm gì ở đây?”

Câu hỏi đó không làm hết đau, nhưng mở cửa cho hy vọng.

Điều đáng sợ nhất trong đời không phải là nghèo, không phải là thiếu, cũng không phải là thất bại. Điều đáng sợ nhất là để cho những lo toan ấy làm mình mất ánh sáng bên trong.

Có những người đầy đủ mọi thứ mà lòng vẫn tối.

Nhưng cũng có những người đang chật vật trăm bề mà đôi mắt tâm hồn vẫn sáng, vì họ không buông tay Chúa.

Ước gì giữa bao áp lực cơm áo gạo tiền hôm nay, chúng ta vẫn giữ được một đôi mắt biết nhìn bằng đức tin: thấy Chúa trong nghịch cảnh, thấy bài học trong đau khổ, thấy người thân đang cần được hiểu hơn là bị trách, và thấy rằng đời mình, dù lấm lem, vẫn có thể trở thành nơi công việc của Thiên Chúa được tỏ hiện.

Xin đừng để cơm áo làm mù mắt chúng ta.

Vì một khi mất ánh sáng bên trong, ta có thể có tất cả mà vẫn lạc đường.

Còn nếu còn ánh sáng đức tin, dù đi qua đêm tối, ta vẫn biết mình đang đi về đâu.

Vọng Sinh

Nguồn tham khảo:

-https://ascensionpress.com/blogs/articles/20-out-of-the-box-things-to-do-for-lent-2026

-https://ngoiloivn.net/kinh-thanh/nghien-cuu/cgtmcn4mc-a/

-https://tgpsaigon.net/bai-viet/chua-nhat-tuan-4-mua-chay-nam-a-59715

-https://www.giaophanbaria.org/chia-se-loi-chua/chua-nhat-va-le-trong/suy-niem-chua-nhat/2023/03/14/cac-bai-suy-niem-loi-chua-chua-nhat-iv-mua-chay-a-2.html

-https://www.ncpd.org/homily-spiritual-blindness

-https://blog.adw.org/2020/03/i-went-i-washed-and-now-i-see-a-homily-for-the-4th-sunday-of-lent/

-https://blog.adw.org/2020/03/i-went-i-washed-and-now-i-see-a-homily-for-the-4th-sunday-of-lent/

-https://www.churchofthepreciousblood.org/the-dangers-of-spiritual-blindness-and-arrogance

-https://ldcg.de/index.php/phung-vu/thanh-kinh-cong-giao/item/2875-phuc-am-chua-nh-t-th-iv-mua-chay-15-03-2026

 

1. Vụ nổ gần quảng trường Tehran khi các lãnh đạo tham dự cuộc biểu tình Ngày Quds. Israel phóng hỏa tiễn ám sát lãnh tụ nguy hiểm nhất của Iran

Trong khi đó, tại Tehran, một vụ nổ lớn đã xảy ra gần một quảng trường trung tâm đông đúc người biểu tình khi một số nhà lãnh đạo cao cấp đang tập trung để kỷ niệm Ngày Quds, hay Ngày Giêrusalem, theo báo cáo của đài truyền hình nhà nước Iran.

Theo truyền thông nhà nước, một người đã thiệt mạng trong vụ nổ tại khu vực có nhiều tòa nhà chính phủ.

Video do hãng thông tấn bán chính thức Tasnim công bố cho thấy một cột khói xám bốc lên khi những người biểu tình hô vang “Israel chết đi!” và “Nước Mỹ chết đi!”. Cảnh quay từ Quảng trường Ferdowsi cho thấy mọi người hô to “Allah vĩ đại nhất!” khi khói bốc lên.

Nguyên nhân vụ nổ chưa được xác định ngay lập tức, và Lực lượng Phòng vệ Israel hay chính quyền Iran cũng chưa đưa ra bình luận nào.

Ông Ali Larijani, nhà lãnh đạo cơ quan an ninh quốc gia Iran, có mặt tại cuộc biểu tình cùng với các quan chức cao cấp khác, đã lên án cuộc tấn công của Israel là một hành động “tuyệt vọng”.

“Những cuộc tấn công này xuất phát từ nỗi sợ hãi, từ sự tuyệt vọng. Người mạnh mẽ sẽ không bao giờ đánh bom các cuộc biểu tình. Rõ ràng là nó đã thất bại”, Larijani nói với đài truyền hình nhà nước sau khi tham gia cuộc biểu tình, được tổ chức hàng năm kể từ Cách mạng Hồi giáo năm 1979 nhằm thể hiện sự ủng hộ đối với chính nghĩa Palestine và phản đối Israel.

Với giọng điệu đầy thách thức, ông nói rằng Tổng thống Trump “không hiểu rằng người dân Iran là một dân tộc dũng cảm, một dân tộc mạnh mẽ, một dân tộc kiên quyết. Ông ta càng gây áp lực, quyết tâm của dân tộc này càng mạnh mẽ hơn.”

Việc ông Larijani tham dự là một trong những lần xuất hiện trước công chúng nổi bật nhất của một quan chức Iran kể từ cuộc tấn công ngày 28 tháng 2 khiến lãnh đạo tối cao Khamenei và các quan chức cao cấp khác thiệt mạng.

Theo hình ảnh do đài truyền hình nhà nước cung cấp, Chánh án Gholam Hossein Mohseni Ejei và Cảnh sát trưởng quốc gia Ahmad-Reza Radan cũng có mặt.

Cầm trên tay những bức ảnh của nhà lãnh đạo tối cao bị ám sát và con trai kiêm người kế nhiệm của ông, người dân đã tuần hành qua Tehran trong sự kiện thường niên, giẫm đạp lên những bức ảnh của Tổng thống Trump và Thủ tướng Benjamin Netanyahu.

Ngày Al Quds, được đặt theo tên tiếng Ả Rập của Giêrusalem và được tổ chức vào thứ Sáu cuối cùng của tháng ăn chay Ramadan linh thiêng của người Hồi giáo, có nguồn gốc từ Iran và được tổ chức hàng năm kể từ cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979. Các cuộc tuần hành được tổ chức tại các thành phố trên toàn thế giới.

[Times Of Israel: Blast near Tehran square as leaders attend Quds Day rally]

2. Những gì chúng ta biết về việc tàu USS Tripoli điều hàng ngàn Thủy Quân Lục Chiến đến Trung Đông

Theo một quan chức Mỹ giấu tên nói với AP để thảo luận về các kế hoạch quân sự nhạy cảm, các đơn vị thuộc Lữ đoàn Viễn chinh Thủy quân lục chiến số 31 và tàu tấn công đổ bộ USS Tripoli đã được lệnh đến Trung Đông.

Các Lữ đoàn Viễn chinh Thủy quân lục chiến được huấn luyện và trang bị để thực hiện các cuộc đổ bộ, nhưng họ cũng chuyên về tăng cường an ninh tại các đại sứ quán, di tản dân thường và cứu trợ thiên tai. Mặc dù việc triển khai này là một sự gia tăng đáng kể về quân số trong khu vực, nhưng nó không nhất thiết cho thấy một chiến dịch trên bộ sắp xảy ra hoặc sẽ diễn ra.

Theo hình ảnh do quân đội công bố, Lữ đoàn Viễn chinh Thủy quân lục chiến số 31, cũng như tàu Tripoli và các tàu tấn công đổ bộ khác chở Thủy Quân Lục Chiến, đóng tại Nhật Bản và đã ở trên biển Thái Bình Dương trong vài ngày. Tàu Tripoli đã được các vệ tinh thương mại phát hiện đang di chuyển một mình gần Đài Loan. Vị trí đó cho thấy nó cách vùng biển ngoài khơi Iran hơn một tuần. Đầu tuần này, Hải quân Mỹ có 12 tàu, bao gồm cả Hàng Không Mẫu Hạm USS Abraham Lincoln và 8 tàu khu trục, hoạt động ở Biển Ả Rập. Nếu tàu Tripoli gia nhập hạm đội này, nó sẽ là tàu lớn thứ hai sau Lincoln hoạt động ở vùng biển ngoài khơi Iran.

Mặc dù tổng số binh sĩ Mỹ đóng quân tại Trung Đông chưa rõ ràng, nhưng riêng căn cứ không quân Al-Udeid, một trong những căn cứ lớn nhất trong khu vực, thường có khoảng 8000 binh sĩ Mỹ đóng quân.

[Newsweek: What We Know as USS Tripoli Sends Thousands of Marines to Middle East]

3. Hegseth không thể giải thích làm thế nào Mỹ mở cửa eo biển Hormuz

Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth hôm thứ Sáu khẳng định rằng Hoa Kỳ sẽ không cho phép Iran tiếp tục đóng cửa eo biển Hormuz, nhưng ông không đưa ra lời giải thích rõ ràng về cách thức hoặc thời điểm tuyến đường thủy này có thể được mở lại. Những lời bảo đảm của ông được đưa ra trong bối cảnh bạo lực khu vực leo thang, tình trạng di dời dân thường ngày càng gia tăng và những câu hỏi ngày càng lớn về diễn biến của cuộc chiến kéo dài gần hai tuần.

Hegseth cho biết sự gián đoạn ở eo biển Hormuz là “vấn đề chúng ta đang giải quyết” và nói với công chúng rằng không cần phải lo lắng.

Ông cam kết Hoa Kỳ sẽ không cho phép eo biển này tiếp tục tranh chấp nhưng không cung cấp bất kỳ chi tiết hoạt động nào.

Các tàu bị mắc kẹt đã yêu cầu được hải quân hộ tống, là điều mà Tổng thống Trump vẫn chưa cam kết. Các chuyên gia cho rằng đây là một nhiệm vụ “phức tạp”.

Hegseth ca ngợi những thành quả trên chiến trường của Hoa Kỳ và Israel, nói rằng hơn 15.000 mục tiêu đã bị tấn công kể từ khi chiến tranh bắt đầu.

Ông nói rằng Tổng thống Trump “nắm giữ quyền quyết định” về tốc độ và thời gian của cuộc xung đột.

Ngũ Giác Đài xác nhận bốn phi công Mỹ thiệt mạng trong vụ tai nạn máy bay KC-135 ở Iraq; nguyên nhân đang được điều tra.

Việc Iran đóng cửa eo biển Hormuz đã làm gián đoạn dòng chảy năng lượng toàn cầu, mặc dù giá dầu vẫn ở mức gần 100 đô la một thùng.

Tại Tehran, một cuộc biểu tình nhân Ngày Quds đã thu hút đông đảo người tham gia; một phụ nữ thiệt mạng trong một vụ nổ gần người biểu tình.

NATO đã đánh chặn một hỏa tiễn khác của Iran xâm nhập không phận Thổ Nhĩ Kỳ - đây là vụ việc thứ ba trong vòng 10 ngày.

Israel mở rộng các cuộc tấn công vào các mục tiêu của Hezbollah trên khắp Li Băng, bao gồm cả các khu vực của Beirut trước đây được coi là an toàn hơn.

Hơn 800.000 người đã phải rời bỏ nhà cửa ở Li Băng trong bối cảnh các cuộc tấn công leo thang.

Một vụ tấn công hỏa tiễn ở miền bắc Israel đã làm hàng chục người bị thương; Hezbollah nhận trách nhiệm.

Các quốc gia vùng Vịnh báo cáo đã đánh chặn máy bay điều khiển từ xa và hỏa tiễn; các nhân viên cứu trợ ở Tehran bị thương trong các cuộc tấn công riêng biệt.

Một binh sĩ Pháp thiệt mạng ở Iraq trong một vụ tấn công có liên quan đến cuộc xung đột khu vực.

Hegseth đã ra lệnh điều tra độc lập về vụ tấn công của Mỹ vào một trường tiểu học ở Iran khiến ít nhất 175 người thiệt mạng.

Ông nói rằng “không có bằng chứng rõ ràng” cho thấy Iran đã rải thủy lôi ở eo biển, mặc dù các quan chức Mỹ khác cho biết tình báo cho thấy hoạt động rải thủy lôi.

Chỉ 1% số đạn dược của Mỹ được sử dụng là hỏa tiễn tầm xa; mối lo ngại đang gia tăng về lượng hỏa tiễn đánh chặn dự trữ đang cạn kiệt.

[Newsweek: Hegseth could not explain how the United States can keep the Strait of Hormuz open.]

