Linh mục Raymond J. de Souza, là chủ bút tập san Công Giáo Convivium của Canada. Ngài vừa có bài viết nhan đề "The SSPX Again Says No to the Catholic Church", nghĩa là "SSPX một lần nữa nói không với Giáo Hội Công Giáo". Nguyên bản tiếng Anh có thể xem tại đây. Dưới đây là bản dịch toàn văn sang Việt Ngữ.

Nhiều báo cáo về các lễ phong chức giám mục bất hợp pháp và đầy tội lỗi của Huynh Đoàn Piô X, gọi tắt là SSPX đã gọi đó là một "cuộc khủng hoảng". Liệu có phải vậy không?

Dường như SSPX không nghĩ vậy. Việc chọn phong chức cho bốn giám mục mới đúng vào ngày kỷ niệm bốn giám mục tiền nhiệm của họ bị vạ tuyệt thông năm 1988 cho thấy một thái độ khá hân hoan đối với các hình phạt theo giáo luật. Đối với hai giám mục chủ trì lễ phong chức, những người lần đầu tiên bị vạ tuyệt thông năm 1988, đây là lần thứ hai họ phải trải qua vòng xoáy vạ tuyệt thông. Có lẽ họ thích thú với điều này, hoàn toàn không hề coi là một cuộc khủng hoảng.

Thật thế, tại sao bốn vị giám mục mới của SSPX lại phải bận tâm về việc bị vạ tuyệt thông? Mỗi một linh mục trong số họ đã dành toàn bộ thời gian làm linh mục của mình, cũng như toàn bộ thời gian hoạt động trong SSPX mà không thực hiện chức vụ hợp pháp trong Giáo Hội Công Giáo. Từ ngày được thụ phong linh mục, họ đã ở trong tình trạng tương đương với việc bị đình chỉ khỏi chức vụ cử hành các bí tích. Có thể các linh mục SSPX cảm thấy thanh thản khi sống trong tội lỗi, và cũng có thể là họ không tin rằng mình đang làm điều gì sai trái.

Do đó, khi Đức Giáo Hoàng Lêô XIV viết thư cho SSPX hôm thứ Hai để khẩn cầu họ "quay trở lại" khỏi "một tội lỗi cực kỳ nghiêm trọng", bức thư đã không có tác động như những người Công Giáo bình thường mong đợi. Các giáo sĩ SSPX sống cả đời trong tình trạng mà hàng trăm ngàn linh mục Công Giáo trên thế giới coi đó là tội trọng. Họ đã quen với điều đó. Không có gì đáng ngạc nhiên khi các Kitô hữu có thể quen với việc sống thường xuyên trong những tội lỗi cực kỳ nghiêm trọng, đặc biệt trong các trường hợp mà họ tự thuyết phục mình rằng chính họ, chứ không phải các giám mục hợp pháp của Giáo hội, mới là người đúng.

Các vụ phong chức linh mục và tấn phong Giám Mục bất hợp pháp không phải là những cuộc khủng hoảng đối với Giáo Hội Công Giáo. Giáo hội không đánh giá như thế giới đánh giá, SSPX không phải là một phần của bức tranh giáo hội ở phần lớn các giáo phận. Ở những nơi có sự hiện diện, ảnh hưởng của nó thường rất nhỏ. Có cả những quốc gia, kể cả những quốc gia có dân số Công Giáo tăng trưởng nhanh nhất, nơi SSPX hoàn toàn không phải là mối quan ngại. Và ở một vài quốc gia mà SSPX hiện diện với số lượng khiêm tốn, tác động của nó đến đời sống giáo phận thường là không đáng kể. Cuộc khủng hoảng được tường trình do các vụ tấn phong trái phép do SSPX gây ra có lẽ sẽ không thay đổi gì đối với các giáo phận hoặc giáo xứ địa phương.

Vậy thì làm sao nó có thể được gọi là khủng hoảng?