4. ‘Vấn đề rất phức tạp’: Thách thức lớn đối với Hải quân Mỹ trong việc mở cửa eo biển Hormuz

Iran đang đáp trả trong cuộc chiến bằng cách tấn công các tàu thuyền ở eo biển Hormuz, một trong những tuyến đường thủy thương mại quan trọng nhất thế giới.

Với lời thề không để “một lít dầu nào” lọt qua biên giới đến Mỹ hoặc các đồng minh của nước này, Iran đã tấn công ít nhất 20 tàu chở dầu, làm tê liệt tuyến đường vận chuyển trong 12 ngày và tình hình vẫn chưa được cải thiện. Hình ảnh các tàu chở dầu bốc cháy đã khiến giá dầu tăng vọt.

Tổng thống Trump đã hạ thấp tầm quan trọng của những tổn thất trên thị trường; hứa hẹn rằng Mỹ có thể sớm mở lại eo biển, có lẽ bằng cách cử tàu hộ tống hải quân hoặc phá hủy vũ khí của Iran.

Hôm thứ Ba, Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright thậm chí còn tuyên bố sai sự thật rằng một tàu hải quân Mỹ đã hộ tống một tàu chở dầu đi qua eo biển.

Nhưng hôm thứ Năm, ông buộc phải thừa nhận rằng Mỹ “đơn giản là chưa sẵn sàng” để bảo vệ các tàu thuyền.

Ông nói với CNBC rằng chương trình hộ tống của Mỹ có thể “diễn ra tương đối sớm nhưng không thể diễn ra ngay bây giờ”.

Tuy nhiên, trong bối cảnh thế giới ngày càng cảm nhận rõ sự khó khăn do nguồn cung dầu khí bị tắc nghẽn, hành động của Mỹ là cần thiết và phải được thực hiện sớm nếu Mỹ có thể thực hiện bất kỳ biện pháp nào.

Hải quân Mỹ có thể làm gì?

Tướng Dan Caine, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Hoa Kỳ, cho biết Mỹ đang xem xét “một loạt các lựa chọn” để bảo đảm dòng chảy dầu mỏ nhưng không cung cấp nhiều chi tiết.

Ông ấy đang nói chuyện với Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, người cùng với Tổng thống Trump, đã đề xuất rằng Hải quân Mỹ có thể hộ tống các tàu thuyền đi qua eo biển.

Hải quân Mỹ đã từng làm điều này trước đây. Trong giai đoạn “Chiến tranh tàu chở dầu” của cuộc chiến tranh Iran-Iraq vào những năm 1980, các tàu của Mỹ đã hộ tống các tàu chở dầu của Kuwait đi qua Vịnh Ba Tư để bảo vệ chúng khỏi các cuộc tấn công của Iran.

Chiến dịch đó, được gọi là Chiến dịch Earnest Will, kéo dài hơn một năm, từ năm 1987 đến năm 1988.

Các tàu chiến của Mỹ có thể một lần nữa đóng vai trò như một đội bảo vệ trên biển. Theo các chuyên gia hàng hải của Lloyd's List, một chiến dịch hộ tống “cơ bản” sẽ cần từ 8 đến 10 tàu khu trục để bảo vệ từ 5 đến 10 tàu thương mại.

Ưu tiên hàng đầu sẽ là đưa các tàu hiện đang mắc kẹt trong khu vực ra khỏi eo biển, trước khi xem xét đến các tàu đang trên đường đến đó.

Theo Đề đốc Hải quân Mỹ về hưu Robert Murrett, hiện là giáo sư thực hành về quản lý công và quan hệ quốc tế tại Đại học Syracuse, việc tập hợp đội hộ tống có thể diễn ra “trong vài ngày, chứ không phải vài tuần”. Nhưng “mọi chuyện rất phức tạp”, ông nói với Newsweek.

Đề đốc Murrett cho biết chiến tranh ngày nay đã khác trước. “Nếu quân đội Ukraine trong tay không có một chiến hạm nào vẫn có thể phong tỏa hoàn toàn Hắc Hải trong 4 năm qua, thì không có lý do nào để tin rằng quân đội Iran không thể nào làm được một việc tương tự như thế. Chiến tranh ngày nay đã khác trước. Ưu thế tuyệt đối vượt trội của Hoa Kỳ không giải quyết được vấn đề.”

Theo hãng tin Reuters, cho đến nay Hải quân Mỹ đã buộc phải từ chối các yêu cầu bảo vệ quân sự từ các công ty vận tải biển, với lý do rủi ro từ các cuộc tấn công của Iran hiện vẫn còn quá cao.

Mối đe dọa từ mìn

Tình hình càng trở nên nguy hiểm hơn khi có những báo cáo cho rằng Iran có thể đã bắt đầu rải thủy lôi ở eo biển.

Hôm thứ Ba, Tổng thống Trump đã bác bỏ những báo cáo này, nói rằng không có dấu hiệu nào cho thấy Iran đang làm điều đó. Nhưng ông cũng nói với Tehran rằng họ sẽ phải đối mặt với những hậu quả “ở mức độ chưa từng thấy” nếu đặt chất nổ ở eo biển Hormuz.

Các bãi thủy lôi của Iran sẽ là một trở ngại đáng kể, và hải quân Mỹ đã từng chứng kiến những hậu quả tàn khốc của chúng trước đây.

Năm 1988, trong một chiến dịch bảo vệ các tàu của Kuwait, một tàu khu trục mang hỏa tiễn dẫn đường của Mỹ đã va phải thủy lôi của Iran ở Vịnh Ba Tư.

Vụ nổ đã tạo ra một lỗ thủng lớn trên thân tàu và làm bị thương 10 thủy thủ. Con tàu suýt chìm. Và để đáp trả, Mỹ đã có hành động quyết liệt - là tấn công các giàn khoan dầu của Iran và một nửa lực lượng hải quân đang hoạt động của Iran vào thời điểm đó.

Nhưng Mỹ vừa cho ngừng hoạt động các tàu rà phá thủy lôi lớp Avenger đã phục vụ hàng chục năm ở Trung Đông, làm dấy lên câu hỏi về việc Hải quân Mỹ sẽ bảo đảm các tàu chở dầu không tiếp xúc với chất nổ trôi nổi trên mặt nước như thế nào.

Các tàu chiến ven biển của lực lượng này, được sử dụng cho các hoạt động gần bờ, cũng có một số khả năng chống thủy lôi, nhưng không rõ liệu chúng có đủ hiệu quả hay không.

Máy bay trực thăng rà phá thủy lôi cũng là một lựa chọn, nhưng thường được sử dụng cùng với tàu chiến.

Thêm vào đó, sự phát triển nhanh chóng của công nghệ máy bay điều khiển từ xa đã đưa các loại máy bay điều khiển từ xa chuyên dụng để dò tìm mìn trở nên phổ biến.

“ Về lý thuyết, Hải quân Mỹ có thể giải quyết việc này,” cựu quan chức Ngũ Giác Đài, Jim Townsend, cho biết. “Họ có thể ra đó và hoàn thành nhiệm vụ,” ông nói với Newsweek, nhưng điều đó đòi hỏi “rất nhiều năng lực, rất nhiều tiền và rất nhiều thời gian.”

Lịch trình bảo trì và vị trí triển khai hiện tại của các tài sản có thể gây trở ngại cho việc lập kế hoạch. Làm thế nào để đối phó với các tàu tấn công nhanh của Iran lại là một câu hỏi khác — chưa kể đến việc các đoàn tàu hộ tống thường là sự kết hợp của nhiều lực lượng quân sự khác nhau.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã đề xuất một đội hộ tống “hoàn toàn mang tính phòng thủ” gồm nhiều quốc gia ở Âu Châu và ngoài Âu Châu, nhưng không cung cấp thêm nhiều thông tin khác.

Một phương án hành động có thể là giải quyết mối đe dọa thủy lôi trước khi nó được rải.

Hôm thứ Ba, ngay sau những lời đe dọa của Tổng thống Trump, Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ, gọi tắt là CENTCOM, đơn vị giám sát các lực lượng Mỹ triển khai ở Trung Đông, cho biết họ đã tiêu diệt 16 tàu rải thủy lôi của Iran gần eo biển Hormuz. Họ đã công bố đoạn video được tường trình cho thấy các tàu này bị nổ tung.

Đô đốc Brad Cooper, chỉ huy CENTCOM, cho biết Mỹ đã tấn công tổng cộng hơn 5.500 mục tiêu của Iran kể từ cuối tháng Hai, trong đó có hơn 60 tàu chiến.

“Nhiệm vụ của chúng tôi là chấm dứt khả năng phô trương sức mạnh và quấy rối tàu thuyền của chúng trong eo biển.”

Nhưng các cuộc tấn công vẫn tiếp diễn. Hôm thứ Năm, ít nhất sáu tàu thương mại khác đã bị Iran tấn công ở eo biển, trong đó có tàu Safesea Vishnu thuộc sở hữu của Mỹ, bị tấn công bởi một xuồng cao tốc điều khiển từ xa. Một thủy thủ trên tàu đã thiệt mạng.

Cho đến nay, không một lít dầu nào vượt qua được eo biển Hormuz như lời thề của Iran.

[Newsweek: ‘It’s Complicated’: US Navy’s Huge Challenge To Open Up Strait of Hormuz]

5. Báo cáo cho thấy cuộc chiến tranh Iran là sự gián đoạn nguồn cung dầu lớn nhất trong lịch sử.

Theo báo cáo hôm thứ Năm của Cơ quan Năng lượng Quốc tế, cuộc chiến giữa Mỹ và Israel với Iran đã gây ra sự gián đoạn nguồn cung lớn nhất trong lịch sử thị trường dầu mỏ toàn cầu, khi căng thẳng leo thang dọc theo tuyến đường thủy quan trọng đối với thương mại quốc tế.

Eo biển Hormuz, tuyến đường thủy quan trọng chịu trách nhiệm vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ của thế giới, đã chứng kiến lượng dầu và các sản phẩm dầu mỏ chảy qua giảm mạnh từ khoảng 20 triệu thùng mỗi ngày xuống còn “rất ít”, theo báo cáo. Giá dầu cũng “biến động mạnh” kể từ khi chiến tranh bắt đầu, báo cáo cho biết thêm.

Chi phí năng lượng tăng cao là vấn đề trọng tâm của chính quyền Tổng thống Trump kể từ khi chiến dịch hợp tác Mỹ-Israel bắt đầu vào tháng Hai. Tòa Bạch Ốc cho biết họ có thể cung cấp lực lượng hộ tống hải quân và bảo hiểm rủi ro chính trị cho các tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz. Tổng thống cũng đã nới lỏng các lệnh trừng phạt đối với việc Ấn Độ mua dầu của Nga.

Tuy nhiên, theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế, gọi tắt là IEA, nguồn cung dầu toàn cầu có khả năng giảm 8 triệu thùng mỗi ngày trong tháng 3, và “những thiệt hại trực tiếp đối với cơ sở hạ tầng năng lượng” cũng góp phần gây ra những cú sốc về nguồn cung.

“Với gần 20 triệu thùng dầu thô và sản phẩm dầu mỏ xuất khẩu mỗi ngày hiện đang bị gián đoạn và các lựa chọn thay thế hạn chế để vượt qua điểm nghẽn vận chuyển dầu quan trọng nhất thế giới, các nhà sản xuất và người tiêu dùng toàn cầu đang cảm thấy áp lực”, cơ quan này viết trong báo cáo của mình.

Hôm thứ Tư, các nước thành viên IEA cam kết sẽ tung ra thị trường 400 triệu thùng dầu nhằm ổn định nguồn cung và giảm giá năng lượng. Trong khi đó, Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ đang tấn công các tàu của Iran bị nghi ngờ đang rải thủy lôi khắp eo biển Hormuz.

Tuy nhiên, Tổng thống Trump hôm thứ Năm dường như đã bác bỏ những biến động thị trường này, cho rằng chúng không gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến nền kinh tế Mỹ.

“Hoa Kỳ là nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới, vượt xa các nước khác, vì vậy khi giá dầu tăng, chúng ta kiếm được rất nhiều tiền,” ông nói sáng thứ Năm. “NHƯNG, điều quan trọng và đáng quan tâm hơn nhiều đối với tôi, với tư cách là Tổng thống, là ngăn chặn một đế chế độc ác, Iran, sở hữu vũ khí hạt nhân và phá hủy Trung Đông, và thực tế là cả thế giới. Tôi sẽ không bao giờ để điều đó xảy ra!”

[Politico: Iran war is the largest oil supply disruption in history, report finds]

6. Người Âu Châu chỉ trích quyết định nới lỏng lệnh trừng phạt dầu mỏ đối với Nga của Mỹ: Tổng thống Trump “sai lầm”.

Hôm thứ Sáu, các nhà lãnh đạo Âu Châu đã chỉ trích chính quyền Tổng thống Trump vì tạm thời dỡ bỏ lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ của Nga trong nỗ lực hạ nhiệt giá năng lượng đang tăng vọt giữa lúc Mỹ và Israel tấn công Iran.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và lãnh đạo Ukraine Tổng thống Volodymyr Zelenskiy đều lên án quyết định cho phép vận chuyển và bán dầu của Nga đang bị mắc kẹt trên biển, điều này sẽ cho phép Điện Cẩm Linh bổ sung nguồn lực cho cuộc xâm lược toàn diện Ukraine đang diễn ra.

“Chúng tôi cho rằng điều đó là sai,” ông Merz nói, khi phát biểu cùng với Thủ tướng Na Uy Jonas Gahr Støre. “Hiện tại đang có vấn đề về giá cả, chứ không phải vấn đề về nguồn cung. Và về vấn đề đó, tôi muốn biết những yếu tố nào khác đã khiến chính phủ Mỹ đưa ra quyết định này.”

Thủ tướng Merz cho biết quyết định của chính quyền Mỹ vào sáng thứ Sáu là một bất ngờ, dập tắt hy vọng của ông rằng Washington có thể kiềm chế không thực hiện những bước đi như vậy, vì các thành viên G7 khác đã mạnh mẽ kêu gọi Tổng thống Trump không nên giảm bớt áp lực lên Mạc Tư Khoa trong cuộc gọi video chung hôm thứ Tư.

Thủ tướng Merz nói: “Chúng tôi muốn bảo đảm rằng Nga không lợi dụng cuộc chiến ở Iran để làm suy yếu Ukraine. Chúng tôi cũng sẽ không cho phép Mạc Tư Khoa thử thách NATO ở sườn phía đông và ở phía bắc này.”

Thủ tướng Merz nhấn mạnh rằng Đức, cùng với các đối tác G7 và Israel, đang nỗ lực chấm dứt chiến tranh. Ông cũng nhắc lại nỗi lo ngại rằng Mỹ và Israel thiếu một chiến lược để kết thúc cuộc xung đột.

Các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran và các cuộc tấn công trả đũa của Tehran nhằm vào các đồng minh của Mỹ ở vùng Vịnh đã làm gián đoạn hoạt động vận chuyển hàng hóa qua eo biển Hormuz, một trong những điểm nghẽn hàng hải quan trọng nhất thế giới, đẩy giá năng lượng tăng cao.

Trước tình hình giá cả leo thang, ông Merz chỉ ra việc giải phóng lượng dự trữ dầu quốc tế trong những ngày gần đây, bao gồm cả Đức, điều mà ông cho rằng “sẽ giúp kiềm chế giá năng lượng ở một mức độ nào đó”.

Động thái của Mỹ nhằm giảm bớt áp lực lên Nga đã vấp phải sự phẫn nộ từ giới lãnh đạo Ukraine. Phát biểu tại Paris hôm thứ Sáu, Tổng thống Zelenskiy cho rằng quyết định của Mỹ là “không hợp lý cho lắm”.

Tổng thống Zelenskiy nói: “Việc dỡ bỏ lệnh trừng phạt đồng nghĩa với việc [Nga] sẽ nhận được nhiều tiền hơn và sẽ có nhiều cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa hơn” ở Trung Đông. Ông nói thêm: “Nga sẽ có tiền để trang bị cho cỗ máy chiến tranh của mình và có rất nhiều máy bay điều khiển từ xa được chế tạo trên lãnh thổ Nga nhằm gây bất ổn cho Trung Đông”.

Tổng thống Tổng thống Macron cũng bày tỏ sự thất vọng tương tự với Washington và cho rằng việc giá cả tăng cao “không có nghĩa là chúng ta nên xem xét lại các chính sách trừng phạt đối với Nga.”

“Đây là lập trường của G7 và hiển nhiên đó cũng là lập trường của chúng tôi,” ông nói thêm.

Tổng thống Zelenskiy nói thêm: “Nga đang nhận được các nguồn lực mới nhờ tình trạng bất ổn, Ukraine phải nhận được những gì đã được hứa hẹn.”

[Politico: Trump is ‘wrong’: Europeans slam US decision to ease Russia oil sanctions]



7. Tổng thống Donald Trump tuyên bố ‘Chúng ta đã thắng’ cuộc chiến tranh với Iran.

Tổng thống Trump tuyên bố tại Kentucky rằng cuộc chiến với Iran đã được định đoạt theo hướng có lợi cho Mỹ.

Tổng thống Trump nói với những người ủng hộ ở Hebron, Kentucky, rằng cuộc xung đột về cơ bản đã kết thúc gần như ngay khi nó bắt đầu. Tổng thống Trump cho biết lực lượng Mỹ đã đánh chìm 58 tàu hải quân Iran và tiêu diệt lực lượng không quân của nước này.

“Tôi xin nói rằng chúng ta đã thắng. Các bạn biết đấy, người ta thường không muốn nói quá sớm là mình đã thắng. Nhưng chúng ta đã thắng. Chúng ta đã thắng, dù trận chiến đã kết thúc trong giờ đầu tiên, nhưng chúng ta đã thắng,” tổng thống nói.

Ông ấy nói thêm, “Chúng ta không muốn về sớm, phải không? Chúng ta phải hoàn thành công việc.”

Tổng thống Trump đã đưa ra những tín hiệu trái chiều về phạm vi và thời gian dự kiến của cuộc xung đột, lúc thì cho rằng chiến dịch đang diễn ra nhanh hơn dự kiến, lúc thì có thể kéo dài vài tuần, lúc thì đã thắng nhưng chưa hoàn tất, hoặc chỉ là một “cuộc thám hiểm” chứ không phải một cuộc chiến tranh toàn diện.

Theo các cuộc thăm dò dư luận được tiến hành kể từ khi chiến tranh bắt đầu, người Mỹ chia rẽ theo đường lối đảng phái về hành động quân sự của Mỹ chống lại Iran, với hầu hết các cuộc thăm dò cho thấy phe phản đối cao hơn phe ủng hộ.

Chiến dịch không kích của Mỹ tại Iran bước sang ngày thứ 12 khi lực lượng Mỹ và Israel tiếp tục các cuộc tấn công trên khắp đất nước. Một chỉ huy quân sự Mỹ cho biết trí tuệ nhân tạo đã giúp xác định và tấn công hơn 5.500 mục tiêu. Một đánh giá tình báo của Israel cho biết nhà lãnh đạo tối cao mới của Iran, Ayatollah Mojtaba Khamenei, đã bị thương ngay từ đầu cuộc xung đột.

Các nhân chứng ở Tehran cho biết họ đã nghe thấy tiếng không kích lớn và tiếng súng phòng không dữ dội hôm thứ Tư, cột khói bốc lên nghi ngút trên thành phố và bụi xám phủ khắp các khu phố. Họ mô tả không khí có mùi thuốc súng cháy và xăng. Các nhân chứng này yêu cầu giấu tên vì sợ bị trả thù.

Quân đội Israel cũng tiếp tục các cuộc tấn công nhằm vào Iran và đồng minh Hezbollah ở Li Băng, nơi cuộc xung đột đã khiến hơn 800.000 người phải di tản.

Hôm thứ Tư tại Kentucky, Tổng thống Trump cũng nói rằng Iran không có “tiềm năng hạt nhân” sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào chương trình hạt nhân của nước này hồi mùa hè, đồng thời cho biết Iran sau đó đã nối lại các hoạt động dẫn đến chiến dịch quân sự hiện tại.

Khi nói về các cuộc tấn công trước đó, Tổng thống Trump nói, “Chúng ta đã xóa sổ nó. Chúng không có tiềm năng hạt nhân.” Ông nói thêm, mà không cung cấp chi tiết, rằng Iran “đã bắt đầu lại,” và nói, “Đó là lý do tại sao chúng ta phải kết thúc nó. Chúng ta không muốn cứ hai năm lại phải làm lại.”

Trong những ngày gần đây, Tổng thống Trump và các quan chức khác trong chính quyền đã nói rằng Iran chỉ còn vài tuần nữa là có thể phát triển vũ khí hạt nhân, những lập luận mà họ dùng để biện minh cho các cuộc tấn công mới, ngay cả khi họ vẫn khẳng định rằng các cuộc tấn công mùa hè đã phá hủy khả năng hạt nhân của Iran.

Những phát biểu của tổng thống được đưa ra trong bối cảnh Iran hôm thứ Tư đã bắn vào các tàu thương mại và tấn công vào Sân bay Quốc tế Dubai, leo thang nỗ lực nhằm phong tỏa giao thông qua vùng Vịnh Ba Tư giàu dầu mỏ. Trong khi đó, còi báo động vang lên và tiếng nổ được nghe thấy vào sáng sớm thứ Năm tại Giêrusalem, đồng thời các cảnh báo cũng vang lên ở miền bắc Israel, nơi Hezbollah đã bắn hỏa tiễn và máy bay điều khiển từ xa.

Những lo ngại toàn cầu về năng lượng ngày càng gia tăng và các cuộc không kích của Mỹ và Israel tiếp tục dội bom vào Cộng hòa Hồi giáo Iran.

Tổng thống Trump tuyên bố sẽ sử dụng nguồn dự trữ dầu mỏ chiến lược của Mỹ để cố gắng hạ giá dầu, nhưng không nêu rõ lượng dầu thô sẽ được sử dụng là bao nhiêu.

Trong một cuộc phỏng vấn với đài WKRC Local 12 ở Cincinnati, khi được hỏi về việc sử dụng quỹ dự trữ, Tổng thống Trump nói: “Chúng ta sẽ làm điều đó và sau đó sẽ bổ sung đầy quỹ.” Ông nói thêm: “Hiện tại, chúng ta sẽ giảm lượng dự trữ xuống một chút, và điều đó sẽ giúp giảm giá.”

Tổng thống Trump không cung cấp chi tiết về quy mô hoặc thời điểm của đợt xả kho dự trữ tiềm năng. Ông thường xuyên chỉ trích chính quyền cựu Tổng thống Joe Biden vì đã sử dụng cạn kiệt Kho dự trữ dầu chiến lược nhằm mục đích giảm giá xăng.

[Newsweek: Donald Trump Says ‘We Won’ Iran War]

8. ‘Không hợp lý lắm’: Tổng thống Zelenskiy chỉ trích Mỹ vì nới lỏng lệnh trừng phạt đối với Nga.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy hôm thứ Sáu đã chỉ trích quyết định của chính quyền Tổng thống Trump về việc tạm thời dỡ bỏ lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ của Nga nhằm mục đích giảm giá năng lượng.

Cuối ngày thứ Năm, Mỹ tạm thời dỡ bỏ một số lệnh trừng phạt đối với Nga, trong bối cảnh xung đột ở Trung Đông vẫn tiếp diễn, cho phép vận chuyển và bán dầu của Nga đang bị mắc kẹt trên biển.

“Việc dỡ bỏ lệnh trừng phạt có nghĩa là [Nga] sẽ nhận được nhiều tiền hơn và sẽ có nhiều cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa hơn” ở Trung Đông, Tổng thống Zelenskiy nói khi đứng cạnh Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tại Paris. “Điều đó không hợp lý lắm.”

Ông nói thêm: “Nga sẽ nhận được tiền cho cỗ máy chiến tranh của mình và có rất nhiều máy bay điều khiển từ xa được chế tạo trên lãnh thổ Nga nhằm gây bất ổn cho Trung Đông”.

Các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran và các cuộc tấn công trả đũa của Tehran nhằm vào các đồng minh của Mỹ ở vùng Vịnh đã làm gián đoạn việc vận chuyển hàng hóa qua eo biển Hormuz, đẩy giá năng lượng tăng cao. Để giảm giá, Washington đã tạm thời cho phép bán dầu từ Nga hiện đang ở trên biển, theo Bộ Tài chính Mỹ.

Trước đó vào thứ Sáu, Thủ tướng Đức Friedrich Merz cảnh báo rằng quyết định này là “sai lầm” và sẽ giúp Mạc Tư Khoa bổ sung nguồn lực cho chiến tranh. Tổng thống Zelenskiy cũng nói rằng việc nới lỏng các lệnh trừng phạt sẽ không “giúp ích cho hòa bình”.