Đối với những người thường xuyên tham dự Thánh lễ do các linh mục thuộc SSPX cử hành — ước tính khoảng 700.000 người trên toàn thế giới — sẽ khó mà giả vờ rằng họ đang làm điều đúng đắn theo đạo Công Giáo. Một số người trong số họ, được các thế hệ giáo sĩ SSPX dạy rằng các phương tiện cứu rỗi thông thường không dành cho 99% người Công Giáo trên thế giới, có thể thực sự nghĩ rằng việc bị Giáo Hội Công Giáo ra vạ tuyệt thông là cách tốt nhất để các giám mục Công Giáo phục vụ Giáo Hội Công Giáo.

Một cuộc khủng hoảng tinh thần thực sự có thể đang cận kề với một số người trong số họ, giống như trường hợp năm 1988. Có lẽ, hầu hết họ sẽ noi gương các linh mục của mình và sống một cách mãn nguyện trong sự hiệp thông không chính thức với Giáo hội, nhận các bí tích trong các buổi lễ bất hợp pháp.

Tuy nhiên, cũng có một cuộc khủng hoảng thực sự. Việc lặp lại sự kiện năm 1988 vào năm 2026 đánh dấu sự kết thúc dứt khoát của nỗ lực tiếp cận Huynh Đoàn của Đức Thánh Cha Ratzinger. Đối với những người hết lòng ngưỡng mộ và yêu mến Đức cố Giáo Hoàng Bênêđíctô, đó là một nỗi buồn lớn.

Đức Hồng Y Joseph Ratzinger cảm thấy cần thiết phải hòa giải với SSPX. Đường lối của ngài rất đơn giản: Đưa ra mức tối đa, yêu cầu mức tối thiểu. Năm 1988, thay mặt Thánh Gioan Phaolô II, ngài đã đề nghị SSPX một cấu trúc giáo luật với quyền tự trị hoàn toàn, sự bảo đảm cho truyền thống phụng vụ của họ, và quyền phong chức giám mục do Đức Tổng Giám Mục Marcel Lefebvre, người sáng lập SSPX, lựa chọn. Tất cả những gì ngài yêu cầu đổi lại là SSPX khẳng định sự tuân thủ của họ đối với Lumen Gentium 25, giáo huấn của Công đồng Vatican II về chức vụ của Phêrô, và có "thái độ tích cực" đối với việc nghiên cứu các giáo huấn khác của Công đồng Vatican II.

Lời đề nghị quá hấp dẫn đến nỗi Đức Tổng Giám Mục Lefebvre đã đồng ý. Vị Tổng Giám Mục ly giáo ký một nghị định thư với Hồng Y Ratzinger vào tháng 5 năm 1988 nhưng rồi lại rút lại vào ngày hôm sau. Ngài tiếp tục tiến hành các lễ tấn phong giám mục, và do đó bị vạ tuyệt thông, trong tình trạng đó ngài qua đời năm 1991. Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II đã thành lập Huynh Đoàn Thánh Phêrô, gọi tắt là FSSP cho những linh mục thuộc SSPX muốn tiếp tục hiệp thông với Rôma. Ngoài ra, ngài đành để SSPX tự do đi theo con đường đã chọn sau hành động ly khai của tổ chức này. Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II đã chấp nhận câu trả lời "Không" của Huynh Đoàn.

Khi Hồng Y Ratzinger được bầu làm Giáo Hoàng, dù đã nghe câu trả lời "Không" từ SSPX đối với đề nghị của mình, ngài vẫn cố gắng để có được câu trả lời "Có". Ngài ban hành Summorum Pontificum, cho phép cử hành rộng rãi "hình thức ngoại thường", hay Thánh lễ Latinh truyền thống. Ngài dỡ bỏ lệnh vạ tuyệt thông đối với các giám mục SSPX năm 1988 như một cử chỉ thiện chí và khoan dung, mặc dù SSPX vẫn không "thực hiện bất kỳ chức vụ hợp pháp nào trong Giáo hội". Lá thư giải thích quyết định của ngài là một biểu hiện sâu sắc đầy xúc động về tấm lòng mục vụ cao cả của ngài.