Tại Paris, Macron cũng bày tỏ sự thất vọng tương tự với Washington và cho rằng việc giá cả tăng cao “không có nghĩa là chúng ta nên xem xét lại các chính sách trừng phạt đối với Nga.”

“Đó là lập trường của G7 và hiển nhiên đó cũng là lập trường của chúng tôi,” ông nói thêm.

Hôm thứ Sáu, Tổng thống Zelenskiy đã có chuyến thăm Paris nhằm thể hiện sự ủng hộ đối với Ukraine bất chấp sự chú ý của quốc tế đang chuyển sang Trung Đông.

Hai nhà lãnh đạo cũng sẽ thảo luận về sự phản đối của Hung Gia Lợi và Slovakia đối với việc hoàn tất khoản vay 90 tỷ euro cho Ukraine, trước thềm hội nghị thượng đỉnh Hội đồng Âu Châu vào tuần tới.

Tổng thống Zelenskiy nói: “Nga đang nhận được các nguồn lực mới nhờ tình trạng bất ổn, Ukraine phải nhận được những gì đã được hứa hẹn.”

[Politico: ‘Not very logical’: Zelenskyy blasts US for easing Russia sanctions]

9. Mỹ chỉ trích Cộng hòa Tiệp về chi tiêu quốc phòng thấp.

Washington đã chỉ trích gay gắt Cộng hòa Tiệp vì không chi đủ cho quốc phòng sau khi các nhà lập pháp Tiệp thông qua ngân sách năm 2026 chỉ phân bổ 1,7% GDP cho chi tiêu quân sự.

Đại sứ quán Mỹ tại Prague đăng tải trên trang X hôm thứ Năm: “Tất cả các đồng minh phải gánh vác phần trách nhiệm của mình và tuân thủ cam kết quốc phòng tại La Hay. Những con số này không phải là tùy tiện. Đó là để đáp ứng tình hình hiện tại - và tình hình đó đòi hỏi mức 5% phải là tiêu chuẩn. Không có lý do bào chữa, không có ngoại lệ.”

Các đồng minh NATO đã đồng ý mục tiêu chi tiêu quốc phòng mới tại hội nghị thượng đỉnh liên minh năm ngoái ở The Hague. Mục tiêu mới được đặt ra là 3,5% GDP cho chi tiêu quân sự thuần túy và 1,5% cho các khoản chi liên quan như an ninh mạng. Con số 1,7% cho năm 2026 đưa Prague vào nhóm các nước chi tiêu quốc phòng thấp nhất trong NATO.

Thủ tướng Cộng hòa Tiệp theo chủ nghĩa dân tộc-dân túy Andrej Babiš có thể đã tạo dựng được danh tiếng là “Ông Donald Trump của Tiệp”, nhưng điều đó không thể bảo vệ ông khỏi cơn thịnh nộ của Washington. Đại sứ Mỹ tại NATO Matthew Whitaker đã gửi một thông điệp cứng rắn trên X, nhắc nhở Prague rằng “tất cả các đồng minh phải gánh vác trách nhiệm của mình”.

Tổng thống Tiệp Petr Pavel, một tướng quân đội đã nghỉ hưu và cựu quan chức cao cấp của NATO, cũng chỉ trích việc cắt giảm tổng thể trong ngân sách năm 2026. Tuy nhiên, dù ông có những bất đồng với Babiš về chính sách quốc phòng, ông vẫn cam kết sẽ không phủ quyết đề xuất ngân sách.

Mùa hè năm ngoái, Tây Ban Nha cũng từ chối ủng hộ mục tiêu chi tiêu quốc phòng 5% GDP mới của NATO, nhưng mặt khác đã cam kết đáp ứng các mục tiêu về năng lực của liên minh, vốn xác định số lượng trang thiết bị quân sự mà mỗi quốc gia cần phải có.

[Politico: US slams Czech Republic over low defense spending]

10. NATO đánh chặn hỏa tiễn thứ ba của Iran đang hướng về Thổ Nhĩ Kỳ.

Hôm thứ Sáu, các hệ thống phòng thủ của NATO ở phía đông Địa Trung Hải đã bắn hạ một hỏa tiễn khác phóng từ Iran đang hướng về không phận Thổ Nhĩ Kỳ, đây là vụ đánh chặn thứ ba chỉ trong hơn một tuần.

“Sáng thứ Sáu, NATO một lần nữa đã đánh chặn thành công một hỏa tiễn đạn đạo của Iran đang hướng tới Thổ Nhĩ Kỳ”, liên minh quốc phòng này cho biết trong một bài đăng trên X. “NATO vẫn luôn cảnh giác và kiên định trong việc bảo vệ tất cả các đồng minh”, họ nói thêm.

Vẫn chưa rõ liệu Iran có tấn công trực tiếp vào Thổ Nhĩ Kỳ hay không, hay liệu hỏa tiễn đó có ý định bay qua không phận Thổ Nhĩ Kỳ trên đường đến một điểm đến khác. Tehran tuyên bố rằng hai hỏa tiễn bị đánh chặn đầu tiên không xuất phát từ Iran.

Hai vụ chặn bắt trước đó diễn ra vào ngày 4 tháng 3 và ngày thứ Hai. Cho đến nay chưa có trường hợp thương vong nào được báo cáo.

Ngày 3 tháng 3, Tehran cảnh báo các nước Âu Châu rằng việc ủng hộ Mỹ và Israel sẽ vấp phải sự trả đũa, sau khi Iran bắn vũ khí về phía Síp trước đó. Cuộc xung đột leo thang bắt đầu bằng các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran ngày 28 tháng 2.

Sau vụ bắn rơi máy bay hôm thứ Sáu, Ankara tuyên bố: “Tất cả các biện pháp cần thiết đang được thực hiện một cách dứt khoát và không do dự đối với bất kỳ mối đe dọa nào nhắm vào lãnh thổ và không phận nước ta”. Bộ Quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ cho biết trong một tuyên bố: “Các cuộc tham khảo ý kiến đang được tiến hành với quốc gia liên quan để làm rõ tất cả các khía cạnh của vụ việc”.

Những sự kiện này đặt Ankara vào thế khó xử. Iran là nước láng giềng của Thổ Nhĩ Kỳ và được Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdoğan coi là một quốc gia “anh em”. Ankara, với quân đội lớn thứ hai trong NATO, phản đối chiến tranh trong khu vực.

Hôm thứ Ba, ông Erdoğan đã có cuộc điện đàm với Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian để thảo luận về tình hình, một ngày sau khi hỏa tiễn thứ hai bị bắn hạ.

Một tuyên bố của chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ về cuộc điện đàm với ông Pezeshkian cho biết: “Nói rằng Thổ Nhĩ Kỳ không tán thành các hành động can thiệp bất hợp pháp chống lại Iran và việc Iran tấn công vào các nước anh em trong khu vực, Tổng thống Erdoğan khẳng định rằng việc tấn công vào các nước anh em không mang lại lợi ích cho ai và những hành động này phải chấm dứt.”

Tuy nhiên, tuyên bố cho biết thêm: “Chỉ ra rằng Thổ Nhĩ Kỳ đang bị ảnh hưởng tiêu cực bởi một cuộc xung đột mà nước này không tham gia, Tổng thống Erdoğan nhấn mạnh rằng việc vi phạm không phận Thổ Nhĩ Kỳ, dù với bất kỳ lý do gì, đều không thể tha thứ và Thổ Nhĩ Kỳ sẽ tiếp tục thực hiện mọi biện pháp cần thiết chống lại những hành vi vi phạm đó.”

[Politico: NATO intercepts third Iranian missile heading toward Turkey]

11. Liên Hiệp Âu Châu đề xuất phái đoàn điều tra thực tế về đường ống dẫn dầu của Ukraine, tâm điểm trong nỗ lực của Hung Gia Lợi ngăn cho Liên Hiệp Âu Châu cho Ukraine vay 90 tỷ euro.

Ủy ban Âu Châu đã đề xuất cử một phái đoàn tìm hiểu thực tế đến một đường ống dẫn khí đốt thời Liên Xô đang gây tranh cãi, nhằm giải quyết mâu thuẫn gay gắt giữa Kyiv và Budapest và mở khóa một khoản hỗ trợ tài chính lớn cho Ukraine.

Phát ngôn nhân của Ủy ban Âu Châu, Anna-Kaisa Itkonen, nói với các phóng viên hôm thứ Năm rằng: “Chúng tôi đã đề xuất một phái đoàn kiểm tra đường ống dẫn dầu đến Ukraine”, đồng thời cho biết thêm Ukraine vẫn chưa phản hồi yêu cầu này.

Trong nhiều tuần qua, Hung Gia Lợi đã từ chối phê duyệt khoản vay 90 tỷ euro của Liên Hiệp Âu Châu dành cho Ukraine liên quan đến đường ống dẫn dầu Druzhba, tuyến đường ống vận chuyển dầu từ miền đông nước Nga đến Trung Âu và đã ngừng hoạt động từ đầu tháng Giêng.

Kyiv lập luận rằng đường ống dẫn dầu bị hư hại do cuộc tấn công của Nga và rất khó sửa chữa, nhưng Budapest cáo buộc Ukraine cố tình trì hoãn việc sửa chữa và tạo ra cuộc khủng hoảng năng lượng ở Hung Gia Lợi bằng cách từ chối mở nguồn cung dầu từ Nga.

Đầu tuần này, Hung Gia Lợi cũng tuyên bố đã cử một phái đoàn khảo sát thực tế để đánh giá mức độ thiệt hại đối với đường ống dẫn dầu. Phát ngôn nhân của Kyiv đã bác bỏ thông tin về phái đoàn này, gọi họ là “khách du lịch” và cho biết Ukraine sẽ từ chối cho họ vào khu vực.

Trước đó, Ủy ban đã tán thành đề xuất của Hung Gia Lợi và Slovakia - hai nước cũng nhận dầu của Nga thông qua đường ống Druzhba - về việc kiểm tra địa điểm này.

[Politico: EU proposes fact-finding mission to Ukrainian pipeline at center of €90B loan drama]

 

1. “Chúng tôi không cần sự giúp đỡ của Ukraine” — Tổng thống Trump bác bỏ đề nghị phòng thủ bằng máy bay điều khiển từ xa của Tổng thống Zelenskiy.

Tổng thống Donald Trump cho biết trong một cuộc phỏng vấn với Fox News phát sóng hôm Thứ Sáu, 13 Tháng Ba, rằng Mỹ không cần sự hỗ trợ của Ukraine trong việc tăng cường khả năng phòng thủ chống máy bay điều khiển từ xa trong bối cảnh giao tranh đang diễn ra ở Trung Đông.

“Không, chúng tôi không cần sự giúp đỡ của Ukraine trong việc phòng thủ máy bay điều khiển từ xa,” Tổng thống Trump nói trong cuộc phỏng vấn. “Chúng tôi hiểu biết về máy bay điều khiển từ xa hơn bất kỳ ai. Thực tế, chúng tôi có những máy bay điều khiển từ xa tốt nhất thế giới.”

Những bình luận này được đưa ra như một sự từ chối bất ngờ đối với lời đề nghị của Kyiv về việc chia sẻ kinh nghiệm và công nghệ đã được kiểm chứng trong chiến đấu để chống lại máy bay điều khiển từ xa tấn công do Iran sản xuất với Mỹ và các nước Trung Đông.

Tuyên bố này xem ra mâu thuẫn với phát biểu trước đó của chính Tổng thống Trump trong đó ông xác nhận sẵn sàng đón nhận những giúp đỡ từ bất cứ quốc gia nào.

Tuyên bố này dường như cũng mâu thuẫn với phát biểu trước đó của Tổng thống Volodymyr Zelenskiy rằng Kyiv đã đồng ý với yêu cầu hỗ trợ của Washington trong việc bảo vệ các căn cứ quân sự của Mỹ tại Jordan.

Ngày 13 tháng 3, Tổng thống Zelenskiy cho biết hơn 10 quốc gia đã yêu cầu Kyiv hỗ trợ, sau khi trước đó xác nhận rằng các chuyên gia Ukraine cũng đã được cử đến Ả Rập Xê Út, Qatar và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất.

Ngay từ năm ngoái, Ukraine đã đề nghị chia sẻ kinh nghiệm về công nghệ máy bay điều khiển từ xa - một loại vũ khí quan trọng trên chiến trường Ukraine - với Mỹ để đổi lấy hệ thống phòng thủ chống hỏa tiễn.

Nga thường xuyên tấn công vào Ukraine bằng các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa quy mô lớn mỗi ngày, với ước tính trung bình từ 150 đến 200 máy bay điều khiển từ xa mỗi ngày. Quốc gia này đã hứng chịu kỷ lục 728 máy bay điều khiển từ xa tấn công kiểu Shahed và các mục tiêu giả trong một cuộc tấn công quy mô lớn vào tháng 7 năm 2025.

Theo Tổng thống Zelenskiy, từ tháng 12 năm 2025 đến tháng 2 năm nay, lực lượng Nga đã phóng gần 19.000 máy bay điều khiển từ xa tấn công vào Ukraine, chủ yếu là các máy bay điều khiển từ xa, gọi tắt là UAV kiểu Shahed.

Xung đột ở Trung Đông bùng nổ sau khi lực lượng Mỹ và Israel phối hợp tấn công Iran vào ngày 28 tháng 2, dẫn đến việc Tehran phóng hàng loạt hỏa tiễn và máy bay điều khiển từ xa vào các quốc gia trong khu vực.

Kể từ khi cuộc xung đột bắt đầu, Iran đã phóng hơn 500 hỏa tiễn đạn đạo và hơn 2.000 máy bay điều khiển từ xa, mặc dù các báo cáo mới nhất cho thấy kho vũ khí của Tehran có thể đang giảm dần.

Cuộc xung đột đã dẫn đến sự tăng vọt giá dầu và khí đốt sau khi Tehran đóng cửa eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu của thế giới.

Trong cuộc phỏng vấn, Tổng thống Trump thừa nhận rằng Nga có thể đang cung cấp hỗ trợ hạn chế cho Iran, củng cố thêm độ tin cậy cho các báo cáo trước đó rằng Mạc Tư Khoa đang giúp lực lượng Iran tấn công vào các mục tiêu quân sự của Mỹ trong khu vực.

Những bình luận này được đưa ra trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Trump đang tiến hành nới lỏng tạm thời các lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ của Nga do giá dầu tăng cao.

[Kyiv Independent: 'We don't need Ukraine's help' — Trump rebuffs Zelensky's drone defense offer]

2. Tổng thống Macron xác nhận một binh sĩ Pháp thiệt mạng và nhiều người khác bị thương trong vụ tấn công ở Iraq.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho biết sáng sớm thứ Sáu rằng một binh sĩ Pháp đã thiệt mạng và một số người khác bị thương trong một vụ tấn công vào cuộc tập trận chống khủng bố ở miền bắc Iraq.

“Trung sĩ Arnaud Frion thuộc Tiểu đoàn Chasseurs Alpins số 7 ở Varces đã hy sinh vì nước Pháp trong một cuộc tấn công ở vùng Erbil của Iraq”, Macron đăng tải trên X, xác nhận trường hợp tử vong đầu tiên của người Pháp trong cuộc chiến ở Trung Đông bắt đầu bằng các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran tháng trước.

Tổng thống Pháp gọi vụ tấn công là “không thể chấp nhận được”, đồng thời cho biết thêm rằng các binh sĩ đang ở Iraq như một phần của nỗ lực chống lại Nhà nước Hồi giáo tự xưng.

Tổng thống Macron nói: “Sự hiện diện của họ ở Iraq là một phần trong khuôn khổ nghiêm ngặt của cuộc chiến chống khủng bố. Cuộc chiến ở Iran không thể biện minh cho những cuộc tấn công như vậy.”

Một nhóm vũ trang thân Iran có tên Ashab Al-Kahf hôm thứ Sáu tuyên bố sẽ tấn công vào “tất cả các lợi ích của Pháp tại Iraq và khu vực”, theo các báo cáo của truyền thông Pháp. “Chúng tôi tuyên bố rằng, bắt đầu từ tối nay, tất cả các lợi ích của Pháp tại Iraq và khu vực sẽ bị tấn công”, nhóm người Iraq tuyên bố, theo các báo cáo.

Tuần trước, Macron cho biết Hàng Không Mẫu Hạm Charles de Gaulle đang được triển khai đến Địa Trung Hải cùng với các máy bay chiến đấu và hệ thống phòng không để bảo vệ các lợi ích của Pháp ở Trung Đông.

Trước đó, Bộ chỉ huy quân sự Pháp cho biết sáu binh sĩ tham gia huấn luyện chống khủng bố ở Iraq đã bị thương trong một cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa ở vùng Erbil thuộc Kurdistan và đã được đưa đi điều trị y tế. Họ không cung cấp chi tiết về nguồn gốc của máy bay điều khiển từ xa này.

Một căn cứ của Ý ở Erbil đã trở thành mục tiêu của một cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa hôm thứ Năm, nhưng không có thương vong nào được báo cáo từ cuộc tấn công đó.

[Politico: French soldier killed, several wounded in Iraq attack, Macron confirms]

3. Thụy Điển bắt giữ thêm một tàu nghi thuộc hạm đội bí mật của Nga tại Biển Baltic.

Ngày 12 tháng 3, nhà chức trách Thụy Điển đã lên tàu một tàu chở dầu trong vùng lãnh hải của mình vì nghi ngờ thuộc về “hạm đội bóng tối” của Nga.

Đây là động thái thứ hai của Thụy Điển trong những ngày gần đây, một dấu hiệu cho thấy các nước Âu Châu đang tăng cường các biện pháp đối phó với các hoạt động lai ghép tiềm tàng của Nga ở Biển Baltic.

Theo thông báo của Lực lượng Bảo vệ bờ biển Thụy Điển, tàu chở dầu Sea Owl I, bị Liên Hiệp Âu Châu trừng phạt, đã bị khám xét gần thành phố cảng Trelleborg.

Thụy Điển nghi ngờ con tàu này đã giả mạo cờ Comoros và vi phạm các quy định an toàn.

Ông Daniel Stenling, phó chỉ huy hoạt động của Lực lượng Bảo vệ bờ biển Thụy Điển, cho biết trong một tuyên bố: “Đánh giá tổng thể của chúng tôi cho thấy nguy cơ xảy ra các sự việc an toàn trên tàu là rất cao.”

“Mối đe dọa đối với an toàn hàng hải và môi trường là quá lớn. Do đó, có đủ cơ sở để tiến hành các biện pháp giải quyết đối với con tàu.”

Ngày 13 tháng 3, các công tố viên Thụy Điển đã khởi động cuộc điều tra sơ bộ đối với thuyền trưởng người Nga của con tàu.

Lực lượng bảo vệ bờ biển Thụy Điển cũng đã lên tàu chở hàng giả mạo Caffa gần Trelleborg vào ngày 6 tháng 3.

Con tàu bị trừng phạt, mang cờ Guinea, cũng bị nghi ngờ thuộc về hạm đội ngầm của Mạc Tư Khoa. Cả Caffa và Sea Owl I đều đang hướng về Nga.

“Hạm đội bí mật của Nga đặt ra mối đe dọa đáng kể đối với an ninh và môi trường”, Bộ trưởng Quốc phòng Dân sự Thụy Điển Carl-Oskar Bohlin bình luận về các vụ bắt giữ.

Mạc Tư Khoa sử dụng đội tàu chở dầu cũ kỹ, bảo hiểm thấp của mình để né tránh các lệnh trừng phạt quốc tế đối với hoạt động buôn bán dầu mỏ của Nga. Các nước phương Tây cũng nghi ngờ đội tàu này có liên hệ với các hoạt động hỗn hợp của Nga ở Âu Châu, bao gồm hoạt động gián điệp và phóng máy bay điều khiển từ xa.

“Đây là một hành động quyết đoán khác của Thụy Điển nhằm chống lại hạm đội ngầm của Nga”, Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha tuyên bố.

“Chúng tôi hoan nghênh hành động kiên quyết này. Hạm đội bí mật của Nga giúp tài trợ cho cuộc chiến chống Ukraine và đe dọa an ninh Âu Châu của chúng ta.”

[Kyiv Independent: Sweden detains another suspected Russian shadow fleet vessel in Baltic Sea]

4. Bom chùm của Iran gây thiệt hại nhưng không có thương vong tại nhiều địa điểm ở miền trung Israel.

Hôm Thứ Sáu, 13 Tháng Ba, còi báo động vang lên khắp Israel sáu lần, khiến hàng triệu người đổ xô đi tìm nơi trú ẩn, các dịch vụ khẩn cấp báo cáo thiệt hại tại nhiều địa điểm ở miền trung nước này. Diễn biến này xảy ra bất kể các báo cáo trước đó của Mỹ và Israel cho rằng Không Quân, Hải Quân, và lực lượng phòng không và hỏa tiễn của Iran đã bị tiêu diệt.

Phát ngôn nhân Lực Lượng Phòng Vệ Israel, Đề Đốc Daniel Hagari, cho biết như trên hôm Thứ Bẩy, 14 Tháng Ba.

Không có báo cáo nào về thương vong, và Lực lượng Phòng vệ Israel, gọi tắt là IDF, cho biết họ đang điều tra các tình huống dẫn đến các vụ va chạm.

Một vụ nổ, có thể do đầu đạn chùm hoặc các mảnh vỡ khác gây ra, đã gây ra hỏa hoạn trên mái nhà của một tòa nhà ở Shoham. Theo đài truyền hình công cộng Kan, hàng chục người đã buộc phải rời bỏ nhà cửa do thiệt hại.

Hình ảnh từ camera giám sát cho thấy một vụ va chạm xảy ra tại một trường học bỏ trống ở Rishon Lezion, và một số xe hơi khác cũng bị hư hại trong thị trấn.

“Tôi vừa chạy xong thì thấy quả hỏa tiễn rơi xuống. Thật kỳ diệu là vợ và ba đứa con tôi đều ở trong căn phòng được gia cố,” nhân chứng Tomer Nativ kể lại với trang tin Ynet. “Thật đáng sợ, mọi thứ trên đường phố đều bốc cháy.”

Một quả bom chùm cũng đánh trúng một xa lộ ở trung tâm đất nước, tạo ra một hố lớn, trong khi một vụ va chạm ở Holon đã gây ra hỏa hoạn trong một tòa nhà.

Một quả hỏa tiễn khác đã bắn trúng một khu vực trống trải ở miền trung Israel — không có còi báo động nào vang lên vì quả hỏa tiễn đó không gây ra mối đe dọa nào cho khu vực dân cư.

Đầu đạn bom chùm phát tán bừa bãi hàng chục đầu đạn con, mỗi đầu đạn chứa vài kilogram thuốc nổ, trong bán kính khoảng 10 km.

Các quan chức quân sự cho biết việc đánh chặn các hỏa tiễn như vậy rất hiệu quả nhưng đầy thách thức, đồng thời nhấn mạnh rằng hệ thống phòng không của Israel không phải là bất khả xâm phạm.

Việc sử dụng loại vũ khí này bị cấm theo Công ước về bom chùm năm 2008, với hơn 100 quốc gia ký kết, bao gồm phần lớn Âu Châu và Phi Châu cũng như Anh, Úc và Canada, nhưng không có Israel, Iran hay Mỹ.

Mặc dù Lực lượng Phòng vệ Israel hôm thứ Sáu cho biết số lượng hỏa tiễn do Iran phóng đang giảm dần mỗi ngày, nhưng quân đội nước này đánh giá rằng các cuộc tấn công từ Iran sẽ tiếp tục chừng nào chiến tranh còn diễn ra, và tốc độ phóng hỏa tiễn thậm chí có thể tăng lên.

Vào ngày đầu tiên của cuộc chiến, Iran đã phóng khoảng 90 hỏa tiễn vào Israel, trước khi bắn khoảng 60 hỏa tiễn vào ngày hôm sau. Sau đó, tốc độ này giảm xuống còn khoảng 20 hỏa tiễn mỗi ngày trong khoảng một tuần, trước khi giảm hơn nữa xuống còn vài hỏa tiễn mỗi ngày trong những ngày gần đây.

Lực lượng Phòng vệ Israel cho rằng xu hướng giảm này là do các cuộc tấn công nhắm vào các bệ phóng hỏa tiễn đạn đạo của Iran và các đội quân Iran đang chuẩn bị thực hiện các cuộc tấn công hỏa tiễn.