Sắc lệnh bãi bỏ án phạt vạ tuyệt thông nêu rõ: "Hy vọng rằng bước này sẽ được tiếp nối bằng việc toàn thể Huynh Đoàn Piô X sớm đạt được sự hiệp thông trọn vẹn với Giáo hội."

Đức Giáo Hoàng Bênêđíctô 16 được biết rằng SSPX ít nhất cũng đang cân nhắc câu trả lời "Có". Ngài lại một lần nữa thất vọng.

Trong các cuộc đàm phán sau đó, Đức Giáo Hoàng Bênêđíctô 16 đã đưa ra đề nghị tối đa — một dòng tu hoặc thậm chí là một giáo phận không thuộc lãnh thổ nào — và yêu cầu tối thiểu. Câu trả lời là "Không". Lòng khoan dung của Đức Bênêđíctô không đủ để thuyết phục sự hèn nhát của SSPX.

Đức Giáo Hoàng Phanxicô sẵn sàng chấp nhận câu trả lời "Không", giống như Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II trước đó. Ngài thậm chí còn rộng lượng hơn cả Đức Bênêđíctô, khi ban cho các linh mục thuộc SSPX quyền giải tội - là điều mà trước đây đã bị cấm trong nhiều thập niên - và chứng hôn các lễ cưới. Vì biết rằng SSPX sẽ lại nói "Không" nếu ngài yêu cầu dù chỉ là điều tối thiểu, Đức Phanxicô đã không bận tâm yêu cầu họ bất cứ điều gì.

Cha Davide Pagliarani, bề trên hiện tại của SSPX, đã công khai bày tỏ sự tiếc nuối vì Đức Giáo Hoàng Lêô XIV đã không cho ngài diện kiến để thảo luận về tình trạng của SSPX. Nhưng Đức Lêô biết rằng đường lối của Đức Ratzinger đã đi đến hồi kết. Ngài cũng sẽ chấp nhận câu trả lời "Không". Đó là ý nghĩa chính của việc chọn ngày 1 tháng 7 để tấn phong Giám Mục — câu trả lời của SSPX sẽ luôn là "Không", ngay cả khi ban đầu họ nói "Có", như Đức Tổng Giám Mục Lefebvre đã chứng minh. SSPX mong muốn mỗi năm cử hành hai "phước lành" — các giám mục mới và các vụ vạ tuyệt thông.

Đối với những người thực sự coi trọng vấn đề này, cũng như đối với thế giới, SSPX khó có thể được coi là đang trong khủng hoảng. Thời đại kỹ thuật số rất thuận lợi cho họ, cũng như cho bất kỳ thực thể nào có bản sắc mạnh mẽ, những bất bình được nuôi dưỡng và cảm giác bị bức hại sâu sắc. Họ thu hút được nhiều người ủng hộ trong chính trị và văn hóa, và cũng có ảnh hưởng lớn trong đời sống giáo hội. Do đó, lễ tấn phong ngày 1 tháng 7 và các quyết định vạ tuyệt thông sau đó sẽ củng cố bản sắc của SSPX trong tâm trí và trái tim của chính các giáo sĩ và tín hữu của họ. Họ sẽ thu hút thêm nhiều người ủng hộ mới, giống như trường hợp của nhiều tiếng nói cực đoan khác trên mạng.

Một câu trả lời "Không" vang dội đã được đưa ra cho Đức Giáo Hoàng Lêô. Đó không phải là con đường hiệp thông Giáo hội, nhưng nó mang lại cho SSPX những phần thưởng thế tục đáng kể.

Source:National Catholic Register