Trong khi đó, Bộ Chỉ huy Hậu phương đang cân nhắc nới lỏng các hạn chế ở một số khu vực trong nước ít bị đe dọa bởi hỏa tiễn đạn đạo của Iran hoặc các cuộc tấn công bằng hỏa tiễn của Hezbollah từ miền bắc Israel, có khả năng cho phép các trường học mở cửa trở lại ở một số khu vực.

Quyết định này có thể thay đổi và nhiều khả năng sẽ được công bố vào tối thứ Bảy, khi các hạn chế hiện hành hết hiệu lực.

Bộ Giáo dục cho biết các trường học sẽ chỉ mở cửa sau 24 giờ kể từ khi có bất kỳ thông báo cập nhật, điều đó có nghĩa là việc học trực tuyến sẽ tiếp tục trên toàn quốc ít nhất là vào Chúa Nhật. Bộ trưởng Giáo dục Yoav Kisch cũng đã tuyên bố rằng các trường học ở khu vực Tel Aviv và phía bắc đất nước sẽ không mở cửa trong thời gian tới.

Trong khi đó, Không quân Israel tiếp tục các cuộc tấn công trên khắp Iran vào thứ Sáu, khi Lực lượng Phòng vệ Israel cho biết họ ước tính rằng khoảng 4.000 đến 5.000 binh sĩ và chỉ huy Iran đã thiệt mạng kể từ khi chiến tranh bắt đầu.

Theo dữ liệu do IDF công bố, trong số hàng ngàn binh sĩ Iran thiệt mạng có nhiều thành viên của lực lượng an ninh nội bộ Iran và lực lượng bán quân sự Basij, vốn là mục tiêu của các cuộc tấn công từ Israel.

Lực lượng Phòng vệ Israel cho biết họ đang chuẩn bị cho các chiến dịch kéo dài thêm vài tuần nữa ở Iran, vì vẫn còn nhiều mục tiêu của chế độ này cần phải tấn công, nhưng họ đã thả hơn 10.000 quả bom xuống Iran kể từ khi cuộc chiến bắt đầu cách đây gần hai tuần.

Tổng cộng, hơn 7.600 cuộc tấn công riêng biệt đã được thực hiện ở Iran, bao gồm 2.000 cuộc nhằm vào “các trụ sở và tài sản của chế độ khủng bố Iran”, và 4.700 cuộc nhằm vào chương trình hỏa tiễn của Iran, theo Lực lượng Phòng vệ Israel.

Theo quân đội, Không quân Israel, gọi tắt là IAF đã thực hiện 4.700 phi vụ và hơn 380 đợt tấn công vào Iran.

Lực lượng Phòng vệ Israel cũng cho biết họ đang xem xét kết quả của cuộc không kích đêm qua nhằm vào các quan chức tình báo cao cấp của Iran.

“Đêm qua, chúng tôi đã tấn công một cơ sở của cục tình báo Khatam al-Anbiya, bộ chỉ huy khẩn cấp,” phát ngôn viên IDF, Chuẩn tướng Effie Defrin, cho biết trong một tuyên bố video. “Đây là cơ quan chịu trách nhiệm tổng hợp thông tin do các cơ quan tình báo ở Iran thu thập để trình lên lãnh đạo an ninh của chế độ.”

Ông Defrin cho biết Lực lượng Phòng vệ Israel đã tấn công mục tiêu “trong khi một số quan chức cao cấp từ cục có mặt”.

Quân đội Iran cũng cho biết họ đã tấn công hơn 150 mục tiêu ở miền tây và miền trung nước này vào thứ Sáu, bao gồm cả các địa điểm lưu trữ hỏa tiễn đạn đạo.

Các mục tiêu bao gồm “nhiều địa điểm được sử dụng để lưu trữ hàng chục hỏa tiễn đạn đạo”, cùng với các bệ phóng hỏa tiễn, địa điểm lưu trữ máy bay điều khiển từ xa, hệ thống phòng không và các cơ sở sản xuất vũ khí.

Lực lượng Phòng vệ Iran cho biết họ đã thực hiện hai đợt không kích vào đêm và rạng sáng ở Tehran, với sự tham gia của 90 máy bay chiến đấu thả 200 quả bom xuống “nhiều” trụ sở an ninh của chế độ Iran.

Theo quân đội, các mục tiêu bao gồm một sở chỉ huy khu vực của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo; một sở chỉ huy trung ương của lực lượng bán quân sự Basij; và một số sở chỉ huy của lực lượng an ninh nội bộ Iran.

Lực lượng Không quân Israel cũng đã tấn công các hệ thống phòng không và cơ sở hạ tầng khác tại một căn cứ phòng không của Iran ở thủ đô Tehran, cùng với một địa điểm “tiến hành nghiên cứu và phát triển hỏa tiễn đạn đạo”, IDF cho biết thêm.

Trước đó vào thứ Sáu, quân đội Iran cho biết họ đã tiêu diệt thêm nhiều thành viên của lực lượng bán quân sự Basij của Iran khi họ đang làm nhiệm vụ tại các trạm kiểm soát ở Tehran.

Đêm qua, Không quân Israel đã tấn công một số trạm kiểm soát do lực lượng Basij thiết lập tại thủ đô Tehran của Iran, khiến một số thành viên của lực lượng bán quân sự này thiệt mạng, theo thông báo của quân đội.

Tuần trước, một quan chức Mỹ và một quan chức Israel nói với tờ Times of Israel rằng các cuộc không kích đang diễn ra của hai nước họ trên khắp Iran nhằm vào các thành viên lực lượng của chế độ đã tham gia vào cuộc đàn áp người biểu tình chống chính phủ hồi đầu năm nay, với hy vọng tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người biểu tình trở lại đường phố sau khi các cuộc ném bom lắng xuống.

[Times Of Israel: Iranian cluster bombs cause damage but no injuries at multiple sites in central Israel]

5. Cuba rút kinh nghiệm từ những sai lầm của Maduro—và khuất phục trước Tổng thống Trump

Việc Tổng thống Cuba Miguel Díaz-Canel xác nhận các cuộc đàm phán cao cấp với Hoa Kỳ, cùng với việc thả 51 tù nhân, báo hiệu một sự điều chỉnh chiến thuật tại Havana.

Ông Díaz-Canel cũng cho biết Cuba sẵn sàng hợp tác với Mỹ trong việc “tìm kiếm giải pháp thông qua đối thoại để giải quyết những khác biệt song phương” và rằng “các yếu tố quốc tế” đã “tạo điều kiện thuận lợi cho những cuộc trao đổi này”.

Việc các nhà lãnh đạo Iran và Venezuela bị chặt đầu vẫn là một vấn đề nổi bật trong bối cảnh hiện tại.

Điều này trái ngược với phản ứng thách thức của nhà lãnh đạo Venezuela Nicolas Maduro trước chiến dịch gây áp lực của Tổng thống Trump và cho thấy Havana đã rút kinh nghiệm từ những sai lầm chiến lược của đồng minh.

Maduro đã thách thức Washington đến Caracas bắt ông ta, và Mỹ đã thực hiện lời thách thức đó.

Hiện ông ta đang ngồi trong một phòng giam ở New York cùng với vợ, chờ xét xử về tội khủng bố ma túy.

Kể từ đó, bà Delcy Rodríguez, phó Tổng thống của ông Maduro, đã lên nắm quyền và thể hiện mình là một đối tác sẵn lòng hợp tác với Mỹ, đặc biệt là trong ngành công nghiệp dầu mỏ.

Trong một động thái thể hiện thiện chí được đón nhận nồng nhiệt, bà đã trả tự do cho hàng chục tù nhân chính trị ở Venezuela, điều này đã nhận được lời khen ngợi từ Tổng thống Trump.

Cũng giống như Venezuela, Cuba phải đối mặt với chiến dịch gây áp lực ngày càng gia tăng từ phía Mỹ, bao gồm cả việc phong tỏa dầu mỏ và mối đe dọa hành động quân sự luôn hiện hữu.

Tổng thống Trump và các đồng minh của ông ở Washington đã nhiều lần tuyên bố rằng Cuba sắp sụp đổ.

Mỹ cũng cho biết Cuba đang đàm phán kín bất chấp những lời phủ nhận trước đó của Havana.

Có nhiều đồn đoán cho rằng đã có lời đề nghị lưu vong dành cho Raul Castro, em trai của Fidel và là nhân vật chủ chốt trong giới lãnh đạo, cùng với Diaz-Canel.

Theo một báo cáo của tờ New York Times, Maduro đã từ chối lời đề nghị lưu vong sang Thổ Nhĩ Kỳ của Tổng thống Trump.

Ông Díaz-Canel lần đầu tiên công khai thừa nhận các cuộc đàm phán với chính quyền Tổng thống Trump trong cuộc gặp với các quan chức cao cấp của Đảng Cộng sản vào sáng thứ Sáu.

Hôm thứ Năm, Havana tuyên bố sẽ thả 51 tù nhân trong những ngày tới, một động thái được coi là “quyết định chủ quyền” và được thực hiện nhờ mối quan hệ lâu dài với Vatican.

Mặc dù các quan chức Cuba khẳng định việc thả người là thường lệ và mang tính nhân đạo, nhưng thời điểm diễn ra sự việc, giữa lúc áp lực kinh tế từ Mỹ ngày càng gia tăng, cho thấy mục đích ngoại giao của chúng.

Điều này cũng gợi nhớ đến hành động đầu tiên của Rodriguez ở Venezuela, hành động đã giúp ông giành được sự ưu ái của Tổng thống Trump.

Rõ ràng giới lãnh đạo Cuba đã rút ra bài học từ kinh nghiệm của Venezuela.

Đối mặt với cuộc khủng hoảng năng lượng trầm trọng do lệnh trừng phạt của Mỹ đối với các chuyến hàng dầu mỏ, Havana đã chọn cách giảm leo thang và nhượng bộ mang tính biểu tượng thay vì đối đầu.

Việc thả tù nhân là một tín hiệu chi phí thấp có thể tạo ra không gian ngoại giao mà không làm thay đổi cấu trúc quyền lực cốt lõi của chế độ.

Trong khi đó, việc thừa nhận đàm phán cho phép Cuba thử nghiệm bản năng giao dịch của Tổng thống Trump mà không cần phải đầu hàng hoàn toàn.

Điều này không có nghĩa là Havana đang đón nhận tự do hóa chính trị.

Ông Diaz-Canel “nhấn mạnh sự tôn trọng đối với hệ thống chính trị của cả hai quốc gia, đối với chủ quyền và quyền tự quyết của chính phủ chúng ta.”

Chính phủ cũng chưa tiết lộ ai sẽ được trả tự do, và các nhóm bảo vệ nhân quyền cảnh báo rằng việc trả tự do có điều kiện thường đóng vai trò như một hình thức gây áp lực hơn là cải tạo.

Nhưng so với chiến lược thách thức Washington hành động của Maduro, đường lối của Cuba phản ánh sự đánh giá lạnh lùng hơn về phương pháp của Tổng thống Trump.

Bài học rút ra từ Havana dường như là Tổng thống Trump đáp lại những thỏa thuận, cử chỉ và việc giảm bớt áp lực, chứ không phải sự thách thức về mặt ý thức hệ.

Bằng cách rút kinh nghiệm từ những sai lầm của Maduro, họ đang đặt cược rằng việc can thiệp nhanh chóng hơn sẽ mang lại cơ hội sống sót tốt hơn so với việc đối đầu trực tiếp với một tổng thống Mỹ sẵn sàng hành động dựa trên những lời đe dọa.

[Newsweek: Cuba Learns From Maduro’s Mistakes—and Bows to Trump]

6. Hegseth nói Mojtaba Khamenei ‘bị thương, có thể bị biến dạng’, và đặt câu hỏi liệu ông ta có còn đang điều hành đất nước hay không.

Lãnh đạo tối cao mới của Iran, Mojtaba Khamenei, “bị thương và có thể đã bị biến dạng”, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth cho biết trong một cuộc họp báo hôm thứ Sáu, đặt câu hỏi về khả năng điều hành đất nước của Khamenei sau gần hai tuần các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Cộng hòa Hồi giáo.

Những bình luận của Hegseth được đưa ra sau khi có thông tin về một vụ nổ lớn xảy ra tại nơi các lãnh đạo cao cấp của chế độ Iran tập trung ở Tehran để tham dự cuộc biểu tình Ngày Quds thường niên, mặc dù nguyên nhân vụ nổ vẫn chưa rõ.

Ông Khamenei không có mặt tại cuộc mít tinh, và không có hình ảnh nào về ông được công bố kể từ cuộc tấn công của Israel vào đầu cuộc chiến khiến phần lớn gia đình ông thiệt mạng, bao gồm cả cha và vợ ông. Những phát ngôn công khai đầu tiên của ông được tường trình xuất hiện trong một tuyên bố do người dẫn chương trình truyền hình đọc vào thứ Năm.

“Chúng tôi biết rằng người được gọi là tân lãnh đạo không mấy tối cao này bị thương và có thể đã bị biến dạng. Ông ta đã đưa ra một tuyên bố hôm qua. Thực ra là một tuyên bố yếu ớt, nhưng không có giọng nói và không có video. Đó chỉ là một tuyên bố bằng văn bản,” Hegseth nói trong cuộc họp báo hôm thứ Sáu.

“Tại sao lại cần một tuyên bố bằng văn bản?” Hegseth hỏi. “Tôi nghĩ chúng ta biết lý do rồi. Cha anh ta đã mất. Anh ta sợ hãi, bị thương, đang lẩn trốn và thiếu sự chính đáng.”

“Ai là người đang chịu trách nhiệm cai quản Iran?” Hegseth mỉa mai. “Ngay cả người Iran cũng có thể không biết.”

Một quan chức Iran nói với Reuters hôm thứ Tư rằng nhà lãnh đạo tối cao mới được bổ nhiệm chỉ bị thương nhẹ nhưng vẫn tiếp tục làm việc, sau khi đài truyền hình nhà nước mô tả ông là bị thương trong chiến tranh.

Trong khi đó, Hegseth cho biết, Mỹ sẽ tiếp tục duy trì đà tăng tốc.

“Không khoan nhượng, không thương xót kẻ thù của chúng ta,” ông nói, sử dụng một cụm từ thể hiện sự thiếu lòng trắc ẩn.

Hegseth nói thêm rằng Tổng thống Donald Trump “sẽ quyết định tốc độ, nhịp độ và thời điểm của cuộc xung đột này…Nước Mỹ trên hết, hòa bình thông qua sức mạnh hành động.”

Ông cũng tuyên bố rằng Iran đã mất khả năng tái thiết các tài sản quân sự bị phá hủy, và nói thêm: “Rất sớm thôi, tất cả các công ty quốc phòng của Iran sẽ bị phá hủy”, cho thấy trọng tâm các hoạt động của Mỹ và Israel trong những ngày tới.

Ông Hegseth cho biết, mọi công ty sản xuất phụ tùng cho hỏa tiễn đạn đạo của Iran “đều đã bị đánh bại, bị phá hủy”, và quân đội Iran đã trở nên “mất khả năng chiến đấu, bị tàn phá nặng nề”.

Ông Hegseth cho biết hơn 15.000 mục tiêu của Iran đã bị tấn công và “không có sự kết hợp nào khác giữa các quốc gia trên thế giới” có thể làm được những gì mà Mỹ và Israel đang làm đối với Iran.

Ông cũng khoe rằng khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo nhìn lên bầu trời, họ chỉ thấy hai thứ trên thân máy bay: “lá cờ Mỹ và ngôi sao David — đó là cơn ác mộng tồi tệ nhất của chế độ độc ác.”

“Iran không có hệ thống phòng không,” ông nói tiếp, “Iran không có không quân, Iran không có hải quân. Hỏa tiễn, bệ phóng hỏa tiễn và máy bay điều khiển từ xa của họ đang bị phá hủy hoặc bắn hạ.”

Ông tuyên bố rằng các vụ phóng hỏa tiễn của Tehran đã giảm 90% và các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa giảm 95%, dẫn đến việc nước này bắt đầu “thể hiện sự tuyệt vọng cùng cực” bằng cách cố gắng phong tỏa eo biển Hormuz, nơi hoạt động vận chuyển dầu khí bằng tàu chở dầu gần như bị đình trệ hoàn toàn do các cuộc tấn công của Iran.

“Đây là vấn đề chúng tôi đang và đã giải quyết, và các bạn không cần phải lo lắng về điều đó,” ông hứa, giữa những lo ngại về đợt tăng giá dầu kéo dài.

Ông Hegseth dường như cũng ám chỉ rằng một số quốc gia Ả Rập có thể đóng vai trò lớn hơn trong cuộc xung đột, khi họ tiếp tục bị tấn công bởi các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa và hỏa tiễn không ngừng nghỉ của Iran: “Điều duy nhất đang ngày càng mở rộng là lợi thế của chúng ta. Chưa kể các đồng minh vùng Vịnh của chúng ta hiện đang tăng cường hơn nữa, chuyển sang thế tấn công.”

Cho đến nay, chưa có quốc gia Ả Rập nào tuyên bố tham gia bất kỳ cuộc tấn công nào chống lại Iran kể từ khi cuộc chiến bắt đầu cách đây gần hai tuần.

Các chuyên gia về Ả Rập cho rằng tâm lý của người Ả Rập là sẵn sàng chịu đòn chứ không muốn giao tranh với người Iran vì xung đột với người Iran có thể kéo dài hết thập niên này sang thập niên khác, trong khi các cuộc không kích của Iran có thể kết thúc trong vài tháng nữa.

[Times Of Israel: Hegseth says Mojtaba Khamenei ‘wounded, likely disfigured,’ questions if he’s governing]

7. ‘Những vụ sát nhân vì mục đích tuyên truyền của Nga’ — Ukraine xác định danh tính 13 kẻ cộng tác bị cáo buộc tội ác chiến tranh ở Izium.

Văn phòng Viện Kiểm sát tỉnh Kharkiv đã xác định được 13 cộng tác viên thân Nga bị cáo buộc tội ác chiến tranh ở Izium năm 2022, Viện trưởng Viện Kiểm sát Ruslan Kravchenko cho biết như trên hôm Thứ Bẩy, 14 Tháng Ba.

“Họ nghĩ rằng sự xâm lược sẽ che giấu bộ mặt thật của họ, nhưng họ đã nhầm,” Kravchenko nói.

Izium, một thị trấn thuộc tỉnh Kharkiv với dân số trước khi xâm lược là 45.000 người, nằm ở phía đông nam của tỉnh Kharkiv, cách trung tâm khu vực Kharkiv hơn 100 km (60 dặm).

Izium bị quân đội Nga xâm lược từ ngày 1 tháng 4 đến ngày 10 tháng 9 năm 2022. Sau khi giải phóng, tổng cộng 447 thi thể đã được khai quật từ khu chôn cất tập thể ở Izium, theo báo cáo của Cơ quan Dịch vụ Khẩn cấp Nhà nước ngày 25 tháng 9 năm 2022. Tất cả trừ 22 thi thể đều là thường dân.

Vào thời điểm đó, Thống đốc tỉnh Kharkiv, Oleh Synyehubov, cho biết hầu hết các thi thể đều có “dấu hiệu của cái chết bạo lực”, và 30 trong số đó có dấu vết bị tra tấn.

Theo báo cáo của Kravchenko, những kẻ cộng tác — 11 binh sĩ thuộc Quân đoàn 2 của Nga, một phó đại biểu của Cộng hòa Nhân dân Luhansk do Nga kiểm soát, và nhà lãnh đạo “Liên đoàn các nhà làm phim” của Cộng hòa Nhân dân Donetsk — đã đào tẩu sang Nga sau khi Nga xâm lược một phần các tỉnh Donetsk và Luhansk vào năm 2014.

Trong thời gian xâm lược Izium, tỉnh Kharkiv, lực lượng cộng tác đã cướp bóc và tra tấn người dân địa phương, trong khi một số người bị giam giữ trong các container kim loại mà không có thức ăn hoặc nước uống, ông Kravchenko cho biết. Ông nói thêm rằng lực lượng cộng tác đã sử dụng đánh đập và đe dọa để moi thông tin về các cựu chiến binh và quân nhân Ukraine.

Những kẻ cộng tác đã ghi lại cảnh tượng những hành động tàn bạo của chúng để làm video tuyên truyền. Theo báo cáo, nhờ những video như vậy, chúng được thăng chức và nhận phần thưởng, kể cả từ các quan chức cao cấp của Nga. Trong số các nạn nhân của video đó có một người đàn ông 46 tuổi, trợ lý của một phó chủ tịch hội đồng thành phố Izyum.

“Người đàn ông đó bị đánh đập dã man và bị bắn vào mặt, thi thể của ông ta bị vứt gần một đường ray xe lửa,” Kravchenko nói. “(Đây là) những vụ giết người nhằm mục đích tuyên truyền cho Nga.”

Dưới sự giám sát thủ tục của Văn phòng Công tố tỉnh Kharkiv, cả 13 người đàn ông đã được thông báo rằng họ bị nghi ngờ phạm tội phản quốc và vi phạm luật lệ và tập quán chiến tranh.

[Kyiv Independent: 'Murders for the sake of Russian propaganda' — Ukraine identifies 13 collaborators accused of war crimes in Izium]

8. 5 điều ai cũng biết là chưa biết về Iran

Michael Clarke, một chuyên gia quốc phòng người Anh và giáo sư tại Đại học King's College Luân Đôn có bài nhận định nhan đề “Iran’s 5 known uknowns”, nghĩa là “5 điều ai cũng biết là chưa biết về Iran”. Xin kính mời quý vị và anh chị em theo dõi bản dịch sang Việt Ngữ qua phần trình bày của Kim Thúy.

Khi Donald Rumsfeld từng nói về “những điều ai cũng biết là chưa biết “ về Iraq vào năm 2002, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ lúc bấy giờ đang mô tả những khoảng trống kiến thức có thể quyết định thành công hay thất bại trong một cuộc xung đột.

Khái niệm đó đã trở lại mạnh mẽ trong cuộc chiến giữa Mỹ và Israel với Iran, bắt đầu vào ngày 28 tháng 2 với loạt các cuộc tấn công dẫn đến vụ ám sát Lãnh đạo tối cao Ali Khamenei.

Mỹ và Israel đã gây ra thiệt hại quân sự nặng nề cho Iran, nhưng nước này vẫn tiếp tục phản công, dù theo cách không đối xứng.

Những câu hỏi then chốt—những điều ai cũng biết là chưa biết, như Rumsfeld có thể nói—giờ đây đang định hình quỹ đạo của cuộc xung đột.

Cuối cùng, chúng có thể quyết định liệu cuộc chiến này sẽ kết thúc nhanh chóng hay leo thang thành thảm họa.

Thứ nhất, lãnh đạo tối cao mới của Iran có còn sống và hoàn toàn nắm quyền điều hành hay không?

Sự bất ổn trước mắt lớn nhất nằm ở vị trí cao cấp nhất của hệ thống chính trị Iran.

Mojtaba Khamenei, người được bổ nhiệm làm Lãnh đạo tối cao sau khi cha ông qua đời, đã không xuất hiện trước công chúng kể từ khi chiến tranh bắt đầu.

Việc ông vắng mặt đã làm dấy lên những đồn đoán dai dẳng rằng ông đã bị thương nặng trong các cuộc tấn công ban đầu khiến cha và vợ ông thiệt mạng.

Truyền thông nhà nước Iran khẳng định ông vẫn còn sống và đang lãnh đạo đất nước, nhưng thông điệp đầu tiên của ông được đưa ra bằng văn bản chứ không phải bằng hình ảnh.

Những vết thương của Mojtaba Khamenei có thể giúp duy trì sự sống cho nhà lãnh đạo tối cao ngầm này.

Cha của ông thường trực tiếp đưa ra các tuyên bố, và các đoạn video sau đó được phát trên truyền hình nhà nước và lan truyền trên mạng xã hội.

Hiện vẫn chưa có thông tin nào về tình trạng sức khỏe hoặc sự sống của người thừa kế.

Các quan chức Mỹ đã công khai đặt câu hỏi về tình trạng sức khỏe của ông, với việc Tổng thống Trump cho rằng Khamenei bị “tổn thương” nhưng vẫn còn sống.

Nếu Mojtaba Khamenei không thể điều hành đất nước hàng ngày, quyền ra quyết định mà cha ông từng nắm giữ giờ đây có thể nằm trong tay người khác.

Ai đang nắm quyền điều hành ở Iran hiện nay?

Tình hình vô cùng căng thẳng. Một nhà lãnh đạo tối cao không còn khả năng điều hành có thể làm suy yếu khả năng ra quyết định hoặc làm trầm trọng thêm các cuộc đấu tranh phe phái trong nội bộ chế độ. Nếu Iran che giấu sự bất ổn ở cấp cao nhất, nước này có nguy cơ tính toán sai lầm ở nước ngoài và mất kiểm soát trong nước.

Thứ hai, Iran hiện còn bao nhiêu hỏa lực?

Trước chiến tranh, Iran sở hữu lực lượng hỏa tiễn lớn nhất Trung Đông và một kho vũ khí máy bay điều khiển từ xa tấn công khổng lồ.

Các cuộc tấn công của Mỹ và Israel đã phá hủy phần lớn cơ sở hạ tầng phóng hỏa tiễn của Iran, làm giảm đáng kể số lượng các cuộc tấn công hàng ngày.

Các quan chức quân đội cho biết số vụ phóng hỏa tiễn và máy bay điều khiển từ xa đã giảm mạnh kể từ tuần đầu tiên của cuộc giao tranh.

Tuy vậy, Iran vẫn tiếp tục khai hỏa. Các bệ phóng di động, cơ sở ngầm và kho vũ khí phân tán khiến việc phá hủy hoàn toàn trở nên khó khăn.

Đặc biệt, máy bay điều khiển từ xa vẫn là một mối lo ngại. Chúng rẻ tiền, dễ sản xuất và khó loại bỏ hoàn toàn.

Iran đã chứng tỏ họ có thể chịu đựng được áp lực ngay cả sau khi gánh chịu những tổn thất lớn. Và họ vẫn đang sử dụng máy bay điều khiển từ xa và hỏa tiễn chống lại các quốc gia vùng Vịnh và các tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz quan trọng.

Họ cũng đang thả thủy lôi xuống eo biển để gây áp lực lên Mỹ thông qua thị trường dầu mỏ toàn cầu.

Điều chưa được biết rõ là trữ lượng và năng lực sản xuất thực sự của Iran lớn đến mức nào.

Các cơ quan tình báo không biết chắc chắn có bao nhiêu hỏa tiễn và máy bay điều khiển từ xa đã được cất giấu trước chiến tranh, hoặc Tehran có thể tái thiết nhanh đến mức nào dưới làn đạn. Họ chỉ có những ước tính, chứ không phải sự chắc chắn.

Chừng nào Iran còn khả năng tấn công các căn cứ của Mỹ, Israel hoặc cơ sở hạ tầng khu vực, thì nước này có thể kéo dài xung đột và làm tăng chi phí cho các hành động quân sự tiếp diễn.

Thứ ba, chiến tranh đang làm suy yếu hay củng cố chế độ?

Cuộc chiến nổ ra sau nhiều tháng bất ổn nội bộ dữ dội và gây chết người ở Iran, làm dấy lên hy vọng trong giới chức phương Tây và các nhân vật đối lập lưu vong rằng áp lực quân sự có thể đẩy chế độ này đến bờ vực sụp đổ.

Thậm chí, trong bài phát biểu đầu tiên trước người dân sau khi bắt đầu cuộc chiến, Tổng thống Trump đã kêu gọi người dân Iran giành lại quyền kiểm soát các thể chế của đất nước từ tay chế độ, với hy vọng các cuộc tấn công sẽ là chất xúc tác cho sự thay đổi.

Thay vào đó, những dấu hiệu ban đầu lại khá trái chiều.

Những lời hô khẩu hiệu phản đối chế độ vang lên hàng đêm ở một số thành phố mang đến một tia hy vọng le lói sau cuộc đàn áp tàn bạo các cuộc biểu tình trước chiến tranh.

Nhưng giới lãnh đạo Iran đã lợi dụng các cuộc tấn công để khơi dậy tinh thần dân tộc, tổ chức các cuộc biểu tình ủng hộ chính phủ và coi chiến tranh là hành động xâm lược từ nước ngoài nhằm vào chính quốc gia mình.

Đồng thời, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo, gọi tắt là IRGC đã thắt chặt an ninh, triển khai quân đội khắp các thành phố để ngăn chặn các cuộc biểu tình mới.

Phe đối lập ở Iran vẫn còn chia rẽ sâu sắc, thiếu sự lãnh đạo thống nhất và sự phối hợp rõ ràng trong nước.

Một trong những nhân vật đó, Hoàng tử Reza Pahlavi đang sống lưu vong, đã nói với những người ủng hộ rằng thời khắc cuối cùng đang đến gần và hãy chờ đợi lời kêu gọi hành động của ông.

Nhưng tầm ảnh hưởng thực sự của Pahlavi bên trong Iran, nơi nhiều người vẫn còn nhớ đến triều đại tàn bạo của cha ông, vị Shah cuối cùng, vẫn còn là điều chưa rõ.

Mặc dù sự phẫn nộ đối với chế độ rất sâu sắc, nhưng nỗi sợ hãi, sự đàn áp và sự bất ổn thời chiến cho đến nay đã ngăn cản một cuộc nổi dậy quy mô lớn cần thiết để lật đổ những người cầm quyền giáo sĩ của đất nước.

Cuộc chiến vẫn có thể làm thay đổi cán cân đó—đặc biệt nếu điều kiện kinh tế tiếp tục xấu đi—nhưng nó cũng có thể tạo cớ cho chế độ đàn áp những người bất đồng chính kiến một cách tàn bạo hơn.

Liệu cuộc xung đột này sẽ trở thành chất xúc tác cho sự sụp đổ nội bộ hay là cứu cánh cho sự tồn tại của chế độ độc tài vẫn là một trong những ẩn số quan trọng nhất của cuộc chiến.

Thứ tư, vật liệu hạt nhân của Iran hiện đang ở đâu?

Mặc dù cuộc chiến tranh bùng nổ do tham vọng hạt nhân bị cáo buộc của Iran, nhưng số phận của uranium được làm giàu của nước này vẫn chưa được giải quyết.

Trước khi chiến sự nổ ra, Iran sở hữu lượng uranium được làm giàu 60% đủ để có thể cung cấp năng lượng cho một số vũ khí hạt nhân.

Các cuộc không kích đã gây hư hại cho các địa điểm hạt nhân, nhưng các quan chức Mỹ thừa nhận rằng một số vật liệu được lưu trữ sâu dưới lòng đất không bị phá hủy.

Iran đã được cảnh báo và có động cơ để phân tán các kho vũ khí hạt nhân trước các cuộc tấn công.

Các cơ quan tình báo phương Tây và Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế thiếu thông tin đầy đủ sau nhiều năm thanh tra bị hạn chế.

Điều đó mở ra khả năng một số uranium đã được vận chuyển đến những địa điểm không được khai báo.

Sự không chắc chắn này làm phức tạp bất kỳ giai đoạn kết thúc nào.

Sức mạnh không quân đơn thuần không thể loại bỏ hoàn toàn kiến thức hạt nhân, và Washington đã công khai thảo luận về những rủi ro của một chiến dịch trên bộ nhằm thu giữ số vật liệu còn lại.

Chừng nào vị trí và số lượng uranium làm giàu của Iran vẫn chưa rõ ràng, mục tiêu trọng tâm của cuộc chiến—ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân—vẫn chưa đạt được.

Thứ năm, Iran sẽ đẩy cuộc chiến ra khỏi khu vực đến mức nào?

Một mối nguy hiểm tiềm ẩn nằm ngoài khu vực Trung Đông.

Các cơ quan tình báo phương Tây đang điều tra những dấu hiệu cho thấy Iran có thể đã kích hoạt các điệp viên ngủ đông ở nước ngoài, được gọi là “các tế bào ngầm”.

Một vụ truyền tải dữ liệu mã hóa bị chặn hồi đầu tháng này đã làm dấy lên cảnh báo cao độ trên khắp nước Mỹ và Âu Châu, mặc dù các quan chức cho biết chưa xác định được mối đe dọa cụ thể nào.

Iran có lịch sử lâu dài về việc trả đũa bất đối xứng, dựa vào các mạng lưới bí mật, các cuộc tấn công ủy nhiệm và các hoạt động khó phủ nhận khi chịu áp lực trực tiếp.

Với giới lãnh đạo bị tấn công và lãnh thổ liên tục bị tấn công, Tehran có thể coi hành động ở nước ngoài là một trong những đòn bẩy còn lại của mình.

Mức độ nghiêm trọng của mối đe dọa đó vẫn chưa rõ ràng.

Iran và Hezbollah trước đây đã tiến hành các hoạt động giám sát và tác chiến ở những khu vực xa lãnh thổ quốc gia, nhưng hiện chưa rõ có bao nhiêu đặc vụ vẫn còn hoạt động và liệu họ đã được kích hoạt hay chưa.

Ngay cả Tổng thống Trump cũng để lại một chút nghi ngờ.

Tổng thống Trump nói với các phóng viên rằng ông đã được báo cáo về các nhóm khủng bố ngầm của Iran tại Mỹ, và nói thêm rằng “chúng ta biết hầu hết chúng ở đâu, chúng ta đang theo dõi tất cả chúng - tôi nghĩ vậy.”

Tóm lại, những điều chưa biết này giải thích tại sao đà tiến rõ ràng của cuộc chiến lại che giấu sự bất ổn chiến lược sâu sắc hơn.

Cơ cấu lãnh đạo của Iran mờ ám, năng lực quân sự còn lại chưa rõ ràng, sự ổn định trong nước chưa được giải quyết, vật liệu hạt nhân không rõ tung tích, và khả năng mở rộng xung đột của nước này vẫn còn là một câu hỏi bỏ ngỏ.

Hỏa lực của Mỹ và Israel đã gây ra những tổn thất thực sự, và các cuộc tấn công đã gia tăng trong suốt cuộc chiến, nhưng cho đến nay vẫn chưa mang lại những kết quả quyết định.

Thay vào đó, cuộc xung đột đang trôi dạt vào một vùng nguy hiểm quen thuộc, một vùng mà thành công về mặt chiến thuật thiếu đi sự rõ ràng về chiến lược.

[Newsweek: Iran’s 5 Known Unknowns]

9. Tổng thống Zelenskiy gặp gỡ nhân vật đối lập Iran lưu vong Reza Pahlavi

Tổng thống Volodymyr Zelenskiy đã gặp gỡ nhân vật đối lập Iran lưu vong Reza Pahlavi tại Paris vào ngày 13 tháng 3 để thảo luận về cuộc chiến tranh Mỹ-Iran.

“Quả thực, giới lãnh đạo của chế độ đã chịu những tổn thất đáng kể, và điều quan trọng là chế độ Iran không được thu lợi gì từ điều này, đồng thời người dân Iran cần được bảo vệ tính mạng tốt hơn và có nhiều cơ hội hơn để tự quyết định vận mệnh của mình”, Tổng thống Zelenskiy nói trong một bài đăng trên X sau đó.

Truyền thông nhà nước Iran xác nhận ngày 1 tháng 3 rằng cựu lãnh đạo tối cao của Iran, Ayatollah Ali Khamenei, đã thiệt mạng sau các cuộc tấn công của Israel và Mỹ. Mỹ và Israel bắt đầu các cuộc tấn công phối hợp vào Iran vào rạng sáng ngày 28 tháng 2.

Ngày 8 tháng 3, truyền thông nhà nước Iran thông báo con trai của cựu Lãnh tụ tối cao, Mojtaba Khamenei, đã được Hội đồng Chuyên gia Iran lựa chọn để trở thành lãnh tụ tối cao tiếp theo của đất nước.

Hai người đã thảo luận về tình hình hiện tại ở Trung Đông, và ông Pahlavi đã chia sẻ những “tín hiệu” mà ông nhận được từ bên trong Iran, Tổng thống Zelenskiy cho biết.

“Ukraine thực sự muốn thấy một Iran tự do, không hợp tác với Nga hay gây bất ổn cho Trung Đông, Âu Châu và thế giới. Tôi biết ơn Thái tử vì những cam kết rõ ràng về việc ủng hộ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Ukraine. Các nhóm của chúng tôi sẽ tiếp tục liên lạc,” Tổng thống Zelenskiy nói.

Trước đó, Tổng thống Zelenskiy và ông Pahlavi đã gặp nhau bên lề Hội nghị An ninh Munich vào ngày 13 tháng 2 trong bối cảnh các cuộc biểu tình chống chính phủ lan rộng ở Iran.

Pahlavi là con trai của Shah Mohammad Reza Pahlavi, vị vua cuối cùng của đất nước bị lật đổ trong cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979.

[Kyiv Independent: Zelensky meets exiled Iranian opposition figure Reza Pahlavi]